I SA/Wa 1839/19
WyrokWSA w Warszawie2020-08-07
Skład orzekający: Joanna Skiba, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP przez jednego ze współwłaścicieli lub spadkobierców w ustawowym terminie (do 31 grudnia 2008 r.) skutkuje wszczęciem postępowania również w stosunku do pozostałych uprawnionych, nawet jeśli złożyli oni swój wniosek po tym terminie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty po ustawowym terminie (31 grudnia 2008 r.) skutkuje odmową przyznania tego prawa, ponieważ roszczenie wygasło. Wniosek złożony po terminie, nawet jeśli inni uprawnieni złożyli swoje wnioski w terminie, nie może być uwzględniony. Uchwała NSA I OPS 3/17, na którą powoływali się skarżący, dotyczy sytuacji, gdy postępowanie jest w toku, a nie sytuacji, gdy wniosek złożono po terminie.Stan faktyczny
Skarżący złożyli wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP w listopadzie 2018 r. Organ administracji odmówił, uznając, że wniosek został złożony po terminie określonym w ustawie (31 grudnia 2008 r.). Skarżący argumentowali, że wcześniejsze wnioski złożone przez innych współwłaścicieli lub spadkobierców w ustawowym terminie powinny skutkować wszczęciem postępowania również dla nich. Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą przyznania rekompensaty.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant referent – stażysta Beata Karczewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi B. K., A.T., P.T. i M. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] lipca 2019 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2019 r., nr [...].
Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Wnioskiem z [...] czerwca 1990 r. K.R. wystąpiła o przyznanie ekwiwalentu za pozostawione przez siebie mienie w pow. [...], woj. [...]. Z kolei [...] grudnia 1992 r. L.T. złożył wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, z tytułu pozostawienia przez S.T. nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Następnie [...] grudnia 2001 r. E.R. zwróciła się o wydanie zaświadczenia, stwierdzającego uprawnienie do ekwiwalentu za mienie pozostawione przez K.R. za granicą w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.
Z wnioskami o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S.T. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...], wystąpili:
- 30 grudnia 2008 r. – A.T.,
- 11 września 2014 r. – P.T.,
- 2 czerwca 2015 r. – M.G.,
- 16 sierpnia 2017 r. – D.J., U.K. i P.K.
- 18 lipca 2017 r. – M.M. i M.Z..
W dniu [...] listopada 2018 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek BK, A.T., M.G. i P.T. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Panią [...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...] pow. [...], woj. [...].
Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. Wojewoda [...] odmówił B.K. A.T, M.G i P.T potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...], pow. [...], woj. [...].
Strony postępowania wniosły odwołanie wskazując, że wnioski o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...] w ustawowym terminie złożyli inni spadkobiercy i współwłaściciele pozostawionej nieruchomości, tj. K.R., E.R. oraz A.T.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] lipca 2019 r., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2019 r.
W uzasadnieniu wydanego orzeczenia organ powołał art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. i stwierdził, że z dyspozycji tego przepisu wynika, że postępowanie w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za majątek pozostawiony poza obecnymi granicami RP jest postępowaniem wszczynanym na wniosek zainteresowanego podmiotu. Przy czym dla skutecznego przyznania prawa do rekompensaty konieczne jest złożenie wniosku do [...] grudnia 2008 r.
Minister podniósł, że w zbiorze archiwalnym Wydziału Hipotecznego [...] Sądu Okręgowego za lata [...] w aktach dotyczących przyznania rodzinie [...] prawa własności do ziemi, znajduje się informacja o postanowieniu [...] Sądu Okręgowego z [...] września 1932 r., stwierdzającym że dzieciom W.T. : K, S, W i W przyznano prawo posiadania sześciu działek gruntu o łącznej powierzchni [...] ha, znajdujących się w pobliżu [...].
Jak wynika z akt sprawy po śmierci W.T. w 1919 r. majątek ziemski w [...] został podzielony pomiędzy żonę – H.T. i dzieci: S.T., W.T., K.T. i W.T., na podstawie aktu sporządzonego [...] stycznia 1930 r. przez notariusza Wydziału Hipotecznego [...] Sądu Okręgowego.
Natomiast zgodnie z wyciągiem z wykazu hipotecznego księgi wieczystej oznaczonej hipotecznym [...] S.T. otrzymał "na wyłączną swą własność, w szacunku piętnastu tysięcy złotych, część majątku ziemskiego [...] , zawierającą ogólnej powierzchni [...] ha [...] m2 wraz z istniejącymi na tejże części majątku zabudowaniami".
Wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S.T. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w ustawowym terminie złożyli L.T. i A.T..
Wyrokiem z [...] listopada 2000 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w [...] Wydział I Cywilny ustalił, że KR. przed wybuchem II wojny światowej była właścicielką majątku ziemskiego [...], położonego w gminie [...] w powiecie [...], dawne województwo poleskie, składającego się ze [...] ha i [...] m2 gruntów rolnych oraz drewnianego domu mieszkalnego o powierzchni [...] m2.
W zbiorze archiwalnym [...] Powiatowego Urzędu Skarbowego za lata 1921-1939 w aktach dotyczących wniosku spadkobierców W.T. o ustalenie ilości gruntu w majątku [...] w powiecie [...], znajduje się informacja, iż według stanu na [...] grudnia 1933 r. do W.T. należały [...] ha gruntu w majątku [...].
Z uwagi na fakt, iż wnioski złożone w ustawowym terminie przez K.R. i jej następców prawnych – E.S. oraz przez L.T. i A.T. - następców prawnych po S.T., jednoznacznie określały właścicieli nieruchomości oraz miejsca ich położenia, Wojewoda [...] wezwał strony do przedstawienia dowodów, z których wynikałoby, że jakakolwiek z osób należąca do grona spadkobierców właścicielki mienia pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej składała w ustawowym terminie wniosek o rekompensatę z tytułu nieruchomości pozostawionej przez W.T. w [...]. Na ww. pismo organ wojewódzki nie otrzymał odpowiedzi.
W związku z powyższym organ uznał, że wniosek B.K., A.T., M.G., i P.T. stanowi odrębny przedmiot postępowania. Wniosek ten wpłynął do Wojewody [...] dnia [...] listopada 2018 r., czyli po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Termin na złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest terminem prawa materialnego i ogranicza w czasie dochodzenie podmiotowych roszczeń. Uchybienie terminowi materialnemu wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym (uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1996 r., sygn. akt OPK 19/96, ONSA z 1997 r. z. 2, poz. 56).
Ze skargą na powyższe rozstrzygniecie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wystąpili B.K., A.T., M.G. i P.T.
Zaskarżonej decyzji zarzucili:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 3 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że złożenie wniosku przez jednego ze współwłaścicieli nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP bądź spadkobierców właściciela takiej nieruchomości nie powoduje automatycznie wszczęcia postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty na rzecz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości, bądź ich spadkobierców, podczas gdy prawidłowa wykładnia art. 5 ust. 2 ustawy prowadzi do konkluzji, iż złożenie wniosku o potwierdzenie przyznania prawa do rekompensaty w terminie do [...] grudnia 2008 r. przez jednego ze współwłaściciel lub spadkobierców jest wystarczające do prowadzenia postępowania wobec wszystkich spadkobierców, nawet tych, którzy takiego wniosku nie złożyli lub złożyli go z uchybieniem terminu,
II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1. art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 kpa., przez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i nierozpoznanie istoty sprawy,
2. art. 80 kpa., poprzez brak dokonania oceny dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego, w szczególności w zakresie błędnego ustalenia, że W.T. nie była współwłaścicielem lasu majątku [...], a właścicielem określonej jego części.
Mając na względzie powyższe wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2019 r.
W uzasadnieniu strony podniosły, że [...] października 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę o sygn. akt I OPS 3/17. Stwierdził w niej, że złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych, w rozumieniu art. 3 tej ustawy.
W realiach niniejszej sprawy wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione w [...] złożyła w 1990 r. jego współwłaścicielka K.R. (siostra W.R.). Następnie, po jej śmierci, wniosek w powyższym przedmiocie złożyła jej następczyni prawna E.R. – [...] grudnia 2001 r. oraz [...] sierpnia 2004 r. (w tej sprawie toczy się postępowanie przed Wojewodą [...] w [...]. Jednocześnie następca prawny innego współwłaściciela majątku – S.T. (brata W.T.) – A.T. [...] grudnia 2008 r. złożyła wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty (sprawa zakończyła się ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] października 2017 r., nr [...]. W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że K.R., E.R. oraz A.T. złożyły wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w terminie określonym w art. 5 ust. 1 omawianej ustawy. Przy czym złożenie wniosku chociażby przez jednego z uprawnionych w terminie powoduje, że jego wniosek traktowany jest jako wniosek pozostałych współuprawnionych (współwłaścicieli lub spadkobierców współwłaścicieli).
Ponadto organ błędnie ustalił, że nastąpił podział przedmiotowego majątku, bowiem w zakresie lasów nie został taki dział dokonany (co potwierdza m.in. dokument w sprawie [...] z [...] grudnia 1933 r.).
Odpowiadając na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 dalej ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów, skargę należy uznać za niezasadną.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.; dalej: "ustawa zabużańska"). Zakres podmiotowy i przedmiotowy tej ustawy, którą uregulowano kompleksowo prawa [...] i ich następców prawnych, określony został w art. 1, 2 i 3. Ponadto powyższe postępowanie wszczynane jest na wniosek zainteresowanego, przy czym ustawa zakreśliła w art. 5 ust. 1 termin złożenia takiego wniosku do dnia [...] grudnia 2008 r. Niewystąpienie ze stosownym wnioskiem w tym terminie powoduje, że wygasa uprawnienie osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa. Termin ten ma charakter terminu prawa materialnego i stanowisko to jest utrwalone w orzecznictwie i nie budzi żadnych wątpliwości. Konsekwencją niepełnienia wymogu wniesienia wniosku do dnia [...] grudnia 2008 r. jest wydanie przez wojewodę decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy. W analizowanej sprawie jej istota sprowadzała się do wykładni prawa materialnego, to jest art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.
W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte wnioskiem z dnia [...] listopada 2018 r., złożonym przez B.K., A.T., M.G. i P.T. Wnioskodawcy wskazali, że występują o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W.T. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej, w miejscowości [...], powiat [...]. Z zaświadczenia archiwalnego dotyczącego nieruchomości W.T., opartego na zbiorze archiwalnym [...] Powiatowego Urzędu Skarbowego za lata 1921-1939 ( k.5 i 68 akt administracyjnych) wynika, że do W.T. córki W należy [...] ha gruntu majątku [...]. Łączna ilość gruntu należącego do spadkobierców W.T.: S, W, K i W.T. wynosiła [...] ha. Okolicznością bezsporną natomiast jest to, że do różnych organów wpłynęły następujące wnioski dotyczące potwierdzenie prawa do rekompensaty:
- [...] czerwca 1990 r. wniosek złożyła K.R.;
-w 1992 r. L.T. złożył wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty po nieruchomości pozostawionej przez S.T.
- [...] grudnia 2001 r. E.R. wystąpiła o wydanie zaświadczenia stwierdzającego uprawnienie do ekwiwalentu za mienie pozostawione przez K.R.,
- z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu mienia pozostawionego poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej przez S.T. złożyły także w następujące osoby: [...] grudnia 2008 r. A.T., [...] września 2014 r. P.T., [...] czerwca 2015 r. M.G., [...] sierpnia 2017 r. D.J., U.K. i P.K. [...] lipca 2017 r. M.M. i M.Z.
Decyzjami z [...] października 2017 r. nr [...] oraz z [...] stycznia 2018 r. nr [...] Wojewoda [...] potwierdził stosowne prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez S.T. poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej w [...] A.T., P.T., M.G., M.Z., M.M., D.J., U.K. oraz P.K. W dniu [...] lutego 2007 r. nr [...] Wojewoda [...] również decyzję w przedmiocie przyznania prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez K.R. Za akt sprawy wynika także, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] odmówił B.K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej przez W.T., która została utrzymana w mocy decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...]. W wyniku złożonej skargi na tę decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1536/18 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...]. Z urzędu sądowi wiadomo, że od powyższego wyroku została złożona przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w związku z czym wyrok ten jest nieprawomocny.
Jak wynika zatem z powyższych ustaleń, w dacie złożenia wniosku z dnia [...] listopada 2018 r., przez B.K., A.T., M.G. i P.T. nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne z wniosku innych uprawnionych osób, które dotyczyłoby mienia pozostawionego poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej przez W.T. w [...]. Prawidłowo zatem organ uznał, że powyższy wniosek z [...] listopada 2018 r., dotyczący potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez W.R., należy uznać za odrębny wniosek wszczynające postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia poza obecnymi granicami RP nieruchomości właśnie przez tę osobę. Jak wynika z regulacji ustawy zabużańskiej, ostateczną granicą czasową, do której wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty mogły być skutecznie zgłaszane, jest [...] grudnia 2008 r. Podkreślić należy, że skoro przepis prawa materialnego zakreśla wprost termin do dokonania danej czynności, to termin ten nie może zostać przedłużony ani skrócony przez organ administracji publicznej z urzędu ani na wniosek strony. Jest to bowiem termin zawity prawa materialnego, po upływie którego roszczenie z nim związane wygasa. We wskazanym terminie osoby uprawnione muszą uzewnętrznić nie tylko wolę skorzystania z przywilejów przyznanych im ustawą, lecz najpóźniej do dnia [...] grudnia 2008 r. zobowiązani są wskazać, za jakie konkretnie nieruchomości żądają przyznania im rekompensaty. Trzeba przy tym podkreślić, tak jak wskazał na to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 maja 2013 r. (sygn. akt I OSK 594/12 publik. CBOSA), że celem ustawy było przyznanie określonej grupie uprawnionych, rekompensaty za konkretne nieruchomości pozostawione przez [...] na [...], nie zaś zniwelowanie wszelkich strat materialnych poniesionych przez obywateli polskich w związku ze zmianą granic Polski. Jednocześnie wolą ustawodawcy (po upływie kilkudziesięciu lat nieskutecznych działań) było ostateczne rozwiązanie problemów związanych z mieniem [...]. Należy więc przyjąć, że świadomie zdecydował się na zakreślenie ram czasowych na zgłoszenie i pełne ukształtowanie roszczeń związanych z takim mieniem. Gdyby jego intencją było dopuszczenie by żądania co do przysługującej rekompensaty mogły być kształtowane w każdym czasie to dałby temu wyraz w jednoznacznym przepisie prawa. W ustawie brak jest jakichkolwiek zapisów, które pozwalałyby przyjąć, że wnioski, które należało złożyć w nieprzekraczalnym terminie, mogły być składane w dowolnym czasie, w tym po dniu [...] grudnia 2008 r. Omawiana ustawa wprowadza rozwiązania o charakterze szczególnym. Jej przepisy muszą być więc interpretowane i stosowane w sposób ścisły.
Należy także zaznaczyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 9 października 2017r. sygn. akt I OPS 3/17 ( publik. CBOSA) wskazał, że wszczęcie postępowania w stosunku do jednej osoby, która może nabyć uprawnienie wynikające z określonego stanu faktycznego i z określonej podstawy prawnej powoduje, że stronami postępowania stają się inne osoby mogące uzyskać uprawnienie z tego samego stanu faktycznego i tej samej podstawy prawnej. Potwierdzenie prawa do rekompensaty jednemu ze współuprawnionych zmniejsza zakres świadczenia, które może uzyskać inna osoba. Jest zatem oczywiste, że każdy ze współuprawnionych ma interes prawny w każdym postępowaniu, którego przedmiotem jest potwierdzenie prawa do rekompensaty, które to prawo przysługuje także jemu, z mocy unormowania materialnoprawnego. Skutkuje to oceną o obowiązku zawiadomienia o postępowaniu wszystkich stron uprawnionych. Jeśli tak zawiadomiona osoba nie przyłączy się do postępowania w charakterze strony domagającej się potwierdzenia prawa do rekompensaty także na jej rzecz, brak będzie podstaw do przyznania jej uprawnienia. Gwarancją realizacji tego prawa strony, wynikającego z art. 61 § 4 kpa, jest sankcja wzruszenia decyzji w trybie wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa.
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, że z akt sprawy wynika, że majątek [...] o pow. [...] ha stanowił wyłączną własność W.T., z żadnego dokumentu nie wynika w sposób jednoznaczny natomiast, że jakiś jego składnik stanowił współwłasność z pozostałymi dziećmi W.T. tj. S.T., K.R. i W.T. Również wnioski złożone przez K.R. w 1990 r. L.T. w 1992 r. i E.R. w 2001 r. ( k.86-93 akt administracyjnych) dotyczyły ściśle określonych nieruchomości, opisanych co do powierzchni, miejsca położenie i charakteru gruntów i zabudowań, nie dotyczyły zaś udziału we współwłasności w majątku [...] tych osób. Zatem fakt złożenia w terminie zakreślonym przez ustawodawcę wniosków o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez K.R. i L.T. jest dla tej sprawy obojętny prawnie, bowiem tamte wnioski wszczynały postępowanie w odrębnych sprawach, nie mających związku z mieniem pozostawionym przez W.T.
Gdyby nawet przyjąć hipotetycznie za skarżącymi, że majątek [...] stanowił współwłasność dzieci W.T., to należy podkreślić, że w dacie złożenia wniosku z [...] listopada 2018 r. nie toczyło się już żadne postępowania administracyjne dotyczące potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej przez S.T., K.R. i W.T. (pozostałych dzieci W.T.). Z treści przytoczonej wyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2017 r. (sygn. I OPS 3/17) wynika, że w sprawach [...] zachodzi jedność materialnoprawna wniosku. Na tego rodzaju wykładnię art. 5 ust. 1 i 2 ustawy zabużańskiej - zdaniem składu powiększonego - wskazują elementy decyzji wydawanej w takiej sprawie, to jest celowość załatwienia sprawy o potwierdzenie prawa do rekompensaty jednym rozstrzygnięciem. Z tego powodu w czasie trwania postępowania na organie ciąży obowiązek zawiadomienia o postępowaniu wszystkich stron uprawnionych na podstawie art. 61 § 4 kpa. W sytuacji zaś, gdy postępowania administracyjne w sprawie mienia [...] zakończone zostanie ostateczną, a nawet prawomocną decyzją administracyjną, będą mogły być wznawiane na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa przez uprawnionych do prawa do rekompensaty, którzy uchybili terminowi wystąpienia z wnioskiem do dnia [...] grudnia 2008 r. Nieprawidłowe jest zatem także stanowisko skarżących, że złożenie w terminie zakreślonym przez ustawodawcę wniosków przez K.R. oraz L.T., "otwiera" niejako termin do złożenia przez skarżących wniosku, bez względu na regulację zawartą w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale wyraźnie określił tryb, jaki przysługuje stronie, która nie brała udziału w postępowaniu, wskazując na tryb określony w art. 145 §1 pkt 4 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny nie wskazał natomiast - jak wywodzą skarżący- na dopuszczalność złożenie nowego wniosku przez pominiętą stronę w dowolnym terminie.
Reasumując, zgłoszenie tego roszczenia po [...] grudnia 2008 r. skutkuje odmową potwierdzenia prawa do rekompensaty, ponieważ to roszczenie wygasło. Takie rozstrzygnięcie zapadło w zaskarżonych decyzjach. Zatem decyzje te są zgodne z prawem co czyni zarzuty skargi bezzasadnymi.
Końcowo należy także podnieść, że wniosek B.K. z [...] sierpnia 2014 r. został złożony na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia [...] grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. z 2014 r. poz. 195). Ustawa ta weszła w życie w dniu 27 lutego 2014 r. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ww. ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r., w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy osoby, które nie złożyły wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej do dnia [...] grudnia 2008 r., mogą wystąpić o potwierdzenie prawa do rekompensaty, jeżeli wykażą, że na ocenę spełnienia przez nie wymogu zamieszkiwania w dniu [...] września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mają wpływ zmiany dokonane ustawą z dnia [...] grudnia 2013 r. Zatem okoliczności złożenie wniosku przez B.K. w 2014 r. są zgoła odmienne od okoliczności złożenie wniosku przez skarżących [...] listopada 2018 r. Tym samym pogląd wyrażony w wyroku tutejszego sądu z [...] marca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1536/18 (notabene nieprawomocnym) dotyczy innych kwestii, niż stanowiące przedmiot niniejszego postępowania.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło