I GZ 154/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A Sp. z o.o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 816/20 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na rozpatrzenie protestu w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w B. na rozpatrzenie protestu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach z dnia [...] listopada 2020 r. w przedmiocie negatywnej oceny projektu postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 10 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 816/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił A Sp. z o.o. w B. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na rozpatrzenie protestu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach z dnia [...] listopada 2020 r. w przedmiocie negatywnej oceny projektu. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca spółka otrzymała w dniu 18 listopada 2020 r. negatywne rozpatrzenie protestu od oceny merytorycznej złożonego wniosku – rozstrzygnięcie organu zapadło w dniu [...] listopada 2020 r. i zostało doręczone skutecznie stronie w dniu 18 listopada 2020 r. Pismem z dnia 21 grudnia 2020 r. spółka, reprezentowana przez pełnomocnika procesowego, wniosła do tutejszego Sądu skargę na powyższe rozstrzygnięcie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na to rozstrzygnięcie. Przesyłka, zawierająca skargę oraz wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 23 grudnia 2020 r. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu zawarto stwierdzenie, że w dniu 31 października 2020 r. prezes zarządu skarżącej spółki otrzymał informację o pozytywnym wyniku testu typu PCR na zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Z uwagi na ciężki przebieg choroby prezes nie mógł od tego dnia aż do dnia 16 grudnia 2020 r. uczestniczyć w pracach spółki, ponieważ przebywał w izolacji aż do momentu ustąpienia objawów. Stwierdzono również, że skarżąca spółka posiada wyłącznie jednoosobowy zarząd w osobie R. S. W sprawie nie ustanowiono pełnomocnika, który mógłby odbierać korespondencję oraz podjąć decyzję w przedmiocie środka zaskarżenia w tej sprawie. Prezes spółki miał ciężkie objawy choroby, która w istotny sposób ograniczała nie tylko jego możliwość poruszania się, ale również wykonywanie najprostszych czynności życia codziennego. Jednocześnie w samej spółce po uzyskaniu informacji o chorobie prezesa znaczna część pracowników poddała się kwarantannie, a część pracowników, korzystając z opieki nad dziećmi zaprzestała wykonywać obowiązków służbowych. W efekcie stan ten wpłynął na sposób funkcjonowania spółki i na możliwość jej bieżącego operacyjnego działania. Jednocześnie, uzupełniając brak formalny skargi, skarżąca nadesłała do akt sprawy odpis pełny z Krajowego Rejestru Sądowego, aktualny na dzień 22 stycznia 2021 r. Z odpisu tego wynika, że spółka posiada jednoosobowy zarząd i w spółce działa prokurent samoistny. Sąd I instancji stwierdził, że nie kwestionuje faktu zakażenia prezesa skarżącej spółki P. S. wirusem SARS-CoV-2 (w aktach sprawy znajduje się wynik testu z 31 października 2020 r. z wynikiem pozytywnym u R. S.). Sąd nie kwestionuje również faktu, że prezes zarządu spółki ze względu na swój stan zdrowia nie był w stanie zajmować się sprawami spółki do połowy grudnia 2020 r. oraz, że w tym okresie spółka, jako całość nie mogła funkcjonować w normalnym trybie i podejmować na bieżąco czynności w zwyczajnym trybie działania. Jednakże w ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że uchybienie terminu do wniesienia skargi było niezawinione, a to z uwagi na informacje zawarte w odpisie z Krajowego Rejestru Sądowego skarżącej spółki. Z danych zawartych w dziale 2 rejestru wynika, że spółka faktycznie posiada jednoosobowy zarząd w skład którego wchodzi prezes zarządu R. S. (od dnia 13 czerwca 2016 r. do nadal). Jednakże w spółce ustanowiony jest również prokurent samoistny – J. B. (od dnia 25 października 2019 r. do nadal). Jednocześnie w rubryce "sposób reprezentacji podmiotu" znajduje się sformułowanie, zgodnie z którym w przypadku zarządu jednoosobowego do reprezentowania spółki upoważniony jest prezes zarządu samodzielnie. Natomiast w przypadku zarządu wieloosobowego do składania oświadczeń woli w zakresie praw i obowiązków majątkowych oraz do podpisywania umów w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu działających łącznie albo członka zarządu działającego łącznie z prokurentem. Wpis ten obowiązuje od dnia 10 listopada 2015 r. do nadal). W spółce występuje zarząd jednoosobowy. Jednocześnie ustanowiony jest prokurent samoistny. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi stwierdzono jedynie występowanie wirusa SARS-CoV-2 u prezesa zarządu spółki R. S. i jego długotrwałe komplikacje zdrowotne spowodowane chorobą. Nadmieniono jednocześnie, że w tym okresie (od dnia 31 października 2020 r. do dnia 16 grudnia 2020 r.) z uwagi na kwarantannę pracowników i wykorzystywanie przez pracowników opieki nad dziećmi spółka utraciła faktycznie możliwość bieżącego operacyjnego działania. Jednak Sąd podkreślił, że pismo z dnia 12 listopada 2020 r., będące przedmiotem skargi w tej sprawie, zostało odebrane w siedzibie spółki, co zostało potwierdzone prezentatą spółki na otrzymanym egzemplarzu i odnotowane w dzienniku korespondencji spółki. Oznacza to, że w dniu otrzymania negatywnego rozstrzygnięcia protestu był jednak w siedzibie pracownik spółki, który bezpośrednio przesyłkę zawierającą to rozstrzygnięcie odebrał i potwierdził ten fakt umieszczając prezentatę na pierwszej stronie tego pisma. Sąd nie podzielił więc twierdzenia, jakoby we wskazanym nieco ponad sześciotygodniowym okresie, przez cały czas skarżąca spółka była pozbawiona jakichkolwiek pracowników i nie miała możliwości wykonywania na bieżąco operacyjnych działań. W uzasadnieniu wniosku nie wskazano natomiast na to, aby problemy zdrowotne miał prokurent samoistny skarżącej spółki – J. B. Zdaniem WSA prokurent w tej sprawie powinien działać w takim przypadku samodzielnie, bądź też ustanowić pełnomocnika procesowego do sporządzenia skargi, o przywrócenie terminu do wniesienia której dąży skarżąca spółka. W efekcie, Sąd stwierdził, że skarżąca nie dołożyła w przedmiotowej sprawie jakiejkolwiek staranności w prowadzeniu swoich spraw, a okoliczności na które strona powołuje się we wniosku o przywrócenie terminu w żaden sposób nie uzasadniają uwzględnienia wniosku. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiodła skarżąca spółka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej "p.p.s.a.". w zakresie w jakim WSA nie uznał, iż skarżąca nie dokonała czynności bez swojej winy przy uwzględnieniu ogłoszonego na terenie kraju na podstawie Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U.2020.49), pomimo wykazania, ze Prezes Zarządu Skarżącej był zarażony wirusem COVID-19 oraz nie przechodził zakażenia bezobjawowo, tj. zażywał leki przepisane przez lekarza; 2. art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842), w zakresie w jakim WSA nie uznał, iż skarga została złożona w terminie, gdzie wskazany przepis nakazuje organowi administracji publicznej zawiadomienie strony o uchybieniu terminu wyznaczając dodatkowy 30 dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, a w niniejszej sprawie skarżąca o uchybieniu terminu w ogóle powiadomiona nie była. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wedle natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jednym z przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. warunków przywrócenia terminu przez sąd jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie NSA z 29 maja 2019 r., sygn. akt I OZ 430/19, to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ze znajdującego się w aktach sprawy wyniku badania z dnia 31 października 2020 r. (próbkę do badania pobrano 28 października 2020 r.) wynika, że prezes zarządu skarżącej spółki R. S. miał pozytywny wyniku testu typu PCR na zakażenie wirusem SARS-CoV-2. Z treści wniosku o przywrócenie terminu jak i zażalenia wynika, że z uwagi na ciężki przebieg choroby prezes nie mógł od tego dnia aż do dnia 16 grudnia 2020 r. uczestniczyć w pracach spółki, ponieważ przebywał w izolacji aż do momentu ustąpienia objawów. Podkreślić należy, że negatywne rozpatrzenie protestu zostało doręczone spółce 18 listopada 2020 r., a więc w 21 dniu choroby prezesa spółki. Jak słusznie zaznaczył Sąd I instancji z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego skarżącej spółki, z danych zawartych w dziale 2 rejestru wynika, że spółka posiada jednoosobowy zarząd w skład którego wchodzi prezes zarządu R. S. (od dnia 13 czerwca 2016 r. do nadal). Jednakże w spółce ustanowiony jest również prokurent samoistny – J. B. (od dnia 25 października 2019 r. do nadal). Jednocześnie w rubryce "sposób reprezentacji podmiotu" znajduje się sformułowanie, zgodnie z którym w przypadku zarządu jednoosobowego do reprezentowania spółki upoważniony jest prezes zarządu samodzielnie. Natomiast w przypadku zarządu wieloosobowego do składania oświadczeń woli w zakresie praw i obowiązków majątkowych oraz do podpisywania umów w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu działających łącznie albo członka zarządu działającego łącznie z prokurentem. Wpis ten obowiązuje od dnia 10 listopada 2015 r. do nadal). W spółce występuje zarząd jednoosobowy. Jednocześnie ustanowiony jest prokurent samoistny - J. B. Trafnie w tym zakresie uznał Sąd pierwszej instancji, że skarżąca - nawet w przypadku nieobecności (choroby) prezesa zarządu - mogła być skutecznie reprezentowana przez prokurenta. Ustanowienie prokurenta należy uznać za właściwe zabezpieczenie na wypadek czasowej nieobecności prezesa zarządu spółki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego staranny przedsiębiorca powinien zadbać o zapewnienie możliwości prowadzenia interesów spółki, zachowania ciągłości jej działania także w przypadku nieobecności prezesa zarządu – co w niniejszej sprawie skarżąca uczyniła ustanawiając prokurenta samoistnego. Należy wyjaśnić, że w przypadku prokury samoistnej prokurent działa jednoosobowo. W sytuacji, gdy w umowie spółki ustanowiono zarząd wieloosobowy to, stosownie do art. 205 § 3 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm., dalej "k.s.h."), nie ogranicza to uprawnień prokurenta samoistnego. Ustanowiony zgodnie z art. 205 § 1 k.s.h., bądź też na analogicznych zasadach wynikających z umowy spółki, mechanizm kontrolny dotyczy bowiem członków zarządu, a nie prokurentów. Dlatego więc jeżeli ustanowiona jest reprezentacja łączna zarządu bądź zarządu z prokurentem, to każdym przypadku prokurent, który legitymuje się prokurą samoistną, może reprezentować spółkę samodzielnie przy czynnościach objętych jej zakresem (por. także A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Wyd. VII, Lex 2010). Tym bardziej, że w odpowiedzi na zażalenie organ podniósł, że prokurent samoistny - J. B. - miał wiedzę i informacje dotyczące sprawy, ponieważ to on w większości kontaktował się z pracownikami organu oceniającymi wniosek. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sytuację w Spółce, którą starała się we wniosku i zażaleniu przedstawić Skarżąca, należy ocenić jako zawinione zaniedbania w organizacji, które nie mogą usprawiedliwiać będących ich skutkiem uchybień. Wewnętrzne sprawy Spółki, związane z jej organizacją i funkcjonowaniem i jako takie nie mogą stanowić wystarczającego uzasadnienia dla zwolnienia Skarżącej z odpowiedzialności za uchybienie terminu do wniesienia skargi. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842), w zakresie w jakim WSA nie uznał, iż skarga została złożona w terminie, gdzie wskazany przepis nakazuje organowi administracji publicznej zawiadomienie strony o uchybieniu terminu wyznaczając dodatkowy 30 dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, a w niniejszej sprawie skarżąca o uchybieniu terminu w ogóle powiadomiona nie była, wskazać należy, że przepis ten wszedł w życie z dniem 16 grudnia 2020 r., a więc już po dacie wydania decyzji przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Mając powyższe okoliczności na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo odmówił skarżącej spółce przywrócenia terminu do wniesienia skargi na rozpatrzenie protestu. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.