III OSK 325/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-04-03
Skład orzekający: Zbigniew Ślusarczyk, Przemysław Szustakiewicz, Maciej Kobak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na bezczynność organu w zakresie publikacji informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej lub Portalu Orzeczeń Sądowych jest dopuszczalna i podlega kontroli sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Skarga na bezczynność organu w zakresie publikacji informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej lub Portalu Orzeczeń Sądowych jest niedopuszczalna, ponieważ nie dotyczy ona uprawnień lub obowiązków indywidualnych podmiotów wynikających z przepisów prawa. Czynności związane z prowadzeniem BIP lub Portalu Orzeczeń nie podlegają kontroli sądu administracyjnego w trybie skargi na bezczynność.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o opublikowanie postanowienia sądu w Portalu Orzeczeń Sądu Okręgowego w Siedlcach. Organ poinformował, że informacja została już udostępniona i nie widzi podstaw do ponownego jej udostępnienia ani publikacji, wskazując, że żądanie wykracza poza ramy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący wniósł skargę na bezczynność organu, którą WSA oddalił. NSA uchylił wyrok WSA i odrzucił skargę.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: asystent sędziego Przemysław Iżycki po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 444/20 w sprawie ze skargi D. P. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Siedlcach w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 20 listopada 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 czerwca 2021 r. sygn. akt II SAB/Wa 444/20, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) oddalił skargę D. P. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Siedlcach w przedmiocie rozpoznania wniosku z "20 listopada 2019 r." (prawidłowo: z 24 czerwca 2020 r.) o udostępnienie informacji publicznej.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z 20 listopada 2019 r. skarżący zwrócił się do organu o udostępnienie postanowienia Sądu Okręgowego w Siedlcach z 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt III Kow 1310/10. Zanonimizowane postanowienie wraz z uzasadnieniem zostało skarżącemu udostępnione 16 grudnia 2019 r.
Następnie, wnioskiem z 24 czerwca 2020 r. skarżący zwrócił się do organu o opublikowanie ww. orzeczenia w Portalu Orzeczeń Sądu Okręgowego w Siedlcach.
W odpowiedzi na wniosek, pismem z 29 czerwca 2020 roku Prezes Sądu Okręgowego w Siedlcach poinformował skarżącego, że wnioskowana informacja została mu już udostępniona, a organ nie widzi podstaw, by ponownie udostępnić raz już udostępnioną informację temu samemu wnioskodawcy. Jednocześnie w ocenie Prezesa żądanie opublikowania orzeczenia w Portalu Orzeczeń Sądu Okręgowego w Siedlcach wykracza poza ramy przewidziane w ustawie o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 2058 ze zm.) dalej zwanej u.d.i.p.
W takim stanie rzeczy skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Siedlcach w przedmiocie rozpoznania wniosku z 24 czerwca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Podkreślił, że skarga jest niedopuszczalna, bowiem wszelkie akty i czynności podejmowane przez organy administracji w związku z prowadzeniem Biuletynu Informacji Publicznej, jak i bezczynność w tym zakresie, nie mogą podlegać kontroli sądu administracyjnego.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że przepisy u.d.i.p. nie zawierają żadnych regulacji prawnych pozwalających wnioskodawcy wymagać opublikowania czy to informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej, czy to orzeczenia sądu na Portalu Orzeczeń Sądu. Ponieważ wnioskowana informacja została skarżącemu udostępniona w związku z poprzednim wnioskiem, a organ o tym fakcie poinformował skarżącego w terminie zgodnym z art. 13 u.d.i.p., to organ nie miał obowiązku ponownego przesyłania żądanej informacji publicznej i nie znajdował się w bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku z 24 czerwca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Skargę kasacyjną wniósł skarżący, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie prawa materialnego (pkt I) przez:
a) błędną wykładnię art. 10 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. przez niepodjęcie działań przewidzianych przepisami, tj. wydanie decyzji,
b) naruszenia przepisów Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1024 z 20 czerwca 2019 r. w sprawie otwartych danych i ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego (poprzednio dyrektywa 2003/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 17 listopada 2003 r. w sprawie ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego) przez ich niezastosowanie.
Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt II), tj.:
a) art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nie odniesienie się do wszystkich zarzutów wskazanych w skardze, przede wszystkim tych podniesionych przez pełnomocnika skarżącego,
b) art. 3 § 1 i art. 151 § 1 p.p.s.a. zw. z art. 149 § 1-2 p.p.s.a. przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej oddalił skargę w sytuacji, gdy zastosowanie obowiązujących przepisów prawa przede wszystkim przepisów cytowanej Dyrektywy powinno prowadzić do przyjęcia wniosku o zasadności skargi.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania podług norm przepisanych. Ponadto pełnomocnik skarżącego z urzędu wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone ani w całości ani w części.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że w sytuacji, gdy organ nie widzi podstaw do wydania informacji publicznej – tak jak w przedmiotowej sprawie z tego powodu, że tożsama informacja publiczna została już wnioskodawcy udostępniona – powinien wydać decyzję w trybie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Zaniechanie w tym zakresie powinno skutkować uznaniem bezczynności organu.
Zdaniem skarżącego, nietrafne było rozpoznanie skargi wyłącznie w oparciu o przepisy u.d.i.p. W jego ocenie z Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1024 z 20 czerwca 2019 r. w sprawie otwartych danych i ponownego wykorzystywania informacji sektora publicznego wynika, że raz wytworzona i udostępniona informacja publiczna ma być dostępna dla szerokiego grona odbiorców. Na podstawie przepisów wskazanej dyrektywy wydana przez Prezesa Sądu Okręgowego w Siedlcach informacja publiczna dotycząca orzeczenia sądowego z mocy prawa powinna zostać opublikowana w odpowiednim rejestrze publicznym.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że zaskarżony wyrok jest prawidłowy, ponieważ organ nie znajdował się w bezczynności. Podkreślił, że w jego ocenie sama czynność utworzenia Biuletynu Informacji Publicznej, czy też czynność zamieszczenia w nim określonej informacji publicznej, nie dotyczy ani uprawnień strony, ani też jej obowiązków. W konsekwencji wszelkie akty i czynności podejmowane przez organy administracji w związku z prowadzeniem Biuletynu Informacji Publicznej, jak i bezczynność w tym zakresie, nie mogą podlegać kontroli sądu administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że rozpoznając skargę kasacyjną – po myśli art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) dalej p.p.s.a. – Naczelny Sąd Administracyjny czyni to w granicach zakreślonych przez ramy tego środka odwoławczego, gdyż jest nimi związany, biorąc pod rozwagę z urzędu tylko nieważność postępowania. Stosownie do treści art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi jeżeli droga sądowa była niedopuszczalna. Zatem Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pierwszej kolejności powinien ustalić czy sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie.
Słusznie Prezes Sądu Okręgowego w Siedlcach wskazywał w odpowiedzi na skargę na kwestię niedopuszczalności skargi i wnosił o jej odrzucenie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego spełniona została przesłanka, o której mowa 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a., a w związku z tym okoliczność tą Sąd kasacyjny bierze pod uwagę z urzędu.
Skarżący we wniosku z 24 czerwca 2020 r., który jest przedmiotem niniejszego postępowania, wniósł "o opublikowanie w ogólnodostępnym Portalu Orzeczeń Sądu Okręgowego w Siedlcach postanowienia Sądu Okręgowego w Siedlcach II Wydział Penitencjarny z dnia 20 kwietnia 2011r., sygn. akt III Kow 1310/10 wypełniając dyspozycję art. 6 ust. 4 lit. a ustawy o dostępie do informacji publicznej". Należy tu zaznaczyć, że w sprawie nie jest kwestionowane, że skarżący jest już w posiadaniu tego orzeczenia, ponieważ zostało ono mu już udostępnione wcześniej. Zatem żądanie zostało co prawda oparte na przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej ale nie dotyczy udostępnienia tego orzeczenia skarżącemu lecz jego opublikowania w ogólnodostępnym Portalu Orzeczeń Sądu Okręgowego w Siedlcach lub w Biuletynie Informacji Publicznej, jak to sprecyzowano w skardze.
Stosownie do treści art. 3 ust. 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, wglądu do dokumentów urzędowych i dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów. Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej następuje w drodze: 1) ogłaszania informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych w Biuletynie Informacji Publicznej , o którym mowa w art. 8; 2) udostępnienie o którym mowa w art. 10 i 11; 3) wstępu na posiedzenia organów, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3, i udostępniania materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia; 4) udostępnienia w centralnym repozytorium. Z art. 10 ust. 1 wynika, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w BIP lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Przepis art. 7 ust. 1 tejże ustawy stanowi podstawę prawną realizacji prawa do informacji publicznej sformułowanego w powołanym już powyżej art. 3 ud.i.p. i porządkuje środki umożliwiające dotarcie do informacji publicznej przez określenie sposobów jej udostępniania. Z punktu widzenia okoliczności przywołanych w niniejszej sprawie należy wymienić dwa sposoby udostępniania informacji publicznej. Z przepisu art. 7 ust. 1 w związku z art. 8 u.d.i.p. wynika, iż podstawowym sposobem udostępniania informacji publicznej jest jej ogłaszanie w publikatorze teleinformatycznym - Biuletynie Informacji Publicznej, udostępnianym za pośrednictwem ujednoliconego systemu stron sieci teleinformatycznej. Drugą, komplementarną formą dostępu do informacji publicznej jest jej udostępnienie na wniosek strony (art. 7 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 10 u.d.i.p.). Najszerszą z form udostępniania informacji publicznej, stanowiącą jednocześnie najprostszy sposób uzyskania informacji publicznej jest ogłoszenie w Biuletynie Informacji Publicznej. Zakres realizacji tego sposobu dostępu do informacji publicznych wynika z treści art. 8 i 9 u.d.i.p., a także z przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie Biuletynu Informacji Publicznej (Dz. U. nr 10, poz. 68). Udostępnienie informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej ma charakter generalny i nie wymaga wniosku żadnego podmiotu (vide: M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 55). Następuje ono ex lege, w wyniku realizacji obowiązku nałożonego na organy administracji publicznej, określonego w treści art. 8 ust. 3 omawianej ustawy i obejmuje całodobowy i nieprzerwany dostęp do informacji publicznych.
Z tych regulacji wynika, że udostępnienie informacji publicznych na podstawie wniosku jest odrębnym sposobem udostępniania informacji publicznej, niż udostępnianie informacji publicznej w BIP. Uprawnienie do udostępnienia informacji publicznej na wniosek należy rozumieć jako uprawnienie do osobistego uzyskania wnioskowanej informacji publicznej. Mając na względzie powyższe wywody należy stwierdzić, że wniosek skarżącego 24 czerwca 2020 r. nie jest wnioskiem z art. 10 ust. 1 u.d.i.p., lecz wnioskiem o zamieszczenie wskazanych we wniosku informacji w BIP lub Portalu Orzeczeń Sądu. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi nie jest natomiast generalna bezczynność organu w udostępnianiu określonej informacji publicznej, którą już udostępnił na podstawie poprzedniego wniosku z 20 listopada 2019 r. lecz bezczynność w ujawnieniu tejże informacji w Biuletynie Informacji Publicznej lub Portalu Orzeczeń prowadzonych przez tenże organ.
Zatem należy odpowiedzieć na pytanie, czy bezczynność organu w zamieszczeniu tam określonej informacji publicznej może być przedmiotem skargi wniesionej do sądu administracyjnego. Odpowiedź na nie zależy od rozstrzygnięcia dwóch kwestii. Po pierwsze, czy nałożony na organ obowiązek prowadzenia Biuletynu Informacji Publicznej lub Portalu Orzeczeń skorelowany jest z uprawnieniem innych podmiotów do żądania udostępnienia informacji publicznej w tym właśnie trybie. Po wtóre rozważenia wymaga przede wszystkim to, czy przedmiot skargi, a więc w istocie prawidłowość prowadzenia Biuletynu Informacji Publicznej i Portalu Orzeczeń Sądu, na dzień jej wniesienia tj. 3 lipca 2020 r., mógł być uznany za czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, określoną w przepisie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Konstytucyjne prawo do sądu, jako jedna z podstawowych zasad demokratycznego państwa prawnego, realizowane jest w zakresie kontroli działalności administracji publicznej przez sądownictwo administracyjne. W myśl art. 184 Konstytucji RP, sądy administracyjne sprawują ową kontrolę w zakresie określonym w ustawie i aktem prawnym rangi ustawowej wyznaczającym zakres prawa do sądu jest ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z kolei według art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1), postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2), a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 z wyłączeniem nie mającym jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy).
Zasadniczym zatem problemem w rozpoznawanej sprawie jest wykładnia art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Jak wskazuje się w doktrynie, "akty administracyjne w ścisłym znaczeniu, przeważnie są to decyzje administracyjne, będące kwalifikowaną formą aktu administracyjnego. Akty są podobne do wyroków sądowych, tworzących również normy indywidualne." (E. Ochendowski, Prawo administracyjne. Część ogólna, Toruń 2002, s. 167), zaś "konkretyzacja prawa w odniesieniu do indywidualnej osoby i w określonym stanie faktycznym jest traktowana jako przejaw woli organu administracyjnego dotyczący istnienia lub powstania określonych stosunków prawnych". Mając na uwadze takie spojrzenie na akt administracyjny indywidualny wydawany w formie procesowej, można podać następujące określenie decyzji administracyjnej: "decyzja administracyjna jest to oświadczenie woli kompetentnego organu administrującego, podjęte w wyniku zastosowania normy materialnego prawa administracyjnego lub w określonym zakresie normy prawa procesowego do ustalonego stanu faktycznego, w trybie, formie, strukturze uregulowanej prawem procesowym, zakomunikowany stronie, w celu wywołania skutku prawnego w sferze stosunku materialnoprawnego bądź w sferze stosunku procesowego." (B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C. H. BECK Warszawa 2012 s. 397). Natomiast "prawa lub obowiązki indywidualne - skonkretyzowane w danym stanie prawa materialnego - mogą wynikać nie tylko z treści indywidualnego aktu administracyjnego, lecz mogą też wyniknąć wskutek dokonania czynności materialno - technicznej" (B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C. H. BECK Warszawa 2012 s. 396).
Zatem zgodnie się podkreśla w literaturze, że wskazane w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. akty administracji publicznej, aby mogły zostać poddane kontroli sądowej, muszą dotyczyć spraw indywidualnych, skierowanych do określonych adresatów, których praw i obowiązków dotyczą, zaś uprawnienie lub obowiązek, którego czynność dotyczy, musi być określone w przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Regulacja taka stanowi bowiem istotne uzupełnienie sądowej kontroli administracji w sprawach indywidualnych, zapobiegając unikaniu przez organ kontroli sądowej spraw indywidualnych niezakończonych w drodze decyzji administracyjnej. Stąd też wyłączone spod zakresu stosowania art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., są akty o charakterze generalnym. Jak wskazał J. P. Tarno w komentarzu do art. 3 § 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: "z całą pewnością można jednak powiedzieć, że są to akty i czynności, które [...] są podejmowane w sprawach indywidualnych, ponieważ akty o charakterze ogólnym zostały wymienione w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a." (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. LexisNexis Warszawa 2012 s. 32). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjnego w uchwale z 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07, wskazał, że "po pierwsze, w przepisie tym jest mowa o aktach lub czynnościach z zakresu administracji publicznej innych niż decyzje i postanowienia wydawane w administracyjnych postępowaniach jurysdykcyjnych. To zdaje się wyraźnie wskazywać, że chodzi o sprawy indywidualne, podobnie jak w przypadku spraw załatwianych w drodze decyzji administracyjnej, tyle tylko, że w sprawach tych nie orzeka się w drodze decyzji administracyjnej, lecz mogą być podejmowane akty lub czynności dotyczące określonych adresatów. Jak decyzja czy postanowienie administracyjne są kierowane do konkretnych podmiotów, tak akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, są kierowane przez organ administracji publicznej również do konkretnych podmiotów. Z omawianego przepisu można wnosić, iż wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych, w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego. Akt lub czynność podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny (uprawnienie lub obowiązek), którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego.".
Z rozważań tych wynika zatem, że prawo złożenia skargi do sądu administracyjnego nie przysługuje na wszystkie podejmowane przez organy administracji publicznej akty lub czynności i w konsekwencji kontroli takiej nie będą podlegać akty skierowane do nieoznaczonych indywidualnie adresatów. Stąd też dotyczy to również zakresu stosowania art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., w myśl którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt regulacji dotyczącej dostępu do informacji publicznej wskazać należy, że ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w art. 2 ust. 1 stanowi, że każdemu przysługuje prawo dostępu do informacji publicznej, a zasadnicze formy jej udostępniania wskazano w cytowanym już wyżej art. 7. O ile złożenie przez indywidualnie oznaczony podmiot wniosku o udostępnienie informacji publicznej inicjuje sprawę administracyjną, której zakończenie podlega kontroli sądu administracyjnego, o tyle zupełnie inny charakter ma publikowanie informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej lub Portalu Orzeczeń Sądowych. "Szczególny charakter ustawodawca nadał dotychczas nieznanej (w Polsce na gruncie prawnym) procedurze udostępniania informacji, czyli zamieszczenia jej w Biuletynie Informacji Publicznej. Ten urzędowy teleinformatyczny publikator ma spełniać funkcję instytucji powszechnego udostępniania informacji publicznej w postaci ujednoliconego systemu stron w sieci teleinformatycznej." (Biuletyn Informacji Publicznej. Informatyzacja administracji. Michał Bernaczyk, Mariusz Jabłoński, Krzysztof Wygoda, s. 40).
Zatem Biuletyn Informacji Publicznej - w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - stanowi, w swoim założeniu, platformę zapoznawania się z informacją dotyczącą spraw publicznych przez nieograniczony krąg adresatów i stąd też obowiązek umieszczenia informacji w BIP nie rodzi po stronie jego potencjalnych odbiorców uprawnienia do żądania dokonania publikacji, lub jej usunięcia. Wszak sama czynność utworzenia biuletynu, czy też czynność zamieszczenia w nim określonej informacji publicznej, nie dotyczy ani uprawnień strony, ani też jej obowiązków. W konsekwencji wszelkie akty i czynności podejmowane przez organy administracji w związku z prowadzeniem Biuletynu Informacji Publicznej, jak i bezczynność w tym zakresie, nie mogą podlegać kontroli sądu administracyjnego. Tym bardziej, że w ustawie o dostępie do informacji publicznej nie istnieje żaden przepis prawa, który wskazywałby na uprawnienia strony do żądania zamieszczenia, bądź też usunięcia określonych informacji publicznej z Biuletynu Informacji Publicznej. Podkreślić należy, że powyższa konstatacja nie prowadzi do naruszenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu oraz wyrażonego w art. 61 Konstytucji RP prawa obywateli do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej. Z tego mianowicie powodu, że nieumieszczenie informacji w Biuletynie Informacji Publicznej daje, zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy, uprawnienie dla każdego do złożenia wniosku o udostępnienie mu informacji publicznej, a rozpatrzenie z kolei takiego wniosku, podlega kontroli sądu administracyjnego. Ponadto ewentualna skarga na prowadzenie Biuletynu Informacji Publicznej, może przybrać jedynie formę skargi w trybie działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione stanowisko należy odpowiednio zastosować do żądania opublikowania informacji publicznej w Portalu Orzeczeń Sądowych.
Konkludując należało zatem uznać, iż skoro skarga na prawidłowość prowadzenia Biuletynu Informacji Publicznej i Portalu Orzeczeń Sądowych znajduje się poza kognicją sądów administracyjnych, bowiem nie dotyczy czynności związanych z prawami i obowiązkami indywidualnych podmiotów, to tym samym nie jest dopuszczalne wniesienie skargi na bezczynność organu polegającą na takim sposobie prowadzenia Biuletynu i Portalu, który jest przez stronę postępowania uznawany za niewyczerpujący czy nieprawidłowy (por. np. postanowienia NSA z 21 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 1210/05, z 23 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 110/17, wyroki NSA z 20 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 611/08, z 7 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 169/09 i z 10 lutego 2013 r. sygn. akt III OSK 6942/21 (wszystkie publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stwierdzić zatem należy jednoznacznie, że czynność zamieszczenia w BIP lub na Portalu Orzeczeń Sądowych określonej informacji publicznej nie dotyczy uprawnień lub obowiązków skarżącego. Na dzień wniesienia skargi nie istniał też przepis prawa, który uprawniałby skarżącego do żądania zamieszczenia w BIP lub na Portalu Orzeczeń Sądowych informacji publicznej. Sam wynikający z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej obowiązek utworzenia Biuletynu nie rodził w tym przypadku po stronie skarżącego uprawnień. W rezultacie skarga na bezczynność organu w niezamieszczeniu wnioskowanych informacji publicznych w BIP lub na Portalu Orzeczeń Sądowych wniesiona do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest niedopuszczalna, bowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego i jako taka podlegała odrzuceniu stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a. jeżeli droga sądowa była niedopuszczalna to zachodzi nieważność postępowania. Zatem postępowanie przed Sądem pierwszej instancji okazało się nieważne, a ocena zasadności podnoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia przez Sąd przepisów prawa była niemożliwa.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 189 w zw. art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a. i w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił skargę.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło