III OZ 1382/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.I. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 14 października 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 576/20 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 18 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 576/20 w sprawie ze skargi M.I. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie z [...] kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary wydalenia ze służby postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 14 października 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił M.I. (dalej: skarżący) przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 18 lutego 2021 r. oddalającego skargę skarżącego na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie z [...] kwietnia 2020 r. w przedmiocie wymierzenia kary wydalenia ze służby. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący, reprezentowany przez adwokata, wniósł skargę kasacyjną od wyroku z 18 lutego 2021 r. Zarządzeniem z 9 czerwca 2021 r. skarżący został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej, przez podanie czy wnosi o rozpoznanie sprawy na rozprawie albo nadesłanie oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została zwrócona 29 czerwca 2021 r. z adnotacją "nie podjęto w terminie". Postanowieniem z 15 lipca 2021 r. Sąd I instancji odrzucił skargę kasacyjną. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Reprezentujący skarżącego pełnomocnik wyjaśnił, że nie wiedział o skierowanym do niego wezwaniu. Oświadczył, że nie został powiadomiony o przesyłce sądowej, zawierającej wskazane wezwanie, w sposób określony warunkami umowy zawartej z operatorem pocztowym z 9 września 2019 r. tj. za pomocą elektronicznego zawiadomienia SMS-em na numer telefonu o przesyłkach nadchodzących na adres kancelarii adwokackiej. W czerwcu 2021 r. pełnomocnik skarżącego nie korzystał z urlopu ani dni wolnych. Nie było też żadnej przerwy w pracy spowodowanej pandemią COVID-19, chorobą bądź też innymi zdarzeniami losowymi. Pełnomocnik miał sprawny i włączony telefon komórkowy, na który otrzymywał również zawiadomienia SMS o innych oczekujących do odbioru przesyłkach poleconych. W celu dochowania szczególnej staranności pełnomocnik zawarł również drugą umowę na otrzymywanie zawiadomienia w formie SMS na drugi numer telefonu komórkowego pełnomocnika, nadchodzących na adres byłej siedziby jego kancelarii. Odmawiając przywrócenia terminu Sąd I instancji wyjaśnił, że ze stanowiska operatora pocztowego przedstawionego w piśmie z 23 sierpnia 2021 r. wynika, że reklamacja doręczenia przedmiotowej przesyłki nie została uwzględniona. W kwestii zgłoszonego żądania otrzymywania przez pełnomocnika zawiadomień w formie elektronicznej, operator wyjaśnił, że nie mają one zastosowania w postępowaniu sądowym (zarówno karnym, cywilnym jak i sądowoadministracyjnym). Zdaniem operatora, awizo zostało prawidłowo opisane i wynika z niego jednoznacznie, że przesyłka została złożona w urzędzie pocztowym Szczecin 18, o czym zawiadomienie zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej adresata 11 czerwca 2021 r., a następnie 21 czerwca 2021 r. Zdaniem Sądu I instancji, złożone przez pełnomocnika skarżącego wyjaśnienia i dokumenty nie podważyły skutecznie tych okoliczności. W ocenie Sądu I instancji, okoliczności tego rodzaju, jak podnoszona przez pełnomocnika powinność przedstawienia do odbioru przesyłki pocztowej (pomimo braku awiza) podczas wizyty w urzędzie pocztowym, "powierzchowność" informacji operatora pocztowego, jak i niespójność ze stanem faktycznym wskazanym w złożonej reklamacji, dotyczą stosunku zobowiązaniowego łączącego klienta usług pocztowych z operatorem i wykraczają poza ramy oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z tego powodu Sąd I instancji uznał, że do uchybienia terminu do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej doszło w sposób zawiniony przez pełnomocnika skarżącego. Brak było więc podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący reprezentowany przez pełnomocnika, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi kasacyjnej. Skarżący zarzucił naruszenie art. 45 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd na wniosek strony przywraca termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, jeżeli uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w trybie awizo i brak jest podstaw do przyjęcia, że przesyłka zawierająca wezwanie było dwukrotnie niewłaściwie awizowana. Ponadto, pełnomocnik skarżącego oparł swoją argumentację na braku otrzymania informacji SMS o awizowanej przesyłce, podczas gdy już nawet ze złożonego przez pełnomocnika "Żądania otrzymywania zawiadomień w formie elektronicznej" wynika, że tego rodzaju powiadomienia nie mogą być przesyłane przez operatora pocztowego w przypadku przesyłek w postępowaniu sądowym i administracyjnym. Pełnomocnik skarżącego powołał się również na wcześniejsze nieprawidłowości w doręczeniu przesyłek przez Pocztę Polską, stwierdzając niekonsekwentnie, że dotychczasowe przesyłki były mu doręczane, a pełnomocnik podejmował w terminie wynikające z nich czynności procesowe. Jednocześnie pełnomocnik nie uprawdopodobnił w żaden sposób, że w związku z wcześniejszymi uchybieniami operatora pocztowego podejmował jakiekolwiek czynności, żeby zapewnić sobie skuteczne doręczania przesyłek. Tego rodzaju czynnością nie jest zawarcie z operatorem pocztowym umowy mającej na celu otrzymywanie powiadomień SMS o awizowanych przesyłkach, skoro tego rodzaju powiadomienia nie mogą być przesyłane w postępowaniu sądowym lub administracyjnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie powołującej się na tę okoliczność (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2017 r., sygn. akt II FZ 514/17). Należy przy tym podkreślić, że obowiązek uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu, nie oznacza, że strona może poprzestać wyłącznie na gołosłownych twierdzeniach. Argumenty zażalenia sprowadzają się w istocie do stwierdzenia, że inne przesyłki były skutecznie doręczane do kancelarii pełnomocnika skarżącego, jak i przedmiotowe awizo nie zostało pozostawione w skrzynce odbiorczej. Do doręczenia wezwania doszło w trybie doręczenia zastępczego, o którym stanowi art. 73 § 1 p.p.s.a. Przepisy art. 73 § 1 - 4 p.p.s.a. stwarzają możliwość skorzystania przez sąd administracyjny z instytucji tzw. "fikcji" doręczenia. Oznacza to, że pismo "fizycznie" nie dociera do adresata, ale doręczyciel podejmuje odpowiednie, przewidziane powołanymi przepisami, próby doręczenia przesyłki, o czym informuje sąd w postaci właściwych adnotacji na zwróconej do nadawcy przesyłce. W takiej sytuacji sąd może uznać, że pismo zostało skutecznie doręczone. Domniemanie to może zostać obalone przez stronę jeśli wykaże, że nie zostały zachowane warunki skuteczności doręczenia zastępczego. Jak już wyżej wskazano, w tej sprawie twierdzenia pełnomocnika skarżącego nie zostały skutecznie uprawdopodobnione. Stąd też Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że argumenty pełnomocnika skarżącego nie mogły obalić domniemania doręczenia pisma, wynikającego z art. 73 § 1-4 p.p.s.a. Tego rodzaju przeciwdowodu nie stanowi oświadczenie pełnomocnika skarżącego, że awiza nie otrzymał, ponieważ przyjęcie takiego stanowiska podważałoby sens regulacji dotyczącej wprowadzenia tzw. fikcji doręczenia. Oznacza to, że zaskarżone postanowienie Sądu I instancji jest zgodne z prawem. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.