I SA/Lu 150/21

Dnia 7 lipca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lipca 2021 roku sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia Przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. w sprawie nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy R. z dnia [...] r. oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Stan sprawy przedstawia się następująco. Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy R. (dalej jako "organ I instancji") określił J. K. (dalej jako "skarżący") wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie [...]zł miesięcznie. Ponieważ skarżący nie wywiązywał się z obowiązku zapłaty, organ I instancji najpierw skierował do skarżącego upomnienie z dnia [...] r., a następnie wystawił dnia [...] r. tytuł wykonawczy Nr [...], po czym skierował przedmiotowy tytuł do egzekucji administracyjnej do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. . Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] zawiesił prowadzone przeciwko skarżącemu postepowanie egzekucyjne w związku ze złożeniem przez skarżącego zarzutów. W zarzutach skarżący podniósł, że nie mieszka w P. , bo nie ma tam dostępu do wody, nigdy nie odbierano od niego śmieci, a tytuł wykonawczy jest podpisany przez nieuprawnioną osobę, a także w treści tytułu wykonawczego występuje błąd co do daty jego urodzenia. Skarżący podniósł także, że nie jest prawdą, iż nie umorzono postępowania zgodnie z art. 59 § 2 ustawy. Postanowienie organu I instancji z dnia [...] r. w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej zostało, na skutek zażalenia skarżącego, uchylone w całości, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako "organ II instancji") z dnia [...] r. Nr [...] W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] organ I instancji oddalił zarzuty skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej. Przedmiotowe postanowienie zostało odebrane osobiście przez skarżącego dnia [...] r. Skarżący pismem z dnia [...] – złożonym w Urzędzie Gminy R. dnia [...] r. wniósł zażalenie na postanowienie organu I instancji. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu podniesiono, że zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zarzut winien określać istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Organ II instancji podniósł, że skarżący nie sformułował zarzutów zgodnie z wyżej wskazanym przepisem, a także wyjaśnił, że egzekwowany w sprawie obowiązek polega na zapłacie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i wynika wprost z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Opłata za gospodarowanie odpadami pobierana jest nie tylko w związku z odbiorem odpadów, ale także w związku z gospodarowaniem tymi odpadami, a więc m.in. ich transportem, zbieraniem, odzyskiem, unieszkodliwianiem. Odnosząc się do zarzutów organ II instancji zwrócił uwagę, że twierdzenie skarżącego, iż aktualnie nie mieszka w P. nie ma znaczenia dla prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Organ II instancji ponadto wyjaśnił, że skarżący zarzucił wadliwie podaną datę urodzenia w tytule egzekucyjnym, nie podając jednak właściwej. Data urodzenia wskazana w tytule egzekucyjnym jest zgodna ze wskazanym numerem Pesel. Jeżeli nastąpiła omyłka w podaniu daty podlega to sprostowaniu w odrębnym postępowaniu. Tytuł wykonawczy podpisany został z upoważnienia Wójta Gminy R.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący podniósł, że Kolegium nie może rozstrzygać w sprawach zakończonych prawomocnie, nie powinno też kłamać w sprawie zgodności daty urodzenia z numerem Pesel podanym w tytule wykonawczym. Ponadto podniósł, że Wójt Gminy nie poniósł kosztów transportu, zbierania i odzysku odpadów z jego nieruchomości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga podlega uwzględnieniu jednak z innych powodów. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że organ II instancji rozpoznał merytorycznie zażalenie, pomimo, że skarżący wniósł je po terminie. Jak wynika bowiem z potwierdzenia odbioru, skarżący osobiście odebrał w dniu [...] r. korespondencję kierowaną do niego, a zawierającą postanowienie organu I instancji z dnia [...] r. w przedmiocie oddalenia zarzutów. Zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym, który - jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot - stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (zob. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2021 r., sygn. akt II OZ 1209/20). Zażalenie natomiast skarżący złożył w Urzędzie Gminy dnia [...] r., co wynika z prezentaty. Zgodnie z art. 34 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm. dalej jako "u.p.e.a.") na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie. Jak wynika z treści art. 141 § 2 ustawy 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako k.p.a.) zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. A skoro w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (zob. art. 18 u.p.e.a.) tym samym zażalenie na postanowienie w sprawie zarzutu wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Termin do wniesienia zażalenia w tej sprawie minął skarżącemu z dniem 5 lutego 2021 r. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej jako p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (§ 1). Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Brak związania sądu administracyjnego zarzutami i wnioskami skargi (oraz powołaną podstawą prawną) oznacza m.in. możliwość dokonania oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z prawem, niezależnie od sformułowanych w skardze twierdzeń i zarzutów. Tym samym istnieje możliwość, że sąd uchyli treść zaskarżonego aktu lub czynności z powodu innych uchybień niż te, które wskazał wnoszący skargę. Możliwe będzie również stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu przez sąd. Sąd jest więc uprawniony uwzględnić z urzędu inne zarzuty i orzec odmiennie od wniosków skargi (por. wyr. NSA z 20.3.2007 r., II GSK 349/06, Legalis; wyr. WSA w Warszawie z 6.5.2004 r., I SA 2027/02, Legalis). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przewidziano, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że doszło do rażącego naruszenia prawa w sytuacji gdy organ odwoławczy rozpoznał odwołanie od decyzji wniesionej po terminie, mimo że termin nie został przywrócony (zob. np. wyrok NSA z 16.02.1998 r., IV SA 727/96, LEX nr 43307; wyrok NSA z 23.04.1998 r., IV SA 1006/96, LEX nr 43356; wyrok NSA z 14.04.1999 r., I SA 1823/98, ONSA 2000/2, poz. 70; wyrok NSA z 2.06.1999 r., IV SA 868/97, LEX nr 47862; tezę drugą wyroku NSA z 18.11.1999 r., I SA 330/99, LEX nr 48749). W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie 7 sędziów NSA z dnia 12 października 1998 r. OPS 11/98 wprost wyrażono zapatrywanie, że "rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Odnosi się to w równym stopniu do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.). Załatwienie w postępowaniu administracyjnym wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy merytoryczną decyzją w sytuacji, gdy upłynął termin wniesienia tego środka zaskarżenia, stanowi rażące naruszenie art. 127 § 3 in fine w związku z art. 129 § 2 k.p.a. oraz art. 16 § 1 k.p.a." Zgodnie z art. 126 k.p.a. przepisy art. 156–159 k.p.a. stosuje się odpowiednio do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 k.p.a., z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 158 § 1 k.p.a., wydaje się postanowienie (zob. T. Kiełkowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, art. 155(a), art. 156). Oznacza to, że rozpoznanie przez organ odwoławczy zażalenia na postanowienie – wniesionego przez stronę po terminie – dotknięte jest rażącym naruszeniem prawa. W konsekwencji stwierdzenia powyższego, Sąd zobowiązany jest stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że ustawą z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 2255), która weszła w życie dnia 16 grudnia 2020 r. dodany został art. 15zzzzzn2, o treści: 1. W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. 2. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. 3. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Przepis ten przewiduje – obowiązek organu administracji publicznej zawiadamiania strony o uchybieniu terminu. W takim przypadku strona ma prawo do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia. Stwierdzenie przez Sąd nieważności zaskarżonego postanowienia powoduje, że organ II instancji zobowiązany jest rozpoznać zażalenie skarżącego, z zastrzeżeniem, że wniesione zostało ono po terminie. Przy czym ewentualne zastosowanie w tej sprawie art. 134 k.p.a. poprzedzone powinno być poinformowaniem skarżącego o uchybieniu terminu stosownie do treści art. 15zzzzzn2 z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.