I SA/Wa 1769/19
WyrokWSA w Warszawie2020-07-07
Skład orzekający: Małgorzata Boniecka – Płaczkowska, Anna Wesołowska, Dariusz Pirogowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość przejętą na podstawie dekretu z 1945 r. może zostać umorzone z powodu powagi rzeczy osądzonej, jeśli poprzednia decyzja odszkodowawcza została wydana na podstawie innej ustawy niż ustawa o gospodarce nieruchomościami, a zakres przedmiotowy spraw nie jest tożsamy?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji błędnie przyjęły tożsamość spraw i stan powagi rzeczy osądzonej. Różnice w przepisach prawnych regulujących przyznawanie odszkodowania za nieruchomości przejęte na podstawie dekretu warszawskiego (ustawa z 1958 r. vs. ustawa o gospodarce nieruchomościami) oraz odmienny zakres przedmiotowy spraw uniemożliwiają stwierdzenie tożsamości spraw i tym samym umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie, przejętą na podstawie dekretu z 1945 r. Organy administracji umorzyły postępowanie, uznając, że sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją z 1975 r. i zachodzi powaga rzeczy osądzonej. Skarżący zarzucili organom błędne przyjęcie tożsamości spraw, wskazując na różnice w podstawach prawnych rozstrzygnięć.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] oraz decyzję Prezydenta [...] i zasądził od Wojewody na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Anna Wesołowska WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent – stażysta Beata Karczewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2020 r. sprawy ze skargi M. O. i M. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz M. O. i M. O. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2019 r., nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania M. O., M. O. i D. S. od decyzji Prezydenta [...] z [...] maja 2017 r., nr [...] umarzającej postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. K. ozn. hip. jako [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że nieruchomość położona w [...] przy ul. K. znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz.279). Aktualnie grunt przedmiotowej nieruchomości wchodzi w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] i stanowi własność Miasta [...].
Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla [...] z 26.03.2003 r., L.dz. [...] w księdze hipotecznej pod nazwą "Nieruchomość [...] Nr [...]", jako poprzedni właściciele uregulowanej w tej księdze nieruchomości o powierzchni [...] m kw. ujawnieni są J. D. i J. S. w równych częściach niepodzielnie, na mocy aktu z [...].08.1939 r.
W dziale II wykazu znajduje się wzmianka z wniosków:
- dz.kw. [...] z [...].04.1950 r. (po przerejestrowaniu [...].03.1956 r. - dz.kw. [...]) o dokonanie wpisu przeniesienia prawa własności nieruchomości hip. nr [...] na rzecz E. D. co do połowy i Z. F. co do drugiej połowy, z nabycia od J. D. i J.S.,
- dz.kw. [...] z [...].04.1955 r. (po przerejestrowaniu [...].03.1956 r. - dz kw. [...]) o dokonanie wpisu przeniesienia prawa własności udziału stanowiącego połowę nieruchomości hip. Nr [...] na rzecz W. D. - z nabycia od Z. F.
W dniu 3 czerwca 1949 r. ówcześni właściciele złożyli wniosek o przyznanie prawa własności czasowej w trybie art. 7 dekretu z 26 października 1945 r. Orzeczeniem administracyjnym z [...] marca 1955 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej w [...] rozpatrzyło odmownie ten wniosek stwierdzając jednocześnie, że wszystkie budynki znajdujące się na gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. W decyzji z [...] lipca 1967 r., nr [...] Ministerstwo Gospodarki Komunalnej stwierdziło, że decyzja z [...] marca 1955 r. jest prawidłowa.
Następnie decyzją z [...] kwietnia 1975 r., nr [...] Naczelnik Dzielnicy [...] odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. K. W uzasadnieniu decyzji podano, że przedmiotowa działka zabudowana była budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, zawierającym 15 izb mieszkalnych oraz 2 sklepy, a ponadto została faktycznie objęta w posiadanie [...] maja 1955 r.
E.J. wystąpiła [...] sierpnia 1999 r. z wnioskiem o wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. K. E. J. zmarła, a w jej miejsce do postępowania przystąpił M. O. Następnie [...] grudnia 2015 r. do postępowania przystąpili M.O i D. S. - następcy prawni W. D.
Organ powołał dokumenty wykazujące następstwo prawne po E. J.
W związku z uznaniem, że pomiędzy postępowaniem odszkodowawczym dotyczącym nieruchomości położonej przy ul. K., zakończonym decyzją z [...] kwietnia 1975 r., a postępowaniem odszkodowawczym zainicjowanym wnioskiem z [...] sierpnia 1999 r. przez E. J. zachodzi tożsamość podstaw prawnych, Prezydent [...] decyzją z [...] maja 2017 r., nr [...] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie odszkodowania za ww. nieruchomość.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli M. O., M. O. i D. S.
Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy wskazał, że dla oceny prawidłowości, iż niniejsze postępowanie odszkodowawcze jest bezprzedmiotowe ze względu na uprzednie jego zakończenie ostateczną decyzją administracyjną, konieczne jest zbadanie, czy w omawianym przypadku zachodzi res iudicata, czyli powaga rzeczy osądzonej, gdyż w przypadku stwierdzenia jej zajścia, należy uznać, iż ponowne orzekanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. K. w [...] jest niedopuszczalne ze względu na możliwość naruszenia tejże zasady. Z kolei zajście tego typu uchybienia procesowego powodowałoby wadę nieważności, wymienioną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa.
Wojewoda podniósł, że art. 156 § 1 pkt 3 kpa spełnia rolę gwarancyjną w stosunku do zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej wyrażonej w art. 16 kpa, rozciągając tę gwarancję na samą decyzję oraz na sprawę, którą ona załatwia, z tym jednak zastrzeżeniem, że chodzi o wydanie kolejno po sobie decyzji załatwiających sprawę co do istoty. Konstrukcja ta ma zastosowanie, gdy kolejno po sobie wydane zostały dwie decyzje, z których pierwsza ma charakter ostateczny. Zasada ta przyjmowana jest we wszystkich procedurach prawnych, a polega na ochronie powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Zgodnie z poglądem orzecznictwa, dla stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie powagi rzeczy osądzonej zasadnicze znaczenie ma istnienie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami.
Istotnym jest, że aby zaistniała tożsamość sprawy konieczne jest, aby obie decyzje dotyczyły tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego i faktycznego.
W ocenie Wojewody zarówno sprawa zakończona ostateczną decyzją z [...] kwietnia 1975 r. Naczelnika Dzielnicy [...] jak i sprawa umorzona decyzją Prezydenta [...] z [...] maja 2017 r. dotyczą tej samej nieruchomości i tego samego roszczenia byłych właścicieli nieruchomości - ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość przejętą na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. Także interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów także nie uległy zmianie. W ocenie organu przedmiot sprawy nie uległ zmianie. Aby stwierdzić, iż zakres podmiotowy dwóch spraw administracyjnych jest w pełni tożsamy, sprawa musi dotyczyć tych samych podmiotów, chyba że w prawa strony zbywalne i dziedziczne wejdą jej następcy prawni. Zatem, zakres podmiotowy oraz przedmiotowy obu spraw odszkodowawczych jest tożsamy.
Badając tożsamość stanu prawnego kontrolowanych spraw odszkodowawczych Wojewoda zauważył, że decyzja z [...] kwietnia 1975 r. wydana została na podstawie art. 53 i 55 ustawy z 12 marca 1958 r. zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94 ze zm.), a aktualnie rozpatrywany wniosek odszkodowawczy z [...] sierpnia 1999 r. złożony został w trybie art. 215 ust. 2 obowiązującej od 1 stycznia 1998 r. ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm., dalej "ugn") .
Analiza treści obu wymienionych podstaw prawnych - art. 53 i 55 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz art. 215 ust. 2 ugn prowadzi do konkluzji, że ich regulacja uległa zmianie. Zgodnie z literalnym brzmieniem art. 215 ust. 2 ugn, przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po [...] kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Z kolei, stosownie do art. 53 ust. 2 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, przepisy niniejszej ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domów jednorodzinnych i jednej działki budowlanej pod budowę domu jednorodzinnego, które przejdą po wejściu w życie niniejszej ustawy na własność Państwa na podstawie dekretu powołanego w ust. 1.
W ocenie organu stanowiący materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy odszkodowawczej w 1975 r. (tożsamej przedmiotowo i podmiotowo z niniejszą sprawą) art. 53 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r. oraz aktualnie regulujący tę materię art. 215 ust. 2 ugn zawierają tożsamą treść normatywną.
Organ odwoławczy stwierdził, że pomimo zmiany literalnego brzmienia przepisu, dotyczącego odszkodowania za grunt objęty działaniem dekretu warszawskiego w stosunku do regulacji zawartej w art. 53 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości należy uznać, iż zarówno sprawa administracyjna zakończona decyzją z 28 kwietnia 1975 r., jak też sprawa o odszkodowanie wszczęta wnioskiem złożonym w trybie art. 215 ust. 2 ugn są sprawami co do których postępowanie administracyjne toczy się w tym samym stanie prawnym, gdyż zmiana treści przepisu, stanowiącego podstawę materialną przyznania odszkodowania za nieruchomość nie zaszła w takim stopniu, który spowodował, że zakres przedmiotowy sprawy przed Prezydentem [...] nie jest tożsamy z zakresem postępowania zakończonego decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] kwietnia 1975 r.
Rozpatrując kwestię tożsamości stanu faktycznego obu omawianych spraw w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. K. w [...] Wojewoda podniósł, że przy ocenie czy zachodzi tożsamość sprawy, stan faktyczny powinien być brany pod uwagę przez organ odwoławczy tylko w odniesieniu do tzw. faktów prawotwórczych. Fakty prawotwórcze to takie fakty, które mają znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Zatem te fakty, których zmiana powoduje konieczność zastosowania innego przepisu prawa materialnego, jak i te, których zmiana pociąga za sobą konieczność odmiennego załatwienia sprawy, choć w oparciu o ten sam przepis prawa materialnego. W przedmiotowej sprawie nie stwierdzono zmiany faktów prawotwórczych, które powodowałyby konieczność zastosowania innego przepisu prawa materialnego lub odmiennego załatwienia sprawy.
Podsumowując organ wskazał, że sprawy w przedmiocie ustalenia odszkodowania, prowadzone w 1975 r. oraz w latach od 1998 r. są tożsame. W sytuacji zatem, gdy odszkodowanie za podlegającą przepisom dekretu nieruchomość zostało ustalone na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r., to poprzednim właścicielom takiej nieruchomości nie przysługuje normalny tryb dochodzenia odszkodowania za tę samą nieruchomość na podstawie przepisów ustawy o gospodarce gruntami ani na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dopiero wzruszenie decyzji o odszkodowaniu doprowadzić może do ponownego ustalenia odszkodowania. Ustalenie odszkodowania na podstawie przepisów obecnie obowiązującej ustawy bez wzruszenia decyzji o odszkodowaniu wydanej na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. powodowałoby konieczność stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jako wydanej w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 kpa).
Skoro w sprawie rozstrzygniętej decyzją z 28 kwietnia 1975 r. oraz w sprawie obecnie zainicjowanej przez następców prawnych przeddekretowych współwłaścicieli nieruchomości istnieje tożsamość materialnoprawnych podstaw dochodzonego odszkodowania to, zdaniem Wojewody, w rozpoznawanej sprawie zaistniał stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), a więc stan, w którym istnieje tożsamość sprawy załatwionej ostateczną decyzją i sprawy objętej kolejnym postępowaniem. Brak więc było możliwości merytorycznego rozpoznania zgłoszonego przez strony żądania. To zaś oznacza, że umorzenie zainicjowanego ich wnioskiem postępowania administracyjnego, z powodu jego bezprzedmiotowości było prawidłowe, a tym samym podjęcie decyzji o tej treści nastąpiło zgodnie z art. 105 § 1 kpa.
Skargę na decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2019 r. złożyli M. O. i M.O. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 104 i 105 kpa oraz art. 215 ust. 2 ugn.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazali, że stanowisko organów jest błędne, gdyż niezasadnie przyjmują one założenie o tożsamości materialnoprawnej rozstrzyganych uprawnień odszkodowawczych. Skarżący przytoczyli treść art. 53 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r. i art. 215 ust. 2 ugn i wyjaśnili, że o ile przepis art. 53 ust. 2 nakazywał stosować przepisy ustawy z 12 marca 1958 r. dotyczące odszkodowań do domów jednorodzinnych i jednej działki budowlanej pod budowę domu jednorodzinnego, o tyle art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów aktualnie obowiązującej ustawy, tj. do domu jednorodzinnego , jeżeli przeszedł na własność Państwa po 5 kwietnia 1958 r oraz do działki, która przed wejściem w życie przepisów dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli pozbawienie faktycznego władania nią nastąpiło po dniu 5 kwietnia 1958 r. Różnica między tymi uregulowaniami polegała, jeśli chodzi o działkę gruntu na zastąpieniu sformułowania "i jednej działki budowlanej pod budowę domu jednorodzinnego" wyrazami "oraz do działki , która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne". Taka zmiana przepisu nie jest jedynie zmianą redakcyjną, ale prowadzi do ustanowienia odmiennej treści normatywnej przepisu.
Tak więc zastosowanie obecnie obowiązujących przepisów do rozpatrzenia wniosków odszkodowawczych za grunt nieruchomości przy ulicy K. w [...] wymagać będzie ustalenia czy obok znajdującej się na gruncie zabudowy mogła przed 1945 r. powstać zabudowa jednorodzinna, a takich ustaleń organ wydający decyzję 28 kwietnia 1975 r. nie poczynił, gdyż jak wynika z jej uzasadnienia oceniał jedynie istniejącą na działce zabudowę .
Skarżący podkreślili, że roszczenie odszkodowawcze dochodzone na podstawie art. 215 ust 2 ugn obejmuje zarówno odszkodowanie za określony w tym przepisie budynek, jak też odszkodowanie za grunt na którym budynek ten był lub mógł być posadowiony. A zatem, jeżeli w sprawie rozstrzygniętej w 1975 r. oraz w sprawie zgłoszonych obecnie roszczeń odszkodowawczych nie istnieje tożsamość materialnoprawnych podstaw dochodzenia odszkodowania, to nie można przyjąć, że w przedmiotowej sprawie zaistniał stan powagi rzeczy osądzonej uniemożliwiający merytoryczne rozpatrzenie sprawy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Organy obydwu instancji uznały, że wniosek E. J. z [...] sierpnia 1999 r. o odszkodowanie za utraconą nieruchomość nie może być merytorycznie rozpatrzony z uwagi na wydaną pod rządami ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości i pozostającą w obrocie prawnym ostateczną decyzję z [...] kwietnia 1975 r. o odmowie przyznania odszkodowania. Takiego stanowiska Sąd nie podziela, gdyż opiera się ono z jednej strony na wadliwej interpretacji materialnoprawnych podstaw dochodzenia odszkodowania za utracone nieruchomości objęte działaniem dekretu warszawskiego obowiązujących przed 1 sierpnia 1985 r. oraz aktualnie obowiązujących przepisów, a z drugiej na wadliwie ustalonym przedmiocie postepowań w obydwu tych sprawach. W ocenie organów, stanowiący materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy odszkodowawczej w 1975 r. (tożsamej przedmiotowo i podmiotowo z niniejszą sprawą) art. 53 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r. oraz aktualnie regulujący tę materię art. 215 ust. 2 ugn, pomimo częściowo odmiennego brzmienia zawierają tożsamą treść normatywną.
Podnieść jednakże należy, że regulacja zawarta w art. 215 ust. 2 ugn, stanowiąca powielenie unormowania przyjętego w art. 83 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. - o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) w sposób odmienny unormowała przesłanki ustanowienia odszkodowania za utracone grunty warszawskie od regulacji przyjętej w art. 53 ust. 2 ustawy z 1958 r. O ile zatem ten ostatni przepis, nakazywał stosować przepisy ustawy z 12 marca 1958 r. dotyczące odszkodowań do domów jednorodzinnych i jednej działki budowlanej pod budowę domu jednorodzinnego, które przejdą po wejściu w życie ustawy (5 kwietnia 1958 r.) na własność Państwa na podstawie dekretu z 26 października 1945 r., to art. 215 ust. 2 ugn odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów aktualnie obowiązującej ustawy do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł na własność Państwa po 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed wejściem w życie dekretu z 26 października 1945 r. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel, bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r.
Różnica między tymi uregulowaniami polegała, jeśli chodzi o działkę gruntu, na zastąpieniu sformułowania "i jednej działki budowlanej pod budowę domu jednorodzinnego" wyrazami "oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne", jak również na wprowadzeniu dodatkowej przesłanki dotyczącej utraty możliwości faktycznego władania działką po 5 kwietnia 1958 r. Taka zmiana brzmienia przepisu, nie oznacza zmiany o charakterze redakcyjnym, ale prowadzi do ustanowienia odmiennej treści normatywnej przepisu. Tak więc zastosowanie obecnie obowiązujących przepisów do ustalenia odszkodowania za grunt nieruchomości położonej przy ul. K.na rzecz następców prawnych dawnego jej właściciela, będzie wymagać zasadniczo odmiennych ustaleń stanu faktycznego od ustaleń, które winny być poczynione przy rozstrzyganiu sprawy na podstawie ustawy z 1958 r., których to ustaleń przy podejmowaniu decyzji z 28 kwietnia 1975 r. organ nie czynił. Jak wynika bowiem z treści uzasadnienia tej decyzji oceniał on wówczas możliwość ustalenia odszkodowania za posadowiony na gruncie budynek (ustalając, że jest on budynkiem wielorodzinnym), a nie za grunt, co stanowi także przedmiot wniosku z [...] sierpnia 1999 r. (żądanie odszkodowania za działkę i dom). Zważyć należy, że roszczenie odszkodowawcze dochodzone na podstawie art. 215 ust. 2 ugn obejmuje zarówno odszkodowanie za określony w tym przepisie budynek, jak też odszkodowanie z grunt, na którym budynek ten był lub mógł być posadowiony. W redakcji tego przepisu ustawodawca określając przedmiot, za który należy się odszkodowanie użył bowiem spójnika "oraz", co oznacza, że przepisy odszkodowawcze mają zastosowanie zarówno do domu jednorodzinnego jak i działki, na której był on usytuowany, jeżeli odpowiadała ona wymogom określonym w tym przepisie. O ile bowiem na podstawie art. 53 ust. 2 ustawy z 12 marca 1958 r. uprawnione było twierdzenie, że chodziło o działkę niezabudowaną przewidzianą pod budowę domu jednorodzinnego to już pod rządami art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. twierdzenie takie jest nieuprawnione. Ustawodawca na potrzeby odszkodowania polecił odnośnie przeznaczenia działki sięgnąć do stanu prawnego obowiązującego przed wejściem w życie dekretu warszawskiego z 26 października 1945 r. Jeśli w owym czasie działka, zgodnie z obowiązującym wtedy planem zabudowania, mogła być przeznaczona pod zabudowę jednorodzinną, to zarówno gdy pozostała niezabudowana jak i gdy została zabudowana domem jednorodzinnym czy innym budynkiem, to z uwagi na możliwość zabudowy jednorodzinnej wynikającej dla tej działki z omawianego planu spełniać będzie przesłanki odszkodowawcze z art. 215 ust. 2 ugn (por. wyrok NSA z 8.05.2007 r., sygn. akt I OSK 864/06, wyrok WSA w Warszawie z 3.04.2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1451/08). Okoliczności te, a więc odmienny zakres przedmiotowy sprawy rozstrzygniętej ostateczną decyzją z 28 kwietnia 1975 r. i sprawy zainicjowanej wnioskiem złożonym w 1999 r. uszły uwadze organów, co z kolei uzasadnia zarzut, że podjęły one rozstrzygnięcie bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a więc uchybiły przy jej rozpoznawaniu przepisom art. 7 i 77 § 1 kpa w stopniu, który zadecydował o wyniku sprawy.
Skoro w sprawie rozstrzygniętej decyzją z 1975 r. oraz w sprawie zainicjowanej w 1999 r. nie istnieje tożsamość materialnoprawnych podstaw dochodzonego odszkodowania to w rozpoznawanej sprawie nie zaistniał stan powagi rzeczy osądzonej, a więc stan, w którym istnieje tożsamość sprawy załatwionej ostateczną decyzją i sprawy objętej kolejnym postępowaniem. Brak było więc przeszkód uniemożliwiających merytoryczne rozpoznanie zgłoszonego żądania. Wobec tego umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości było wadliwe, a tym wydanie decyzji przez Prezydenta [...] nastąpiło z naruszeniem art. 105 § 1 kpa. Natomiast organ odwoławczy utrzymując w mocy wadliwą decyzję naruszył także art. 138 § 1 pkt 1 kpa.
Mając na uwadze wszystkie powyżej omówione okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło