I OZ 187/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Bk 22/21 o odrzuceniu skargi J. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej wraz z karą administracyjną postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Bk 22/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny Białymstoku odrzucił skargę J. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej wraz z karą administracyjną. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że J. K. złożył w dniu 15 lutego 2021 r. skargę na całokształt przewlekle prowadzonego postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku w przedmiocie jego sprawy zakończonej wyrokiem z dnia 9 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Bk 158/20, wniosku z dnia 20 czerwca 2020 r. oraz decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r. Wskazał, że organ odwoławczy powinien kompleksowo zgromadzić akta i wydać decyzję. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 marca 2021 r. wezwano skarżącego do wykazania, że przed wniesieniem skargi składał ponaglenie, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe skarżący wskazał, że znamiona przewlekłości Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku, tj. uchylania od decyzji merytorycznej rozstrzygającej w sprawie umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istniały już po wydaniu wyroku z dnia 9 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Bk 158/20. Wówczas to, w ocenie skarżącego, do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Białymstoku złożył wniosek ponaglający, a ponaglenie to zostało przesłane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Odpowiadając na wezwanie Sądu wskazał, że wniosek z dnia 6 sierpnia 2020 r. był ponagleniem skierowanym do właściwego organu, za pośrednictwem Prezydenta Miasta Białegostoku – Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Podkreślił, że o kryterium kwalifikacyjnym czy pismo było wnioskiem lub ponagleniem nie decyduje jego forma zewnętrzna, tylko stan postępowania administracyjnego. Zaakcentował również, że jego odwołanie z dnia 30 listopada 2020 r. od decyzji odmowej z dnia [...] listopada 2020 r. skierowane do SKO zawiera ponaglenie do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenie w całości przedmiotowej należności. Wskazał także, że w treści skargi zarejestrowanej w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku pod sygn. akt II SA/Bk 105/21 również wniósł o możliwość zmiany kwestionowanej decyzji w trybie autokontroli na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. bez konieczności składania ponaglenia i skargi na przewlekłość, co nie zostało uwzględnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucając skargę przytoczył treść art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." oraz art. 37 § 1 pkt 2 i art. 37 § 3 pkt 2 K.p.a., wskazując że w przypadku skargi na przewlekłość powinna być ona poprzedzona wyczerpaniem środka zaskarżenia w postaci ponaglenia. W przypadku samorządowego kolegium odwoławczego, nad którym nie ma organu wyższego stopnia, ponaglenie powinno być wniesione do tego organu. Zdaniem Sądu z akt sprawy wynika, że skarżący nie wniósł ponaglenia. Przedłożone do akt sprawy pisma zostały skierowane do organów I instancji, tj. Burmistrza Supraśla, Prezydenta Miasta Białegostoku i dotyczyły postępowania w przedmiocie umorzenia należności alimentacyjnych, a także prośby przekazania wniosku skarżącego z dnia 20 czerwca 2020 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Charakter tych pism nie wskazuje, że można uznać je za ponaglenie na przewlekłe prowadzenie sprawy. Niezależnie od powyższych okoliczności wskazano, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. rozstrzygnęło merytorycznie sprawę w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej, a skarga na tę decyzję wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w dniu 5 lutego 2021 r. i została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Bk 105/21. Sąd nie mógł już zatem merytorycznie orzekać w przedmiocie skargi na przewlekłość tego organu w tym zakresie, na skutek skargi złożonej w dniu 15 lutego 2021 r. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. K., zarzucając naruszenie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez uznanie, że skarżący nie wniósł ponaglenia w myśl art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 53 § 2b P.p.s.a. skoro w dniu 12 sierpnia 2020 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku wpłynęło pismo Prezydenta Białegostoku zgodnie z żądaniem z dnia 6 sierpnia 2020 r. wraz z prawomocnym w dniu 25 lipca 2020 r. wyrokiem z dnia 9 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Bk 158/20. Było to ponaglenie faktyczne, którego adresatem było Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku. Treść wyroku przekazana organowi Prezydenta Białegostoku stanowiła wystarczające uzasadnienie prawne tego ponaglenia. Od daty doręczenia z uzasadnieniem ww. wyroku do dnia 13 sierpnia 2020 r., tj. zwrotu z WSA akt administracyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Białymstoku do SKO w Białymstoku, organ ten pozostawał w bezczynności, ponieważ nie przekazał treści orzeczenia z dnia 9 czerwca 2020 r. do organów pierwszoinstancyjnych; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80, 105, 106 i art. 107 § 3 K.p.a., art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. "in fine", poprzez niewyjaśnienie kwestii istnienia i wysokości kary administracyjnej (art. 189 lit. d K.p.a.) stanowiącej część orzeczenia postanowienia, a wynikającą z pisma Wojewody Podlaskiego z dnia 14 stycznia 2019 r. Pismem z dnia 28 maja 2021 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu uzupełnił wniesione przez skarżącego zażalenie, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów, tj.: 1) kopii pisma z dnia 10 sierpnia 2020 r. Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Białymstoku skierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku wraz z potwierdzeniem odbioru z dnia 12 sierpnia 2020 r. – na okoliczność przekazania przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Białymstoku do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku wniosku skarżącego z dnia 6 sierpnia 2020 r., będącego w istocie ponagleniem wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku za pośrednictwem Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Białymstoku; 2) kopii pisma z dnia 17 sierpnia 2020 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku skierowanego do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Białymstoku opatrzonego prezentatą Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Białymstoku z dnia 19 sierpnia 2020 r. wraz z potwierdzeniem nadania – na wykazanie, że mimo wydania wyroku w sprawie II SA/Bk 158/20 przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w dniu 9 czerwca 2020 r. akta sprawy zostały przekazane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Białymstoku dopiero w dniu 17 sierpnia 2020 r., zaś wpłynęły do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Białymstoku w dniu 19 sierpnia 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z art. 37 § 1 K.p.a. wynika natomiast, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W myśl art. 37 § 3 K.p.a. ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Wskazane przepisy wskazują zatem, że przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku J. K. powinien był wystąpić z ponagleniem o jakim mowa w powołanym art. 37 § 1 K.p.a. Prawidłowo wobec powyższego Sąd I instancji wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi przez złożenie dowodu wniesienia do właściwego organu ponaglenia załatwienia sprawy, zakreślając siedmiodniowy termin na jego wykonanie, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone w dniu 11 marca 2021 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Skarżący pomimo wezwania nie przedłożył dokumentu potwierdzającego uprzednie wniesienie ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku właściwie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Odnosząc się do argumentów powoływanych w zażaleniu oraz piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia 28 maja 2021 r. wskazać należy, że pismo J. K. z dnia 6 sierpnia 2020 r., nadesłane w odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wzywające do uzupełnienia braków formalnych skargi, nie mogło zostać potraktowane jako dokument potwierdzający wniesienie ponaglenia w rozumieniu art. 37 § 1 K.p.a. Przede wszystkim ww. pismo zostało skierowane do organu I instancji – Prezydenta Miasta Białystoku, a zatem nie wniesiono go do organu właściwego, o którym mowa w art. 37 § 3 K.p.a. Ponadto, ponaglenie jest podaniem (żądaniem), do którego stosuje się m.in. art. 63 K.p.a. Ponaglenie powinno więc zawierać: 1) oznaczenie strony, która wnosi ponaglenie; 2) adres strony wnoszącej ponaglenie; 3) żądanie stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości, ewentualnie także żądanie stwierdzenia, że bezczynność lub przewlekłość miały miejsce z naruszeniem prawa; 4) podpis wnoszącego ponaglenie. Oprócz danych określonych w tym przepisie ponaglenie zawiera uzasadnienie, czyli przytoczenie okoliczności, twierdzeń i ocen uzasadniających żądania ponaglenia. W uzasadnieniu należy opisać przebieg postępowania administracyjnego i argumentację dotyczącą tego, że organ administracji był bezczynny, tj. nie załatwił sprawy w przewidzianym przez prawo terminie, albo że postępowanie było prowadzone przewlekle, co wymaga bardziej rozbudowanej argumentacji, zwłaszcza wykazania, że organ administracji publicznej mógł załatwić sprawę przed upływem terminu (por. A. Wróbel [w]: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2021, art. 37, pkt 9). Tymczasem przedmiotowe pismo skarżącego z dnia 6 sierpnia 2020 r. nie zawiera argumentacji zmierzającej do wykazania, że organ przewlekle prowadził postępowanie. W jego treści skarżący poinformował Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Białymstoku, że jako załącznik przekazuje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Bk 158/20 do wiadomości i wykorzystania, a w drugim zdaniu wniósł o przekazanie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Białymstoku, na podstawie art. 65 K.p.a., wniosku z dnia 20 czerwca 2020 r. o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Odpowiedź udzielona przez J. K. w piśmie z dnia 12 marca 2021 r. nie czyniła zatem zadość wymaganiom obowiązkowi uzupełnienia braków formalnych skargi. Z tych względów nie było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.