II SA/Rz 563/21
WyrokWSA w Rzeszowie2021-06-22
Skład orzekający: Stanisław Śliwa, Marcin Kamiński, Maria Mikolik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wszcząć postępowanie w sprawie przyznania świadczeń z zakresu pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych na podstawie "telefonicznego wniosku" osoby zainteresowanej, a jeśli nie, to jaki wpływ ma to naruszenie na dalsze postępowanie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie przyznania świadczeń z pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych na podstawie "telefonicznego wniosku" jest niedopuszczalne i stanowi naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wadliwe wszczęcie postępowania, w połączeniu z wątpliwą wiarygodnością ustaleń faktycznych dokonanych na podstawie rozmowy telefonicznej, miało istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto, sąd wskazał na naruszenie przez organ odwoławczy obowiązku rozpoznania wniosku o zwolnienie z opłat za usługi opiekuńcze łącznie z wnioskiem o przyznanie tych usług.Stan faktyczny
Skarżąca B. S. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta przyznającą pomoc w formie usług opiekuńczych. Skarżąca kwestionowała ustalenie odpłatności za usługi oraz zakres przyznanej pomocy. Organ I instancji przyznał pomoc w wymiarze 4 godzin dziennie i ustalił odpłatność w wysokości 22 zł za godzinę, opierając się m.in. na rozmowie telefonicznej ze skarżącą. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje z uwagi na naruszenia proceduralne, w tym wadliwe wszczęcie postępowania i niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Marcin Kamiński /spr./ AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie przyznania i ustalenia odpłatności za usługi opiekuńcze uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...].
Przedmiotem skargi B. S. (skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (organ odwoławczy) z dnia
[...] stycznia 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] (organ I instancji) z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych.
Stan faktyczny i prawny sprawy ze skargi na powyższą decyzję przedstawia się następująco.
Po rozpoznaniu wniosku skarżącej, organ I instancji decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] działając na podstawie art. 104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), art. 2, art. 17 ust. 1 pkt 11, art. 50 ust. 2, art. 96 ust. 1, ust. 2 i ust. 4, art. 104 ust. 1, art. 106 ust. 1, art. 110 ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (u.p.s.), uchwał Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] marca 2019 r., Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] listopada 2019 r., zmieniających uchwałę Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania:
1) przyznał skarżącej w miejscu zamieszkania pomoc w formie usług opiekuńczych wykonywanych przez opiekunki Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w wymiarze 4 godzin w każdy roboczy dzień miesiąca w okresie od grudnia 2020 r. do 30 listopada 2021 r. w zakresie:
a) zaspokajania codziennych potrzeb życiowych (zakupy, rozliczanie się z wydawanych pieniędzy i prowadzenie zeszytu wydatków, przygotowanie i podanie śniadania, przynoszenie obiadu z Ośrodka Wsparcia przy ul. [...] w [...] w dni, w których Ośrodek jest otwarty, gotowanie obiadu w dniach gdy ww. Ośrodek jest zamknięty, podanie obiadu, utrzymanie w czystości pomieszczenia zajmowanego przez klientkę, pranie w razie potrzeby),
b) opieki higienicznej (pomoc w toalecie i przy kąpieli, zmiana bielizny osobistej i pościelowej w razie potrzeby, zmiana pieluchomajtek),
c) pielęgnacji zleconej przez lekarza (wykupywanie leków w razie potrzeby, przypominanie o konieczności przyjmowania lekarstw, pomoc w dostępie do świadczeń zdrowotnych),
d) zapewnienia kontaktów z otoczeniem,
2) ustalił odpłatność za 1 godzinę usług w wysokości 22,00 zł, co stanowi 100% kosztu jednej godziny usług opiekuńczych w terminie od grudnia 2020 r. do 30 listopada 2021 r.,
3) określił, że odpłatność miesięczna będzie ustalona za faktycznie wypracowane godziny, na podstawie karty pracy, a także termin i sposób uiszczenia opłaty.
Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności dla zabezpieczenia ważnego interesu strony, w oparciu o ocenę stanu zdrowia, wieku oraz potrzeb uprawnionego, w celu zabezpieczenia realizacji pomocy.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w dniu 19 listopada 2020 r. skarżąca wnioskiem ustnym w rozmowie telefonicznej wniesionym do protokołu, zwróciła się o przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych. W świetle przeprowadzonego postępowania administracyjnego i załączonych dokumentów organ ustalił, że skarżąca spełnia przesłanki art. 50 ust. 2 u.p.s. oraz § 1 ust. 2 pkt 3 ww. uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. do przyznania wnioskowanej pomocy.
Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 50 ust. 6 u.p.s. rada gminy określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania. W myśl zapisów uchwały Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. Nr [...] zmienionej uchwałami Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] marca 2019 r. i Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] listopada 2019 r. podstawą ustalenia odpłatności jest najniższa emerytura netto, która od 1 marca 2020 r. wynosi 1.025,00 zł, a koszt jednej godziny usług opiekuńczych wynosi obecnie 22,00 zł. Stąd też w terminie od grudnia 2020 r. do 30 listopada 2021 r. odpłatność stosownie za świadczone usługi ze względu na posiadany przez skarżącą dochód w wysokości 4.305,24 zł wynosi 100% kosztu usługi, co stanowi kwotę 22,00 zł za jedną godzinę.
Organ I instancji wyjaśnił, że skarżąca została poinformowana o zasadach częściowego lub całkowitego zwolnienia z ponoszenia odpłatności za świadczone usługi (§ 4 uchwały Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. Nr [...]). Ustalona wysokość opłat może ulec zmianie w przypadku zmiany sytuacji osobistej lub majątkowej. W przypadku braków kadrowych może nastąpić okresowe zmniejszenie wymiaru świadczonej pomocy.
Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji w części dotyczącej ustalenia wysokości odpłatności za 1 godzinę w wysokości 22,00 zł, kwestionując również wielokrotne odmowy przyznania dyżurów opiekunki w dniach wolnych od pracy oraz niewłaściwie opracowany zakresu czynności dla opiekunki, zamiast - utrzymanie w czystości pomieszczenia zajmowanego przez klientkę, powinna znajdować się informacja - sprzątanie mieszkania.
Po rozpoznaniu odwołania, organ odwoławczy decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 50 ust. 1 u.p.s., osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych.
Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem (art. 50 ust. 3 u.p.s.). Rada gminy określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania (art. 50 ust. 6 u.p.s.).
Organ odwoławczy stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie skarżącej przyznano pomoc w formie usług opiekuńczych. Ustalając ich zakres i rozmiar, oceniono z jednej strony zasadność zgłoszonego żądania pod kątem zaistnienia przesłanek określonych w art. 50 u.p.s., a z drugiej strony możliwości finansowe i organizacyjne Ośrodka Pomocy Społecznej. Zgodnie z założeniami pomocy społecznej wyrażonymi w art. 2, art. 3, art. 4 i art. 7 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do treści art. 7 pkt 5 u.p.s. pomocy społecznej udziela się osobom z powodu niepełnosprawności. Natomiast rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach instytucji pomocy społecznej. Ocena warunków i możliwości udzielenia określonego rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń, stosownie do okoliczności konkretnej sprawy, należy do organu administracji, któremu w tym zakresie pozostawiono określony zakres swobody, który w rozpatrywanej sprawie został zachowany. Trzeba mieć na względzie, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią się ubiegających, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanych i wnioskowanych przez te osoby rozmiarach. Zwrócić należy także uwagę, że uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może przyznać ją w wymiarze i zakresie, który uzna za niezbędny. Uprawnienia wynikające z przepisów u.p.s. mają charakter jedynie subsydiarny, co oznacza, że uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Na poparcie powyższego stanowiska organ przytoczył wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1960/13 oraz z dnia 27 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 2523/18.
Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej organ odwoławczy wskazał, że nie zasługują one na uwzględnienie w świetle obowiązujących przepisów prawa.
Z akt sprawy wynika, że kwota odpłatności za 1 godzinę usług opiekuńczych została ustalona na podstawie uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] marca 2019 r. i uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] listopada 2019 r. zmieniających uchwałę Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania. Podstawą ustalenia odpłatności jest najniższa emerytura netto, która od 1 marca 2020 r. wynosi 1.025,00 zł, a koszt jednej godziny usług opiekuńczych wynosi 22,00 zł. Stąd też w terminie od grudnia 2020 r. do 30 listopada 2021 r. odpłatność skarżącej stosownie do § 2 ww. uchwały za świadczone usługi ze względu na posiadany dochód w wysokości 4.305,24 zł wynosi 100% kosztu usługi, co stanowi kwotę 22,00 zł za jedną godzinę. Natomiast pomoc w formie usług opiekuńczych w wymiarze 4 godziny w każdy roboczy dzień miesiąca przyznano na podstawie art. 50 ust. 2 u.p.s. oraz § 1 ust. 2 pkt 3 uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., zaś zakres czynności opiekunki przyjęto w oparciu o ustalenia dokonane przez pracownika socjalnego w rozmowie telefonicznej ze skarżącą zawarte w protokole z dnia 19 listopada 2020 r. zgodnie z art. 15o ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.
W ustawowym terminie skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła, że od 2019 r. bezskutecznie stara się o obniżenie opłat za usługi opiekuńcze oraz przyznanie dyżurów opiekunki w dniach wolnych od pracy. Skarżąca opisała również swoją sytuację zdrowotną i rodzinną.
Zdaniem skarżącej organ odwoławczy nie uwzględniło w swojej decyzji trudniej sytuacji skarżącej wykazanej przedłożonymi dokumentami oraz nie zajął stanowiska w kwestii przyznania dyżurów w dniach wolnych od pracy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga podlegała uwzględnieniu niezależnie od oceny zasadności zarzutów w niej podniesionych. Sąd nie będąc związany granicami skarg (art. 134 § 1 p.p.s.a.), wziął bowiem pod rozwagę z urzędu naruszenia prawa procesowego, które są konieczną i wystarczającą podstawą do wzruszenia decyzji organów pierwszej i drugiej instancji.
W pierwszej grupie wad procesowych znajdują się naruszenia prawa związane z fazami wszczęcia postępowania oraz form i metod rozpoznania sprawy.
O ile prawdą jest, że na podstawie art. 15o ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych dopuszczalna jest uproszczona forma ustaleń faktycznych (w drodze m.in. rozmowy telefonicznej z pracownikiem socjalnym) w zakresie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób, co do których zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wymagane jest przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji i które zostały poddane kwarantannie w związku z podejrzeniem zakażenia lub choroby zakaźnej, o tyle z przepisów art. 15o ww. ustawy w żaden sposób nie wynika, aby dopuszczalne było wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie przyznania świadczeń z zakresu pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych na podstawie "telefonicznego wniosku" osoby zainteresowanej. Takiej możliwości nie przewiduje również art. 15o ust. 1a ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że organ pierwszej instancji z oczywistym naruszeniem art. 61 § 3-3a w zw. z art. 63 § 1 k.p.a. dokonał wszczęcia postępowania na żądanie strony skarżącej. Powyższe naruszenie samo w sobie – w razie uwzględnienia w całości żądania strony – mogłoby zostać uznane za niemające wpływu na wynik sprawy, jednak sposób przeprowadzenia rozmowy telefonicznej w trybie art. 15o ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, jej przebieg i utrwalona w protokole z dnia 19 listopada 2020 r. treść tej rozmowy uzasadniają wniosek, że wadliwe wszczęcie postępowania skutkowało powstaniem dalszych uchybień, które co najmniej mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na podstawie akt sprawy, w tym ww. protokołu rozmowy telefonicznej, Sąd stwierdza, że treść ustaleń faktycznych organu pierwszej instancji w zakresie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej strony skarżącej jest co najmniej częściowo niewiarygodna i pozbawiona mocy dowodowej. Zasadnicze wątpliwości budzą ustalenia organu, że strona skarżąca, która osiągnęła wiek ponad 102 lat nie tylko samodzielnie zwróciła się do organu z prośbą o przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych, lecz przede wszystkim, że samodzielnie udzieliła temu organowi licznych i dość szczegółowych informacji, w tym w zakresie danych osobowych (np. adresu zamieszkania, numeru PESEL), sytuacji osobistej, rodzinnej, majątkowej. Pozbawione wiarygodności jest również zawarte w protokole twierdzenie, że skarżąca "oświadczyła, iż jest świadoma" obowiązku mówienia prawdy, innych obowiązków informacyjnych \oraz odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia. Z oświadczenia córki skarżącej wynika, że skarżąca jako osoba w bardzo podeszłym wieku cierpi na zaawansowany niedosłuch i nawet w sytuacji bezpośredniego z nią kontaktu istnieją trudności z uzyskaniem porozumienia. W tej sytuacji należy wyrazić poważne wątpliwości, czy i w jakim zakresie skarżąca mogła udzielić pracownikom organu szczegółowych informacji oraz czy była świadoma co do wszystkich kierowanych do niej pytań lub przyjętych przez organy ustaleń. Zastrzeżenia w tym zakresie pogłębia fakt, że w protokole rozmowy telefonicznej w ciągu relacji, która została przypisana skarżącej, została wtrącone wyjaśnienie synowej skarżącej (J. S.), która wypowiada się za skarżącą co do zakresu i sposobu wypełniania przez jej męża i syna skarżącej (A. S.) obowiązków alimentacyjnych względem skarżącej. Tego rodzaju ustalenia telefoniczne, co do których nie ma pewności, że są wiarygodne, nie mogły zostać uwzględnione przez organy orzekające w sprawie. Pozbawione mocy dowodowej są natomiast ustalenia dokonane na podstawie "pozaprocesowych" wyjaśnień J. S. co do okoliczności, które były kluczowe dla oceny, czy i w jakim zakresie skarżącej należy przyznać usługi opiekuńcze także w dni wolne od pracy (zob. § 3 ust. 4 uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania). Organy orzekające w sprawie są zatem zobowiązane do natychmiastowego i pilnego (ze względu na wiek skarżącej) ustalenia zakresu potrzeb skarżącej w drodze przeprowadzonego w miejscu jej zamieszkania wywiadu środowiskowego (z zachowaniem norm sanitarnych) oraz ewentualnego przesłuchania córki (J. S.) i syna (A. S.) skarżącej. Tylko w ten sposób możliwe będzie wiarygodne ustalenia zakresu czasowego potrzeb opiekuńczych skarżącej. Organy będą zobowiązane do przyjęcia, że jeżeli nie ma pewności w zakresie nieprzerwanego dostępu skarżącej (która – co należy uwzględnić – ma ponad 102 lata) do opieki ze strony bliskich lub osób trzecich w okresie, kiedy usługi opiekuńcze nie są świadczone, to konieczne jest przyznanie tych usług także w dni wolne od pracy (§ 3 ust. 4 zd. 2 cyt. uchwały Nr [...]). W tym zakresie organy muszą bowiem kierować się treścią art. 50 ust. 2 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Dodatkowej weryfikacji w tym kontekście wymaga przesłanka faktycznego zamieszkiwania ze skarżącą jej syna A. S. oraz realnego zakresu czasowego i przedmiotowego pomocy udzielanej przez ww. skarżącej. Braki w tym zakresie po stronie wspólnie zamieszkującego ze skarżącą syna oraz nieprzyznanie usług opiekuńczych w dni wolne od pracy nie mogą prowadzić do przerzucania ciężaru opieki na córkę skarżącej (J. S.), która sama jest osobą z poważnymi problemami zdrowotnymi.
Druga grupa wad procesowych dotyczy sposobu rozpoznania i orzekania w przedmiocie wniosku skarżącej o zwolnienie (co najmniej częściowe) od opłat za przyznane usługi opiekuńcze.
Skarżąca w odwołaniu z dnia 12 grudnia 2020 r. ponowiła (w kolejnej sprawie z tego zakresu) ten wniosek, odwołując się do wyroku tut. Sądu z dnia 13 czerwca 2019 r. (który dotyczył sprawy o przyznanie usług opiekuńczych na inny okres). Niestety organ odwoławczy całkowicie zignorował tę część odwołania i pozostawił ją poza zakresem rozpoznania, naruszając w ten sposób art. 15 w zw. z art. 136 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Organ odwoławczy pominął także rozważania Sądu Wojewódzkiego zawarte w ww. wyroku z dnia 13 czerwca 2019 r. (sygn. akt II SA/Rz 367/19), z których wynika, że jeżeli w toku postępowania zostanie ustalone, że strona nie tylko ubiega się o przyznanie usług opiekuńczych, lecz także o całkowite lub częściowe zwolnienie od opłat za usługi opiekuńcze, to organy powinny rozpoznać i rozstrzygnąć te wnioski łącznie, orzekając jednocześnie w sprawie przyznania usług opiekuńczych, zwolnienia w całości lub części z opłat za te usługi oraz – w razie odmowy zwolnienia – ustalenia opłat za przyznane usługi opiekuńcze.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażony wyżej pogląd oraz dodatkowo wskazuje, że podstawą do tego rodzaju łącznego rozpoznania i orzekania w sprawach ustalenia opłat za usługi opiekuńcze oraz zwolnienia od obowiązku ich ponoszenia stanowi art. 62 k.p.a. Przepis ten pozwala organ na łączne prowadzenie jednego postępowania w co najmniej dwóch sprawach administracyjnych, które wynikają z tożsamej podstawy prawnej oraz tego samego stanu faktycznego oraz które należą do właściwości tego samego organu. Ponieważ podstawa przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat wynikają z tego samego przepisu kompetencyjnego (art. 50 ust. 6 u.p.s.) i są regulowane jedną uchwałą właściwej rady gminy (w niniejszej sprawie cyt. uchwałą Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2015 r.), dlatego należy przyjąć, że warunek tożsamości podstawy prawnej (niezależnie od spełnienia pozostałych warunków z art. 62 k.p.a.) został spełniony. Organy są zatem uprawnione do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przyznania usług opiekuńczych, zwolnienia częściowego lub całkowitego od opłat oraz – w razie odmowy zwolnienia – ustalenia odpłatności za przyznane usługi opiekuńcze.
Końcowo Sąd stwierdza, że nie są uzasadnione dalej idące zarzuty skargi.
Kwestionowana przez skarżącą stawka odpłatności za jedną godzinę usług opiekuńczych w wysokości 22 złotych została prawidłowo ustalona zgodnie z § 2 ust. 5 uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania, w brzmieniu nadanym przez uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] marca 2019 r. oraz Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] listopada 2019 r. zmieniające uchwałę w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również trybu ich pobierania. Odrębnym zagadnieniem jest natomiast rozważone wyżej zagadnienie zwolnienia skarżącej co najmniej w części z opłat za przyznane usługi opiekuńcze, co powinno nastąpić w jednej decyzji.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu decyzji organu odwoławczego oraz organu pierwszej instancji.
Wykonanie niniejszego wyroku należy do kontrolowanych organów, które mają obowiązek uwzględnienia wynikających z jego uzasadnienia ocen prawnych i wskazań co do dalszego postępowania (art. 153 p.p.s.a.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło