II SA/Kr 1081/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: WSA Tadeusz Kiełkowski WSA Mirosław Bator (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Sądu z dnia 17 sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej skargę oddala Prezes Sądu Rejonowego w T. decyzja z dnia 29 lipca 2020 r. działając na podstawie art. 16 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1429, dalej: u.d.i.p.) w związku z art. 22 § 1 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych odmówił uwzględnienia wniosku R. S. o udostepnienie informacji publicznej w postaci kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2017 rejestrowanych w repertorium C pod symbolem [...] Postępowanie zainicjowane zostało wnioskiem złożonym przez R. S. w dniu 25 czerwca 2020 roku, w którym na podstawie art. 61 Konstytucji RP wniósł o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniem wydanych w roku 2017, zarejestrowanych w repertorium C pod symbolem 056 i 056s. Pismem z dnia 7 lipca 2020 roku Prezes Sądu Rejonowego w T. na podstawie art. 14 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wezwał wnioskodawcę do wykazania powodów, dla których spełnienie żądania udzielenia informacji publicznej będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego – w terminie 14 dni pod rygorem odmowy uwzględnienia wniosku. Organ wskazał, że z uwagi na pracochłonność realizacji wniosku również suma informacji prostych może być traktowana jako informacji przetworzona, która podlega udostępnieniu tylko w zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Tymczasem zadośćuczynienie wnioskowi R. S. oznaczałoby konieczność zanonimizowania kilkudziesięciu wyroków i obszernych uzasadnień, co zajęłoby około 10 godzin nieprzerwanej pracy. W piśmie z dnia 22 lipca 2020 roku wnioskodawca nie zgodził z zakwalifikowaniem żądanej informacji do kategorii informacji przetworzonej. W uzasadnieniu decyzji organ, powołując się na liczne orzecznictwo, wskazał, że za informację przetworzoną można uznać sumę informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, szerokiego zakresu wniosku powodującego konieczność przekształcenia (zanonimizowania) wielu dokumentów, możliwości zakłócenia normalnego toku działania podmiotu zobowiązanego i utrudnienia wykonywania przypisanych mu zadań. Na podstawie danych zgromadzonych w systemie informatycznym organ ustalił, że uczynienie zadość żądaniu wnioskodawcy oznaczałoby konieczność zanonimizowania 35 wyroków i 34 uzasadnień wyroków liczących zwykle około 10 stron, co zajęłoby pracownikowi około 10 godzin. Obliczeń tych organ dokonał na podstawie doświadczeń związanych z realizacją poprzednich wniosków R. S.. Powyższe rozważania doprowadziły organ do wniosku, że wnioskowana informacja stanowi informację przetworzoną, natomiast wnioskodawca nie wskazał celu uzasadniającego udzielenie informacji z perspektywy znaczenia dla interesu publicznego. Od decyzji organu I instancji R. S. złożył odwołanie, wnosząc o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podniósł on, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych anonimizacja wyroków oraz uzasadnień nie może świadczyć o przetworzeniu informacji publicznej. Decyzją z dnia 17 sierpnia 2020 roku Prezes Sądu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że w całości podtrzymuje argumentację przedstawioną przez Prezesa Sądu Rejonowego w T., bowiem informacja żądana przez odwołującego jest informacją przetworzoną. Powołując się na orzecznictwo, organ przedstawił stanowisko, wedle którego informacją przetworzona jest informacja przygotowana specjalnie dla wnioskodawcy zgodnie z kryteriami przez niego wskazanymi. Ponadto nie bez znaczenia jest też konieczność poniesienia określonych kosztów (wysiłku organizacyjnego, kadrowego, czasowego) trudnych do pogodzenia z bieżącymi działania organu. Ustawodawca udostępnienie informacji przetworzonej ograniczył tylko do takich przypadków, w których byłoby istotne dla interesu publicznego. Ograniczenie to stanowi konsekwencję zasady podporządkowania interesu prywatnego interesowi publicznemu, która ma za zadanie chronić podmioty zobowiązane do udzielenia informacji publicznej przed koniecznością reorganizacji struktur i zasad pracy. Uznanie przez Prezesa Sądu Rejonowego w T., że żądane przez wnioskodawcę informacje stanowią informację przetworzoną, rodziło po stronie wnioskodawcy w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązek wykazania, że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, czego odwołujący nie uczynił. Na koniec organ podkreślił uporczywość składania przez R. S. kolejnych wniosków o udzielenie informacji publicznej, co w wysokim stopniu angażuje pracę administracji sądów w T.. Na powyższą decyzję R. S. wywiódł skargę do sądu administracyjnego, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że anonimizacja orzeczeń i ich uzasadnień nie stanowi o przetworzeniu informacji publicznej, tym bardziej że miałaby ona dotyczyć 34 orzeczeń z uzasadnieniami i byłaby dokonywana za pomocą systemu komputerowego. Ponadto skarżący wskazał, że nie można czynić mu zarzutu, że aktywnie korzysta z prawa dostępu do informacji publicznej, tym bardziej że jako osoba pozbawiona wolności nie ma dostępu do Biuletynu Informacji Publicznej. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu wskazał, iż w jego ocenie brak jest podstaw do jej uwzględnienia. Organ podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu swojej decyzji, a także decyzji organu I instancji. Podkreślił, że stanowisko skarżącego pozostaje w sprzeczności z orzecznictwem przywołanym przez organy obu instancji. Ponadto R. S. nie podjął nawet próby wykazania, że wnioskowana przez niego informacja była szczególnie istotna dla interesu publicznego, dlatego odmowa jej udzielenia była uzasadniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sądy administracyjne, stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem i obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę, uchyla decyzję, stwierdza jej nieważność w całości lub części albo stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd – na podstawie art. 151 P.p.s.a. – oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Niniejsza sprawa dotyczy kontroli decyzji administracyjnej wydanej przez Prezesa Sądu Okręgowego w T., utrzymującej w mocy decyzję o odmowie udzielenia informacji publicznej o charakterze przetworzonym ze względu na brak szczególnego znaczenia dla interesu publicznego. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczna w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w ustawie. Natomiast wedle art. 3 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do: 1) uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego; 2) wglądu do dokumentów urzędowych; 3) dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów. Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualna wiedzę o sprawach publicznych. Ustawa nie zawiera definicji legalnej informacji publicznej, jednak na podstawie powyższych przepisów wyróżnić można informację prostą oraz przetworzoną. Informacja prosta co do zasady nie wymaga jej opracowania, zmiany treści, wytworzenia nowej jakości w procesie jej udzielania. Sam proces anonimizacji pojedynczego orzeczenia wraz z uzasadnieniem nie świadczy jeszcze o przetworzeniu informacji publicznej, wymaga bowiem podjęcia nieskomplikowanych działań technicznych prowadzących do niewielkiego przekształcenia informacji. Natomiast wytworzenie informacji przetworzonej wiąże się z koniecznością podjęcia działań intelektualnych polegających na wykorzystaniu znajdujących się w posiadaniu organu materiałów do stworzenia nowej jakościowo treści. Jednakże w doktrynie i orzecznictwie wyrażono pogląd, który podziela Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, że również suma informacji prostych może w określonych okolicznościach stanowić informację przetworzoną (por. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2011 roku, sygn. akt I OSK 792/11, Lex nr 1094536). Sytuacja taka występuje, jeżeli realizacja szeroko zakrojonego wniosku wymaga od pracowników organu dużego nakładu pracy i czasu, dezorganizując w ten sposób wykonywanie ustawowych zadań organu. Racje stojące za ograniczeniem prawa obywateli do żądania przedstawienia informacji przetworzonych przemawiają bowiem w taki sam sposób za ograniczeniem dostępu do zbioru informacji prostych, którego przygotowanie jest tak samo absorbujące, jak w przypadku informacji przetworzonej stanowiącej nową jakość. W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego dotyczył kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w Sądzie Rejonowym w T. w 2017 roku, zarejestrowanych w repertorium C pod symbolem 056 i 056s. Na podstawie danych z systemu informatycznego Prezes Sądu Rejonowego w T. ustalił, iż wniosek ten w istocie dotyczy 35 wyroków oraz 34 uzasadnień (po około 10 stron każde) wymagających anonimizacji. Jednocześnie na podstawie uprzednich doświadczeń związanych z realizacją wcześniejszych wniosków R. S. Prezes Sądu Rejonowego w T. oszacował, że przygotowanie informacji publicznej w takim kształcie zajmie około 10 godzin nieprzerwanej pracy, co zakłóci sprawne funkcjonowanie sekretariatu. Sąd zgadza się z wnioskiem wysnutym przez organy obu instancji, że ze względu na konieczny poziom zaangażowania pracownika wyznaczonego do realizacji obowiązku będącego odbiciem uprawnienia skarżącego do dostępu do informacji publicznej suma informacji prostych – zanonimizowanych kopii wyroków wraz z uzasadnieniami – stanowi informację przetworzoną. Oznacza to, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jej udzielenie jest możliwe tylko wtedy, gdy jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że interes publiczny należy w tym przypadku rozumieć węziej niż powszechnie funkcjonujące pojęcie interesu społecznego. "Interes publiczny odnosi się więc w swej istocie do spraw związanych z funkcjonowaniem państwa oraz jego ciał publicznych jako pewnej całości, szczególnie zaś łączy się z funkcjonowaniem podstawowej struktury państwa. Skuteczne działanie w granicach interesu publicznego wiąże się zatem z możliwością realnego wpływania na funkcjonowanie określonych instytucji państwa w szerokim tego słowa znaczeniu" (wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 roku, sygn. akt I OSK 863/14, Lex nr 1753714). Zatem udzielenie informacji publicznej przetworzonej (także w postaci szczególnej sumy informacji prostych) powinno służyć realizacji intencji podwyższenia poziomu wykonywania zadań przez instytucje publiczne. Co więcej, ustawodawca wymaga nie tylko tego, by za udzieleniem informacji przetworzonej przemawiał interes publiczny, lecz by był on dodatkowo szczególnie istotny. Ważenia wymagają w takiej sytuacji z jednej strony koszty pracy związane z przygotowaniem informacji specjalnie dla wnioskodawcy, a z drugiej strony korzyści, jakie społeczeństwo i instytucje publiczne odnieść mogą z udzielenia informacji przetworzonej. Ciężar wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego spoczywa co do zasady na wnioskodawcy ze względu na zasadę koniecznego współdziałania organu i podmiotu ubiegającego się o załatwienie sprawy w określony sposób. Zatem wnioskodawca powinien wykazać we wniosku, że jego zamiary i realne możliwości uzasadniają przekonanie, że wykorzysta on udzieloną mu informację dla dobra ogółu w ten sposób, iż korzyści przeważą nad konsekwencjami zaabsorbowania osobowych, rzeczowych i czasowych środków organu, koniecznych do wytworzenia informacji (por. wyrok NSA z dnia 29 października 2020 roku, sygn. akt I OSK 969/20, Lex nr 3096157). Organ zobowiązany jest jednak poddać ocenie pod tym kątem nie tylko samą treść wniosku, ale wszelkie okoliczności z nim związane, które nasuwać mogą przypuszczenia co do znaczenia udzielenia żądanej informacji dla interesu publicznego. Przeniesienie na wnioskodawcę ciężaru wykazania szczególnej istotności interesu publicznego przemawiającej za udostępnieniem informacji przetworzonej nie może bowiem usprawiedliwiać braku odpowiedniego działania ze strony organu, zwłaszcza gdy spełnienie przesłanki przewidzianej przez ustawodawcę w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wynika z posiadanego przez niego materiału. W niniejszej sprawie pismem z dnia 7 lipca 2020 roku Prezes Sądu Rejonowego w T. prawidłowo wezwał wnioskodawcę do wykazania powodów, dla których spełnienie żądania udzielenia informacji publicznej będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. W odpowiedzi R. S. wskazał jedynie, że stoi na stanowisku, iż zanonimizowanie wyroków i uzasadnień nie stanowi udzielenia informacji przetworzonej, zatem wezwanie nie odniosło zamierzonego skutku. Taką samą argumentację skarżący przedstawił w odwołaniu od decyzji organu I instancji, zatem również w postępowaniu przed Prezesem Sądu interes publiczny w udzieleniu żądanej informacji nie został wykazany. Treść wniosku nie pozwala na samodzielne stwierdzenie przez organy, jaki cel przyświecał skarżącemu w chwili składania wniosku. Biorąc pod uwagę, że skarżący jest osobą pozbawioną wolności, a wyroki, których żądał, dotyczą odszkodowania za naruszenie dóbr osobistych na podstawie art. 448 k.c. (zadośćuczynienie za doznaną krzywdę – symbol 056, na cel społeczny – symbol 056s w repertorium C), to przypuszczać można jedynie, że skarżący chciał w ten sposób uzyskać wiedzę, która mogłaby pomóc mu w prowadzeniu własnych sporów sądowych, a zatem służyć jedynie jego interesowi prywatnemu. Niezależnie jednak od prawdziwości powyższego przypuszczenia faktem pozostaje, że wnioskodawca nie wykazał szczególnie istotnego interesu publicznego przemawiającego za udzieleniem mu informacji przetworzonej, a organ samodzielnie nie miał podstaw przypuszczać, że dbałość o taki interes rzeczywiście przyświeca skarżącemu. W tej sytuacji organ zobligowany był odmówić udzielenia informacji publicznej, co prawidłowo uczynił. Na marginesie powyższych rozważań należy zauważyć, że rację ma skarżący, podnosząc w skardze, że nie można czynić mu zarzutu z faktu, że aktywnie korzysta ze swojego konstytucyjnego prawa. Jednakże ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje pewne mechanizmy mające zapobiegać nadużywaniu prawa do informacji publicznej i obowiązek wykazanie szczególnie istotnego interesu publicznego, któremu służyć ma udzielenie informacji przetworzonej, jest jednym z nich. W niniejszej sprawie skarżący wymogom ustawy nie sprostał, co obligowało organy do odmowy udzielenia informacji, a Sąd do oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a.