II GZ 323/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp. z o.o. we W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 10 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Op 441/19 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi A. Sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie Zarządzeniem z dnia 10 sierpnia 2020 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, działając na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a) w zw. z art. 214 § 1 p.p.s.a. oraz w związku z § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wezwał stronę wnoszącą skargę – A. Sp. z o.o. we W., reprezentowaną przez kuratora sądowego, do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 1.080 zł, w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia [...] września 2019 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Na uiszczenie brakującego wpisu sądowego wyznaczono 7-dniowy termin, liczony od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Przedmiotowe wezwanie obwarowano rygorem odrzucenia skargi. Spółka – działając przez kuratora – wniosła zażalenie na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że kurator skarżącej spółki jest podmiotem zwolnionym od obowiązku uiszczania kosztów sądowych, zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W piśmie procesowym z dnia 14 września 2020 r. kurator skarżącej spółki ponownie podkreślił, że jest zwolniony od obowiązku uiszczania kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W jego ocenie, rozumienie powyższego przepisu w sposób literalny, a nie celowościowy, pozbawia stronę możliwości weryfikacji prawidłowości wydanej decyzji i w konsekwencji stanowi naruszenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 230 § 1 p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Art. 214 § 1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Zacytowane przepisy były podstawą zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu w rozpoznawanej sprawie. Z kolei art. 239 § pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych kurator strony wyznaczony przez sąd orzekający lub przez sąd opiekuńczy dla danej sprawy. W rozpoznawanej sprawie kwestię sporną stanowi zatem zwolnienie wyznaczonego kuratora sądowego od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w sprawie zainicjowanej skargą spółki, złożoną przez tego kuratora. Podnieść należy, że pogląd w tym zakresie w sprawie niniejszej wyraził już Naczelny Sąd Administracyjny w treści postanowienia NSA z dnia 25 czerwca 2020 r., sygn. akt II GZ 150/20. W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny przesądził kwestię zwolnienia kuratora sądowego skarżącej spółki z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi i stwierdził, że nie ma podstaw do przyjmowania, że zwolnienie określone w art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a. powinno być odnoszone do każdego kuratora strony biorącej udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zwolnienie to należy bowiem interpretować ściśle – jako odnoszące się wyłącznie do kuratorów, o których mowa w art. 30, art. 31 i art. 78-80 p.p.s.a. Skoro zaś w rozpoznawanej sprawie kurator skarżącej nie został wyznaczony przez sąd orzekający lub przez sąd opiekuńczy dla danej sprawy, NSA uznał, że istniał obowiązek wezwania skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, ponieważ kurator spółki nie podlega zwolnieniu od kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Kurator dla skarżącej spółki został ustanowiony na wniosek Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego we Wrocławiu przez Sąd Rejonowy we W. [...] Wydział Gospodarczy. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje również na treść art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W tym kontekście należy zauważyć, że ustanowiona w art. 170 p.p.s.a. zasada związania powoduje, że skutki prawomocnego orzeczenia dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy. W sytuacji, gdy sąd administracyjny w prawomocnym orzeczeniu orzekł już w zakresie, który stał się przedmiotem złożenia kolejnego środka zaskarżenia, kwestia ta co do zasady nie może być przedmiotem ponownego rozważania w postępowaniu. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może ona już być ponownie badana (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 1480/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Konkludując należy stwierdzić, ze skoro w prawomocnym postanowieniu NSA z 25 czerwca 2020 r., sygn. II GZ 150/20, sąd kasacyjny wypowiedział się już w zakresie objęcia kuratora sądowego skarżącej zwolnieniem z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, to Naczelny Sąd Administracyjny orzekający na obecnym etapie postępowania w zakresie rozpoznawania zażalenia na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego, jest związany tym orzeczeniem. Ponowne orzekanie na temat rozstrzygnięć zbadanych już uprzednio przez NSA, stanowiłoby o naruszeniu art. 170 p.p.s.a. W świetle przedstawionych okoliczności należało uznać, że Przewodniczący Wydziału II WSA w Opolu zasadnie wezwał kuratora spółki do uiszczenia wpisu sądowego w rozpoznawanej sprawie. Skoro bowiem kurator spółki nie został wyznaczony przez sąd orzekający ani przez sąd opiekuńczy dla danej sprawy, to nie podlegał on zwolnieniu od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi. Zarządzenie o wzywające do uiszczenia wpisu było zatem prawidłowe, a zażalenie podlegało oddaleniu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.