III FSK 3951/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, , po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 869/20 w sprawie ze skargi "N." sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 14 lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 17 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 869/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone przez "N." sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: spółka) postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) w Warszawie z dnia 14 lutego 2020 r. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 9 grudnia 2019 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Skargę kasacyjną wywiódł DIAS. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej P.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: u.p.e.a.) poprzez niewłaściwe uznanie, iż w sprawie nie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 152 § 1 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe uznanie, iż organy egzekucyjne były zobligowane do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na postawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. z uwagi na treść art. 152 § 1 P.p.s.a i wynikającą z niego niemożność egzekwowania; 3) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku oraz niewyjaśnienie kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w szczególności, czy wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. DIAS wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ zrzekł się przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. W rozpoznanej sprawie kwestią sporną jest, czy organ egzekucyjny ma obowiązek zawiesić postępowanie egzekucyjne w przypadku wystąpienia sytuacji normowanej art. 152 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, regulacja zawarta w art. 152 § 1 P.p.s.a. wywiera taki sam skutek, co wstrzymanie wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 tej ustawy. Podobnie jak w przypadku wstrzymania wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 P.p.s.a., tak w przypadku regulacji z art. 152 § 1 P.p.s.a. akt lub czynność nie podlega wykonaniu w ograniczonym czasie (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 stycznia 2016, II GSK 3698/15; z dnia 20 kwietnia 2017 r., II FSK 457/17; z dnia 10 października 2017 r., II FSK 2825/17; z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2561/17; z dnia 20 marca 2019 r., I GSK 870/18 – publ.: CBOSA). Przepis art. 152 § 1 P.p.s.a. "zawiesza" więc skutki prawne uchylonego aktu, przez co wstrzymuje możliwość egzekwowania wymagalnego obowiązku do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego. Przekłada się to na konieczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., ale w żadnym razie nie oznacza braku wymagalności obowiązku w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 2 lub art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W każdym z ostatnio przywołanych przepisów brak wymagalności obowiązku oznacza definitywne jego ustanie. Tylko w takim przypadku egzekucja jest bezprzedmiotowa. Ten przymiot nie występuje w razie czasowego wstrzymania wykonania aktu stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego będącego podstawą wszczęcia egzekucji. Takie też stanowisko zajął Sąd pierwszej instancji, zatem zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 152 § 1 P.p.s.a. jest bezzasadny. Dodać można, że w art. 56 § 1 u.p.e.a. zostały określone sytuacje, których wystąpienie zobowiązuje organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Podkreślić należy, że przepis ten nie pozostawia organowi luzu decyzyjnego odnośnie do zawieszenia postępowania, czyli organ nie może dokonywać wyboru, czy zawiesi to postępowanie, czy też nie zawiesi chociaż wystąpiła przesłanka wymieniona w przepisie. Skoro organ egzekucyjny ma obowiązek zawiesić postępowanie, jeśli wystąpi przesłanka określona w art. 56 § 1 u.p.e.a., a jak powyżej wykazano regulacja zawarta w art. 152 § 1 P.p.s.a. wywiera taki sam skutek, co wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, zaś wstrzymanie wykonania aktu stanowi przesłankę zawieszenia postępowania egzekucyjnego (art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), to oczywistym powinno być, że w razie wystąpienia tej przesłanki organ nie może prowadzić egzekucji. W niniejszej sprawie bezsprzecznie organ egzekucyjny nie zastosował się do dyspozycji z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Prowadził bowiem postępowanie egzekucyjne, mimo że mocą przepisu prawa nastąpiło wstrzymanie wykonania decyzji, w oparciu o którą wystawiony został tytuł wykonawczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzję tę uchylił wyrokiem z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 219/19 i wobec braku odmiennego postanowienia Sądu, nastąpiło wstrzymanie wykonania uchylonej decyzji mocą art. 152 P.p.s.a. Pomimo to organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjnego i w jego ramach podejmował czynności mające na celu ujawnienie majątku spółki. Czynności takie podjął m.in. w dniu 20 września 2019 r. i 29 października 2019 r. Na skutek poczynionych ustaleń organ umorzył postępowanie egzekucyjne postanowieniem z dnia 9 grudnia 2019 r. z tej przyczyny, że nie uzyska kwoty przewyższającej wydatki. Działania organu pozostają w oczywistej sprzeczności z art. 56 § 1 u.p.e.a., ale też naruszają art. 59 § 2 tej ustawy. Jak już wyjaśniono, w świetle obowiązujących przepisów prawa, organ nie może podejmować żadnych czynności w czasie, gdy postępowanie zostało wstrzymane mocą przepisu prawa. Jedyną czynnością, jaką organ ten może i powinien wykonać w takiej sytuacji, to wydać postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Zatem stwierdzić należy, że to nie Sąd pierwszej instancji, ale organ swoimi działaniami naruszył art. 52 § 2 umarzając postępowanie egzekucji, podczas gdy nie miał prawa tego zrobić. Dlatego zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a. jest niezasadny. Spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego uchyla się zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., ponieważ w ogóle nie został uzasadniony. Przede wszystkim wbrew wymogom art. 174 pkt 2 i art. 176 P.p.s.a. nie wykazano wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Co najwyżej powiedzieć można, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi i standardy, o których stanowi art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano sformułowane w skardze zarzuty oraz wskazano podstawę prawną oddalenia skargi. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Wyrok poddaje się kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. s. J. Sokołowska s. J. Brolik s. T. Zborzyński