III SA/Po 940/20
WyrokWSA w Poznaniu2021-07-14
Skład orzekający: Izabela Paluszyńska, Walentyna Długaszewska, Robert Talaga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił prawa do zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za kwiecień 2020 r. z powodu niezłożenia deklaracji rozliczeniowej w wymaganym terminie, mimo że strona nie została należycie poinformowana o brakach formalnych wniosku?Ratio decidendi
Organ rentowy naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 9 k.p.a., nie informując strony o brakach formalnych wniosku i możliwościach ich uzupełnienia przed upływem terminu. Brak należytego pouczenia uniemożliwił skarżącemu uzyskanie wiedzy o konieczności złożenia brakujących dokumentów, co skutkowało odmową zwolnienia ze składek. W związku z tym zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja zostały uchylone.Stan faktyczny
M. S. złożył wniosek o zwolnienie z opłacania składek za okres marzec-maj 2020 r. w związku z COVID-19. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił prawa do zwolnienia za kwiecień 2020 r., wskazując na niezłożenie deklaracji rozliczeniowej w terminie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ utrzymał decyzję w mocy. Skarżący podniósł, że błędy wynikały z niedopatrzenia biura rachunkowego i nie był świadomy braków formalnych. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2020 r.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 14 lipca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Asesor WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] lipca 2021 roku sprawy ze skargi M. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za miesiąc kwiecień 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...]
Pismem z dnia [...] maja 2020 roku M. S. złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność opłacająca składki wyłącznie za siebie za marzec – maj 2020 roku.
Decyzją z dnia [...] września 2020 roku, nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] na podstawie art, 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.) w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 roku, poz. 266, ze zm.) odmówił M. S. prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, za miesiąc kwiecień 2020 roku.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że warunkiem koniecznym do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek było przesłanie deklaracji rozliczeniowej nie później niż do dnia [...] czerwca 2020 roku, chyba że płatnik składek zwolniony był z obowiązku jej składania. Organ podkreślił, że osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, dla której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne uzależniona jest od dochodu, jest zwolniona z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej za kolejny miesiąc po złożeniu deklaracji rozliczeniowej z Informacją o przychodzie i dochodzie uzyskanych w okresie obowiązywania danej formy opodatkowania oraz o podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ustalonej na dany rok kalendarzowy, a także deklaracji rozliczeniowej za pierwszy pełny miesiąc, do końca roku kalendarzowego, na który ustaliła tę podstawę. Zdaniem organu M. S. przekazał deklarację rozliczeniową ZUS DRA cz. II (oznaczona kodem nr identyfikatora deklaracji 40) z Informacją o przychodzie i dochodzie uzyskanych w okresie obowiązywania danej formy opodatkowania oraz o podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ustalonej na dany rok kalendarzowy w dniu [...] września 2020 roku ale nie przekazał deklaracji rozliczeniowych od marca 2020 roku z kodem nr identyfikatora deklaracji 01, w tym za kwiecień 2020 r., pomimo iż nie był zwolniony z obowiązku ich złożenia. W efekcie nie przysługuje wnioskodawcy prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne. Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za miesiąc kwiecień 2020 roku.
Pismem z dnia [...] września 2020 roku M. S. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż nie był świadomy występujących w dokumentacji braków, które były składane w jego imieniu przez Biuro rachunkowe. Z informacji jakie posiadał wynikało, że deklaracja za styczeń została przekazana dnia [...] stycznia 2020 roku natomiast dnia [...] marca 2020 roku została wysłana korekta, ale w biurze rachunkowym nie zauważono, że zestaw został częściowo odrzucony i z powodu niedopatrzenia nie wysłano deklaracji DRA cz. II z kodem nr 40. Podstawa składek za miesiące styczeń i luty 2020 roku wynosiła [...] zł i przez niedopatrzenie nie wysłano deklaracji za miesiąc luty 2020 roku. Ponieważ pracownicy Biura nie sprawdzili informacji z ZUS, że nastąpił błąd w wysyłce deklaracji za miesiące styczeń 2020 roku, nie wysłano deklaracji w terminie. Deklaracja za miesiące luty 2020 roku z kodem nr 40 została wysłana po informacji telefonicznej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dnia [...] września 2020 roku, a kolejne miesiące od marca do sierpnia 2020 roku zostały wysłane dnia [...] września 2020 roku.
Decyzją z dnia [...] listopada 2020 roku, nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.) utrzymał w mocy decyzję z [...] września 2020 r. znak: [...] odmawiającą M. S. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za miesiąc kwiecień 2020 roku.
W uzasadnieniu decyzji organ powtórzył, że kwota składek wymierzonych z urzędu jest wyższa od obowiązującej płatnika za ten miesiąc wskazanych w deklaracji rozliczeniowej i dlatego nie przysługiwało M. S. prawo do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za miesiąc kwiecień 2020 roku. Zakład nie mógł zwolnić wnioskodawcy z obowiązku opłacania składek, ponieważ w wyniku analizy ustalono, że nie przesłał on deklaracji rozliczeniowej za miesiąc kwiecień 2020 roku w terminie do [...] czerwca 2020 roku i nie przysługiwało prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za miesiąc kwiecień 2020 roku.
Pismem z dnia [...] listopada 2020 roku M. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2020 roku. Skarżący powielił argumentację, że nie był świadomy, że składane w jego imieniu przez biuro rachunkowe deklaracje miały braki formalne, a deklaracja za styczeń została przekazana dnia [...] stycznia 2020 roku, natomiast dnia [...] marca 2020 roku została wysłana korekta, ale w biurze rachunkowym nie zauważono, że zestaw został częściowo odrzucony i z powodu niedopatrzenia nie wysłano deklaracji DRA cz. II z kodem nr 40. Ponadto podstawa składek za styczeń i luty 2020 roku wynosiła według skarżącego [...] zł przez co biuro rachunkowe nie wysłało w terminie deklaracji za luty 2020 roku. Skarżący wyraził niezrozumienie wobec stanowiska organu, że kwota podstawy wymiaru była wyższa pomimo, iż DRA zostało przetworzone poprawnie, a odrzucona została jedynie DRA cz. II, w sytuacji gdy podstawa wymiaru składek była taka sama jak na deklaracji z kodem nr 40 złożonej po terminie. Takie podejście organu pozbawiło skarżącego możliwości zwolnienia ze składek i pogorszyło jego sytuację. Ponieważ wystąpiły błędy po stronie organu, a deklaracja się nie klonowała, to organ powinien wcześniej reagować na tego rodzaju błędy, a nie po 8 miesiącach. Deklaracja za miesiąc luty 2020 roku z kodem nr 40 została wysłana w dniu [...] września 2020 roku dopiero po informacji otrzymanej od organu, a za miesiące od marca do sierpnia 2020 roku dopiero dnia [...] września 2020 roku.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i powielił dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że zarówno zaskarżona decyzja, jak poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] września 2020 roku naruszają prawo.
W niniejszym przypadku organ przyjął, że skarżący nie złożył dokumentu rozliczeniowego za miesiąc kwiecień 2020 roku w terminie do dnia [...] czerwca 2020 roku. Uznał zatem, że skarżącemu nie przysługuje zwolnienie z obowiązku opłacania składek.
W myśl art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 roku, poz. 1842 ze zm.), dalej jako ustawa o COVID-19, prawo do zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek przysługuje osobom prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą, podmiotom zatrudniającym nie więcej niż 49 ubezpieczonych, duchownym oraz spółdzielniom socjalnym. Art. 31zq ust. 1-4 ustawy o COVID-19 wprowadza obowiązek składania deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportów miesięcznych; przesłanek do dokonania zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Z kolei stosownie do treści art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 roku nie później niż do dnia [...] czerwca 2020 roku, chyba, że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.
W art. 47 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2020 roku, poz. 266, z późn. zm.), dalej jako u.s.u.s., uregulowana jest kwestia terminów i sposób realizacji obowiązków przez płatnika składek. W istocie nie ma możliwości zwolnienia od obowiązku opłacenia składek, bez ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. W ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych uregulowana jest kwestia terminów i sposób realizacji obowiązków przez płatnika składek. W u.s.u.s. jest uregulowana kwestia zwolnienia z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc. Rozstrzygnięcie kwestii deklaracji rozliczeniowej jest związane ze stosowaniem prawa materialnego. Bez ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne za dany okres nie jest możliwe zwolnienie z płacenia składek. Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonego, osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą, której roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył kwoty 120 000 złotych, uzależniona jest od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym (art. 18c ust. 1 u.s.u.s.). Ubezpieczony ma obowiązek przekazać informację o zastosowanych formach opodatkowania obowiązujących go w poprzednim roku kalendarzowym, o rocznym przychodzie z pozarolniczej działalności gospodarczej i rocznym dochodzie z tej działalności uzyskanych w poprzednim roku kalendarzowym, w tym o przychodzie i dochodzie uzyskanych w okresie obowiązywania danej formy opodatkowania, oraz o podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ustalonej na dany rok kalendarzowy w: 1) Imiennym raporcie miesięcznym albo 2) w deklaracji rozliczeniowej - w przypadku, o którym mowa w art, 47 ust, 2 – składanych za styczeń danego roku kalendarzowego lub za pierwszy miesiąc rozpoczęcia lub wznowienia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w danym roku kalendarzowym (art. 18c ust. 9 u.s.u.s.).
Stosowne dokumenty są wypełniane przy użyciu kodów, których wykaz jest określony zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 grudnia 2018 roku w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika składek, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, raportów informacyjnych, oświadczeń o zamiarze przekazania raportów informacyjnych oraz innych dokumentów (Dz.U. z 2018 roku, poz. 2495), który w załączniku nr 24 przewiduje, że Kodami numerów Identyfikatorów deklaracji rozliczeniowych w przypadku płatników składek opłacających składki wyłącznie na własne ubezpieczenia, składających za dany miesiąc więcej niż jedną deklarację rozliczeniową z różnymi kodami tytułu ubezpieczenia są: 01 - dla pierwszej deklaracji rozliczeniowej składanej za dany miesiąc; 40 - dla drugiej deklaracji rozliczeniowej składanej za dany miesiąc.
W powyższym stanie prawnym została wydana zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2020 roku oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] września 2020 roku odmawiająca prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za miesiąc kwiecień 2020 roku. W tym względzie należy podkreślić, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy oraz art. 123 u.s.u.s. oraz mocy art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 roku, poz. 256 ze zm.), dalej jako k.p.a., miały zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny: stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a.).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie dostrzegł w postępowaniu organu istotne naruszenie art. 9 k.p.a., którym to ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; a także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to poprzez udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 marca 2021 roku, sygn. akt I SA/Ol 805/20, lex nr 3162873).
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. polega, między innymi, na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2001 roku, sygn. akt V SA 44/01, LEX nr 50158). Ponadto, obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1997 roku, sygn. akt SA/Lu 2087/95, LEX nr 30816).
Przenosząc powyższe na grunt stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że w następstwie złożenia wniosku z dnia [...] maja 2020 roku doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym, kierując się zasadą informowania stron wyrażoną w art. 9 k.p.a., organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego wymaga art. 9 k.p.a., organ powinien był - w rozsądnym terminie - udzielić skarżącemu należytego i wyczerpującego wyjaśnienia m in. o okolicznościach prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków, a więc konkretnie wskazać, jakich dokumentów brakuje, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24 marca 2021 roku, sygn. akt I SA/Ol 805/20, lex nr 3162873).
W rozpoznawanej sprawie organ nie udzielił stronie przed dniem [...] czerwca 2020 roku wyjaśnień, że warunkiem pozytywnego załatwienia wniosku jest złożenie brakującego dokumentu rozliczeniowego (deklaracja) i wydał decyzję odmowną. Zwrócić również należy uwagę, że skarżący występował bez profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast norma postępowania zawarta w art. 9 k.p.a. zobowiązuje organ do udzielania stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek z urzędu, a nie tylko na wniosek, a to wszystko w celu ochrony strony przed negatywnymi konsekwencjami braku wiedzy co do obowiązującego prawa. Tym samym, doszło do naruszenia art. 9 k.p.a. Wbrew bowiem nakazowi wynikającemu z przywołanego przepisu art. 9 k.p.a., organ nie poinformował strony nie tylko należycie i wyczerpująco o okolicznościach faktycznych i prawnych, ale w ogóle nie podjął jakichkolwiek kroków w celu udzielenia takiej informacji stronie, nie wezwał jej do złożenia wymaganych dokumentów, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, i nie czuwał tym samym, aby strona nie poniosła szkody na skutek swojej nieświadomości prawnej. W aktach sprawy brak jest dowodów, które mogłyby choć pośrednio świadczyć o tym, że organ podjął starania by w porę poinformować skarżącego, że bez złożenia brakujących dokumentów jego wniosek nie będzie pozytywnie rozpatrzony. Brak ten, który w toku postępowania w porę nie został stronie zasygnalizowany przez organ, ostatecznie spowodował negatywne rozpatrzenie jego wniosku. Jest to o tyle istotne, że gdyby nastąpiło to jeszcze przed [...] czerwca 2020 roku, wówczas skarżący miałaby szansę dotrzymać terminu i złożyć wymaganą dokumentację. Organ powinien był o to zadbać i zweryfikować, czy wniosek jest kompletny oraz czy zostały spełnione wszystkie wymogi formalne. Zwłaszcza, że zgodnie z powołanym wyżej przepisem art. 12 § 1 k.p.a., organ był zobligowany działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na skutek takiego działania organu doszło do naruszenia obowiązku wynikającego z art. 79a § 1 k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania dokumentacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie zaskarżania rozstrzygnięć (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 23 maja 2019 roku, sygn. akt II SA/Sz 239/19, z dnia 11 lutego 2021 roku, sygn. akt I SA/Sz 864/20, dostępne w bazie CBOSA).
Z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że organ I instancji przed wydaniem decyzji odmownej ani nie umożliwił stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów (art. 10 § 1 k.p.a.), ani tym bardziej nie wyjaśnił jej przesłanek (takich jak wymóg złożenia deklaracji rozliczeniowych), które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować – i w tym wypadku skutkowało – wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem skarżącego. Naruszenie przepisów art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. uniemożliwiło zatem skarżącemu uzyskanie wiedzy, że nieprzedłożenie przez niego dokumentów rozliczeniowych w wymaganym terminie wyłączy jego prawo do uzyskania zwolnienia i w konsekwencji pozbawiło skarżącego prawa do zwolnienia z opłacania należności składkowych za kwiecień 2020 roku. W istocie obowiązkiem organu było również wcześniejsze zareagowanie w kwestii ustalenia właściwej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne za dany okres. Za spóźnioną należy uznać w tym przypadku reakcję organu, który dopiero na etapie postępowania odwoławczego przy wydawaniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że "kwota składek wymierzonych z urzędu jest wyższa od obowiązującej płatnika za ten miesiąc wskazanych w deklaracji rozliczeniowej i dlatego nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za miesiąc kwiecień 2020 roku".
Reasumując, wskazać należy, że ponownie rozpatrując sprawę organ usunie stwierdzone uchybienia i wyda decyzję, rozważając czy na podstawie posiadanych z urzędu dokumentów zaistniały ustawowe przesłanki do zwolnienia skarżącego od obowiązku opłacenia należnych składek.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2020 roku oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] września 2020 roku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło