III OZ 825/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2097/20 w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2097/20, odrzucił skargę R.S. na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] września 2020 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej P.p.s.a.), skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez Sąd. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlega opłacie sądowej, którą strona na wezwanie Sądu winna była opłacić. Wezwanie do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 stycznia 2021 r. w przedmiocie uiszczenia wpisu sądowego od skargi zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w dniu 26 stycznia 2021 r., zatem ustawowy termin dla dokonania tej czynności upływał w dniu 2 lutego 2021 r. Następnie Sąd wyjaśnił, że prawomocna odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych powinna prowadzić do podjęcia czynności wpływających na przebieg postępowania, przesunąć jego tok na kolejny etap. Nie jest tak, że strona może na określonym etapie wielokrotnie i bezpodstawnie ponawiać wnioski o przyznanie prawa pomocy, dopuszczenie takiej praktyki prowadziłoby do blokowania toku postępowania. Zadaniem Sądu jest dbanie o dokonywanie kolejnych czynności w sprawie. Odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów, na etapie wniesienia skargi, uzasadnia wezwanie strony o wpis, pod rygorem jej odrzucenia. Kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może dotyczyć etapu, w stosunku do którego prawomocnie orzeczono o braku podstaw do przyznania takiej pomocy i wywoływać skutków z mocą wsteczną. Sąd winien podejmować czynności związane z weryfikacją skuteczności wniesienia skargi i skutkami zaniechania wykonania wezwania do uiszczenia wpisu. Skoro względem tego etapu postępowania (wniesienie skargi) i związanych z nim kosztów prawomocnie orzeczono w przedmiocie przyznania prawa pomocy, kolejne wnioski nie mogą dotyczyć już obowiązku uiszczenia wpisu. Skoro w zakreślonym terminie skarżący nie uiścił wpisu sądowego, skargę należało odrzucić. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 214 § 1 i art. 219 § 1 P.p.s.a. strona wnosząca skargę jest zobowiązana uiścić należny wpis sądowy. Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, a takim pismem jest skarga, pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 §1 i § 2 P.p.s.a.). Natomiast na mocy art. 220 § 1 P.p.s.a. Sąd nie może podjąć żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata sądowa (w tym wpis sądowy), chyba że stronie przysługuje ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych określone w art. 239 § 1 pkt 1 P.p.s.a. lub zostanie przyznane na jej wniosek stosowne prawo pomocy obejmujące zwolnienie od tych kosztów (art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarżący został prawidłowo wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. Z akt sprawy wynika ponadto, że skarżącemu nie przysługuje ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 P.p.s.a., jak również nie zostało mu przyznane prawo pomocy, bowiem jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie został uwzględniony. Należało zatem ponownie wezwać skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia o zobowiązaniu do uiszczenia wpisu od skargi, co zostało dokonane w dniu 19 stycznia 2021 r. Pomimo prawidłowo i skutecznie dokonanego wezwania w dniu 26 stycznia 2021 r., skarżący nie uiścił żądanego wpisu. Skarżący tymczasem złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w sprawie bez znaczenia dla oceny skutków niezapłacenia przez skarżącego wpisu sądowego w zakreślonym terminie jest ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest bowiem stanowisko, że z przymiotu prawomocności postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych wypływa obowiązek strony do uiszczenia wymaganego wpisu w zakreślonym terminie. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia w ramach prawa pomocy i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu określonego w wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2005 r., sygn. akt II FZ 608/05). Mając na uwadze przedstawione okoliczności, skoro skarżący, pomimo prawidłowego wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia do uiszczenia wpisu od skargi – tego braku fiskalnego nie uiścił w zakreślonym terminie, nie będąc przy tym zwolnionym z obowiązku jej opłacenia ani z mocy ustawy ani poprzez przyznanie prawa pomocy, to zasadnie Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a., skargę odrzucił. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.