II SA/Wa 2136/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] czerwca 2019 r. Minister Obrony Narodowej decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON z dnia [...] stycznia 2000 r. którą odmówiono uwzględnienia wniosku strony z dnia [...] października 1999 r. o spowodowanie skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego. W/w decyzja stała się przedmiotem skargi strony do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 9 października 2000 r. (sygn. akt II SA 841/00) odrzucił skargę stwierdzając, że nie jest właściwy w sprawie należącej do właściwości Sądu powszechnego. J. D. 14 października 2002 r. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności wskazanej na wstępie decyzji z [...] lutego 2000 r. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. odmówił żądanego stwierdzenia nieważności, a następnie działając wskutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy decyzją z dnia [...] marca 2003 r. utrzymał w mocy skarżone rozstrzygnięcie. Rozpoznając skargę od powyższej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r. (sygn. akt II SA 1421/03) stwierdził nieważność obydwu w/w decyzji oraz postanowienia Ministra Obrony Narodowej z [...] marca 2003 r. wszczynającego postępowanie w sprawie. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było stwierdzenie przez Sąd administracyjny, że skarżona decyzja dotycząca materii nieważności rozstrzygnięcia o odmowie skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności pieniężnych dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego, jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych dotyczącą wysokości świadczenia emerytalnego. W związku z tym Sąd uznał, że przedmiotowa sprawa nie należy do kompetencji Ministra Obrony Narodowej i powinien on odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności pieniężnych dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego. Skoro tego nie zrobił i prowadził postępowanie, to w sposób rażący naruszył prawo. J. D. pismem z dnia 3 maja 2018 r. ponownie wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku strony z dnia [...] października 1999 r. o spowodowanie skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego oraz zarzucił Ministrowi Obrony Narodowej bezczynność przy rozpatrywaniu powyższych żądań. Ponadto, oficer zarzucił, że wyżej wymieniona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości oraz z rażącym naruszeniem prawa. W wyniku rozpoznania skargi, zawartej w piśmie z dnia 3 maja 2018 r. organ udzielił Wnioskodawcy odpowiedzi pismem z dnia 11 czerwca 2018 r. W dniu 3 sierpnia 2018 r. J. D. złożył ponaglenie na niezałatwienie, w określonym przepisami prawa, terminie sprawy w odniesieniu do złożonego przez niego przedmiotowego wniosku z dnia 3 maja 2018 r. W wyniku rozpoznania wymienionego ponaglenia - Minister Obrony Narodowej pismem z dnia 3 września 2018 r. udzielił zainteresowanemu odpowiedzi. W dniu 31 sierpnia 2018 r. wpłynęła skarga J. D.- skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem Ministra Obrony Narodowej, na "bezczynność organu" dotycząca, zdaniem strony, niezałatwienia sprawy w określonym terminie, w odniesieniu do wniosku z dnia 3 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 marca 2019 r. (sygn. akt II SAB/Wa 590/18), prawomocnym od dnia 14 maja 2019 r., doręczonym organowi wraz z aktami sprawy w dniu 31 maja 2019 r., zobowiązał Ministra Obrony Narodowej do rozpatrzenia wniosku J. D. z dnia 3 maja 2018 r. w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku. Z uwagi na powyższe, Minister Obrony Narodowej postanowieniem wszczął postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr [... ]z dnia [...] lutego 2000 r. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. w sprawie odmowy skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. w sprawie odmowy skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego. J. D., w dniu 4 lipca 2019 r. (data złożenia w kancelarii MON), złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w/w decyzją Ministra Obrony Narodowej. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy skarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu podał, że rozpatrując przedmiotowy wniosek należy po raz kolejny wskazać, że istotą pism wnoszonych przez wnioskodawcę jest ustalenie daty jego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, a w konsekwencji ustalenie wysokości dodatku specjalnego za ostatni miesiąc pełnienia zawodowej służby wojskowej, wchodzącego w skład uposażenia, stanowiącego z kolei podstawę obliczenia należnej oficerowi emerytury wojskowej i na przestrzeni ostatnich lat problematyka ta była przedmiotem wielokrotnych analiz organów wojskowych, a także podlegała kontroli sądowo-administracyjnej. Podkreślił, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma charakter nadzwyczajny, samodzielny i całkowicie odrębny w stosunku do postępowania zwykłego (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 17 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Op 198/10). Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie, czy decyzja jest obarczona jedną z wad wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 kpa. Oznacza to, że organ orzekający o nieważności nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, tak jak czynią to organ I instancji i organ odwoławczy w postępowaniu prowadzonym w trybie zwyczajnym (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 1996 r., sygn. akt III ARN 70/95, wyrok NSA z dnia 28 września 1999 r., sygn. akt IV SA 1533/97). Dalej Minister Obrony Narodowej podniósł, że ponownie zweryfikował wszystkie przesłanki wymienione w art. 156 § 1 kpa i stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie występuje żadna ze wskazanych wad, wymienionych w art. 156 § 1 kpa, a których wystąpienie skutkowałoby koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. w sprawie odmowy skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego. Jednocześnie dodać należy, że zgodnie z art. 156 § 2 kpa nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w m.in. w § 1 pkt 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat. J. D. zaskarżył w całości decyzję Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. w sprawie odmowy skorygowana zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności pieniężnych do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego. Organowi administracji, który wydał zaskarżoną decyzję, zarzucił: 1. Rażące naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 156 § 1 kpa, polegające na przekroczeniu granicy uznania administracyjnego, "że w rozpatrywanej sprawie nie występuje żadna ze wskazanych wad, wymienionych w art, 156 § 1 kpa, a których wystąpienie skutkowałoby koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. w sprawie odmowy skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego", co miało istotny wpływ na wynik sprawy. 2. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na rozpatrzeniu sprawy wbrew regułom wynikającym z art. 7 - 12, art. 77 § 1 oraz art, 80 K.p.a. w szczególności poprzez zaniechanie podjęcia ciągu czynności procesowych mających na celu zgromadzenie pełnego materiału dowodowego, pozwalającego na obiektywna ocenę czy: 1) "istotą pism wnoszonych przez wnioskodawcę jest ustalenie daty jego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, a w konsekwencji ustalenie wysokości dodatku specjalnego za ostatni miesiąc pełnienia zawodowej służby wojskowej, wchodzącego w skład uposażenia stanowiącego z kolei podstawę obliczenia należnej oficerowi emerytury wojskowej i na przestrzeni ostatnich lat problematyka ta była przedmiotem wielokrotnych analiz organów wojskowych, a także podlegała kontroli sądowo-administracyjnej", 2) rozkaz personalny Szefa Departamentu Kadr MON Nr [...] z dnia [...] stycznia 19991 r. dotyczący zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy został wydany prawidłowo i czy "Rozkaz ten został wykonany w dniu [...] lutego 1991 r.". W uzasadnieniu skarżący podniósł, że ocena Naczelnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażona w postanowieniach sygn. akt II SA 841/00, II SA 1421/03, I OSK 800/10, I OSK 2715/12 o ubezpieczeniowym charakterze decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. ma przymiot powagi rzeczy osądzonej. Skoro decyla Ministra Obrony Narodowej została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości - Sąd stwierdził, że Minister Obrony Narodowej nie miał kompetencji do wydania decyzji dotyczącej zaopatrzenia emerytalnego - to wymieniony organ administracyjny powinien stwierdzić nieważność tej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż rażąco narusza ona prawo. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy materia objęta skarżoną decyzją, była już przedmiotem badania Sądu administracyjnego. Taka sytuacja występowała w niniejszej sprawie. Jak podniesiono w części historycznej niniejszego uzasadnienia, Sąd administracyjny badał już sprawę dotyczącą możliwości stwierdzenia nieważności decyzji określonych we wniosku strony z 3 maja 2018 r. inicjującego przedmiotowe postępowanie. Rozpoznając skargę od decyzji bliźniaczej wobec skarżonej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r. (sygn. akt II SA 1421/03) stwierdził nieważność obydwu decyzji odmawiających stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] lutego 2000 r. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Departamentu [...] MON [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. w sprawie odmowy skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności do celów emerytalnych w części dotyczącej dodatku specjalnego. Podstawą takiego rozstrzygnięcia było stwierdzenie przez Sąd administracyjny, że skarżona decyzja dotycząca materii nieważności rozstrzygnięcia o odmowie skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności pieniężnych dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego, jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych dotyczącą wysokości świadczenia emerytalnego. W związku z tym Sąd uznał, że przedmiotowa sprawa nie należy do kompetencji Ministra Obrony Narodowej i powinien on odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej skorygowania zaświadczenia o wysokości uposażenia i innych należności pieniężnych dla celów zaopatrzenia emerytalnego w części dotyczącej dodatku specjalnego. Skoro tego nie zrobił i prowadził postępowanie, to w sposób rażący naruszył prawo. W świetle powyższego, wobec istnienia w obrocie prawnym prawomocnego wyroku sądowego rozstrzygającego materię objętą niniejszą sprawą, organ nie mógł wydawać rozstrzygnięcia odmiennego od tego, jakie ukształtowało sytuację prawną strony. Od czasu wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku w sprawie II SA 1421/03 w dniu 18 lutego 2004 r. nie nastąpiła żadna zmiana stanu faktycznego ani prawnego. Kwestionowane przez stronę we wniosku wszczynającym niniejsze postępowanie rozstrzygnięcia organów administracji, nadal należą do właściwości Sądów powszechnych. Działanie w przedmiotowej sprawie nadal nie należało więc do kompetencji Ministra Obrony Narodowej. Na marginesie należało wyjaśnić skarżącemu, iż zgodnie z art.15 zzs z nr.4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U z 2020 r. poz.1842 ze zm) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeśli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy, mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, a Przewodniczący Wydziału wydał stosowne zarządzenie. Ponieważ zarządzenie to nie zostało zaliczone przez ustawodawcę do kategorii zaskarżalnych, ani – co oczywiste – nie kończy postępowania w sprawie, zażalenie wniesione na nie, nie mogło wywołać żadnego skutku prawnego. W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zmuszony był orzec jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.). Organ pozostaje nadal związany sposobem rozumienia prawa, przedstawionym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie II SA 1421/03 w dniu 18 lutego 2004 r.