II SA/Bk 394/21
WyrokWSA w Białymstoku2021-06-24
Skład orzekający: Marek Leszczyński, Elżbieta Lemańska, Małgorzata Roleder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie prowadzącej gospodarstwo agroturystyczne, która sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W przypadku skarżącego, prowadzenie gospodarstwa agroturystycznego stanowiło faktyczne źródło dochodu i było do pogodzenia ze sprawowaniem opieki nad matką, co oznacza, że nie spełnił on przesłanki rezygnacji z pracy zarobkowej.Stan faktyczny
E. W. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na brak spełnienia przesłanki dotyczącej wieku powstania niepełnosprawności oraz brak związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając, że zakres opieki nie wyklucza możliwości wykonywania pracy zarobkowej w prowadzonym przez skarżącego gospodarstwie agroturystycznym. WSA oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], w której odmówiono E. W. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną – W. W.
Powyższa decyzja wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
W dniu [...] stycznia 2021 r. E. W. złożył w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w G. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką W. W. i zaprzestaniem prowadzenia gospodarstwa rolnego od dnia [...] sierpnia 2017 r.
Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], Wójt Gminy G. odmówił E. W. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką W. W..
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że wnioskodawca jest synem niepełnosprawnej W. W., a więc należy do kręgu osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki. W. W. ma dwie córki: H. F., która jest emerytką i zamieszkuje w S. oraz H. O. rencistkę, która zamieszkuje w S.. Córka H. odwiedza sporadycznie matkę najczęściej na prośbę brata, kiedy potrzebuje on pomocy w opiece nad matką ze względu na własne wizyty lekarskie. Z uwagi na częste wyjazdy do pracy za granicę nie może ona na stałe zająć się matką. Także i druga córka H. ze względu na zły stan zdrowia nie jest w stanie sprawować stałej opieki nad matką. W. W. jest wdową i od września 2020 r., po operacji serca, przebywa u syna E. W., który sprawuje nad nią opiekę.
Dalej organ ustalił, że z wyjaśnień pracownika socjalnego wynika, że podczas wizyt lekarskich E., opiekę nad matką sprawują siostry, które przyjeżdżają, aby zająć się matką lub sprawują nad nią opiekę w jej miejscu zamieszkania w J. E. W. oświadczył, że nie jest rolnikiem lub małżonkiem rolnika oraz zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym od [...] sierpnia 2017 r., gdyż wydzierżawił posiadane grunty rolne na okres 10 lat, a jest to kolejna dzierżawa, ponieważ grunty są wydzierżawiane od 1997 r. Podjęcie decyzji o wydzierżawieniu gruntów rolnych było spowodowane uzyskaniem przez jego małżonkę orzeczenia o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i uprawnieniu do renty inwalidzkiej.
Ponadto organ wyjaśnił, że wnioskodawca nie jest osobą zarejestrowaną w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna ani poszukująca pracy, a od 2005 r. nie pracuje zawodowo i przez 2 lata przebywał na rencie chorobowej. Wspólnie z żoną prowadzą gospodarstwo agroturystyczne, co obok renty jego żony stanowi ich źródło utrzymania. Wnioskodawca oświadczył, że opiekę nad matką sprawuje od 2007 r., tzn. od kiedy została ona uznana za osobę niepełnosprawną i początkowo jeździł do m. J. gm. K.l, a jego opieka polegała na wizytach, podczas których zaopatrywał matkę w niezbędne zakupy i leki, nosił drewno opałowe i pomagał w ogrzewaniu domu. We wrześniu 2020 r. matka przeszła operację serca i od tego czasu zamieszkuje razem z nim i jego żoną. Operacja nasiliła wcześniejsze dolegliwości, tzn. trudności w mówieniu stanowiące skutek przebytego udaru, ogólne osłabienie organizmu i nietrzymanie moczu powodujące konieczność używania pieluchomajtek.
Organ ustalił też, że W. W. orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy KRUS z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...], została uznana za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Na podstawie orzeczenia nie można ustalić od kiedy istnieje u niej niepełnosprawność, a E. W. oświadczył, że matka wcześniej nie legitymowała się innym orzeczeniem o niepełnosprawności. Organ przyjął więc, że niepełnosprawność powstała w 2007 r., tzn. w wieku 73 lat, a zatem nie została spełniona przesłanka odnośnie wieku powstania niepełnosprawności u osoby, nad którą sprawowana jest opieka.
W ocenie organu w niniejszej sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z pracy zarobkowej wnioskodawcy a wykonywaną przez niego opieką nad matką, gdyż prowadzi on wraz z małżonką gospodarstwo agroturystyczne, które stanowi jego źródło dochodu. Wnioskodawca sprawuje faktyczną opiekę nad matką, ale nie jest to opieka stała, a jej zakres oraz otrzymywane wsparcie ze strony pozostałych osób zobowiązanych do alimentacji umożliwiają prowadzenie gospodarstwa agroturystycznego i możliwość zarobkowania.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł E. W..
Po rozpoznaniu odwołania, SKO w S. decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał i omówił przepisy regulujące omawianą materię.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji legło ustalenie, że w sprawie ziściła się przesłanka uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia, wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy, gdyż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po 25. roku życia. Jednakże organ odwoławczy nie zgodził się z tym argumentem i przywołał na tę okoliczność wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, oraz stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne.
Dalej organ szczegółowo opisał stan rodzinny wnioskodawcy, niepełnosprawność jego matki oraz zakres opieki wnioskodawcy nad matką. W oparciu o te ustalenia stwierdził, że jedną z kluczowych przesłanek uprawniających do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest istnienie bezpośredniego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia bądź rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Świadczenie pielęgnacyjne, jako forma wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym - a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, którą się opiekują - zakresie i rozmiarze, że opieka ta wymusza na osobie rezygnację z wykonywania pracy zarobkowej. Analizując zaś ustalenia poczynione przez pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad środowiskowy organ odwoławczy doszedł do przekonania, że zakres opieki rzeczywiście sprawowanej przez E. W. nie wyklucza możliwości wykonywania przez niego pracy zarobkowej w prowadzonym przez niego wspólnie z małżonką gospodarstwie agroturystycznym, a tym samym praca ta jest do pogodzenia ze sprawowaniem opieki. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wymusza rezygnację z pracy czy też wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. W tym zakresie ustalenia organu I instancji są wystarczające, więc należało odmówić wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż sprawowana opieka przez wnioskodawcę nie wymusza rezygnacji z prowadzonej działalności agroturystycznej, która jest jego źródłem dochodu. Zdaniem organu trzeba bowiem podkreślić, że niezależnie od złożonego oświadczenia o rezygnacji z pracy w gospodarstwie rolnym, strona faktycznie w całości z prowadzenia tego gospodarstwa nie zrezygnowała. Nadal prowadzi (co sama przyznaje) związane z posiadanym gospodarstwem, gospodarstwo agroturystyczne.
Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniósł E. W., w której zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji, tj. art. 17 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącego.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie obu decyzji.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że organ formułując wskazane w decyzji tezy nie wziął w ogóle pod uwagę ustaleń wywiadu środowiskowego, w trakcie którego pracownik socjalny w żaden sposób nie zakwestionował samego faktu sprawowania opieki jak i zakresu czynności opiekuńczych deklarowanych przez samego skarżącego w złożonym oświadczeniu. Organ dokonał nadto pobieżnej oceny oświadczenia wnioskodawcy odnoszącego się do zakresu i harmonogramu sprawowanej opieki. Zdaniem skarżącego wskazane dokumenty w wystarczający sposób potwierdzają, że matka wnioskodawcy potrzebuje w opisanym w tych dokumentach zakresie codziennej, stałej opieki. Co nadto istotne, okoliczność, że matka skarżącego nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować bez stałej lub długotrwałej opieki drugiej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, została potwierdzona przez wyspecjalizowany w tym zakresie organ zaliczający matkę do grupy osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności.
W ocenie skarżącego świadczenie pielęgnacyjne ma zrekompensować utratę uzyskiwanego dotychczas, czy też potencjonalnego, dochodu. Zatem osoba ubiegająca się o przyznanie tego świadczenia, albo będąc zdolną do podjęcia pracy zarobkowej, rezygnuje z podjęcia takiej pracy, albo rezygnuje z faktycznie wykonywanej pracy zarobkowej. Niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej ma jednak służyć opiece nad osobą niepełnosprawną. Istotą tego świadczenia jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Rezygnacja z zatrudnienia obejmuje również jej niepodejmowanie, tym bardziej, że przepis art. 17 ust. 5 ustawy enumeratywnie wymieniający katalog podmiotów sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną, nie obejmuje osób bezrobotnych, zaś art. 17 ust. 6 tej ustawy wprost stanowi, że zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Gdyby wolą ustawodawcy był zamiar pozbawienia takich osób możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, to z pewnością zastrzeżenie takie zostałoby uczynione wprost w powyższym przepisie.
Dalej skarżący wskazał, że wykładni zawartej w przepisie art. 17 ust 1 pkt 4 ustawy, a spornej w tej sprawie, przesłanki wyrażonej sformułowaniem "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności", należy dokonywać przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji RP, z uwzględnieniem celu tych unormowań. Wykładnia przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 i 1a ustawy, w oderwaniu od całej regulacji tej ustawy i wartości przyjętych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, stanowić może w konsekwencji naruszenie prawa materialnego mogące mieć wpływ na treść decyzji. Celem tej regulacji jest natomiast udzielenie przez państwo pomocy osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma tym samym zrekompensować jej utratę uzyskiwanego dotychczas, czy też potencjonalnego dochodu. Zatem osoba ubiegająca się o przyznanie tego świadczenia, albo będąc zdolną do podjęcia pracy zarobkowej, rezygnuje z podjęcia takiej pracy, albo rezygnuje z faktycznie wykonywanej pracy zarobkowej. Niepodejmowanie lub rezygnacja z pracy zarobkowej ma jednak służyć opiece nad osobą niepełnosprawną. Istotą tego świadczenia jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie pielęgnacyjne ma na celu m.in. rekompensatę dla osób, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na znaczną niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby się wywiązać z obowiązku opieki nad swoim obywatelem. Rezygnacja z zatrudnienia obejmuje również jej niepodejmowanie, tym bardziej, że przepis art. 17 ust. 5 ustawy, enumeratywnie wymieniający katalog podmiotów sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną, nie obejmuje osób bezrobotnych, zaś art. 17 ust. 6 ustawy wprost stanowi, że zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Wśród tych podmiotów niewątpliwie nie wymienia się osób bezrobotnych. Gdyby wolą ustawodawcy był zamiar pozbawienia takich osób możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, to z pewnością zastrzeżenie takie zostałoby uczynione wprost w powyższym przepisie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na mocy art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżona decyzja SKO w S. z dnia [...] marca 2021 r., nr [...], która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...], odmawiającej E. W. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką W. W..
Materialnoprawną podstawę orzekania organów stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111; dalej: "u.ś.r."), w szczególności art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b tej ustawy.
Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: (1) matce albo ojcu, (2) opiekunowi faktycznemu dziecka, (3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, (4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei w myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała (1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub (2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Jak wynika z akt sprawy i co nie jest sporne niniejszej sprawie, skarżący należy do kręgu osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., na którym ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki W. W., a matka jego, nad którą sprawuje on opiekę, legitymuje się orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy KRUS z dnia [...] grudnia 2016 r. o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Powyższe w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych jest równoznaczne z legitymowaniem się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy zasadnie odmówiły skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w zawiązku z opieką nad niepełnosprawną matką.
Organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego powołując się fakt, że nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż niepełnosprawność matki skarżącego istnieje od 2007 r., a więc powstała "później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia". Kolegium słusznie nie zgodziło się z powyższym stanowiskiem uznając, że przepis ten ze względu na niekonstytucyjność nie mógł być podstawą odmowy przyznania prawa do świadczenia.
Sąd podziela w powyższym względzie stanowisko organu odwoławczego. Ponadto podziela stanowisko obu organów, że wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne nie mogło być przyznane skarżącemu z uwagi na dostrzeżony w toku postępowania administracyjnego brak związku przyczyno-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia bądź niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną matką, czyli, że w sprawie występuje niespełnienie przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.
Jak wynika z powołanego wyżej przepisu celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Osoba sprawująca opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, względem którego ciąży na niej obowiązek alimentacyjny, wypełnia zobowiązanie o charakterze prawnorodzinnym, którego źródłem są przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Osoba t rezygnuje, w związku z realizacją tego obowiązku, z podjęcia lub kontynuowania zatrudnienia.
W niniejszej sprawie niesporne jest, co wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, że matka skarżącego jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i z uwagi na stan zdrowia wymaga pomocy innych osób w czynnościach życia codziennego, a skarżący takiej pomocy jej udziela. Okoliczności te znajdują potwierdzenie w wywiadzie środowiskowym z dnia [...] stycznia 2021 r. oraz z protokołów zeznań świadków H. O., H. F. i E. W.. Wynika z nich, że niepełnosprawna matka skarżącego wymaga pomocy osób trzecich, którą to pomoc świadczy skarżący, a pomagają mu w tym dorywczo jego siostry. Czynności skarżącego sprowadzają się do pomocy w ubieraniu matki, dojściu do łazienki, umyciu, zmianie pieluchomajtek, przygotowaniu posiłków, podaniu leków, mierzeniu ciśnienia, wożeniu do lekarzy, załatwianiu spraw urzędowych, realizacji recept, asyście w poruszaniu się po domu i przy wyjściu na spacer.
Jak z powyższego zatem widać, matka skarżącego wymaga wprawdzie nadzoru w codziennym funkcjonowaniu, ale nadzór ten nie jest równoznaczny ze stałą opieką, albowiem osoba ta nie jest osobą leżącą. Pomoc skarżącego sprowadza się zasadniczo do wykonywania względem matki zwykłych czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zazwyczaj w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują, często mając pod opieką kilkoro dzieci. Sprawowana opieka w tym przypadku stanowi naturalną formę pomocy w rodzinie. Ponadto, jak trafnie zwróciły też uwagę organy, skarżący ma pomoc w opiece nad matką ze strony swoich dwóch sióstr, wprawdzie sporadyczną, ale jednak pewną, na którą może liczyć w sytuacjach, kiedy musi wyjechać z domu.
Najważniejszym jednak argumentem uzasadniającym odmowę przyznania świadczenia przyjętym przez oba organy, z którym zgadza się Sąd orzekający w niniejszej sprawie, jest to, że zakres sprawowanej opieki nie wyklucza skarżącemu możliwości wykonywania przez niego pracy zarobkowej w prowadzonym przez niego wspólnie z żoną, gospodarstwie agroturystycznym. Okoliczność tę przyznał sam skarżący w zeznaniu z dnia [...] lutego 2021 r. wyjaśniając, że "razem z żoną prowadzimy gospodarstwo agroturystyczne, co obok renty żony stanowi nasze główne źródło dochodu". Potwierdza ją także folder ze strony internetowej [...] - k. 34 akt adm., ale także i inne strony internetowe, min. [...]. Z tej ostatniej strony internetowej wynika, że właściciele swoją działalność gospodarczą reklamują: "Zapraszamy do gospodarstwa agroturystycznego W. znajdującego się w miejscowości G.. Nasze gospodarstwo nad samym jeziorem G. Posiadamy pomost i własną linię brzegową w odległości 50 metrów od budynku. Oferujemy Państwu przez cały rok pokoje 2,3-osobowe z pełnym wyposażeniem, w tym RTV. Dwa pokoje posiadają balkony z widokiem na jezioro".
Jak zatem z powyższego widać, skarżący mimo formalnego zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej poprzez wydzierżawienie gospodarstwa rolnego, nie zaprzestał jednak prowadzenia działalności gospodarczej zarobkowej w postaci prowadzenia gospodarstwa agroturystycznego. Zważywszy dodatkowo na fakt, że jego żona, wspólnie prowadząca tę działalność, przebywa na rencie chorobowej, czynności związane z prowadzeniem działalności agroturystycznej muszą niewątpliwie spoczywać w decydującej mierze na skarżącym. Wszystko to zaś oznacza, że skarżący mimo złożenia oświadczenia o rezygnacji z pracy zarobkowej w gospodarstwie rolnym, faktycznie z prowadzenia tej działalności nie zrezygnował. Prowadzenie bowiem odpłatnej działalności agroturystycznej jest związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Tym samym organy trafnie przyjęły, że skarżący nie spełnił przesłanki z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.
W ocenie Sądu niezasadne są zarzuty podniesione w skardze. Sprowadzają się one do tego, że organy niezasadnie przyjęły, że stan zdrowia matki skarżącego nie wymaga od skarżącego świadczenia na jej rzecz opieki wraz z rezygnacją przez niego z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tymczasem organy w swoich decyzjach przyjęły, że matka skarżącego wymaga opieki i skarżący tę opiekę sprawuje, ale zakres tej opieki nie wymaga od niego zaprzestania prowadzenia działalności zarobkowej w postaci prowadzenia gospodarstwa agroturystycznego, którą faktycznie on wykonuje. Skarżący w skardze nie zaprzecza, że taką działalność prowadzi i w zasadzie nie odnosi się do tego faktu, co w ocenie Sądu oznacza, że stanowiska organów w omawianej kwestii skutecznie nie podważa. Tymczasem zdaniem Sądu ponownego zauważenia wymaga, że świadczenia opiekuńcze, do których należy między innymi świadczenie pielęgnacyjne, przyznawane są z powodu niemożności wykonywania pracy zarobkowej w związku z koniecznością zapewnienia stałej opieki niepełnosprawnemu członkowi rodziny, a nie jedynie z tytułu sprawowania opieki. Z taką zaś sytuacją w sprawie niniejszej do czynienia nie mamy.
Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organem II instancji zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło