III SA/Wa 120/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, Sędziowie sędzia WSA Piotr Przybysz, sędzia WSA Beata Sobocha-Holc (sprawozdawca), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lipca 2021 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę Decyzją z dnia [...] września 2018 r., Wójt Gminy G. (dalej: "Wójt") określił M. S. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od stycznia 2020 r. w wysokości 40,00 zł miesięcznie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wójt wskazał, iż M. S. jest właścicielem nieruchomości zamieszkałej, położonej na działce o nr ewid. 54 w K. [...], gmina G. Natomiast zgodnie z art. 6o ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach właściciel nieruchomości, wobec którego została wydana decyzja określająca wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w przypadku zmiany danych bądź zmiany stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązany jest do złożenia deklaracji o wysokości tej opłaty. W dniu [...] lipca 2019 r., została wydana decyzja określająca stronie wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Od 1 stycznia 2020 r. miały obowiązywać nowe stawki opłat, a strona była zobowiązana do złożenia deklaracji w tym zakresie, jednak (mimo skutecznie doręczonego wezwania) nie złożyła jej. Wobec tego Wójt postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r., wszczął postępowanie w sprawie określenia stronie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od 1 stycznia 2020 r., zaś pismem z dnia 10 sierpnia 2020 r., poinformował stronę o możliwości zapoznania i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów. Wójt wskazał, iż strona - z powodu zmiany od dnia 1 stycznia 2020 r., stawki opłaty za gospodarowanie odpadami - zobowiązana była do złożenia nowej deklaracji. Pomimo istnienia takiego obowiązku, strona nie złożyła stosownej deklaracji, dlatego Wójt działając zgodnie z art. 6o ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, określił dla strony wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od stycznia 2020 r. w wysokości 40,00 zł miesięcznie - uwzględniając fakt, że zgodnie z uchwałą Nr [...] Rady Gminy G. z dnia [...] listopada 2019 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stawka opłaty, w przypadku nieruchomości na której zamieszkują mieszkańcy, od 1 stycznia 2020 r. wynosi 40,00 zł miesięcznie dla nieruchomości zamieszkującej przez 1 osobę, jeżeli odpady komunalne nie są zbierane i oddawane w sposób selektywny, zaś 18,00 zł miesięcznie dla nieruchomości zamieszkującej przez 1 osobę, gdy odpady są zbierane i oddawane w sposób selektywny. Wójt stwierdził, że w związku z faktem, że na posesji M. S. pod adresem K. [...] zamieszkuje jedna osoba, ustalono opłatę w wysokości 40 zł miesięcznie od stycznia 2020 r. Od tej decyzji odwołał się Pan M. S. podnosząc, że niesłusznie została mu naliczona opłata za gospodarowanie odpadami "których nie mam, nie wytwarzam ani nie produkuję". Nie ma zatem podstaw do naliczania opłaty, nie powinien płacić za to, że jest właścicielem gruntu czy posesji, na której zamieszkuje. Odwołujący podniósł, że "ma jedynie zanieczyszczoną działkę nr [...] z winy urzędu, czego nie ma komu sprzątać ani płacić za sprzątanie". Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., zaskarżoną decyzje utrzymało w mocy. Podstawę materialnoprawną w przedmiotowej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1439). W myśl art. 6c ust. 1 ustawy gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, zaś właściciele tych nieruchomości są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych. Jak stanowi natomiast art. 6o ust. 1 w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Z kolei zgodnie z ust. 4 tego artykułu, właściciel nieruchomości wobec którego została wydana decyzja, o której mowa w ust. 1, w przypadku zmiany danych jest obowiązany do złożenia deklaracji, dotyczy to również przypadku zmiany stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Powyższe oznacza, że właściciel nieruchomości po zmianie stawki opłaty zobowiązany jest złożyć nową deklarację. W niniejszej sprawie właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka o nr ewid. [...], położonej w miejscowości K., jest skarżący M. S. (dalej: "Skarżący"). Z ustaleń dokonanych w toku postępowania podatkowego wynika, że ww. jest właścicielem nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy - 1 osoba, tj. on sam. W dniu [...] lipca 2019 r. została wydana decyzja określająca Skarżącemu wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od 1 stycznia 2019 r. w wysokości 20,00 zł. miesięcznie (gospodarstwo 1-osobowe bez prowadzenia segregacji). Od 1 stycznia 2020 r. na terenie Gminy G. obowiązują nowe stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ustalone Uchwałą Nr [...] Rady Gminy G. z dnia [...] listopada 2019 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi stawka opłaty (Dz. Urz. Woj. Maz. z dnia 28 listopada 2019r. poz. 13675). Zgodnie z treścią tej uchwały opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy od 1 stycznia 2020 r. wynosi 40,00 zł miesięcznie dla nieruchomości zamieszkującej przez 1 osobę - jeżeli odpady komunalne nie są zbierane i oddawane w sposób selektywny, zaś 18,00 zł miesięcznie dla nieruchomości zamieszkującej przez 1 osobę - gdy odpady są zbierane i oddawane w sposób selektywny. Z treści wskazanej wyżej uchwały Rady Gminy G. wynika, że stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uległa zmianie z dniem 1 stycznia 2020 r. Zatem, zgodnie z cytowanym wyżej art. 6o ust. 4 ustawy, Skarżący był zobowiązany do złożenia deklaracji o wysokości opłaty, jednak deklaracji takiej nie złożył, dlatego też Wójt wezwaniem z dnia 21 kwietnia 2020 r. wezwał go do złożenia deklaracji, ewentualnie złożenia wyjaśnień czy nieruchomość jest zamieszkała, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W odpowiedzi na to wezwanie Skarżący pismem z dnia 27 kwietnia 2020 r., poinformował, iż "żadnych odpadów i śmieci nie produkuje i nie posiadam (...)". Wobec powyższego Wójt postanowieniem z dnia [...] czerwca 2020 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od stycznia 2020 r. Postanowienie to Skarżący odebrał osobiście i nie złożył wyjaśnień w sprawie. Zasadnie zatem kwestionowaną decyzją Wójt działając na podstawie art. 6o ustawy, określił Skarżącemu jako właścicielowi nieruchomości oznaczonej jako działka o nr ewid. [...], położonej w miejscowości K., na której zamieszkują mieszkańcy wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w odniesieniu do tej nieruchomości od stycznia 2020 r. w wysokości 40,00 zł miesięcznie. Natomiast, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, Wójt w sposób prawidłowy ustalił, że Skarżący tworzy jednoosobowe gospodarstwo domowe, a powstałe odpady komunalne nie są zbierane i odbierane w sposób selektywny i w związku z tym zastosował wyższą stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stawka opłaty jest niższa, jeżeli odpady są zbierane i odbierane w sposób selektywny, a warunek ten może być spełniony, jeżeli właściciel nieruchomości zdeklaruje selektywne zbieranie odpadów, bo wówczas w taki sposób są odbierane z nieruchomości. Brak deklaracji i tym samym oświadczenia o selektywnym zbieraniu odpadów przesądzał brak podstaw faktycznych do zastosowania niższej stawki opłaty. Oświadczenie o wyborze sposobu gromadzenia odpadów, które mogło być złożone w deklaracji jest niewątpliwie okolicznością mającą wpływ na wysokość stawki opłaty, a tym samym na wysokości opłaty miesięcznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazuje, że zarzut odwołania dotyczący braku powstawania na zamieszkałej nieruchomości Skarżącego odpadów komunalnych jest bezzasadny, skoro powstawanie odpadów związane jest ściśle z bytowaniem człowieka w określonym miejscu. W orzecznictwie sądowo administracyjnym podkreśla się, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publicznoprawny i jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów, ustawodawca, w art. 6i ust. 1 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ustanowił bowiem domniemanie, że na zamieszkałych nieruchomościach powstają odpady, co jest zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym. Skarżący wywiódł od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wyraził niezadowolenie z działania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, ani przepisów prawa materialnego regulowanych ustawą z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r. poz. 888). Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że do wyliczenia miesięcznej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przyjęto, iż Skarżący tworzy jednoosobowe gospodarstwo domowe. Natomiast w zakresie stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uznano, że z uwagi na brak deklaracji odpady nie są zbierane w sposób selektywny. Zresztą sam Skarżący w toku postępowania administracyjnego czy też w skardze do WSA nie kwestionuje tych danych. Podnosi, że nie wytwarza żadnych odpadów. Podkreślić należy, iż ustawodawca upoważnił rady gmin do stanowienia prawa miejscowego - podejmowania uchwał co do wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i ustalania stawek takiej opłaty (art. 6k ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). Uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. Rada Gminy G. ustaliła opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i jest ona obowiązująca na obszarze działania Gminy. Zgodnie z przepisem art. 87 ust. 2 Konstytucji RP akty prawa miejscowego są źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Uchwała nr [...] jako akt normatywny posiada moc obowiązującą od dnia oznaczonego w publikatorze. W § 6 tej uchwały Rada Gminy postanowiła, że podlega ona ogłoszeniu na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy G., a i § 7, że podlega ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego, oraz że uchwała wchodzi w życie od 1 stycznia 2020 r. Zatem Skarżący mógł zapoznać się z treścią przepisów zawartych w tym akcie prawa miejscowego i był zobligowany do przestrzegania tego prawa, tj. przyjęcia stawki za odbierane odpady komunalne i do złożenia deklaracji dotyczącej odpadów komunalnych, w której powinien określić ilość osób zamieszkujących na jego nieruchomości i wybrać stawkę tej opłaty w zależności od tego czy odpady komunalne będą odbierane w sposób selektywny, czy też nie. Niedopełnienie powyższych obowiązków przez Skarżącego było podstawą wydania decyzji określającej przedmiotową opłatę. Zgodnie z art. 6o ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Zgodnie z art. 6o ust. 3 ww. ustawy, po doręczeniu decyzji, o której mowa w ust. 1, złożenie deklaracji nie jest dopuszczalne, jeżeli nie następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty, w tym stawki opłaty. Z kolei zgodnie z ust. 4 tego artykułu, właściciel nieruchomości wobec którego została wydana decyzja, o której mowa w ust. 1, w przypadku zmiany danych jest obowiązany do złożenia deklaracji, dotyczy to również przypadku zmiany stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wynika z tego, że po zmianie danych niezbędnych do określenia przedmiotowej opłaty zobowiązany powinien złożyć nową deklarację. Z powyższych przepisów wynika zatem, że w sytuacji gdy właściciel nieruchomości nie złoży deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, organ określa wysokość tej opłaty decyzją, o której mowa w art. 6o ustawy o utrzymaniu czystości. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości określonej w tej decyzji, obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty. Właściciel nieruchomości może w takim przypadku złożyć deklarację, jedynie gdy następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty, w tym stawki opłaty. Z treści art. 6o ust. 1 – ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości, wprost wynika, że na właścicielu nieruchomości – wobec którego wydana została decyzja określająca wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z uwagi na niezłożenie deklaracji – ciąży obowiązek złożenia deklaracji w przypadku zmiany danych, dotyczy to również przypadku zmiany stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Jeżeli natomiast po wydaniu wobec właściciela nieruchomości decyzji, o której mowa w art. 6o ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości, następuje zmiana stawki opłaty w wyniku wydania stosownej uchwały w tym przedmiocie, to właściciel ten ma obowiązek złożyć deklarację, uwzględniającą tę zmianę. W sytuacji nie złożenia takiej deklaracji, organ określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, stosownie do treści art. 6o ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości. Poprzednio bowiem określona wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi decyzją wydaną na podstawie art. 6o tej ustawy, obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty (art. 6o ust. 2). W związku z tym, że Skarżący nie kwestionował danych jakie zostały przyjęte w zaskarżonej decyzji, co do ilości osób zamieszkujących na jego nieruchomości, a stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przyjęta została w wysokości dla odpadów niesegregowanych (niższej) według obowiązującej uchwały Rady Gminy, Sąd nie stwierdził nieprawidłowości w określeniu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na kwotę 40,- zł za jeden miesiąc. Bowiem w przypadku niezłożenia deklaracji, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestia segregowania odpadów przez właściciela nieruchomości we własnym zakresie, skoro nie zadeklarował on wcześniej, że takiej segregacji będzie on dokonywał. Odnosząc się natomiast do zarzutu braku powstawania na zamieszkałej przez Skarżącego nieruchomości odpadów komunalnych, Sąd pragnie w tym miejscu podkreślić, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter publicznoprawny i jest oderwana od faktycznej ilości wytwarzanych i odbieranych przez gminę odpadów, ustawodawca, w art. 6i ust. 1 pkt 1 ustawy ustanowił bowiem domniemanie, że na zamieszkałych nieruchomościach powstają odpady, co jest zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 września 2016 r. sygn. akt. I SA/Gd 542/16, wyrok WSA w Kielcach z dnia 28 lipca 2016 r. sygn. I SA/Ke 377/16, a także wyroki WSA: w Gliwicach z 24 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 1471/14; z 25 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 827/14; z 24 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 1120/14; w Kielcach z 9 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Ke 174/15; w Poznaniu z 29 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1505/13). Podmioty zobowiązane do uiszczenia opłaty nie mają więc swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty jej obniżenia lub odstąpienia od jej pobrania. Elementy te określa bowiem ustawa oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie. W niniejszym stanie faktycznym nie miało więc znaczenia twierdzenie Skarżącego, że nie wytwarza on żadnych odpadów. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi od nieruchomości zamieszkałej nie jest bowiem w żaden sposób uzależniona od ilości wygenerowanych odpadów, a sam Skarżący zobowiązany był do jej comiesięcznego uiszczanie ze względu na sam fakt zamieszkiwania nieruchomości. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało skargę oddalić.