I SA/Go 208/21
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2021-06-30
Skład orzekający: Dariusz Skupień, Anna Juszczyk-Wiśniewska, Damian Bronowicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności ekologicznej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) na rok 2018 była uzasadniona w sytuacji, gdy skarżący wraz z innymi podmiotami stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści wynikających z prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo odmówiły przyznania płatności ekologicznej, ponieważ skarżący wraz z powiązanymi podmiotami sztucznie stworzył warunki wymagane do uzyskania korzyści z prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami. Działania te miały na celu obejście mechanizmów modulacji kwot płatności i maksymalizację uzyskanych dopłat, co jest sprzeczne z celami wsparcia rozwoju obszarów wiejskich.Stan faktyczny
Skarżący Ł.G. ubiegał się o płatność ekologiczną w ramach PROW 2014-2020 na rok 2018. Organy administracji uznały, że skarżący wraz z licznymi powiązanymi spółkami i osobami fizycznymi, zarządzanymi przez S.T. i J.G., stworzył sztuczne warunki w celu obejścia mechanizmów ograniczających kwoty wsparcia. Wnioski o płatności zostały złożone przez wiele podmiotów, które formalnie posiadały lub dzierżawiły grunty, jednakże w ocenie organów stanowiły one jeden, spójnie kierowany organizm gospodarczy. Decyzje organów pierwszej i drugiej instancji odmawiające przyznania płatności zostały zaskarżone do sądu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Asesor WSA Damian Bronowicki Protokolant sekretarz sądowy Justyna Dyka-Tarnowska po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2021 r. na rozprawie sprawy ze skargi Ł.G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności ekologicznej PROW 2014-2020 na rok 2018 oddala skargę w całości.
Decyzją z [...] lutego 2020 r. (właściwa data [...] lutego 2021 r.) o nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (powoływanego dalej jako: organ odwoławczy, organ drugiej instancji, Dyrektor OR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (powoływanego dalej jako: organ pierwszej instancji, Kierownik BP) z dnia [...] listopada 2020 r. odmawiającą Ł.G. (Skarżącemu) płatności ekologicznej (dalej: płatność RE) w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 (dalej: PROW 2014-2020) na rok 2018.
Z uzasadnienia decyzji Dyrektora OR wynikał następujący stan sprawy. Skarżący w złożonym 25 kwietnia 2018 r. wniosku o płatności zadeklarował
do płatności RE łącznie 124,12 ha gruntów w ramach schematu pomocowego "Płatność RE - Wariant: 7.1 "Uprawy rolnicze po okresie konwersji". Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. Kierownik BP odmówił przyznania żądanej płatności na podstawie art. 60 Rozporządzenia nr 1306/2013, wobec uznania, że Skarżący, formalnie występujący jako rolnik, faktycznie funkcjonował w ramach struktury licznych podmiotów zależnych, w tym spółek zarządzanych
i powiązanych ze S.T. i J.G., a grunty, do których formalne tytuły prawne posiadali wnioskujący o wsparcie, były de facto składnikiem jednego spójnie kierowanego organizmu gospodarczego. Występowanie o dopłaty przez różne osoby fizyczne i prawne, które zgłaszały grunty wydzielone z większego gospodarstwa rolnego spowodowało stworzenie sztucznych warunków pozwalających uzyskanie płatności z pominięciem mechanizmów zmniejszenia kwot wsparcia. Podkreślił, że S.T. i J.G. pełnią funkcje zarządcze oraz właścicielskie w powiązanych spółkach, które w 2018 r. złożyły wnioski o przyznanie płatności tj. D Sp. z o. o., R ;Sp. z o. o., L Sp. z o. o., J Sp. z o. o., T Sp. z o. o., T Sp. z o. o., T Sp. z o. o., P Sp. z o. o., K Sp. z o. o. oraz P sp. z o.o. Wnioski złożyli również J.G. i Ł.G., (których pełnomocnikiem był J.G. będący jednocześnie ich ojcem) oraz sami S.T. i J.G..
Organ ustalił ścisłe powiązania pomiędzy Skarżącym, a jego pełnomocnikiem
i jednocześnie ojcem – J.G. oraz S.T., którzy - jak stwierdził Kierownik BP, "dokonali multiplikacji podmiotów", które następnie z osobna mogły ubiegać się o przyznanie płatności obszarowych z ominięciem kwotowych limitów dofinansowania przysługujących jednemu gospodarstwu rolnemu. Organ pierwszej instancji ustalił, że J.G. i S.T. podzielili potencjał spółki R sp. z o.o. powołując nowe podmioty: T sp. z o.o., P sp. z o.o., a w dalszej kolejności tworzyli nowe spółki z o.o.: D, L, J, T, T, P oraz K, a następnie "przenieśli" na te spółki ziemię. Zdaniem Kierownika BP poprzez powołanie nowych podmiotów i przekazanie im części gruntów zawiadywanych przez S.T. i J.G. osiągnięto cel jakim było obejście przepisów ograniczających wielkość wsparcia dla pojedynczego gospodarstwa w ramach płatności ONW, płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatności rolnośrodowiskowych (dalej: PRŚ), płatności rolno - ekologicznych (dalej: PRE), płatności PE oraz płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych (dalej: PRSK). Kierownik BP ocenił, że zaszła zamierzona koordynacja pomiędzy powiązanymi podmiotami, na co wskazuje występowanie w każdym podmiocie bezpośrednio bądź pośrednio S.T. i J.G..
Zdaniem organu zorganizowanie kilkunastu podmiotów (spółek kapitałowych
i osób fizycznych) przez te same osoby było w realiach rozpoznawanej sprawy sztucznym działaniem w celu obejścia mechanizmu modulacji wynikających
z przepisów prawa ustanowionych w: w § 15 ust. 1 pkt 1, 2,3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 -2020 – zwane dalej rozporządzenie RE, § 3 ust. 4 i 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów
z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020 (Dz. U. z 12015 r. poz. 364) - zwanego dalej Rozporządzeniem ONW oraz innych przepisach prawa (tożsame działki deklarowane do poszczególnych rodzajów pomocy finansowej) i art. 13 oraz art. 1,5, ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2020 r. poz. 2341) - zwanej dalej Ustawą OB.
Skarżący wniósł odwołanie od decyzji Kierownika BP. Po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym, wymienioną na wstępie decyzją, Dyrektor OR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podzielił ustalenie organu I instancji o istnieniu jednego spójnego gospodarstwa zarządzanego przez S.T. i J.G., w skład którego wchodziły również grunty, do których tytuły prawne posiadał Skarżący. Wskazano, że S.T. oraz J.G. mają istotny wpływ na działalność spółek. Nikt inny nie zasiada w zarządzie tych spółek, jak również nikt inny nie posiada w nich bezpośrednio lub pośrednio istotnej części udziałów. W ocenie organu odwoławczego podmiotom tym, podobnie jak Skarżącemu oraz pozostałym osobom fizycznym wnioskującym o płatności do gruntów zawiadywanych przez S.T. i J.G., nie można przypisać statusu rolników prowadzących własne gospodarstwa rolne stanowiące zorganizowane i wyodrębnione całości gospodarcze. W przypadku podmiotów występujących o dopłaty jako spółki oraz osoby fizyczne, stwierdzono brak podstawowych atrybutów odrębności pod względem technicznym, jak również kierowniczym.
W zarządach wszystkich spółek kapitałowych zasiadają te same osoby tj. tylko i wyłącznie S.T. i J.G.. Nie stwierdzono ponadto posiadania udziałów w tych spółkach przez inne osoby. W ocenie organu, realny wpływ na sposób działalności tych spółek mają tylko S.T. i J.G.. Tym samym wszystkie 10 spółek kapitałowych jest pod wyłączną kontrolą ww. osób. Nadto wszystkie spółki kapitałowe zarządzane są w niemal identyczny sposób. Organ odwoławczy zauważył, kluczowa w ustalonych powiązaniach R sp. z o.o. została zarejestrowana w KRS w dniu [...] sierpnia 2002 r. Z dokumentu "Dodatkowe informacje i objaśnienia za rok 2018 r." sporządzonego na dzień 31 grudnia 2018 r. wynika, że w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka posiada: grunty; budynki, urządzenia techniczne i maszyny; środki transportu, inne środki trwałe.
Organ stwierdził, że wnioski obszarowe są składane przez tę spółkę od roku 2007. Przy czym od 2013 r., nastąpił znaczący spadek powierzchni zgłaszanej do płatności obszarowych przez spółkę R. Dyrektor OR ARiMR wskazał na nowe spółki, które powstały z podziału R sp. z o.o. oraz później powołane spółki, które stopniowo formalnie obejmowały areał wcześniej wchodzący w skład gospodarstwa prowadzonego przez R sp. o.o.
Organ odwoławczy zaznaczył, że skarżący rozpoczął składanie wniosków
o przyznanie płatności po roku 2015. Deklarowane przez niego grunty uzyskał
w drodze umowy dzierżawy umowy sprzedaży gruntu zawartych ze S.T.. Organ opisał schematy działań występujące także w przypadku innych, kontrolowanych równolegle podmiotów (spółek i osób fizycznych).
Dyrektor OR ARiMR podzielił wniosek organu pierwszej instancji, że adresy zarówno siedzib spółek, jak i adresy do korespondencji występują w przypadku wszystkich podmiotów, w tym Skarżącego i pozostałych osób fizycznych, które zgłosiły się o przyznanie płatności. Organ, na podstawie umów udostępnionych przez Skarżącego, ustalił,
że jego, podobnie jak inne powiązane osobowo i kapitałowo podmioty, łączyła umowa o świadczenie usług agrotechnicznych z R sp. z o.o. oraz R3 sp. z o.o., których działalność również pozostaje w gestii S.T. oraz J.G.. W przypadku strony w 2018 r. podjęta została próba odejścia od realizacji w/w umów jednak wskazani zleceniobiorcy ograniczeni zostali do tego samego podmiotu (A J.P.), który wykonywał usługi rolnicze na rzecz pozostałych podmiotów powiązanych.
Sam nie posiadał ani zaplecza produkcyjnego ani lokalowego koniecznego
do prowadzenia produkcji rolnej. Nie uczestniczył ani nie zatrudniał pracowników
do produkcji. Organ skonkludował w tej sytuacji, że podział gospodarstwa miał charakter pozorny i sztuczny. Stwierdził, że wyłącznie R sp. z o.o. i R3 sp. z o.o. posiadały infrastrukturę techniczną i magazynową pozwalającą na prowadzenie działalności rolniczej. Dyrektor OR uznał, że poprzez wydzielenie nowych spółek i formalne podjęcie działalności rolniczej przez powiązane osoby fizyczne nie doszło do powstania nowych gospodarstw rolnych, a działalność deklarowana przez te podmioty miała charakter pozorny służący wyłącznie umożliwieniu ubiegania się o płatności z różnych tytułów.
Motywując ustalenie o wyłącznie pozorowaniu działalności rolniczej Skarżącego i wyłącznie formalnym uzyskaniu praw do gruntów rolnych Dyrektor OR wskazał na treść umowy dzierżawy zawartej 26 czerwca 2015 r., której przedmiotem jest wydzierżawienie ww. przez S.T. 135,16 ha nieruchomości gruntowych. W § 5 w/w umowy postanowiono, że roczna wysokość czynszu dzierżawy wynosi 1000 zł, co w opinii organu odwoławczego stanowi wartość istotnie odbiegającą od realiów rynkowych. Co więcej, w § 5 pkt 2 w/w umowy zapisano, iż całość czynszu dzierżawnego będzie płatna po zakończeniu dzierżawy tj. w dniu [...].07.2025 r. i to w sytuacji, w której obowiązek opłacania podatku rolnego spoczywać miał na wydzierżawiającym.
Organ przeanalizował również korzyści płynące z podziału gospodarstwa
i składania wniosków przez sztucznie zmultiplikowane podmioty. Mając na względzie przedstawiony wyżej stan rzeczy wskazał, że tworzenie przez S.T. oraz J.G. i powiązane z nim osoby wielu spółek zgłaszających grunty jako odrębne podmioty (również osoby fizyczne) ma charakter działania ukierunkowanego na obejście przepisów: § 20 ust 1 Rozporządzenia PRŚ oraz § 3 ust. 3 Rozporządzenia PRSK oraz § 4 ust 4 rozporządzenia RE, § 3 ust. 4 Rozporządzenia ONW,§ 13a ust. 1 oraz art. 13, art. 14 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy. Natomiast zwielokrotnienie wysokości uzyskanych płatności we wszystkich schematach pomocowych mogłoby stanowić łączną kwotę 552 546,04 złotych. Organ wskazał jednocześnie, że korzyści te były sprzeczne z celami wsparcia wynikającymi z art. 33 ust. 1 TUWE oraz art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013. Uznał, że ani Skarżący ani żaden inny zmultiplikowany podmiot wnioskujący o płatności na rok 2018 nie wypełniał celów wspólnej polityki rolnej jakim jest podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie oraz racjonalnym wykorzystaniu siły roboczej. Kwestie te w założeniu miały pozostawać wyłącznie w zamkniętym gronie kilku pracowników spółki R sp. z o.o.
Dyrektor OR za niewiarygodne uznał wyjaśnienia dotyczące przyczyn podziału spółki R, tj., że nastąpiło to na skutek znacznych szkód majątkowych
w spółkach w wyniku popełnienia przestępstwa przez były zarząd tych spółek oraz, że celem tego podziału było poprawienie wizerunku spółki, odzyskanie zaufania rynku, nawiązanie i utrzymanie kontaktów z rolnikami, dostawcami, usługodawcami na rynku rolnym. Organ stwierdził, że pełnomocnik strony nie wyjaśnił, jakie są różnice pomiędzy prowadzeniem działalności na gruntach przez spółkę macierzystą R sp. z o. o., a prowadzeniem działalności przez inne podmioty, w tym: Skarżącego. Nie wyjaśniał jakie korzyści nastąpiły po przeniesieniu gruntów do spółek P i T i z jakiego powodu nastąpiło obniżenie kosztów obsługi i kosztów utrzymania. Organ zaznaczył, że nowo zawiązane podmioty wszystkie prace polowe, jak również księgowość, zlecają do podmiotów powiązanych, w tym do spółki macierzystej. Również kierownictwo tych spółek nadal składa się z tych samych osób.
Organ odwoławczy co do motywów zbycia gruntów na rzecz licznych spółek nie uwzględnił wyjaśnień opartych o twierdzenie, iż R sp. z o.o. zmniejszyła swój zakres działalności gdyż wyzbyła się części gruntów w celach oszczędności ekonomicznych i spłaty zobowiązań. Organ dostrzegł bowiem, że grunty weszły w posiadanie nowo wydzielonych spółek i zarządzane są dokładnie w taki sam sposób w nowo zawiązanych spółkach. Organ wytknął również brak wyjaśnienia, w jaki sposób udziałowcy polepszyli sytuację w zakresie zobowiązań. Dostrzegł w tym kontekście, że wydzielone spółki przejęły część długów, a udziały w tych spółkach wchodzą w skład majątku tych samych osób. Nadto powstanie nowych spółek pociąga za sobą zwiększony zakres działań zakresie administracji i księgowości. Organ stwierdził, że "w ramach pozorowania działalności nowo utworzonych podmiotów", w celu prowadzenia działalności rolniczej, koniecznym stało się zawarcie szeregu umów, zlecania księgowości, fakturowania usług i sprzedaży na odrębne spółki, konieczność fakturowania produktów przekazywanych między spółkami itd. Organ zaznaczył, że R sp. z o. o. nie zmieniła nazwy w celu odbudowania zaufania do rolników. Ponadto w ocenie organu wątpliwa jest zasadność wydzielenia nowych podmiotów prawnych, w przypadku gdy R sp. z o. o. miała możliwość sprzedaży ziemi celem pozyskania środków na spłatę zobowiązań.
Odnosząc się z kolei do podniesionego w odwołaniu argumentu o nowelizacji przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego organ odwoławczy wyjaśnił,
że podział bazy produkcyjnej przez J.G. i S.T. miał miejsce w latach 2013 - 2015 (poza spółkami P i K zarejestrowanymi w KRS na początku 2016 r.). Natomiast nowelizacja ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2019, poz. 1362) ograniczająca możliwości nabywania ziemi przez rolników indywidualnych miała miejsce dopiero 30 kwietnia 2016 r. Tym samym podział bazy produkcyjnej nie mógł być następstwem nowelizacji przepisów o kształtowaniu ustroju, gdyż został zrealizowany przed wejściem w życie ww. regulacji. Natomiast na mocy regulacji ustawy z dnia 19 października 1991 r o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U z 2019 r. poz. 817) w art. 28a przedmiotowego aktu prawnego ustanowiono ograniczenie w przypadku nabywania ziemi. tj. w wyniku sprzedaży przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (wcześniej Agencję Rynku Rolnego) łączna powierzchnia użytków rolnych nabywcy nie mogła przekraczać 500 ha, a po nowelizacji w/w ustawy - obowiązującej od dnia 30 kwietnia 2016 r. - nie może przekraczać 300 ha.
Skarżący wniósł do WSA w Gorzowie Wlkp. skargę zarzucając organowi:
I. rażące naruszenie prawa materialnego:
1. w zakresie nierozstrzygnięcia sprawy w terminie - tj. naruszenie art. 19 ustawy PROW,
2. rażące naruszenie prawa materialnego w zakresie niewłaściwego zastosowania art. 2 lit a rozporządzenia Rady WE nr 73/2009 oraz art. 3 lit. H Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, art. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej (...), art. 4 ust. 1 lit a rozporządzenia nr 1307/2013 art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności poprzez bezpodstawne przyjęcie,
że Ł.G. nie jest rolnikiem, beneficjentem ani producentem a nie posiadaczem gospodarstwa rolnego.
II. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:
1. niewłaściwe zastosowanie normy art. 7 i art. 8 u.p.s.w.b. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżący nie ma prawa do przyznania płatności;
2. niewłaściwe zastosowanie normy art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie iż Skarżący podjął działanie skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego;
3. naruszenie normy art. 3 pkt. 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (EP), art. 2 ust 1a Rozporządzenia nr 1306/2013 oraz art. 2 ust. 1d Rozporządzenia nr 1306/2013 , oraz Rozporządzenia Parlamentu nr 1166/2008 poprzez jej niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że Skarżący nie jest producentem rolnym i nie posiada gospodarstwa rolnego;
4. niewłaściwe zastosowanie normy art. 39 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską poprzez przyjęcie, że Skarżący nie wypełnia celów wspólnej polityki rolnej,
5. niewłaściwe zastosowanie normy art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie iż skarżący stworzył sztuczne warunki w celu uzyskania korzyści, w sprzeczności z celami prawodawstwa rolnego;
6. rażące naruszenie prawa w zakresie w jakim organ przyjmuje iż Ł.G. powinien, wraz z innymi podmiotami, być jednym gospodarstwem rolnym i otrzymać płatność rolnośrodowiskową, ONW, płatności bezpośrednie w wysokościach uwzględniających limity powierzchniowe i liczbowe do przyznania płatności, tj. niewłaściwe zastosowanie norm:
a) art. 18 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich,
b) § 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (rozporządzenie ONW PROW 2014-2020);
c) § 20 ust. 1 i 2 oraz § 13a ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Rolnictwa Wsi z dnia 13 marca 2013r w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (rozporządzenie PRŚ 2013);
d) § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Inwestycje w rozwój obszarów leśnych i poprawę żywotności lasów" objętego Programem Rozwoju obszarów Wiejskich na lata 2014-2020;
e) art. 13, art, 15 ust 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego;
III. naruszenia prawa proceduralnego, formalnego poprzez naruszenie:
1. naruszenie przepisów ustawy PROW 207-2013 poprzez niewłaściwe
i nieterminowe przeprowadzenie postępowania:
a) naruszenie art. 19 ustawy PROW i przedłużające się prowadzenie postępowania;
b) art. 10, 18 i 20 ustawy PROW poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, uniemożliwienie udziału stronie w postępowaniu, nieudzielanie żadnych wyjaśnień
o przyczynach przedłużającego się postępowania i wyjaśnień umożliwiających stronie czynny udział w sprawie, uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów dowodowych oraz przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów;
2. art. 77 k.p.a. poprzez nienależyte zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego
w sprawie,
3. art. 80 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o PROW, poprzez niewłaściwe (dowolne, niezgodne z prawem, bezprawne) dokonanie oceny całokształtu materiału dowodowego,
4. art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o PROW poprzez odwrócenie ciężaru dowodzenia
i obciążenie obowiązkiem udowodnienia, iż nie zostały stworzone sztuczne warunki, w sytuacji, gdy to organ winien wykazać, że takie warunki zostały utworzone
i to w wyłącznym celu uzyskania nienależnych płatności,
5. przepisu art. 21 ust. 2 pkt. 3 i 4) Ustawy PROW i art. 10 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w sprawie, niezawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałami i wypowiedzenia
w sprawie,
6. rażące naruszenie szeregu przepisów dotyczących zasad postępowania, w tym naczelnych zasad postępowania administracyjnego, takich jak:
- zasada praworządności (art. 6 K.p.a. oraz art.21 ust.2 PROW),
-zasada prawdy obiektywnej oraz słusznego interesu społecznego i interesu obywateli, (art. 7 K.p.a.),
- zasada pogłębiania zaufania obywateli do państwa (art. 8 K.p.a.),
- art. 9 k.p.a. albowiem organ nie poinformował na żadnym etapie postępowania czego naprawdę dotyczy postępowanie, uniemożliwiając stronie podjęcie skutecznej obrony i złożenia wniosków dowodowych,
- zasada zasadności przesłanek (art. 11 k.p.a.);
- zasady rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony (art. 7a k.p.a.) - organ zastosował szeroko idące domniemania faktyczne bez przeprowadzenia dowodów,
w oparciu o własne przypuszczenia i całkowitą i dowolną uznaniowość, a wszystkie nieudowodnione twierdzenia przyjął za dogmaty rozstrzygające wątpliwości lub pomijając braki;
- zasada szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.).
Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji a także zobowiązanie Dyrektora OR do zmiany tej decyzji poprzez orzeczenie o zmianie decyzji Kierownika BP i przyznanie Skarżącemu żądanej płatności. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor OR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Rozstrzygnięcie sprawy wymagało oceny prawidłowości stanowiska organu
o tym, że zaszły przesłanki do odmowy przyznania płatności ekologicznej na rok 2018 r. przewidziane w art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, ponieważ Skarżący wraz ze wskazanymi przez organ podmiotami sztucznie stworzyła warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami.
Sprawa o analogicznym stanie faktycznym i prawnym była rozstrzygana przed tutejszym Sądem wyrokiem z 23 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Go 51/20. Stanowisko w zawarte w jego uzasadnieniu skład orzekający w sprawie podziela
i przyjmuje za własne ponawiając argumentację poniżej.
Istota sporu pomiędzy stronami niniejszego postępowania sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia czy skarżący wraz ze wskazanymi przez organ podmiotami sztucznie stworzył warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających
z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami.
Skarżący nie godząc się z ww. wnioskami organu podniosła w skardze zarzuty związane z naruszeniem przez Dyrektora OR ARiMR przepisów prawa materialnego jaki i przepisów procesowych. W tej sytuacji w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez organy jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane przez organy przepisy prawa materialnego.
Skarżący zarzucił organowi, że prowadził postępowanie z naruszeniem zasad postępowania, o których mowa w art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8,
art. 9, art. 10, art. 11, art. 12, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096) – zwanej dalej "K.p.a" oraz art. art. 21 ust. 2 pkt 2, 3 i 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Jednak w ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r. poz. 618) – zwanej dalej "ustawą PROW", która miała w sprawcie zastosowanie – a co wynika z decyzji organu pierwszej instancji - odpowiednikiem ww. przepisów są art. 27 ust. 1 pkt 2,3 i 4. Ocena zaskarżonej decyzji musi być wpierw poprzedzona przypomnieniem,
że niektóre z zasad postępowania określone w ww. przepisach k.p.a., w przypadku postępowań dotyczących przyznania płatności uległy znacznemu ograniczeniu, stosownie do treści art. 27 ustawy PROW 2014-2020.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w postępowaniach w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych
na podstawie przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, organ nie ma obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów, albowiem to na stronie ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy. Wobec bowiem zobowiązania strony do przedstawienia wszystkich dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, ustawodawca oparł postępowanie dowodowe w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę, a tym samym, przeniósł ciężar dowodu na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. np. wyroki NSA: z 25 października 2011 r., II GSK 1075/10; z 7 marca 2012 r., II GSK 88/11). W istocie więc na stronie ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że w rzeczywiście spełnia warunki do ich uzyskania. Tym niemniej wedle art. 27 ust. 2 in fine ustawy PROW 2014-2020: "ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne", zaś - co oczywiste - skutki prawne z istnienia sztucznych warunków wywodzą organy ARiMR, w związku z czym to na organie ciąży obowiązek wykazania tych sztucznych warunków oraz tego, że działania polegające na ich stworzeniu i wykorzystywaniu służyły osiągnięciu korzyści sprzecznych z celami wsparcia. Ustalenia takie winny zaś w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego,
a następnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego, jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do wykazania sztucznego stworzenia przez dany podmiot warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia (por. wyroki NSA: z dnia 01.12.2016 r., o sygn. akt II GSK 3581/16,
z 03.11.2016 r. II GSK 3579/16, wyrok WSA w Białymstoku z 16.05.2018 r. I SA/Bk 131/18). W ocenie Sądu jednak, organ wykazał na podstawie zgromadzonych
i znanych stronie dowodów, że spełnione były przesłanki do zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Zdaniem strony Skarżącej, organ pierwszej instancji zataił prawdziwy cel postępowania i nie poinformował strony, że zmierza do ustalenia sztucznych warunków, przez co nie mogła bronić swych praw. Odnosząc się do powyższego, należy wyjaśnić, że prowadząc postępowanie mające na celu zweryfikowanie wniosku o przyznanie płatności, organ zobowiązany jest w każdym przypadku rozważyć czy w przypadku danego beneficjenta nie wystąpiły okoliczności dotyczące wykreowania tzw. sztucznych warunków pozwalających na uzyskanie płatności w kwotach wyższych niż te, które by stronie przysługiwały gdyby do stworzenia takich warunków nie doszło. Tym samym Skarżący winien być świadomy, że złożony przez niego wniosek oceniany jest także w tym aspekcie, zwłaszcza, że jednocześnie kontroli podlegały wnioski złożone przez podmioty z nim powiązane. Co więcej, obarczający organ ciężar dowodu w zakresie ustalenia przesłanek do zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 nie wyłącza stosowania art. 27 ust. 1 pkt 4 ustawy PROW 2014-2020, zgodnie z którym "organ, przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania". Brak takiego żądania zwalniał organ z obowiązku udzielenia stronie pouczenia co do kierunku czynionych ustaleń faktycznych. Skarżący tymczasem na żadnym etapie postępowania przed organem pierwszej instancji - pomimo, iż prowadzone one było przez wiele miesięcy - nie żądał pouczeń co do okoliczności, które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw
i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Strona miała też możliwość podjęcia obrony. Bezspornie jednak, już po otrzymaniu pierwszej decyzji organu pierwszej instancji, znała już szczegółowo stanowisko organu. W świetle powyższego trudno zatem przyjąć, by była pozbawiona możliwości obrony swych praw. W ocenie Sądu analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz lektura zaskarżonej decyzji pozwala przyjąć, że organ wykazał, iż przy wykorzystaniu gruntów stanowiących własność oraz formalnie wydzierżawianymi przez Skarżącego stworzono sztuczne warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami, co uprawniało odmowę przyznania wnioskowanych płatności na podstawie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Zgodnie z ww. przepisem: "bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa".
Wyjaśnić trzeba, że kwestia skutku sztucznego tworzenia warunków uprawniających do otrzymania płatności przez beneficjentów została jednolicie uregulowana w przepisach unijnych w odniesieniu do obu filarów Wspólnej Polityki Rolnej. Warto również podkreślić, że środki pomocowe przeznaczone
na finansowanie płatności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wypłacane
są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie
z rozporządzeniem nr 2988/95. W myśl art. 4 ust. 3 tego rozporządzenia działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Niemniej jednak ani przepisy rozporządzenia nr 1306/2013 ani wcześniej rozporządzenia nr 65/2011 nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tej kwestii organom stosującym prawo. Kwestia ta była przedmiotem rozważań TSUE, który dokonując interpretacji obowiązującej wówczas regulacji tj. art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 w wyroku
z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawenfond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez
te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych
do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Wskazówki zawarte
w przywołanym orzeczeniu Trybunału można odnieść do znajdującego w niniejszej sprawie zastosowanie art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Jak wynika
z zacytowanego wyżej przepisu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 oraz wykładni dokonanej w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek: po pierwsze stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, po drugie wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu
w postaci woli uzyskania takich korzyści i po trzecie wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia. Z powołanego wyroku TSUE, wynika ponadto wprost, że w ramach badania elementu subiektywnego (zamiaru) organ posiada kompetencję do badania okoliczności związanych z powstaniem grupy producentów, a ponadto takie badanie może podejmować przed dokonaniem płatności oceniając, czy nie stworzono
w sposób sztuczny warunków wymaganych do otrzymania takich płatności,
aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Organ może zatem oceniać zamiar stanowiący element towarzyszący czynnościom na etapie zawiązywania grupy oraz składania wniosków o płatność. Wobec tego to na ten moment należy rozważać intencje poszczególnych członków przyszłej grupy producentów, jak i oceniać okoliczności towarzyszące zawiązaniu danej grupy, które to okoliczności mogą wskazywać na sztuczne stworzenie warunków dla uzyskania wsparcia niezgodnie z celami systemu wsparcia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28.03.2017 r., II GSK 138/17). Tak dokonana ocena powinna być przeprowadzona z uwzględnieniem całokształtu okoliczności mogących świadczyć o zamiarach beneficjenta, w tym także tych które pojawiły się już po zawiązaniu grupy i po wystąpieniu z wnioskiem o dokonanie płatności (por. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2019 r. I GSK 1313/18).
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2021 r. sygn. akt I GSK 1772/18 (orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazano, że utworzenie kilkudziesięciu gospodarstw rolnych, powiązanych ze sobą osobowo, kapitałowo, organizacyjnie
i technicznie, a następnie złożenie kilkudziesięciu odrębnych wniosków o przyznanie płatności rolnych na poszczególne działki rolne, z pominięciem modulacji, która ogranicza przyznanie pomocy ze względu na powierzchnię gruntów rolnych wskazuje na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności rolnych. Bez znaczenia pozostaje to, że każdy z tych podmiotów może wykazać się posiadaniem gruntów rolnych uprawianych rolniczo oraz to, że posiada wyodrębnienie organizacyjno-prawne. Nie wyklucza to bowiem tego, przy zaistnieniu dodatkowych okoliczności,
że podmioty te podjęły czynności prawne i faktyczne wprawdzie bezpośrednio nieobjętych zakazem prawnym, ale które w istocie zmierzają do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości takie zachowanie nie może być objęte ochroną prawną i może być odpowiednio sankcjonowane (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości (druga izba) z 16 marca 2006r. w sprawie C-94/05 Emsland-Stärke GmbH przeciwko Landwirtschaftskammer Hannover; pkt 52-53). Ocena gospodarstwa rolnego musi obejmować, w sytuacjach budzących wątpliwości, nie tylko okoliczności związane bezpośrednio z jego funkcjonowaniem, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku. Ocena ta powinna również uwzględniać charakter zadań jakie mogą być finansowane z budżetu UE na rozwój obszarów wiejskich
(na podstawie krajowych planów strategicznych rozwoju obszarów wiejskich)
i powinna niewątpliwie łączyć się z oceną dokonywaną w pozostałych płatnościach rolnych i obowiązujących tam modulacji za dany okres. Zasadniczym celem wsparcia jest pomoc w przeprowadzeniu restrukturyzacji rolnictwa i poprawy warunków gospodarowania i życia na terenach wiejskich oraz pomoc w ochronie środowiska naturalnego przed dalszą jego degradacją. Wsparcie to jest oparte na mechanizmie mającym na celu stopniowe obniżanie płatności dla rolników na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, a także na zasadzie zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich. Zatem przepisy prawa krajowego i unijnego sprzeciwiają się przyznaniu płatności podmiotom, których zasadniczym celem podejmowanych działań jest dążenie do uzyskania jak największej płatności, a nie realizacja jednego z celów zgrupowanych wokół czterech osi wsparcia. Można założyć, że gdyby nie było takiego wsparcia finansowego ze strony Państwa czy UE, to działalność byłaby prowadzona w ramach jednego podmiotu (gospodarstwa rolnego) a nie kilkudziesięciu podmiotów gospodarczych. Tak więc, mimo że działania polegające na utworzeniu wielu podmiotów, posiadanie gruntów rolnych, czy też powierzenie wykonania prac rolnych innemu podmiotowi są prawnie dopuszczalne, to jednak muszą one być skonfrontowane z przepisami regulującymi mechanizm przyznawania płatności, które wykluczają przyznawanie płatności podmiotom, które z uwagi
na swoją sytuację ekonomiczną i pozycję na rynku rolnym takiej pomocy nie powinny oczekiwać. Podmioty te, ukrywając faktyczny sposób i zakres prowadzonej działalności, de facto nie prowadzą działalności rolniczej opartej na zasadzie swobody i konkurencyjności, a więc nie spełniają zasadniczego kryterium pozwalającego na przyznanie jakiejkolwiek pomocy nie tylko w zakresie rolnictwa.
W ocenie Sądu organ wykazał istnienie wszystkich ww. elementów. Organ prawidłowo ustalił relacje pomiędzy wszystkimi spółkami i podmiotami powiązanymi ze S.T. i J.G.. Ustalił prawidłowo powiązania kapitałowe trafnie również badając sposób powstania określonych zależnych osobowo i kapitałowo spółek, jak również okoliczności podjęcia działalności rolniczej m. in. przez Skarżącego. Właściwie również ocenił więzy rodzinne w przypadku osób fizycznych zgłaszających grunty, trafnie wywodząc o ich uczestnictwie w przedsięwzięciu gospodarczym spójnie kierowanym przez S.T. i J.G.. Trafnie wreszcie uznał, że wszystkie podmioty a ściśle: ich majątek współtworzyły centralnie zarządzany organizm gospodarczy, a tym samym, że poprzez wykreowanie części podmiotów oraz przesunięcia majątkowe
i kapitałowe odpowiadające zmianom legislacyjnym promującym, zgodnie z celami wsparcia, mniejsze podmioty, doszło do, zamierzonej i nakierowanej na korzyści sprzeczne z tymi celami wsparcia, koordynacji działań, służących obejściu mechanizmów modulacji kwot płatności polegającej na zmniejszeniach kwot płatności poprzez zastosowanie: pułapów powierzchniowych, współczynnika redukcji, współczynnika korygującego oraz - w przypadku innych płatności - szczeblowo degresywnych stawek płatności. Trafnie ustalono, że poprzez rozdrobnienie areału
i przeniesienie własności i praw obligacyjnych do gruntów niemożliwe było osiągnięcie celów wsparcia. Jak trafnie wskazał organ cele wsparcia rolnictwa wynikają wprost z art. 33 ust. 1 pkt b TUWE, gdzie mowa wskazano, że wspólna polityka rolna służyć ma m. in. zapewnieniu odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących
w rolnictwie. W odniesieniu do płatności z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, czyli również płatności ONW cele wprost wynikają
z art. 4 rozporządzenia nr 1305/2013, gdzie mowa, że w ogólnych ramach WPR, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich, w tym działań w sektorze spożywczym
i sektorze produktów niespożywczych oraz leśnictwie, przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: (a) wspieranie konkurencyjności rolnictwa; (b) zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; (c) osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy. W przypadku płatności RE realizacja tych celów polega m. in. na promowaniu mniejszych producentów, a to poprzez wprowadzenie mechanizmu modulacji opartego o szczeblowo degresywną, proporcjonalnie do wzrostu powierzchni, konstrukcję stawek płatności. I tak beneficjentom przysługuje płatność w wysokości 100% stawki podstawowej - za powierzchnię od 0,1 do 50 ha; 75% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha; 60% stawki podstawowej
- za powierzchnię powyżej 100 ha (§ 15 ust. 1 rozporządzenia RE).
W sprawie jednak dla oceny istnienia korzyści sprzecznych z celami wsparcia kluczowe znaczenie na § 4 rozporządzenia RE w myśl, którego: "Rolnik nie może realizować zobowiązania ekologicznego, jeżeli realizuje jednocześnie zobowiązanie, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym ". Prawidłowo wyliczono, w przypadku zgłoszenia przez jeden podmiot
do płatności PRŚ, płatności PRSK oraz płatności RE powierzchni obejmującej całość gruntów zgłoszonych 450,63 ha, przez spółki oraz osoby fizyczne powiązane
z osobami S.T. oraz J.G., jeden podmiot otrzymały płatność tylko do powierzchni wynikającej z zobowiązania podjętego w 2013 r., w którym nie było limitów powierzchniowych, czyli do powierzchni 130,20 ha. A zatem maksymalna kwota jaką otrzymałaby tenże podmiot wynosi 156 240 zł. Natomiast w przypadku zgłoszenia w 2018 r. gruntów o obszarze 450,63 ha przez 5 spółek i 3 powiązane osoby fizyczne - zgłoszenia mającego w ocenie organu odwoławczego celowy charakter, ukierunkowany wyłącznie na pozyskanie jak największej sumy m.in. płatności PRŚ, płatności PRSK oraz Płatności RE - po uwzględnieniu przepisów prawa wnioskowane płatności wyniosłyby 363 238,83 zł. Różnica pomiędzy między tymi kwotami tj. 206 998,83 zł stanowiłaby korzyść osiągniętą poprzez obejście przepisów dotyczących wsparcia. Dodatkowo, multiplikacja podmiotów ubiegających się o wsparcie z tytułu płatności w ramach PROW 2014-2020 prowadziła do obejścia mechanizmów modulacji. Korzyści te były oczywiście sprzeczne z celami wsparcia, wynikającymi zarówno z rozporządzenia nr 1698/2005 jak i 1305/2013, jakimi było zapewnienie rozwoju obszarów wiejskich poprzez wzrost dochodów indywidualnych, osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek o społeczności w tym poprzez tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy oraz wsparcie konkurencyjności rolnictwa.
Odnosząc działania Skarżącego do ww. celów, uprzedzając dalsze rozważania, w tym miejscu stwierdzić należy, że nie wykazano, by Skarżący korzystał z usług ludności wiejskiej, a ustalono, że nie posiadał własnego zaplecza technicznego. Stąd trudno przyjąć by jego działalność służyła zwiększeniu wydajności rolnictwa przez wspierania postępu technicznego, racjonalnego rozwoju produkcji rolnej optymalnego wykorzystania siły roboczej czy też miała zapewnić odpowiedni poziom ludności wiejskich bądź tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy.
Sąd uznaje, że sztuczne rozdrobnienie większego areału i wnioskowanie
o płatności przez podmioty nieposiadające atrybutów rolników prowadzących gospodarstwa rolne (w tym: Skarżącego), nie służyło również wzrostowi konkurencyjności. Wyjaśnić trzeba, że cel jakim jest poprawa konkurencyjności należy rozumieć w dwóch aspektach. Pierwszy wymaga odniesienia do sytuacji pojedynczego przedsiębiorcy - rolnika, drugi zaś wymaga przyjęcia perspektywy całej branży. Celem wsparcia jest bowiem zwiększanie konkurencyjności pojedynczego przedsiębiorstwa poprzez wzmacnianie jego pozycji ekonomicznej np. poprzez inwestycje w zaplecze produkcyjne konkretnego podmiotu, ale zapewnienie balansu
i równomiernego rozwoju całej grupy przedsiębiorców z danej grupy. Innymi słowy konkurencyjność musi być oceniania indywidualnie, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorcy, a więc wymaga ustalenia czy wsparcie przyczyni się do podniesienia ekonomicznej konkurencyjności aplikującego o nią producenta rolnego. Po drugie
- w aspekcie ogólnym - konkurencyjność odnosić należy do tego czy wsparcie danego przedsiębiorcy (w sensie funkcjonalnym a nie tylko formalnoprawnym) ponad ustalony limit nie przyczyni się do obniżenia (zachwiania) konkurencyjności
na danym rynku (tak NSA w wyr. z 15.02.2017 r. II GSK 1518/15). Niewątpliwie wprowadzenie mechanizmów oraz zakazu łączenia płatności rolnośrodowiskowych miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych
w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach. Prawidłowo ustalono fakty świadczące o faktycznej gospodarczej niesamodzielności Skarżącego w zakresie prowadzenia działalności rolniczej
i prowadzeniu jej na gruntach skarżącego w ramach gospodarstwa zawiadywanego przez S.T. i J.G.. Trafnie również skonkludowano o braku w przypadku Skarżącego cech pozwalających na przypisanie mu statusu "rolnika".
Prawidłowo ustalono schemat podmiotów powiązanych występujących
o płatności w roku 2018r. Oprócz skarżącego, o płatności na rok 2018 wystąpił szereg innych podmiotów prawa handlowego związanych bezpośrednio bądź pośrednio (poprzez szereg kolejnych spółek kapitałowych) z J.G. oraz S.T., tj.: L sp. z o.o., R sp. z o. o., P sp. z o. o., J sp. z o. o., T sp. z o. o., T sp. z. o. o., T sp. z o. o. D sp. z o. o. oraz N sp. z. o. o. (aktualnie K sp. z o. o.). Oprócz wskazanych wyżej spółek kapitałowych o płatności na rok 2018 - jako osoby fizyczne - wystąpili również: S.T., J.G. oraz J.G. i Ł.G. (dzieci J.G.).
Trafnie skonkludowano o funkcjonowaniu szerszego przedsięwzięcia gospodarczego, jednolicie i spójnie zarządzanego przez S.T. i J.G.. Jednocześnie trafnie ustalono, iż Skarżący nie prowadził gospodarstwa rolnego rozumianego jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013). Wskazują na to następujące ustalenia i argumenty:
a) Wszystkie spółki i osoby fizyczne prowadziły działalność w niemal identyczny sposób. Z tymi samymi kontrahentami dokonywały obrotu płodami rolnymi, korzystały z usług: tych samych podmiotów w przypadku prac agrotechnicznych, tych samych doradców rolnych oraz podmiotu prowadzącego księgi rachunkowe. Wszystkie spółki, z wyłączeniem K sp. z o.o. miały jednocześnie ten sam adres siedziby, a osoby fizyczne korzystały z tego samego adresu do korespondencji.
b) Skarżący, podobnie jak inne podmioty, nie posiadał zaplecza koniecznego
do prowadzenia działalności rolniczej tj. maszyn, urządzeń, magazynów, środków transportu, a wszystkie zabiegi i usługi zlecał tym samym podmiotom zewnętrznym.
c) Trafnie ustalono rolę R sp. z o. o. w działalności rolniczej prowadzonej pod kierownictwem J.G. i S.T.. Z dokumentu "Dodatkowe informacje i objaśnienia za rok 2018 r." sporządzonego na dzień 31 grudnia 2018 r. wynika, że w ramach rzeczowych aktywów trwałych spółka posiada: grunty; budynki, urządzenia techniczne i maszyny; środki transportu, inne środki trwałe. Pozostałe podmioty, w tym Skarżący współpracowały z tą spółką na podstawie zawartych umów ramowych, zobowiązujących R sp. z o.o. do świadczenia usług agrotechnicznych, udostępniania sprzętu rolnego, maszyn, urządzeń, ciągników z obsługą pracownika oraz do wykonywania usług rolnych zleconych przez zleceniodawcę. W 2018 r. podjęto próbę odejścia od realizacji ww. umów, jednak wskazani zleceniobiorcy ograniczeni zostali do tego samego podmiotu (A J.P.), który wykonywał usługi rolnicze na rzecz pozostałych podmiotów powiązanych. Suma powyższych wniosków potwierdza prawidłowość konkluzji sformułowanej przez Dyrektora OR, że wszelkie zmiany w schemacie zależnych podmiotów w ramach jednego wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego, kierowanego przez J.G. i S.T., sprowadzały się do głównie do przenoszenie własności oraz umownych praw do gruntów i de facto nie doprowadziły do powstania podmiotów prowadzących samodzielnie działalność rolniczą.
W świetle powyższych spostrzeżeń, Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż:
- działalność spółek zależnych i osób fizycznych w ramach szerszego organizmu gospodarczego centralnie i spójnie kierowanego przez S.T. i J.G., nie miała charakteru rzeczywistego i autonomicznego, a działalność rolnicza przez zależne podmioty miała charakter wyłącznie formalny, ekonomicznie nieuzasadniony, co świadczyło o cechującym ich funkcjonowanie "sztuczności"
w rozumieniu art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013.
- Skarżący nie spełniał definicji rolnika, ponieważ nie prowadził gospodarstwa rolnego rozumianego jako zarządzane przez siebie jednostki wykorzystywane
do działalności rolniczej (art. 4 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia nr 1307/2013 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia RE). Stanowiące jego własność oraz dzierżawione przez niego grunty były wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej w ramach gospodarstwa rolnego prowadzonego przez inny podmiot. Poza rzeczowymi
i obligacyjnymi prawami do gruntów rolnymi nie miała innych atrybutów mogących być uznane za składniki gospodarstwa rolnego. Prawidłowo wreszcie ustalono również istnienie przesłanki subiektywnej zastosowania art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Działaniom polegającym
na powoływaniu spółek oraz rozdrabnianiu przez J.G. i S.T. zawiadywanego przez nich areału, trafnie bowiem przypisano cel, jakim było uzyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia. Organ, poprzez analizę okoliczności obiektywnych, oraz krytyczną ocenę twierdzeń Skarżącego co do motywacji działań ww. osób, dowiódł bowiem, że przekształcenia korporacyjne oraz transfery gruntów rolnych służyły obejściu mechanizmów służących realizacji celów wsparcia, a wyrażających się w zmniejszeniu kwot płatności proporcjonalnie do wielkości areału. Zasadnie ustalił, że doszło do skoordynowanego działania mającego na celu maksymalizację globalnych sum wsparcia ze wszystkich tytułów przewidzianych w ramach obu filarów polityki rolnej czyli płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Wyjściowo wskazać należy, że ukształtowanie struktury deklarowanego posiadania gruntów w grupie podmiotów współtworzących jeden organizm gospodarczy zarządzany jednolicie przez S.T. i J.G., przy pozytywnym rozpoznaniu wniosków tych podmiotów o przyznanie płatności, doprowadziłoby do uzyskania płatności których suma byłaby wyższa od tych które przysługiwałyby, gdyby o płatność wystąpił jeden podmiot legitymujący się posiadaniem zagregowanego areału. To określa korzyść finansową płynącą z ominięcia mechanizmów zmniejszenia płatności. Konkretnie jednak za pozytywną oceną ustaleń organu na temat celów stworzenia sztucznych warunków przemawiały następujące argumenty:
1) Organ dokonując oceny zamiaru, zasadnie przyjął szeroką (globalną) perspektywę faktyczną, obejmującą zmiany kapitałowe oraz zmiany w zakresie stanu własności oraz obligacyjnych praw do gruntów rolnych dokonywane w ramach całej grupy spółek oraz podmiotów zależnych od S.T. i J.G.. Dopiero bowiem dokonywane na tym poziomie ustalenia pozwalały na stworzenie spójnego obrazu i poczynienie ustaleń co do korzyści płynących z rozdrobnienia i zmian struktury podmiotowej w zakresie deklarowanego posiadania gruntów rolnych.
2) Dyrektor OR ustaleń w tej kwestii zasadnie dokonał w oparciu o dowody obiektywne. Prawidłowość takiego postępowania znajduje potwierdzenie
w przywołanym już wcześniej wyroku TSUE w sprawie C-434/12. Trybunał wprost poruczył tam sądowi krajowemu weryfikację obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że przez sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności
z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał osiągnąć korzyść sprzeczną z celami systemu.
3) Trafnie oceniał cel działań tych osób w szerszej perspektywie czasowej. W tym zakresie, na podstawie m. in. zapisów w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego dokonał szczegółowej analizy powiązań kapitałowych
i osobowych, jak również dat i sposobów powołania spółek oraz okoliczności podjęcia działalności rolniczej przez osoby fizyczne powiązań z J.G. i S.T.. Ustalenia zasadnie - i to tym wnioskom należy przypisać kluczowe znaczenie w odczytaniu z ustalonych faktów celu stworzenia sztucznych warunków - odnosił do regulacji prawnych przewidujących zmniejszania płatności, w tym również dla zapewnienia realizacji celów wsparcia. Wnioski płynące z tej analizy, potwierdzały że kolejne na przestrzeni lat zmiany polegające na tworzeniu nowych spółek i pozyskiwaniu przez nie praw do gruntów już wcześniej należących do podmiotów związanych z J.G.
i S.T., odpowiadały zmianom legislacyjnym promującym kwotami należnego wsparcia mniejszych producentów. Organ trafnie wskazał na korzyści finansowe płynące z dokonywanych zmian i to w odniesieniu do wszystkich płatności z obu filarów wspólnej polityki rolnej. Rozumowanie organu w tej kwestii nie ujawnia błędów logicznych, jest przekrojowe i spójne.
Organ prawidłowo zatem ocenił, że:
- pomniejszenie areału R sp. z o.o. w 2013 r. na rzecz T sp. z o.o. oraz podział R1 z przeniesieniem gruntów na rzecz J sp. z o.o.,
- włączenie się w 2014 roku w krąg podmiotów zgłaszających grunty do płatności przez J.G. (dzierżawiącego grunty od działającej w ramach schematu T sp. o.o.),
- w 2015 roku przez Ł.G. i J.G.,
- w 2016 r. włączenie w krąg aplikujących o wsparcie spółek z o.o.: P, D, T, L, P i K,
doprowadzało do sukcesywnego ograniczania skutków: zmniejszającej korekty kwot wsparcia bezpośredniego, zmniejszenia wsparcia w okresie przejściowym (w 2014 roku), oraz limitów powierzchniowych pozostałych płatności. Sąd wnioski te podziela w całości i przyjmuje jako własne. Uznaje jednocześnie za trafną ocenę, że zestawienie ww. zdarzeń ze korzystnymi skutkami finansowymi polegającymi na zwiększeniu globalnej sumy płatności, uprawniało sformułowany przez Dyrektora OR wniosek, iż opisane powyżej zdarzenia skutkujące przesunięciami gruntów wskutek których nowi beneficjenci uzyskiwali grunty o areale ograniczonym wielkościowo do wartości optymalnej z punktu widzenia korzyści finansowych płynących ze wsparcia, jako że pozwalały na ominięcie mechanizmów zmniejszenia płatności, miały na celu korzyści sprzeczne z celami wsparcia.
Sąd uznał jednocześnie, że Skarżący wniosków tych nie podważył argumentami opartymi o twierdzenie o innym podłożu zdarzeń poddanych analizie organu. Należy bowiem zauważyć, że Skarżący deklarował podjęcie działalność rolniczej po 2015 r., a ocenie organów, w ramach badania istnienia "sztucznych warunków" podlegał sens oraz rzeczywisty charakter działalności rolniczej w roku 2018. Jak powyżej wskazano okoliczności te osadzono w kontekście działania całej grupy podmiotów pośrednio lub bezpośrednio podległych osobom S.T. i J.G.. Wynik tej oceny, zreferowany i oceniony we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia jednoznacznie, potwierdził prawidłowość stanowiska Dyrektora OR o tym, że celem zarówno formalnego uzyskania statusu rolnika jak i nabycia przez Skarżącego własności oraz wejścia w prawa obligacyjne do gruntów było tylko upozorowanie działalności rolniczej w celu maksymalizacji korzyści z płatności.
Podobnie nie jest przekonujące wyjaśnienie, że S.T. i J.G. utworzyli 10 spółek, posiadających jedynie grunty (prócz sp. z o.o. J, która posiada jeszcze budynki) w celach biznesowych czy też po to by zatrzeć złe wrażenie spowodowane przestępczą działalnością uprzedniego zarządu Spółek R1 sp. z o.o. (obecnie K sp. z o.o.) i R. Taki argument jest nielogiczny w świetle faktów powoływania w kolejnych latach następnych, licznych spółek.
Odrzucić należy również argument skargi, iż powstanie licznych spółek miało służyć dokonaniu ich sprzedaży jako właścicieli mniejszych areałów gruntów rolnych. Twierdzenie to jednak stoi w sprzeczności z przywoływanym na jego uzasadnienie oświadczeniem S.T., w którym wskazał, że w od 2016 r. prowadzi rozmowy oraz zbiera informacje w zakresie niezbędnym do przygotowania się do transakcji nabycia od S.T. udziałów w niektórych jego spółkach, ponadto w zakresie koniecznym do nabycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa spółki R. Przedłożony w załączeniu do pisma [...] czerwca 2021 r. akt notarialny z [...] sierpnia 2020 r. – przeniesienie prawa własności zorganizowanej części przedsiębiorstwa (dot. spółki R), nie zmienia tego, że intencją S.T. na przestrzeni lat było multiplikowanie spółek w celu uzyskania większych dopłat, a nie w celu ich odsprzedaży. Zresztą ww. warunkowa umowa sprzedaży nie dotyczyła nabycia udziałów w spółce ale zorganizowanej części gospodarstwa rolnego w tym zaledwie 8,8690 ha. Jest to niewielka powierzchnia wobec tej, którą rzeczywiście zawiadowali S.T. oraz J.G.
Skarżący podniósł, że dokonano podziału spółek R1 i R by ratować finanse spółek i ich reputację, mogły bowiem nabywać materiały siewne i środki ochrony roślin, usługi i inne wyłącznie za gotówkę wobec daleko idącej ostrożności kontrahentów i złej opinii publicznej. Zabiegi restrukturyzacyjne miały zatem służyć odzyskaniu zaufania rynku, zawiązaniu i utrzymaniu kontaktów z rolnikami, dostawcami, usługodawcami i usługobiorcami na rynku rolnym. Niemniej jednak ze zgromadzonych dowodów nie wynika by nowoutworzone spółki zawierały umowy czy też kontrakty z rolnikami, dostawcami czy usługobiorcami innymi niż podmioty powiązane. A nawet kiedy były to podmioty zewnętrzne, to był to krąg kontrahentów wyjątkowo zwięzły i zamknięty (przede wszystkim Firma F sp. z o. o. oraz A J.P.). W ocenie Skarżącego, gdyby wszystkie spółki miały zostać zawiązane w celu uzyskania płatności, zapewne osoby je zawiązujące zrobiły by to w jednym czasie
a nie na przestrzeni kilku lat. Skarżąca pominęła jednak fakt, że czas w którym wyodrębniano kolejne spółki, pokrywał się ze zmianami przepisów, które wprowadzały ograniczenia m.in. obszarowe do uzyskania płatności. Zdaniem Sądu powyższe okoliczności w powiazaniu z obszernymi ustaleniami i wyjaśnieniami organu pozwalają przyjąć, że skarżąca nie podważyła skutecznie ustaleń organu. Skarżący nie przedstawił bowiem żadnego wiarygodnego uzasadnienia wskazującego na racjonalność w tworzeniu tak dużej liczby powiązanych podmiotów.
Zaznaczyć należy, że składanie przez utworzone podmioty odrębnych wniosków i zgłoszenie w nich działek rolnych, które zgłoszone łącznie uzasadniałyby mniejszą płatność wskazuje na stworzenie sztucznych warunków. Całokształt okoliczności niniejszej sprawy oraz spraw pozostałych podmiotów powiązanych
z J.G. oraz S.T. przemawia za przyjęciem, że utworzenie spółek miało na celu uzyskanie większych dopłat, co ma wpływ na wartość majątku skarżącej spółki, a tym samym rzeczywistą wartość udziałów wspólnika w spółce z o.o. W szczególności świadczy o tym tożsamość działalności prowadzonej przez wszystkie powiązane spółki, ich skład osobowy, organy, siedziba, oraz brak wiarygodnych dowodów na prowadzenie niezależnej gospodarki rolnej.
Sąd nie wyklucza, że stworzenie większej ilości spółek może realizować także inne cele niż tworzenie sztucznie warunków do uzyskania płatności (np. późniejsza sprzedaż spółek, ich udziałów lub majątku, poddzierżawa gruntów). Cele te mogą bowiem współtworzyć mechanizm i utrudniać jego identyfikację jako zmierzający do osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. Innymi słowy, realizacja w ramach stworzonego mechanizmu innych działań, zgodnych bądź niezgodnych z prawem, nie może stać na przeszkodzie możliwości skorzystania przez organy z art. 60 Rozporządzenia 1306/2013. Raz jeszcze należy przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Przepis ten obejmuje zatem również takie sytuacje, w których
w ramach działań organizacyjno-prawnych stworzono nie tylko warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego ale także umożliwiono np. optymalizację podatkową, obejście ograniczeń dotyczących nabywania ziemi, czy prowadzenie innej niż rolnicza działalności gospodarczej.
Jak już wskazano ocena gospodarstwa rolnego musi obejmować,
w sytuacjach budzących wątpliwości, nie tylko okoliczności związane bezpośrednio
z jego funkcjonowaniem, ale również te, które wskazują na jego pozycję na rynku rolnym, jego relacje (powiązania) gospodarcze, organizacyjne z innymi podmiotami występującymi na tym rynku (wyrok NSA z 29 kwietnia 2021 r., sygn.. akt I GSK 1772/18, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ze zgromadzonego przez organy materiału dowodowego wynika, że wszystkie wymienione podmioty współpracowały ze sobą,
o strukturze zasiewów decydowała jedna osoba, decyzje o zakupach nawozów
i materiałów siewnych oraz o wykorzystaniu i sprzedaży płodów rolnych, u wszystkich spółek podejmowała ta sama osoba. Okoliczności te wskazują, że podmioty te nie stanowią odrębnych gospodarstw rolnych, które samodzielnie decydują w swobodny sposób o prowadzonej produkcji i konkurują ze sobą na rynku rolnym.
Organ zasadnie również wskazał na treść umowy dzierżawy gruntów rolnych na podstawie której S.T. wydzierżawia skarżącemu ponad 100 ha gruntów rolnych. Obiektywna ocena uprawnia wniosek, że przewidziany w niej czynsz dzierżawny w wysokości 1000 zł, podobnie jak warunki płatności (czynsz wymagalny w 2025 roku) istotnie wskazuje na nie oparciu transakcji o racjonalny rachunek ekonomiczny uwzględniający interes finansowy wydzierżawiającego. Uprawnia natomiast wniosek o tym, że celem transakcji była niedopuszczalna, w świetle brzmienia art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, gdyż sprzeczna z celami wsparcia optymalizacja struktury posiadania gruntów, która miała przy tym charakter wyłącznie pozorny.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że organy zasadnie odmówiły skarżącemu przyznania płatności stosując w sprawie art. 60 rozporządzenia
nr 1306/2013.
Sąd oddalił zawarty w piśmie strony skarżącej z [...] czerwca 2021 r. wniosek
o dopuszczenie dowodu z dokumentów: uchwały dot. dopłat za lata 2008 – 2012, umowy pożyczki 2008 – 2012, prywatnej opinii biegłego oraz wyroków sądu okręgowego oraz sądu apelacyjnego. Zgodnie z art. 106 §3 P.p.s.a. Sąd może
z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Możliwość przeprowadzenia przez sąd administracyjny uzupełniającego dowodu z dokumentu w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy zatem zastępowaniu organu w obowiązku ustalenia stanu faktycznego sprawy, lecz ocenie, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, weryfikacji jego kompletności oraz prawidłowości opartych na nich ustaleń organu administracji publicznej
w zakresie stanu faktycznego (wyr. NSA z 30.03.2021 r., II FSK 3216/18). Zdaniem Sadu fakt, że skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu
z dokumentów (pkt 6-8 pisma), które zobowiązała się dopiero przedstawić, musiał skutkować odmową ich przeprowadzenie, szczególnie, że część z nich miała dotyczyć lat 2008 – 2012 r., a więc nie mogły mieć znaczenia w kontekście dopłat na rok 2018 r. Podobnie wyroki sądów karnych dotyczące działalności spółki w latach 2008 – 2012, wydane wobec poprzedniego zarządu, w kontekście ustalenia, czy spółka w 2018 r. była uprawniona do płatności, nie mogły mieć znaczenia. Sąd nie kwestionuje zatem okoliczności, które miały z nich wynikać, uznaje jednak brak ich przydatności dla wyjaśnienia sprawy.
Sąd postanowił natomiast przeprowadzić dowód z dokumentów wymienionych w pkt 1,2,3,4,5,9 pisma strony skarżącej, z dokumentów dołączonych do skargi oraz przedłożonej kopii aktu notarialnego z [...] sierpnia 2020 r. Zdaniem Sądu, nie podważają one jednak zasadniczych ustaleń tj. że J.G. oraz S.T. w 2018 r. byli posiadaczami jednego dużego gospodarstwa rolnego, którego grunty zostały w sposób wcześniej w sposób sztuczny podzielone i rozdysponowane na poszczególne społki i osoby fizyczne, celem uniknięcia skutków modulacji i degresywnych płatności.
Sąd oddalił wniosek spółki o zawieszenie postępowania oparty o art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. tj. do czasu wydania rozstrzygnięcia przez NSA w analogicznej sprawie dotyczącej odmowy przyznania płatności za rok 2017. Trzeba bowiem zaakcentować, że zawieszenie o którym w art. 125 § 1 pkt 1 P.ps.a. ma charakter fakultatywny, o czym świadczy stwierdzenie "sąd może". A zatem Sąd może, a nie jest zobligowany zawiesić postępowanie w tym przypadku. Co jednak najistotniejsze, Sąd nie dostrzega by w sprawie zaistniała kwestia prejudycjalna. Należy w tym miejscu choćby wskazać choćby na uchwałę NSA z 24.11.2008 r. (sygn. akt II FPS 4/08) w której przyjęto, że art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nie stanowi podstawy
do zawieszenia przez wojewódzki sąd administracyjny z urzędu postępowania
do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w innej sprawie tego samego rodzaju, w której zapadło już orzeczenie, ale zostało ono zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Pismem z dnia [...] maja 2021 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o odroczenie rozprawy wyznaczonej na 30 czerwca 2021 r. z uwagi na zaplanowany w tym czasie urlop wypoczynkowy. W załączeniu przedłożono potwierdzenie rezerwacji. Dodatkowo wskazano, że strona nie godzi się aby rozprawa odbyła się bez udziału pełnomocnika – r. pr. M.R. – K., natomiast w związku z zawiłością sprawy nie wskazane będzie wyznaczenie substytuta. Mając na uwadze treść art. 109 p.p.s.a zgodnie z którym rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli Sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron, albo jeżeli nieobecności strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną Sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, Sąd na rozprawie w dniu 30 czerwca 2021 r. postanowił nie uwzględnić wniosku pełnomocnika skarżącej o odroczenie rozprawy i rozpoznać sprawę. Sąd uznał bowiem, że urlop wypoczynkowy pełnomocnika strony nie jest nadzwyczajnym wydarzeniem lub przeszkodą, której nie można przezwyciężyć a tylko takie powody, w świetle powołanego art. 109 p.p.s.a., uzasadniają odroczenie rozprawy. Z tego względu oraz mając na uwadze to, że strony o terminie rozprawy zostały zawiadomienie prawidłowo stronom zapewniono możliwość obrony swoich praw.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło