II GZ 177/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1603/19 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Z. T. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 5 lutego 2021 r., odrzucił wniosek Z. T. o przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2018 r., w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Sąd I instancji wskazał, że skarżący, pismem z 8 lipca 2019 r. nadanym w placówce pocztowej w dniu 15 lipca 2019 r. wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na wymienioną decyzję Prezesa NFZ. Skarżący swój wniosek motywował tym, że w dniu 8 czerwca 2018 r. doręczono mu pismo ZUS, z którego dowiedział się o decyzji z [...] grudnia 2018 r. Postanowieniem z 30 kwietnia 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek skarżącego, jako złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). W wyniku wniesionego zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 5 września 2020 r., sygn. akt II GZ 253/20, po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez pełnomocnika skarżącego, uchylił powołane postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, wskazując na nieuwzględnienie przez Sąd I instancji okoliczności, takich jak podeszły wiek skarżącego, problemy ze wzrokiem oraz brak wezwania do złożenia wyjaśnień, co do okresu, w którym skarżący przebywał w Szpitalu Uniwersyteckim w K., co rzutowało na prawidłowość ustalenia w zakresie określenia początku biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając wniosek ponownie wezwał pełnomocnika skarżącego do nadesłania oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii dokumentu wskazującego na okres hospitalizacji skarżącego w Szpitalu Klinicznym w K., podczas której poddany został zabiegowi operacyjnemu oka. W odpowiedzi pełnomocnik strony poinformował, że nie jest w stanie sprostać wezwaniu, bowiem nie ma kontaktu ze skarżącym i zasugerował aby Sąd sam zwrócił się do placówki medycznej o niezbędne informacje. W takich okolicznościach sprawy, Sąd I instancji ponownie uznał wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi za spóźniony. Stwierdził, że skuteczny termin do złożenia wniosku, wobec uzyskania przez skarżącego wiadomości o wydanej w sprawie decyzji w dniu 8 czerwca 2019 r., upływał z dniem 17 czerwca 2019 r. (poniedziałek). Strona wniosek złożyła w dniu 15 lipca 2019 r. (data stempla pocztowego), zaś podjęte przez Sąd działania, mające na celu potwierdzenie okoliczności, które mogłyby uniemożliwić skarżącemu podjęcie czynności procesowej we wskazanym terminie, pobytu w placówce medycznej od dnia następnego po otrzymaniu informacji o wydaniu decyzji, nie odniosły zamierzonego skutku i jako takie nie zaprzeczały ustaleniu, że termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi rozpoczął swój bieg w dniu 9 czerwca 2019 r. Pełnomocnik Z. T., zażaleniem zaskarżył postanowienie Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że Sąd z urzędu nie może podjąć czynności niezbędnych do ustalenia zachowania przez stronę terminu do wniesienia wniosku w sytuacji kiedy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Podnoszą ten zarzut pełnomocnik strony wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi ewentualnie uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej z urzędu, które nie zostały uiszczone w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw albowiem podniesiona w nim argumentacja nie podważa trafności oceny wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, jakiej dokonał Sąd I instancji. Mając na uwadze pomieszczony w petitum zażalenia zarzut podkreślenia w pierwszej kolejności wymaga, że przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji gdy to strona co najmniej uprawdopodobni okoliczność, które wskazywać będą na brak winy w uchybieniu terminu – art. 87 § 2 p.p.s.a. Ten sam wymóg dotyczy wykazania przez stronę wnoszącą o przywrócenie terminu dochowania terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., a więc wykazania, iż rzeczony wniosek strona składa w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Rzeczą oczywistą wydaje się, na tle regulacji Rozdziału 6 ustawy p.p.s.a., regulującego kwestie uchybienia i przywrócenia terminu, iż sąd rozpoznający wniosek w tym przedmiocie władny jest do wezwania strony do przedłożenia dodatkowych oświadczeń lub dowodów, jednakże celem takiego działania może być tylko i wyłącznie usunięcie wątpliwości bądź doprecyzowanie okoliczności związanych z badaniem zachowania warunku określonego w przywołanym art. 87 § 1 p.p.s.a. lub związanych z oceną podniesionych we wniosku okoliczności mających wskazywać na brak winy w uchybieniu terminu. Nie jest natomiast dopuszczalne, jak i przewidziane przepisami powołanego Rozdziału oraz regulacją z art. 106 § 3 p.p.s.a., przerzucenie inicjatywy dowodowej przez stronę na sąd, który miałby w zastępstwie za wnioskodawcę poszukiwać dowodów na poparcie twierdzeń, tak o zachowaniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jak i twierdzeń o spełnieniu przesłanki braku winy warunkującego przewrócenie uchybionego terminu. Wskazania przy tym wymaga, w świetle podniesionego naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a., że celem postępowania dowodowego, o którym mowa w tym przepisie nie jest ustalenie stanu faktycznego danej sprawy, lecz ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. To zaś oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania jej stanu faktycznego (por. Wyrok NSA z dnia 23 marca 2021 r., sygn. akt II GSK 572/18). Ponadto wskazania wymaga, że środek dowodowy w postaci uzyskania informacji od organu nie został przewidziany w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 19 września 2012 r., sygn. akt I GSK 1138/11). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że brak było jakichkolwiek podstaw, co sugerował pełnomocnik skarżącego w piśmie stanowiącym odpowiedź na wezwanie do nadesłania dokumentu wskazującego na okres hospitalizacji skarżącego w Szpitalu Klinicznym w K., do tego aby to Sąd I instancji skierowała do wymienionej placówki medycznej pismo z żądaniem udzielenia informacji dotyczących okresu hospitalizacji skarżącego związanej z zabiegiem operacyjnym oka. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, gdzie Sąd I instancji stosując się do wytycznych zawartych w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2020 r., wezwał pełnomocnika skarżącego do nadesłania określonych dokumentów umożliwiających pełną i nie pozostawiającą wątpliwości ocenę odnośnie dochowania terminu przewidzianego art. 87 § 1 p.p.s.a. i wezwanie to w swojej istocie zostało nie odniosło oczekiwanego skutku z przyczyn leżących po stronie skarżącego i jego pełnomocnika, za prawidłową uznać ponowną ocenę wniosku, jakiej dokonał Sąd I instancji. Skoro bowiem nie zostały przedstawione jakiekolwiek dokumenty lub dowody umożliwiające ocenę bądź obiektywne ustalenie daty, w której ustały przyczyny uchybienia terminu i możliwości podjęcia przez stronę faktycznych działań zmierzających do przywrócenia uchybionego terminu, za zasadne uznać należało, przyjęte przez Sąd I instancji, okoliczności i fakty warunkujące badane prawidłowości wniesienia żądania przywrócenia uchybionego terminu, o których mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., których skutkiem było odrzucenie wniosku Z. T. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jako spóźnionego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. W zakresie wniosku o przyznanie pełnomocnikowi skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje na treść art. 254 § 1 p.p.s.a.