III OZ 1164/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 670/21 o odrzuceniu skargi G.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia oddalić zażalenie. G.G. w piśmie z dnia 5 maja 2021 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Sąd pierwszej instancji pismem z dnia 29 czerwca 2021 r. wezwał skarżącego, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, do uzupełnienia braków formalnych skargi przez podanie numeru PESEL. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie, po dwukrotnym jej awizowaniu w dniu 5 i 13 lipca 2021 r., została włączona do akt sprawy ze skutkiem doręczenia G.G. z dniem 19 lipca 2021 r. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi ze strony skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 670/21 odrzucił skargę. W uzasadnieniu postanowienia podał, że zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Przepis art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. wymaga, aby w przypadku, gdy pismo jest pierwszym pismem wniesionym w sprawie, zawierało numer PESEL osoby fizycznej wnoszącej takie pismo. Stosownie do treści art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Skarga, której braków formalnych nie uzupełniono w wyznaczonym terminie, podlega odrzuceniu przez sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skarżący, pomimo wezwania, nie podał numeru PESEL, co skutkowało odrzuceniem skargi w oparciu o w/w przepis. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia G.G. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie ze stanowiska zajętego w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji. Stwierdził, że pomimo stałej kontroli skrzynki pocztowej nie znalazł w niej żadnego awiza świadczącego o skierowaniu do niego wezwania przez Sąd. W jego ocenie, nie przekazano mu awiza z uwagi na brak dojścia do skrzynki pocztowej, którą ma zawieszoną na bramie, bądź umieszczono awizo w taki sposób, że skarżący go nie zauważył. Od miejscowego listonosza uzyskał informację, że cyt.: "nie będzie do mnie dochodził bo sobie połamie nogi". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji zasadnie wezwał G.G. do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez podanie numeru PESEL. Z treści art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. wynika, że jeśli pismo strony będącej osobą fizyczną jest pierwszym pismem w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej (a tak było w niniejszej sprawie), to powinno zawierać numer PESEL. Przy tym bez znaczenia jest to, czy numer PESEL strony skarżącej znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, gdyż postępowanie administracyjne i postępowanie sądowoadministracyjne są postępowaniami odrębnymi, prowadzonymi na podstawie odrębnych przepisów i w formie osobnych akt sprawy. Jednocześnie ustawodawca wyraźnie zastrzegł konieczność wskazania numeru PESEL osoby fizycznej przy pierwszej czynności w sprawie. Z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (druk Sejmu VIII kadencji nr 3260) wynika, że obowiązek podania numeru PESEL strony postępowania wnoszącej pismo procesowe do sądu jest związany z wprowadzeniem do postępowania przed sądami administracyjnymi możliwości doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu i konieczną w takim przypadku jednoznaczną identyfikacją strony postępowania. Z kolei art. 74a P.p.s.a. stanowi, że doręczanie pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest zależne od woli strony. Korzystanie albo niekorzystanie ze środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie jest zatem ciągłe w toku całego postępowania. Uzasadnia to stwierdzenie, że obowiązek podania numeru PESEL w pierwszym piśmie procesowym ma wymiar ogólny, a nie tylko taki, że numer ten jest konieczny w celu nadania biegu pismu procesowemu, w którym powinien być zamieszczony. W związku z tym, że na każdym etapie postępowania może powstać obowiązek sądu doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu, zrozumiałe jest, że ustawodawca uznał, iż strona postępowania powinna ten numer podać w pierwszym piśmie procesowym, niezależnie od tego, czy już zdecydowała się na doręczanie pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego. Ponadto zaznaczyć należy, iż także po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie, a więc już po zwrocie organowi akt administracyjnych, może powstać obowiązek doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu. Okoliczność ewentualnego znajdowania się numeru PESEL w aktach administracyjnych nie ma zatem przesądzającego znaczenia, gdyż – jak już wskazano – wszystkie dane powinny znajdować się w aktach sądowych. Następnie należało ocenić, czy przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi została skarżącemu doręczona skutecznie oraz czy w wyznaczonym terminie wykonał on wezwanie Sądu. Przepis art. 73 P.p.s.a. wskazuje na jedną z form tzw. doręczeń zastępczych, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk jej adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, że takie doręczenie nastąpiło. Z adnotacji operatora pocztowego umieszczonych na kopercie, w której wezwanie Sądu zostało przesłane skarżącemu na wskazany przez niego adres wynika, że przesyłka została prawidłowo dwukrotnie awizowana. Pierwsze awizowanie miało miejsce w dniu 5 lipca 2021 r., zaś ponowne – w dniu 13 lipca 2021 r. Przesyłkę – jako niepodjętą w terminie – zwrócono do nadawcy w dniu 21 lipca 2021 r. Z koperty wynika również, iż w dniu 5 lipca 2021 r. umieszczono zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu pisma we wskazanym urzędzie pocztowym, które umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 73 P.p.s.a., prawidłowo uznał przesyłkę za skutecznie doręczoną z dniem 19 lipca 2021 r. Stwierdzenie G.G., że awiza nie otrzymał, może być rozważane wyłącznie jako przypuszczenie, to jednak aby przyznać mu charakter faktu, adresat przesyłki musiałby uprawdopodobnić, że tak rzeczywiście było, czego jednak – w okolicznościach niniejszej sprawy – nie uczynił. Skarżący zmierza bowiem do obalenia domniemania skuteczności doręczenia zastępczego jedynie na podstawie własnego twierdzenia, co godzi w samą istotę instytucji doręczenia zastępczego. Obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 P.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizowania poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło. Twierdzenia skarżącego o prawdopodobnych przyczynach braku awiza w skrzynce pocztowej są jednostronne, a na ich poparcie nie przedstawił on przekonywujących dowodów. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 P.p.s.a. może być obalone jedynie wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością, co w tej sprawie nie miało miejsca, gdyż świadectwo faktu i daty awizowanej przesyłki nie zostało skutecznie obalone ani w toku postępowania sądowoadministracyjnego, ani w wyniku np. reklamacji usług pocztowych w oparciu o zasady określone w rozporządzeniu Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz. U. z 2019 r., poz. 474 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie fakt nieuzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez podanie numeru PESEL, jest bezsporny i nie jest przez skarżącego kwestionowany. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Skoro zatem, pomimo prawidłowo doręczonego skarżącemu w dniu 19 lipca 2021 r. (w trybie zastępczym) wezwania Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi, wraz z pouczeniem o skutkach niewykonania tego wezwania, nie zostało ono przez G.G. wykonane, to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie prawidłowo odrzucił skargę jako niedopuszczalną. Dodatkowo wyjaśnić należy, iż podnoszone przez skarżącego w uzasadnieniu zażalenia okoliczności nie mają wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Mogłyby one być rozważane przy rozpoznawaniu ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, a nie w niniejszym postępowaniu, dotyczącym odrzucenia skargi z powodu bezsprzecznego uchybienia terminu do jej wniesienia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.