II SA/Rz 869/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Magdalena Józefczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Likwidacji w [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty zmiennej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Likwidacji w [...] w [...] kwotę 488 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt osiem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Organ"), decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 272ust. 1, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2020 r. poz. 310, dalej: "ustawa – Prawo wodne") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: "K.p.a."), określił Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w likwidacji w [...] (dalej: "Skarżący"/"Przedsiębiorstwo") za okres IV kwartału 2020 roku opłatę zmienną w wysokości 16.244,00 zł za pobór wód podziemnych ze studni wierconych: S-1, S-2, S-3, S-4, S-5, S-6 i S-7. W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że Organ w formie informacji kwartalnej ustalił Skarżącemu wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych ze studni wierconych za ww. okres i kwotę. W reklamacji Przedsiębiorstwo nie zgodziło się z wysokością opłaty za pobór wód podziemnych ze studni wierconych i podniosło, iż opłata zmienna winna być ustalona w oparciu o wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej określonej w § 5 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. poz. 2502 ze zm., dalej: "rozporządzenie"), a nie o stawkę określoną w § 5 ust. 1 pkt 27 lit.a rozporządzenia. Organ nie uwzględnił reklamacji i zaskarżoną decyzją określił opłatę zmienną. Wskazał, że zastosowanie art. 274 pkt 4 ustawy – Prawo wodne, który określa górne jednostkowe stawki opłaty za pobór wód w formie opłaty zmiennej, w preferencyjnej wysokości, jest objęty wyłącznie pobór wód dokonywany przez przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne do celów zbiorowego zaopatrzenia mieszkańców w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Przedsiębiorstwo nie posiada aktualnych zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę, nie jest zatem przedsiębiorstwem wodociągowo- kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2020 r., poz. 2028 ze zm., dalej: "ustawa"). Dokonuje ono hurtowej sprzedaży wód do gmin. Tego typu sprzedaży wody do gminy nie można uznać za mieszczącą się w poborze do celów realizacji zadań własnych gminy. Sposób wykorzystania wody przez jej nabywcę (np. gminę) jest nieistotny z punktu widzenia wysokości opłaty zmiennej za pobór wody. Powiązanie celu poboru wód z podmiotem korzystającym z usługi wodnej, a nie z końcowym odbiorcą zapewnia prawidłowe ustalenie daniny publicznej na podstawie niebudzących wątpliwości danych. Zatem opłata została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo wodne, jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych do celów poboru, uzdatniania i dostarczania wody (0,115 zł za 1 m3) pomnożonej przez współczynnik różnicujący odpowiadający procesowi uzdatniania (0,5) i ilości pobranych wód podziemnych (282500 m3). W skardze Przedsiębiorstwo zarzuciło: - naruszenie przepisów ustawy - Prawo wodne w zw. z § 8 pkt 1 rozporządzenia poprzez przyjęcie § 8 rozporządzenia jako podstawy ustalenia opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych, podczas gdy cytowany przepis odnosi się do opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych. - naruszenie § 5 ust. 1 pkt. 40 rozporządzenia w zw. z art. 274 pkt 4 ustawy – Prawo wodne poprzez jego niezastosowanie i tym samym nie dokonanie obliczenia opłaty na podstawie celu określonego w tym przepisie oraz obliczenie opłaty z pominięciem oświadczenia podmiotu złożonego ze wskazaniem celu pkt 40. 2. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w szczególności: - przepisu art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie należytego postępowania dowodowego w zakresie faktycznej działalności Przedsiębiorstwa z uwzględnieniem celów oraz struktury organizacyjnej i zrównywanie Skarżącego ze spółkami gminnymi co skutkowało błędną kwalifikacją przy naliczaniu opłaty. - przepisu art. 7a § 1 i art. 81a § 1 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie i rozstrzygnięcie wątpliwości w zakresie mających w sprawie zastosowanie przepisów, jak i stanu faktycznego, na niekorzyść skarżącego, a to w sytuacji, w której brak było przesłanek opisanych w § 2 ww. przepisów, art. 8 § 2 K.p.a., poprzez zastosowanie odmiennej od stosowanej dotychczas praktyki rozpoznawania podobnych spraw, polegające na zmianie zasad ustalania opłat w przypadku podmiotów wykonujących zadania własne gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. - naruszenie przepisu art. 170 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") poprzez pominięcie stanowiska wyrażonego w wyrokach WSA w Rzeszowie z dnia 9 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 1273/20 i sygn. akt II SA/Rz 1272/20, które zapadły pomiędzy stronami dla opłat zmiennych za okres I i II kwartału 2019 r. Przedsiębiorstwo wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podkreślone zostało, że organ jako podstawę obliczenia opłaty przyjął mylnie § 5 ust. 1 pkt 27a rozporządzenia uznając jednocześnie, że skarżący prowadząc sprzedaż wody w formie hurtowej nie jest przedsiębiorstwem wodno- kanalizacyjnym realizującym zadania "zbiorowego zaopatrzenia w wodę". Takie obliczenie opłaty stoi w sprzeczności z "Oświadczeniem podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych". W złożonym oświadczeniu całkowita ilość pobranych wód zaliczona została na cel określony w § 5 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia, tj. cel polegający na realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Powołany przez organ przepis § 5 ust. 1 pkt 27 lit.a rozporządzenia nie wskazuje odbiorców finalnych lecz operuje konkretnymi celami jakimi są: pobór, uzdatnianie i dostarczanie wody. Skoro w tym przepisie prawodawca nie posłużył się wprost kryterium podmiotowym, to brak podstaw do tego, aby kierując się wyłącznie tym, komu skarżący dostarczał wodę, opłatę zmienną ustalać w oparciu o stawki jednostkowe z tego przepisu. Organ nie wziął pod uwagę tego, że wyłącznym zakresem działania Przedsiębiorstwa, a więc i celem poboru wód, jest realizacja zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Od momentu utworzenia Przedsiębiorstwa, tj. 1 stycznia 1976 r. przedmiotem jego działalności było zaspokojenie potrzeb społecznych w zakresie m in. wodociągów i kanalizacji, co potwierdza także statut. W konkluzji podkreślono, że organ w sposób nieuprawniony zastosował stawkę jednostkową z § 5 ust. 1 pkt 27 lit.a rozporządzenia błędnie przyjmując, że o zastosowaniu tej stawki decyduje jedynie to, że pobrane wody dostarczane są finalnie określonej kategorii podmiotów, przez co wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych została ustalona w sposób niezgodny z art. 272 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo wodne Przedsiębiorstwo dostarcza wodę zakładom komunalnym gmin i okoliczność ta przesądza ostatecznie, że wody pobierane i sprzedawane jednostkom organizacyjnym (spółkom) gmin [...], [...] i [...] do celów realizacji zadań własnych tych gmin w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi w pełni odpowiadają definicji z art. 272 ust. 2 i art. 274 pkt 4 ustawy – Prawo wodne i w związku z tym w tym zakresie zastosowanie ma jednostkowa stawka opłaty zmiennej wyrażona w § 5 ust. 1 pkt. 40 rozporządzenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. I. Stan sprawy jest następujący. Poza sporem pozostaje, że Przedsiębiorstwo korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego przez Organ decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. Jest więc obowiązane ponosić opłaty za usługi wodne. Przedsiębiorstwo w oświadczeniu podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych z dnia 7 stycznia 2021 r. wskazało, że w IV kwartale 2020 roku pobrało 282 500 m3 do celów realizacji zadań własnych gminy w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi (cel 40). Organ informacją z dnia 16 lutego 2021 r. ustalił opłatę zmienną w kwocie 16.244 zł. W informacji wskazano, że opłata obliczona została zgodnie z art. 272 ust. 1 ustawy – Prawo wodne, przy zastosowaniu wysokości jednostkowej stawki opłaty zmiennej określonej w § 5 ust. 1 pkt 27 lit.a rozporządzenia oraz współczynnika różnicującego (§ 5 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia). W reklamacji Przedsiębiorstwo podniosło, że opłata winna być naliczona zgodnie z celem podanym w oświadczeniu, tj. w oparciu o § 5 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia. Wskazało też, że stanowisko takie zajął WSA w Rzeszowie w sprawie sygn. II SA/Rz 1272/20. Reklamacja nie została uwzględniona i Organ, decyzją z dnia [...] marca 2021 r. ustalił opłatę zmienną za IV kwartał 2020 r. w kwocie 16.244 zł. Decyzja ta stanowi przedmiot skargi. II. Jest faktem notoryjnym, że wyrokiem z dnia 9 lutego 2021 r. sygn. II SA/Rz 1272/20, tutejszy Sąd, po rozpoznaniu skargi Przedsiębiorstwa na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] (organ odwoławczy) z dnia [...] września 2020 r., utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w [...] (organ I instancji) z dnia [...] lipca 2020 r. w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty zmiennej za pobór wody podziemnej za okres II kwartału 2019 r. - uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję. Również wyrokiem z tej samej daty, sygn. II SA/Rz 1273/20, uchylił decyzje tych organów w przedmiocie ustalenia Przedsiębiorstwu opłaty zmiennej za pobór wody podziemnej za okres I kwartału 2019 r. Wyroki te są prawomocne. III. Zgodnie z art. 170 P.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W orzecznictwie podkreśla się, że moc wiążąca wyroku określona w art. 170 P.p.s.a. oznacza, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku (zob. np. wyroki NSA z dnia 18 września 2018 r. sygn. I OSK 2714/18, z dnia 25 listopada 2020 r. sygn. II FSK 1935/18). IV. Mając na uwadze prawomocne wyroki tut. Sądu sygn. akt II SA/Rz 1272/20 oraz II SA/Rz 1273/20 Sąd stwierdza, że przesądzone zostały i ponownie nie mogą być badane następujące kwestie: - po pierwsze, strona Skarżąca nie ma statusu przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego w rozumieniu ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków; Przedsiębiorstwo dysponuje jednak odpowiednim pozwoleniem wodnoprawnym na usługę wodną polegającą na poborze wód podziemnych "dla potrzeb wodociągu gminnego" (decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] z dnia [...] lutego 2019 r.); - po drugie, z faktu braku zezwolenia na zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków Organ wysunął nieuprawniony wniosek, że skoro gminom ([...], [...], [....]) woda nie jest dostarczana przez przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne, to tym samym zakupiona przez ww. gminy, na podstawie umów sprzedaży hurtowej woda przeznaczona do spożycia przez ludzi, nie jest dostarczana ostatecznie przez gminy w ramach zadania publicznego zbiorowego zaopatrzenia mieszkańców gminy w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi; - po trzecie, przesądzone zostało, że wody pobierane i sprzedawane jednostkom organizacyjnym (spółkom) gmin [...], [...] i [...] do celów realizacji zadań własnych tych gmin w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi w pełni odpowiadają definicji z art. 272 ust. 2 i art. 274 pkt 4 ustawy – Prawo wodne i w związku z tym w tym zakresie zastosowanie ma jednostkowa stawka opłaty zmiennej wyrażona w § 5 ust. 1 pkt 40 rozporządzenia. Przesądzenie tych kluczowych zagadnień oznacza, że w rozpoznawanej sprawie ustalenia wymaga jedynie zakres ilościowy wód pobieranych przez stronę skarżącą na cele realizacji zadań własnych ww. gmin w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, w okresie IV kwartału 2020 roku. Końcowo wskazać należy, że zgodnie z art. 552 ust. 2 ustawy – Prawo wodne, ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do dnia 31 grudnia 2020 r. następuje na podstawie: 1) określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym celu i zakresu korzystania z wód; 2) pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli gospodarowania wodami lub ustaleń z przeglądów pozwoleń wodnoprawnych; 3) pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli pozwoleń zintegrowanych. Natomiast w myśl z art. 552 ust. 2a ustawy – Prawo wodne, ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne w okresie do dnia 31 grudnia 2020 r. następuje również na podstawie: 1) odczytów z przyrządów pomiarowych dokonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami albo 2) oświadczeń podmiotów obowiązanych do ponoszenia opłat za usługi wodne, za poszczególne kwartały. W przypadku złożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 552 ust. 2a pkt 2 ustawy – Prawo wodne, w celu ustalenia wysokości opłaty, o której mowa w art. 272 ust. 1 i 2 tej ustawy, organy orzekające w sprawie mają obowiązek ustalenia ilości w m3 pobranych wód podziemnych z tym jednak zastrzeżeniem, że jeżeli strona skarżąca pobiera wody podziemne do różnych celów lub potrzeb, organy te muszą ustalić, jaka ilość wód podziemnych jest pobierana do celów realizacji zadań własnych ww. gmin w zakresie zbiorowego zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi. Oczywiste jest bowiem, że korzystna (obniżona) stawka jednostkowej opłaty może mieć zastosowanie tylko do ilości wód podziemnych pobranych i przekazanych gminom na powyższe cele. Organy muszą zatem zweryfikować informacje zawarte oświadczeniu, o którym mowa w art. 552 ust. 2a pkt 2 ustawy – Prawo wodne, w świetle umów sprzedaży hurtowej zawartej między stroną skarżącą a przedsiębiorstwami wodno-kanalizacyjnymi gmin [...], [...] i [...]. Z tych przyczyn Sąd orzekł, jak w wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a oraz lit.c. P.p.s.a. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 P.p.s.a.