IV SAB/Wr 240/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. L. na bezczynność P. z/s we W. w przedmiocie udostępnienia informacji członkowi wspólnoty mieszkaniowej postanawia: I odrzucić skargę. II zwrócić stronie skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Uzasadnienie: H. L. (dalej: strona lub skarżący) wnioskiem z dnia 20 stycznia 2020 r., ponowionym w dniu 24 kwietnia 2020 r., z powołaniem na art. 29 ust.3 oraz art. 22 ust.3 pkt 1 ustawy o własności lokali (t. j..Dz. U. z 2019 r., poz. 77 ze zm., dalej u.w.l.) zwrócił się do Zarządcy Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...]we W. –P. z/s we W. (dalej odpowiednio: zarządca wspólnoty lub organ), której to wspólnoty skarżący jest członkiem, o przesłanie szeregu informacji i dokumentów dotyczących sposobu gospodarowania nieruchomością wspólną. Strona pismem z dnia 20 lipca 2020 r. wystąpiła ze skargą na bezczynność organu domagając się odpowiedzi na pisma, które skierowała do zarządcy wspólnoty oraz udostępnienia dokumentów dotyczących funkcjonowania Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul.[...]. Wskazanemu organowi skarżący zarzucił naruszenie art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j..: Dz. U. z 2018 r., poz. 1330 ze zm., dalej u.d.i.p.). Zdaniem strony "zarządca wspólnoty winien udostępnić informacje publiczne szczególnie gdy działania administratora są na szkodę skarżącego, dotyczą matactw, manipulowania dokumentami, wyłudzeń, czy przestępstw niegospodarności i korupcji co ma miejsce u Administratora". Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie bądź oddalenie wskazując, że zarówno domaganie się przez skarżącego odpowiedzi na jego pisma jak i żądanie przedłożenia skarżącemu dokumentów wspólnoty mieszkaniowej nie stanowią informacji publicznej, a strona przeciwna jako administrator nieruchomości wspólnej Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul.[...], w której obowiązuje ustawowy sposób zarządu, nie jest podmiotem zobowiązanym, o którym mowa w przepisach u.d.i.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że pierwotnie skarga strony z dnia 20 lipca 2020 r. została zarejestrowana zgodnie z jej literalnym brzmieniem jako skarga na bezczynność zarządcy wspólnoty w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Dogłębna analiza akt sprawy w tym szczególnie pisma z dnia 20 stycznia 2020 r. inicjującego postępowanie przed organem doprowadziła Sąd do jednoznacznych wniosków, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest w istocie bezczynność wskazanego podmiotu w przedmiocie udostępnienia informacji członkowi wspólnoty mieszkaniowej w zakresie realizacji uprawnień wynikających z art. 29 u.w.l. dotyczących osobistego wglądu do dokumentacji prowadzonej przez zarząd lub zarządcę oraz uzyskiwania kopii dokumentów. Wobec powyższego zarządzeniem z dnia 25 maja 2021 r. zmieniono przedmiot sprawy. Wskazać bowiem należy, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne – stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. – obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (tj. sprawy obejmujące – co do zasady – decyzje i postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, a także inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjęte poza szeroko rozumianym postępowaniem administracyjnym) lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (tj. sprawy obejmujące indywidulane interpretacje przepisów prawa podatkowego oraz opinie zabezpieczające). Ponadto sąd administracyjny, na mocy art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., rozpoznaje również skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach obejmujących inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz podjęte w ramach szeroko rozumianego postępowania administracyjnego. Nadto o skuteczności skargi na bezczynność można mówić wówczas, gdy właściwy, zobowiązany do działania podmiot nie wykonuje w terminie nałożonego nań z mocy prawa obowiązku, przy czym bezczynność ma miejsce zarówno w przypadku niepodjęcia przez organ działań wskazanych przez przepisy prawa, jak i w razie bezpodstawnej odmowy wydania aktu lub podjęcia innego działania. Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Rolą sądu administracyjnego jest więc uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Odnosząc treść przywołanych przepisów do przedmiotu skargi wniesionej do tutejszego Sądu należy wskazać, że nie mieści się ona w żadnej z wymienionych kategorii bezczynności podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi postępowania jest bezczynność Zarządcy- wskazanej w skardze Wspólnoty Mieszkaniowej związana z udostępnieniem informacji i dokumentów dotyczących wykonywania zadań przez wspólnotę. Należy wyjaśnić, że wspólnotę mieszkaniową – zgodnie z art. 6 zdanie 1 u.w.l. – tworzy ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości. Jak podkreśla się w orzecznictwie, wspólnota mieszkaniowa jest podmiotem prawa cywilnego – tzw. ułomną osobą prawną, o której mowa w art. 331 k.c. Powstaje na skutek czynności prawnej, lecz z mocy samego prawa, w chwili wyodrębnienia w danej nieruchomości pierwszego lokalu, którego właścicielem jest inna osoba niż właściciel nieruchomości. Wspólnota mieszkaniowa, działając w ramach przyznanej jej zdolności prawnej, może nabywać prawa i obowiązki do własnego majątku, pozywać i być pozywana. Oznacza to, że może być ona podmiotem praw i obowiązków w obrębie stosunków cywilnoprawnych, jednakże tylko w granicach praw i obowiązków związanych z zarządzaniem nieruchomością wspólną (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 maja 2016 r., sygn. akt I CSK 415/15, Lex nr 2066982, wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt I ACa 986/17, Lex nr 2564250 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 8 listopada 2016 r., sygn. akt I ACa 498/16, Lex nr 2515996). Wymaga podkreślenia, że przez pojęcie nieruchomości wspólnej rozumie się grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali (art. 3 ust. 2 u.w.l.). Wspólnota mieszkaniowa gospodarując zatem nieruchomością wspólną, czyni to w ramach przysługującej jej na gruncie przepisów prawa cywilnego podmiotowości prawnej, skutkującej koniecznością jej odrębnego traktowania względem właścicieli lokali wchodzących w jej skład. Rodzi to także konsekwencje w zakresie sfery majątkowej wspólnoty, która również odznacza się swego rodzaju autonomią prawną względem majątku właścicieli poszczególnych lokali. W związku z tym należy uznać, że wspólnota mieszkaniowa sprawując zarząd nieruchomością wspólną nie dysponuje majątkiem publicznym, ani też nie reprezentuje osób, które takim majątkiem dysponują, gdyż nabywa ona prawa i zaciąga zobowiązania we własnym imieniu i na własną rzecz (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt IV SAB/Wr 17/13 oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 marca 2013 r., sygn. akt IV SAB/Gl 7/13 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ma przy tym znaczenia, kto jest właścicielem poszczególnych lokali wchodzących w skład wspólnoty, w tym także, że jest nim np. Skarb Państwa lub samorząd terytorialny. Wspólnota nie gospodaruje bowiem wyodrębnionymi lokalami, wchodzącymi w jej skład, lecz zarządza nieruchomością wspólną. Działa w tym zakresie zatem we własnym, a nie cudzym imieniu, niezależnie od swojej struktury i obowiązujących ją regulacji wewnętrznych. Jak wynika z art. 18 ust. 1 u.w.l. właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, a w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. Przepis ten statuuje suwerenne prawo właścicieli nieruchomości do wynajęcia przedsiębiorcy, który przejmie obowiązki związane z zarządem nieruchomości. Przez umowę o zarządzanie i administrowanie budynkiem, zarządca zobowiązuje się do ochrony indywidualnego, ekonomicznego interesu właścicieli i najemców lokali i występuje wobec nich jako przedsiębiorca na rynku i jako strona umowy, a jego sposób postępowania jest przedmiotem kontroli ze strony wspólnoty mieszkaniowej na podstawie umowy oraz art. 25-26 ustawy o własności lokali statuującego prawo członka wspólnoty mieszkaniowej do podejmowania działań w zakresie zarządu nieruchomością wspólną. Ponadto według art. 27 cytowanej ustawy, każdy właściciel lokalu ma prawo i obowiązek współdziałania w zarządzie nieruchomością wspólną, a na podstawie art. 29 ust. 3 tej ustawy, prawo kontroli działalności zarządu służy każdemu właścicielowi lokalu. Sprawowanie kontroli nad działalnością zarządu nie jest zaś możliwe bez uzyskania informacji o sprawach związanych z zarządzaniem nieruchomością wspólną. Jak podkreśla się w piśmiennictwie - "prawo do otrzymywania od zarządu (lub zarządcy|) takich informacji wynika, jak się wydaje nie tylko z art. 27 i 29 ust. 3 u.w.l., ale pośrednio także z art. 26 u,w.l. (trudno bowiem pozbawionemu informacji właścicielowi stwierdzić, że zarząd źle wykonuje swoje obowiązki) oraz z art. 30 ust. 2 pkt 2 i 3 u.w.l. (por. Własność lokali i wspólnota mieszkaniowa. Komentarz, wyd. III Ewa Bończak - Kucharczyk). Z powyższego wynika zatem, że udostępnianie członkom wspólnoty mieszkaniowej, informacji dotyczących wykonywania zadań przez zarządcę, odbywa się w innym trybie niż na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W konsekwencji należy zatem jednoznacznie stwierdzić, że informacje dotyczące wspólnoty mieszkaniowej jako podmiotu prawa prywatnego i w swoim działaniu kierującego się regulacjami właściwymi temu prawu, który bez względu na stosunki właścicielskie panujące w ramach tej wspólnoty, w żaden sposób nie jest powiązany z funkcjonowaniem władzy publicznej i innych podmiotów wykonujących zadania publiczne nie mają charakteru informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Nadto już z samej istoty zarządu sprawowanego w ramach administrowania nieruchomością wspólną przez wspólnotę mieszkaniową w tym przypadku położoną przy ul. [...] bez względu na fakt czy tak jak w rozpatrywanej sprawie zarząd nieruchomością wspólną na mocy art. 18 u.w.l. został powierzony przedsiębiorcy czy też nie, wynika, że skoro jest to podmiot w każdym przypadku nie dysponujący majątkiem publicznym, ani też nie reprezentujący osób, które takim majątkiem dysponują to nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle regulacji art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, a także organizacje związkowe i organizacje pracodawców, reprezentatywne w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. poz. 1240 oraz z 2017 r., poz. 2371) oraz partie polityczne. Do wymienionego katalogu zaliczają się w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego maja pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). Skarżącemu - będącemu członkiem wymienionej wspólnoty, przysługuje tak jak już wspomniano odrębny tryb pozyskiwania informacji o funkcjonowaniu wspólnoty. Jak wynika bowiem z art. 29 ust. 3 u.w.l., prawo kontroli działalności zarządu przysługuje każdemu właścicielowi. W jego ramach mieszczą się zaś uprawnienia nie polegające tylko na czynnościach związanych z uczestnictwem w zgromadzeniach członków wspólnoty, czy zapoznawaniem się z rocznym sprawozdaniem zarządu. Właściciel lokalu może bowiem również z własnej inicjatywy żądać udostępnienia mu interesujących go informacji i dokumentów. Powstające jednak na tym tle spory podlegają kognicji sądów powszechnych, a nie administracyjnych, które nie są właściwe w sprawach z zakresu prawa rzeczowego, stosunków własnościowych, czy szerzej, funkcjonowania wspólnot mieszkaniowych jako podmiotów prawa cywilnego. Z tych powodów Sad uznał, że wniesiona przez stronę skarga nie należała do właściwości sądów administracyjnych. Podlegała ona zatem odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I sentencji postanowienia. Zgodnie zaś z treścią art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., stanowiącego o obowiązku zwrócenia stronie z urzędu całego uiszczonego wpisu od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy, orzeczono jak w pkt II sentencji postanowienia.