I GZ 366/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 400/21 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi T.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 400/21, odrzucił wniosek T. B. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z [...] marca 2021 r. w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego wywozowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarga na ww. decyzję została odrzucona postanowieniem WSA w Rzeszowie z 22 lipca 2021 r. jako wniesiona po upływie ustawowego terminu. Odpis postanowienia o odrzuceniu skargi został doręczony pełnomocnikowi skarżącego 26 lipca 2021 r. Pismem z 10 sierpnia 2021 r. (data stempla nadawczej placówki pocztowej na kopercie) strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Odrzucając wniosek o przywrócenie terminu, WSA stwierdził, że został on złożony po upływie terminu do jego wniesienia. Jak bowiem wynika z treści wniosku, pełnomocnik skarżącego o uchybieniu terminu do wniesienia skargi dowiedział się 26 lipca 2021 r. Zatem 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania ww. czynności procesowej, zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) upływał w dniu 2 sierpnia 2021 r. Tymczasem skarżący nadał wniosek do Sądu 10 sierpnia 2021 r., uchybiając tym samym terminowi do jego wniesienia, co obligowało Sąd do odrzucenia wniosku na podstawie art. 88 p.p.s.a. Skarżący złożył zażalenie na postanowienie o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zarzucił naruszenie art. 88 p.p.s.a. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie w sprawie spowodowane błędnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że pełnomocnik strony – zgodnie z dyspozycją przepisu art. 87 § 3 p.p.s.a. – złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję, nadając przesyłkę zawierającą przedmiotowy wniosek oraz skargę w placówce pocztowej w dniu 2 sierpnia 2021 r. Do zażalenia dołączono potwierdzenie nadania ww. przesyłki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W myśl natomiast art. 87 § 3 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, w orzecznictwie istnieje pogląd o dopuszczalności złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi bezpośrednio do sądu, a nie za pośrednictwem organu, w sytuacji gdy – tak jak w sprawie niniejszej – o uchybieniu terminu strona dowiedziała się z postanowienia o odrzuceniu skargi, w związku z czym akta sprawy znajdują się w tymże sądzie (zob. np. postanowienie NSA z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 146/12). Dopuszczalność zastosowania ww. wyjątku od zasady określonej w art. 87 § 3 p.p.s.a. nie może jednak powodować, że w opisanym stanie faktycznym przepis ten byłby całkowicie wyłączony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą prawa do sądu oraz zasadą praworządności byłoby odejście od literalnej wykładni powszechnie obowiązującego przepisu art. 87 § 3 p.p.s.a., z tego powodu, że w orzecznictwie dopuszcza się nieprzewidzianą procedurą sądowoadministracyjną drogę złożenia wniosku, uzasadnioną względami natury celowościowej. W realiach rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że z wniosku o przywrócenie terminu wyraźnie wynika, że został on adresowany do WSA w Rzeszowie, za pośrednictwem DIAS w Rzeszowie. W aktach sprawy znajduje się także koperta opatrzona pieczęcią Urzędu Pocztowego w Olsztynie, wskazującą, że nadano ją do organu w dniu 2 sierpnia 2021 r. (k.79). Oznacza to, że pełnomocnik skarżącej złożył ww. wniosek zgodnie z dyspozycją art. 87 § 1 w zw. z art. 87 § 3 p.p.s.a., to znaczy w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (tu: odkąd dowiedział się o fakcie uchybienia terminu) nadał wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Na fakt zachowania tego terminu nie ma wpływu okoliczność, że drugi egzemplarz tego samego wniosku został dodatkowo nadany bezpośrednio do Sądu w dniu 10 sierpnia 2021 r. (k. 77). Powyższe oznacza, że brak było podstaw do odrzucenia wniosku – jako spóźnionego – na podstawie art. 88 p.p.s.a. Błędnie bowiem Sąd I instancji przyjął jako datę nadania wniosku dzień 10 sierpnia 2021 r. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Sąd I instancji powinien ustosunkować się w pierwszej kolejności do wskazywanych przez skarżącego okoliczności uprawdopodabniających w jego ocenie brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.