VIII SA/Wa 742/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Cezary Kosterna (sprawozdawca), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 4 lutego 2021 r. sprawy ze skargi K. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz skarżącej K. N. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej przez Panią K. N. (dalej: "Skarżąca" lub "Strona") jest postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor IAS" lub "Organ odwoławczy") z [...] sierpnia 2020 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy: Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...] określił K. N. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za niektóre miesiące lat 2015 i 2016. Od decyzji tej K. N. reprezentowana przesz pełnomocnika (doradcę podatkowego) wniosła [...] marca 2020 r. odwołanie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. wskazując, że decyzja ta została jej doręczona [...] lutego 2020 r. Dyrektor IAS postanowieniem z [...] lipca 2020 r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Uznał, że decyzja została doręczona Skarżącej [...] lutego 2020 r., gdyż odbiór przesyłki potwierdziła matka Strony Pani M. N., co zostało potwierdzone na duplikacie zwrotnego potwierdzenia odbioru. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej drogą elektroniczną [...] lipca 2020 r. Pismem z [...] lipca 2020 r. (wysłanym tego samego dnia pocztą), zatytułowanym "wniosek o przywrócenie terminu" pełnomocnik Skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. (dalej: "Naczelnik US") z [...] lutego 2020 r. Powołał się na art. 162 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zmianami, dalej: "op" lub: "ordynacja podatkowa"). W piśmie tym wskazał, że Skarżąca była przekonana o doręczeniu jej decyzji Naczelnika US w dniu [...] lutego 2020 r., gdyż o fakcie doręczenia we wcześniejszym terminie dowiedziała się dopiero [...] lipca 2020 r. Podała, że doręczenie decyzji dokonane zostało do rąk jej byłej teściowej – M. N., która wskazała Skarżącej jako termin odebrania przesyłki: [...] lutego 2020 r. i taką datę odbioru przyjęła Skarżąca wnosząc odwołanie. Stwierdziła też, że M. N. nie przekazała jej koperty, w której była przesyłka. Skarżąca podniosła też, że M. N. nie pozostawała z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, a więc nie jest domownikiem w rozumieniu art. 149 op. W jej ocenie w tej sytuacji nie powinno mieć miejsca stosowanie doręczenia zastępczego, lecz przesyłka powinna zostać pozostawiona na poczcie i awizowana. Postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Przyjął, że decyzja Naczelnika US została prawidłowo doręczona [...] lutego 2020 r. Dyrektor IAS uznał, że spełnione zostały trzy przesłanki do przywrócenia terminu, nie został jednak spełniony ostatni z warunków, to jest strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W ocenie Organu, argumentacja Skarżącej, że została poinformowana przez byłą teściową o doręczeniu przesyłki [...] lutego 2020r. nie świadczy o braku zawinienia Strony w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Dyrektor IAS stwierdził, że za brakiem zawinienia nie może przemawiać przyczyna dotycząca dorosłego domownika uprawnionego do odbioru przesyłek. Organ odniósł się też do pojęcia "domownika" określonego w art. 149 op. W jego ocenie pojęcie to ma szeroki zakres, za domownika można uznać również osobę niespokrewnioną z adresatem, przebywającą za jego zgodą w jego mieszkaniu, zatrudnioną do pomocy w prowadzeniu domu. K. N. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Dyrektora IAS z [...] lipca 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, to jest art. 223 § 2 ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię polegającą na nieuwzględnieniu przepisów Karty Praw Podstawowych UE w zakresie, w jakim przepisy te ustanawiają zasadę zakazu nadmiernego formalizmu przepisów procesowych (zawężającej wykładni zasad procesowych) w sposób uniemożliwiający zbadanie istoty skarg wnoszonych przez skarżących. W wyniku rozpoznania tej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 grudnia 2020 r. uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] lipca 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W skardze na postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 13 w zw. z art. 32 oraz art. 19 Konwencji o , ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. z 1993 r. Nr 61 poz. 284 poprzez nieuwzględnienie standardu ochrony prawa do skutecznego środka odwoławczego zgodnie z treścią wynikająca z orzecznictwa ETPCz oraz art. 162 § 1 ordynacji podatkowej poprzez dokonanie jego wykładni sprzecznie ze standardem wypowiedzianym przez ETPCz, to jest w sposób nadmiernie formalistyczny, a w konsekwencji uniemożliwiający faktyczna realizację prawa do skutecznego środka odwoławczego oraz prawa do sądu. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Pierwotnym źródłem sporu w tej sprawie jest kwestia doręczenia Skarżącej decyzji, od której wniosła odwołanie. Skarżąca kwestionuje prawidłowość doręczenia. W związku z tym złożyła skargę na ostateczną decyzję w sprawie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę zgadza się z wyrażanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, że w przypadku zaskarżenia wydanego na podstawie art. 228 § 2 op postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia np. środka odwoławczego (jak w tej sprawie) i wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka odwoławczego w trybie art. 162 op logicznym i celowym ze względu na ekonomikę procesową jest w pierwszej kolejności ostateczne rozstrzygnięcie o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia np. środka odwoławczego. Dopiero bowiem przy jednoznacznym i ostatecznym rozstrzygnięciu tej kwestii można rozważać przesłanki przywrócenia terminu. Wniosek o przywrócenie terminu złożony mimo braku uchybienia terminowi, jest bowiem niedopuszczalny. Ocena zasadności przywrócenia terminu jest możliwa tylko i wyłącznie wtedy, gdy termin odwoławczy został przekroczony. Wówczas nie ma już racji bytu badanie okoliczności przekroczenia terminu jako "załatwionej" postanowieniem o stwierdzeniu uchybienia terminowi. Takie postanowienie nie stoi też w żaden sposób na przeszkodzie załatwieniu wniosku o przywrócenie terminu, także w sposób pozytywny (zob. wyroki NSA: z 5.05.2015 r., I FSK 322/14, LEX nr 1772741; z 8.08.2012 r.: I FSK 1445/11, LEX nr 1219194; I FSK 1443/11, LEX nr 1219192; I FSK 1444/11, LEX nr 1219193, oraz I FSK 1446/11, LEX nr 1219195). Jak wyżej wskazano tut. Sąd wydał już wyrok w sprawie VIII SA/WA 638/20 uchylający postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika US w P. stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Sąd jest związany tym wyrokiem na podstawie art. 144 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zmianami, dalej: "ppsa"). Niezależnie od tego formalnego związania w pełni podziela zawartą w tamtym wyroku argumentację co do tego, że uchybienie stwierdzenia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej zostało wydane z naruszeniem prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zasadniczą w sprawie kwestią przed przystąpieniem do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu jest więc wyjaśnienie skuteczności doręczenia decyzji wymiarowej, a wiec ewentualnego uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W tym celu należy wyjaśnić status M. N. jako domownika skarżącej w świetle powołanego wyżej art. 149 op. Ustalenia wymaga, czy i jakiego rodzaju relacja istniała między Skarżącą a M. N. w rozumieniu art. 148 i 149 op. Organ powinien też wyjaśnić, dlaczego dokonano doręczenia decyzji na adres zamieszkania Skarżącej, a wcześniej doręczano jej pisma na inny adres do korespondencji. Dopiero ponowne rozpatrzenie kwestii zachowania lub przekroczenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] lutego 2020 r., zgodnie z zaleceniami Sądu zawartymi w wyroku tym i wyroku w sprawie VIII SA/Wa 638/20, w przypadku ponownego uznania przez Organ stwierdzenia uchybienia terminowi do złożenia odwołania, spowoduje konieczność rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu wniesionego przez Skarżącą pismem z [...] lipca 2020 r. z uwzględnieniem wpływu relacji Skarżącej z M. N. na przesłankę braku winy Skarżącej w uchybieniu terminu. Do uznania organu odwoławczego będzie przy tym należało, czy uchylać Mając na względzie powyższe, Sąd stwierdza naruszenie art. art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 op w związku z art. 149 op oraz w związku z art. 162 § 1 polegające na braku wystarczającego ustalenia przesłanki zastosowania art. 162 § 1 op w postaci stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Powyższe naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Spełnia to przesłankę uchylenia zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa. O kosztach postępowania sądowego orzeczono w oparciu o art. 200, art. 205 § 4 w związku z § 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego (Dz.U.2018.1687). Koszty postępowania w tej sprawie stanowiły: wpis od skargi w wysokości [...] zł i koszty zastępstwa prawnego [...] zł i opłata od pełnomocnictwa 17 zł.