I GSK 547/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 4 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 821/20 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej P. P. S.A. z dnia [...] października 2020 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić skargę kasacyjną NSA/post.1 – postanowienie "ogólne" Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 4 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 821/20 odrzucił skargę K. K. na postanowienie Dyrektora [...] S.A. z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę [A.] S.A. wniosła o odrzucenie skargi. Sąd I instancji wskazał, że z treści zaskarżonego przez stronę postanowienia wynika, że zostało ono wydane m.in. na podstawie art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019r., poz. 1438 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), w konsekwencji wniesionych przez stronę zarzutów do wszczętego postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. Zaskarżone postanowienie nie było zatem postanowieniem, które zostało wydane po wyczerpaniu środków zaskarżenia, albowiem na wydane postanowienie skarżącej przysługiwał środek zaskarżenia w postaci zażalenia. Zgodnie z art. 34 § 3 u.p.e.a., na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie, które wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia, o czym stanowi art. 17 § 1a u.p.e.a. Zażalenie to wnosi się do Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej za pośrednictwem [A.] S.A. Centrum Obsługi Finansowej. Z akt administracyjnych oraz z udzielonej przez organ odpowiedzi na skargę wynika, że strona nie złożyła zażalenia przed wniesieniem skargi. W związku z powyższym należy stwierdzić, że skarżąca w niniejszej sprawie przed wniesieniem skargi do WSA w Bydgoszczy nie wyczerpała przysługujących jej środków zaskarżenia (art. 52 p.p.s.a.), co powoduje, że złożona przez nią skarga jest przedwczesna i jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wniosła K. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 3 p.p.s.a., art. 127 § 2 k.p.a. i art. 17 § 1a w zw. z art. 34 § 2 u.p.e.a. poprzez bezzasadne odrzucenie skargi przy przyjęciu jej niedopuszczalności, gdy tymczasem na podstawie ww. przepisów art. 52 § 3 p.p.s.a., art. 127 § 3 k.p.a. i art. 17 § 1a w zw. z art. 34 § 2 u.p.e.a. skarżąca była uprawniona do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, bez konieczności uprzedniego złożenia zażalenia na zaskarżone postanowienie organu administracji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wniosek (uchylenie zaskarżonego orzeczenia) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem w tak określonych granicach sprawę NSA uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna. W ocenie NSA, Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. odrzucając skargę na postanowienie w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, jako że skarżąca przed wniesieniem skargi nie wyczerpała przysługujących jej środków zaskarżenia które przysługiwały jej w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Stosownie natomiast do art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Z kolei w myśl art. 52 § 2 p.p.s.a., przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W niniejszej sprawie strona skarżąca pismem z dnia 16 listopada 2020 r. wniosła skargę na postanowienie [A.] S.A. Centrum Obsługi Finansowej z dnia [...] października 2020 r. nr [...]. W podstawie prawnej postanowienia wskazano art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1689 ze zm.). W przypadku wniesienia zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Postępowanie dotyczące stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów jest częścią postępowania egzekucyjnego (jednym z etapów) prowadzonego przez organ egzekucyjny (patrz: wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt. II GSK 2442/14, dostępny w CBOSA). Stosowanie do art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. wierzyciel wydaje postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 34 § 3 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji przysługuje zażalenie. Zażalenie na postanowienie wierzyciela w sprawie zarzutów wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem wierzyciela (art. 129 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.), czyli organu, który wydał zaskarżone postanowienie. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 7 ust. 2 u.o.a. – nadzór nad wykonywaniem m.in. kontroli obowiązku pobierania opłaty abonamentowej sprawuje minister właściwy do spraw łączności. Z kolei w myśl § 2 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 10 września 2013 r. w sprawie kontroli wykonywania obowiązków związanych z opłatami abonamentowymi (Dz. U. poz. 1140) jednostką [A.] S.A. uprawnioną do kontroli obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej jest Centrum Obsługi Finansowej. Zgodnie zaś z art. 17 § 1 a u.p.e.a. o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, do zażaleń na postanowienia, o których mowa w art. 34 § 2, wydanych przez wierzycieli, dla których organem wyższego stopnia jest minister, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Należy zauważyć, że w art. 127 § 3 k.p.a. jest mowa, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (...). W przepisie tym wyraźnie jest wskazane, że przepis ten dotyczy decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze na które nie służy stronie odwołanie. Odpowiednie zastosowanie tego przepisu na podstawie art. 17 §1a u.p.e.a. oznacza, ze przepis ten ma zastosowanie do postanowień wydawanych na podstawie 34 § 2 u.p.e.a. Uwzględniając powyższe należy wskazać, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stwierdza, iż w przypadku wierzyciela, dla którego organem wyższego stopnia jest minister, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 k.p.a. To oznacza, że w odniesieniu do tych postanowień przysługuje zażalenie, a nie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, gdyż w art. 17 § 1a u.p.e.a. mowa jest o zażaleniu oraz, że przysługuje to zażalenie do organu, który wydał to postanowienie, a nie do ministra. Mając więc za podstawę przepis art. 17 § 1a u.p.e.a. organem uprawnionym do rozpoznania zażalenia byłby Dyrektor [A.] S.A., jako jednostka operatora wyznaczonego, który ma w zakresie działania zadania związane z egzekucją nieuiszczonego abonamentu rtv. Powołany przepis ma szczególny i wyjątkowy charakter bowiem dotyczy tylko zażaleń na postanowienia określone w art. 34 § 2 u.p.e.a., czyli wyłącznie zażaleń na postanowienia, których przedmiotem jest wyrażenie stanowiska przez wierzyciela co do wniesionych zarzutów. Z kolei zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a. jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Prawo do wniesienia skargi bez zwrócenia się do organu, który wydał decyzję, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przysługuje stronie, gdy organem, który wydał decyzję, jest konsul. Przepis ten nie mógł mieć zastosowania w tej sprawie, a to z tego powodu, że stronie nie przysługiwało prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jak już wyżej wyjaśniono przysługiwało zażalenie do organu, który wydał to postanowienie. Mając powyższe na uwadze należy uznać podniesione zarzuty skargi kasacyjnej za nieuzasadnione. Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że skarżąca w niniejszej sprawie przed wniesieniem skargi do WSA w Bydgoszczy nie wyczerpała przysługujących jej środków zaskarżenia (art. 52 p.p.s.a.), co powoduje, że złożona przez nią skarga była przedwczesna i jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.