IV SA/Wa 3422/17

WyrokWSA w Warszawie2018-04-05

Skład orzekający: Aneta Dąbrowska, Joanna Borkowska, Anna Sękowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości rolnej aportem do spółki wymaga uzyskania zgody Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych na podstawie art. 2a ust. 4 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, nawet jeśli nieruchomość ta nie jest faktycznie wykorzystywana rolniczo, a w przeszłości obowiązywał dla niej plan zagospodarowania przestrzennego przeznaczający ją na cele inne niż rolne?
Ratio decidendi
Wniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości rolnej aportem do spółki podlega reżimowi ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego i wymaga uzyskania zgody Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych, niezależnie od faktycznego sposobu wykorzystania nieruchomości lub jej przeszłego przeznaczenia w planie zagospodarowania przestrzennego. Kluczowe jest, czy nieruchomość spełnia definicję nieruchomości rolnej w rozumieniu Kodeksu cywilnego i czy dla jej obszaru nie obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego przeznaczający ją na cele inne niż rolne.
Stan faktyczny
Spółka A. Sp. z o.o. złożyła wniosek o wyrażenie zgody na nabycie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości rolnej. Organ I instancji (Prezes ANR) odmówił zgody, uznając, że nieruchomość jest rolna, a wnioskodawca nie spełnia przesłanek do jej nabycia. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał decyzję w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. błędne uznanie nieruchomości za rolną i naruszenie przepisów k.p.a.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant spec. Iwona Hoga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na nabycie nieruchomości rolnej oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: Sądu) decyzją z dnia [...] października 2017 roku nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej Minister) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia [...] lipca 2017 roku nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na nabycie przez [...] spółkę z ograniczona odpowiedzialnością z siedzibą w [...] prawa użytkowania wieczystego nieruchomości rolnej stanowiącej własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym [...] Polska spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 1,4715 ha, położonej w mieście B. w obrębie [...], dla której Sąd Rejonowy w B. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Ministra zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] października 2017 roku przedstawia się następująco: Wnioskiem z dnia 10 marca 2017 roku [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. zwróciła się do Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych o wyrażenie zgody na nabycie przez spółkę [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości rolnej, oznaczonej jako działka nr [...], o powierzchni 1,4715 ha, położonej w B., stanowiącej własność Skarbu Państwa. Do złożonego wniosku spółka dołączyła kserokopię wypisu z rejestru gruntów, z którego wynika, że nieruchomość tę stanowią grunty orne - RV (o pow. 0,0825 ha) i RVI (o pow. 1,3890 ha). Dla nieruchomości nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Wnioskodawca przedłożył: dowód uiszczenia opłaty skarbowej, wypis z rejestru gruntów, zaświadczenie Prezydenta Miasta B. o braku dla nieruchomości aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, oświadczenie, że nieruchomość nie jest obciążona ograniczonymi prawami rzeczowymi ani umowami o charakterze zobowiązującym oraz oświadczenie, iż nie było możliwości nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przez podmioty, o których mowa w art. 2a ust. 1 i 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego z uwagi na to, że przeniesienia tego prawa ma nastąpić poprzez wniesienie go aportem do spółki [...] sp. z o.o., a zatem w wyniku dokonania innej niż sprzedaż czynności prawnej. Wnioskodawca wskazał, że nieruchomość stanowiąca przedmiot wniosku nie jest w istocie nieruchomością rolną, ponieważ położona jest w granicach administracyjnych Miasta B. i nie jest od wielu lat wykorzystywana rolniczo, stanowiąc nieużytki przeznaczone pod ewentualną rozbudowę centrum handlowego. Podkreślił ponadto, że nabywca planuje prowadzić na tej nieruchomości działalność rolniczą poprzez uprawę zbóż, roślin strączkowych i oleistych na nasiona oraz produktów przemiału zbóż, a co za tym idzie daje rękojmię należytego prowadzenia działalności rolniczej. W dniu 17 maja 2017 roku organ przeprowadził oględziny nieruchomości. W toku oględzin ustalono, że dz. nr [...] jest płaska i prostokątna z wciętą klinem stacją gazową zlokalizowaną na dz. nr [...], a nadto porośnięta trawą i chwastami, a także nielicznymi drzewami owocowymi i krzakami bzu. W sąsiedztwie znajdują się podobne, niezabudowane nieruchomości oraz torowisko tramwajowe. Kompleks handlowy [...] zlokalizowany jest w pewnym oddaleniu, po drugiej stronie ulicy [...], a działka nr [...] nie stanowi jego części. Po rozpoznaniu wniosku z dnia 10 marca 2017 roku Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych decyzją z dnia [...] lipca 2017 roku nie wyraził zgody na nabycie przez [...] sp z o.o. z siedzibą w P. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości rolnej, oznaczonej jako działka nr [...]. Organ I instancji podkreślił, że nieruchomość ta jest nieruchomością rolną (w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego), natomiast nabywca nie jest rolnikiem indywidualnym, wobec czego, aby mógł on wyrazić zgodę na nabycie prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości muszą zostać spełnione przesłanki z art. 2a ust. 4 pkt 1 lit. a-c ustawy. Ponadto z przedstawionych przez stronę dokumentów i informacji wynika, iż wnioskodawca nie wykazał braku możliwości nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przez podmioty, o których mowa w art. 2a ust. 1 i 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego oraz nie daje rękojmi należytego prowadzenia działalności rolniczej. Pismem z dnia 25 lipca 2017 roku wnioskodawca złożył do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odwołanie od decyzji Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia [...]lipca 2017 roku. Po rozpoznaniu odwołania [...] Polska sp. z o.o. z siedzibą w P. Minister decyzją z dnia [...] października 2017 roku utrzymał w mocy decyzję Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych dnia [...] lipca 2017 roku. Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, Minister wskazał, że zbywca nie wykazał, iż nie było możliwości nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości rolnej przez podmioty, o których mowa w art. 2a ust. 1 i 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego, a także aby nabywca dawał rękojmię należytego prowadzenia działalności rolniczej. Nabywca nieruchomości nie jest rolnikiem. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. zarzucając jej naruszenie: - art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. w zw. z 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego poprzez błąd w ustaleniach faktycznych, a także niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego sprawy, które doprowadziło do bezpodstawnego uznania, iż nieruchomość jest nieruchomością rolną, podczas gdy z okoliczności faktycznych wynika, iż nieruchomość nie posiada takiego charakteru; - art. 461 Kodeksu cywilnego w związku z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego poprzez błędną wykładnię pojęcia "nieruchomości rolnej"; - art. 105 § 1 k.p.a w związku z art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego poprzez wydanie decyzji w sprawie nieobjętej obowiązkiem uprzedniego wyrażenia przez Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa zgody w formie decyzji. Skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując własne stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2017, poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle art. 1 § 2 w/w ustawy kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawie skarg na decyzje administracyjne art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm. – dalej "p.p.s.a."). Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2017r. nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia naruszeń prawa wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej, Sąd nie stwierdził. Przedmiotem kontrolowanego przez Sąd postępowania administracyjnego, prowadzonego na podstawie art. 2a ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. 2017, poz. 2196 ze zm.), było wyrażenie przez Prezesa ANR zgody na nabycie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości rolnej przez podmiot inny niż wymieniony w ust. 1 i ust. 3 pkt 1 albo w innych przypadkach niż wymienione w ust. 3 pkt 2 – 4 w/w ustawy. Minister uznał, że wyrażenie w/w zgody w niniejszej sprawie nie jest możliwe z uwagi na niespełnienie się dwóch z trzech ustawowych warunków, koniecznych do jej wyrażenia, ustalonych w art. 2a ust. 4 pkt 1 lit. a i lit. b ustawy (wbrew ustawowym wymogom wnioskodawca – skarżąca spółka nie wykazała, że nie było możliwości nabycia nieruchomości rolnej przez podmioty, o których mowa w ust. 1 i 3, jak również nabywca prawa użytkowania wieczystego nie daje rękojmi należytego prowadzenia działalności rolniczej). W sprawie w istocie bezsporne jest między stronami to, że nie doszło w niej do spełnienia wymogów, o których mowa w art. 2a ust. 4 pkt 1 a i b ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Przepis art. 2a ust. 4 pkt 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez Ministra stanowił, że Prezes Agencji Nieruchomości Rolnych wyraża zgodę na nabycie nieruchomości rolnej na wniosek zbywcy: a) jeżeli wykaże on, że nie było możliwości nabycia nieruchomości rolnej przez podmioty, o których mowa w ust. 1 i 3 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, tj. rolnika indywidualnego, osobę bliską zbywcy, jednostkę samorządu terytorialnego, Skarb Państwa lub działającą na jego rzecz Agencję, osoby prawne działające na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, parki narodowe, w przypadku zakupu nieruchomości rolnych na cele związane z ochroną przyrody, a nadto w wyniku dziedziczenia, na podstawie art. 151 lub art. 231 Kodeksu cywilnego lub w toku postępowania restrukturyzacyjnego w ramach postępowania sanacyjnego oraz b) nabywca daje rękojmię należytego prowadzenia działalności rolniczej, c) w wyniku nabycia nie dojdzie do nadmiernej koncentracji gruntów rolnych. Zgodnie z art. 2c pkt 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego przepisy ustawy dotyczące nabycia nieruchomości rolnej stosuje się odpowiednio do nabycia użytkowania wieczystego nieruchomości rolnej albo udziału lub części udziału w użytkowaniu wieczystym nieruchomości rolnej. Za nabycie nieruchomości rolnej, w myśl art. 2 pkt 7 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego uważa się każde przeniesienie własności nieruchomości rolnej lub nabycie własności nieruchomości rolnej w wyniku dokonania czynności prawnej lub orzeczenia sądu albo organu administracji publicznej, a także innego zdarzenia prawnego. Tym samym wszelkie czynności i zdarzenia, na skutek których dochodzi do zmiany właściciela nieruchomości rolnej, bez względu na sposób, wchodzą w zakres definicji "nabycia" ("Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego. Komentarz", prof. Jerzy Bieluk, C.H.Beck 2016). Hipoteza normy prawnej zawartej w art. 2a ust. 4 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego nie ogranicza obowiązku uzyskania zgody tylko do przypadków nabycia nieruchomości rolnej w drodze umowy sprzedaży, ale odnosi się do wszystkich sposobów nabycia przewidzianych w art. 2 pkt 7 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że wniesienie nieruchomości rolnej aportem do spółki podlega ograniczeniom podmiotowym przewidzianym w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego i każdorazowo wymaga uzyskania zgody Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych. Za chybiony należy uznać zarzut skarżącego, że w rozpatrywanej sprawie nie było konieczne uzyskanie zgody Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych na podstawie art. 2a ust. 4 pkt 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, z uwagi na wyłączenie tego obowiązku przez art. 4 tej ustawy. Przepis art. 2a ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego reguluje w sposób kompleksowy podstawową zasadę zbywania prawa użytkowania wieczystego nieruchomości rolnych - prawo to może być zbyte co do zasady jedynie rolnikowi indywidualnemu, chyba że zachodzi jeden z przypadków wymienionych w art. 2a ust. 3 tej ustawy. Natomiast w każdym innym przypadku wymagana była zgoda Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych, stosownie do art. 2a ust. 4 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Zasad tych nie modyfikuje art. 4 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, statuujący tzw. prawo nabycia. Przepis ten nie określa zasad zbywania prawa użytkowania wieczystego nieruchomości rolnych, w szczególności nie określa, kto może być nabywcą takiego prawa. W tym zakresie nie wyłącza także obowiązku uzyskania zgody Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych, w przypadkach o których mowa w art. 2a ust. 4 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Przepis ten określa jedynie uprawnienie Agencji Nieruchomości Rolnych do nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości rolnych w razie, gdy podstawą nabycia jest zdarzenie prawne inne niż umowa sprzedaży. Art. 4 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego nie jest więc przepisem szczególnym wobec art. 2a tej ustawy, albowiem przepisy te regulują odmienne instytucje prawne. W tej sytuacji zbycie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości rolnej poprzez jej wniesienie jako wkład niepieniężny do spółki (aport) również wymagało uzyskania zgody Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych w oparciu o art. 2a ust. 4 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Spór w sprawie sprowadza się w tej sytuacji do oceny tego, czy przedmiotową nieruchomość należy traktować jako nieruchomość rolną w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego i tym samym objąć reżimem ustalonym w art. 2a tej ustawy, czy też, tak jak wywodzi spółka, jako nieruchomość nie mającą charakteru rolnego (podzielenie tego stanowiska musiałoby konsekwentnie prowadzić do uznania kontrolowanego postępowania administracyjnego za bezprzedmiotowe i wymagające umorzenia). Jak wynika z załączonego do akt sprawy wypisu z rejestru gruntów przedmiotowa działka, obejmująca powierzchnię 1,4715 ha stanowi użytki rolne tj. grunty orne klasy V (0,0825 ha) oraz grunty orne klasy VI (1,3890 ha). Ponadto w trakcie przeprowadzonych oględzin ustalono, że przedmiotowa działka jest porośnięta trawą i chwastami, a także nielicznymi drzewami owocowymi i krzakami bzu, a w jej sąsiedztwie znajdują się podobne, niezabudowane nieruchomości. Spółka wywodzi jednakże, że faktycznie działka nie jest wykorzystywana rolniczo, jest dewastowana i utraciła wartość użytkową dla wykorzystania jej w działalności rolniczej, a nadto, że słaba jakość gleby (klasa VI) uniemożliwia prowadzenie racjonalnej gospodarczyki rolnej i w okresie 1995 – 2003 działka stanowiła działkę budowlaną w świetle obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego miasta B.. W świetle ustawowej definicji nieruchomości rolnej, zawartej w art. 2 pkt 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, przez nieruchomość tego rodzaju należy rozumieć nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele inne niż rolne. Z racji tego, że przedmiotowa nieruchomość nie jest obecnie objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który przeznaczałby ją na cele inne niż rolne (nie ma znaczenia w tym kontekście to, iż plan taki obowiązywał w przeszłości), przyjęcie iż obrót tą nieruchomością nie podlega reżimowi z art. 2a ustawy wymagałoby bezspornego wykazania, iż nieruchomość nie odpowiada kryteriom nieruchomości rolnej, ustalonym w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 46 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. 2017, poz. 459 ze zm.) – dalej k.c. nieruchomością jako rzeczą jest część powierzchni ziemskiej stanowiąca odrębny przedmiot własności (grunt). Z art. 461 k.c. wynika, że nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 listopada 2006r., sygn. akt I OSK 132/06, publ. LEX, wskazano, że zgodnie z art. 461 k.c. nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Art. 461 k.c. jest podstawowym przepisem zawierającym definicję kodeksową nieruchomości rolnej. Definicja ta ma także zastosowanie do wszystkich innych ustaw dotyczących nieruchomości (gruntów rolnych), chyba że zawierają one postanowienia odmienne. O rolniczym charakterze gruntu przesądza tylko jego rolnicze przeznaczenie, a nie sposób obecnego wykorzystywania. Dlatego do nieruchomości rolnej należą także odłogi i ugory, które potencjalnie biorąc mogą być wykorzystywane rolniczo. Kryterium wyodrębniającym (cechą wyróżniającą) nieruchomość rolną jest zatem możliwy sposób jej wykorzystania. Nie jest konieczne rzeczywiste prowadzenie działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej, zwierzęcej lub ogrodniczej, sadowniczej czy rybnej (E. Skowrońska-Bocian [w:] K. Pietrzykowski (red.): Kodeks cywilny, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002, t. 1, s. 131). Dla zakwalifikowania nieruchomości rolnej wystarczy możliwość takiego wykorzystania. (...) Nieruchomość rolna została (...) zdefiniowana w niepełny sposób w art. 461 k.c., to jest od strony przydatności do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie. Rzecz w tym, że również pojęcie rolnictwa jest szerokie i trudne do zdefiniowania (wyrok SN z dnia 2 czerwca 2000r., sygn. akt II CKN 1067/98, OSP 2001/2/27). Wieloznaczność zwrotów użytych w przepisie art. 461 k.c. nie pozwala oprzeć zawartej tam definicji jedynie na kryterium językowym, mimo wielokrotnie podkreślanego w literaturze przedmiotu znaczenia wykładni gramatycznej jako pierwszej i najpewniejszej spośród wszystkich metod (por. też powołany wyżej wyrok SN z dnia 2 czerwca 2000r.). Interpretacja art. 461 k.c. prowadzi do wniosku, iż wskazuje on na czysto agronomiczne cechy gruntu, jakie powodują, że uzyskiwanie na nim produktów rolnych jest fizycznie możliwe. Co więcej, uzyskiwanie z gruntu płodów rolnych nie musi faktycznie następować. Artykuł 461 k.c. zadowala się tutaj możliwością, istnieniem pewnej potencjalnej perspektywy uzyskiwania z gruntu płodów rolnych, znajdującej swe uzasadnienie w fizyczno-agronomicznych właściwościach gruntu (por. A. Lichorowicz: Glosa do wyroku SN z dnia 2 czerwca 2000 r., sygn. akt II CKN 1067/98, OSP 2001/2/27). Dla wykładni definicji nieruchomości rolnej aktualne pozostało stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w uchwale z dnia 14 grudnia 1984r. (sygn. akt III CZP 78/84, OSN 1985, nr 10, poz. 149). W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że definicja nieruchomości rolnej określona jest przede wszystkich według kryterium przeznaczenia. Decydujące znaczenie ma gospodarczy, produkcyjny stan rzeczy, a nie okoliczność, że w skład działki lub działek wchodzą obok gruntów rolnych, czy też graniczą z nimi, nieużytki. Nie można rozciągnąć pojęcia nieruchomości rolnej na grunty, które z przeznaczenia swego takiego charakteru nie mają i nie mogłyby go mieć w przyszłości przy zastosowaniu odpowiednich zabiegów agrotechnicznych. Bez znaczenia pozostaje przy tym obszar takich nieużytków w stosunku do obszaru całej nieruchomości. Dla ustalenia istnienia możliwości wykorzystania nieruchomości na cele rolnicze pomocne mogą być zapisy w ewidencji gruntów oraz planach zagospodarowania przestrzennego (por. E. Skowrońska-Bocian [w:] K. Pietrzykowski (red.): Kodeks cywilny, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002, t. 1, s. 131-132). W świetle powyższych założeń nie ulega w ocenie Sądu wątpliwości, że przedmiotową nieruchomość, stanowiącą według ewidencji gruntów użytki rolne i to grunty orne, należy obligatoryjnie traktować jako nieruchomość rolną w rozumieniu art. 461 k.c. Sam niekwestionowany fakt zaprzestania użytkowania rolnego nieruchomości nie może być bowiem w żadnym wypadku utożsamiany z ustaniem (i to nieodwracalnym) możliwości prowadzenia na nieruchomości produkcji rolnej. Tym samym, z racji braku planu miejscowego, przeznaczającego przedmiotową nieruchomość na cele inne niż rolne, należy konsekwentnie uznać, iż nieruchomość ta spełnia jednocześnie kryteria nieruchomości rolnej, wskazane w art. 2 pkt 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, co przesądza o przedmiotowości postępowania przeprowadzonego przez Prezesa ANR i Ministra i o prawidłowości wydanych w sprawie decyzji. Z wymienionych przyczyn Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło