I FZ 199/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mariusz Golecki po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. Ć. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 863/21 w przedmiocie odrzucenia skargi A. Ć. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 30 kwietnia 2021 r. nr 1201-IOP2- 3.603.2.5.2020.5, w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznych dotyczących podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2015r., postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z 19 sierpnia 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 863/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę A.Ć. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: "Organ") z 30 kwietnia 2021 r., w przedmiocie odmowa uchylenia decyzji ostatecznych dotyczących podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2015 r., jako złożoną po terminie. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Skarżąca odebrała zaskarżoną decyzję w dniu 18 maja 2021 r., w związku z tym ostatni dzień terminu do złożenia skargi przypadał na 17 czerwca 2021 r. Wedle stempla pocztowego na kopercie z nadania skargi, skarga została nadana 21 czerwca 2021 r. Przy takim stanie faktycznym WSA w Krakowie odrzucając skargę 19 sierpnia 2022 r. przytoczył treść art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), według którego skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd wskazał, że stosownie do art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia należy odrzucić, stąd też przedmiotowa skarga Skarżącej została na podstawie ww. przepisu p.p.s.a. odrzucona. 2. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w zażaleniu zarzuciła przedmiotowemu postanowieniu naruszenie art. 53 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 148 § 1 w zw. z art. 149 w zw. z art. 150 § 1 p. 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm., dalej: "O.p.") oraz art. 58 § 1 p. 2 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi wniesionej przez Skarżącą, jako spóźnionej, mimo że Skarżącej nigdy prawidłowo nie doręczono zaskarżonej decyzji Organu, a zatem formalnie nie rozpoczął się dla Skarżącej bieg terminu do wniesienia skargi. W związku z powyższym Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie pełnomocnikowi Skarżącej z urzędu wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu, które nie zostało przez Skarżącą pokryte w całości ani w części. Skarżąca wskazała, że odpis zaskarżonej decyzji został odebrany w dniu 18 maja 2021 r. w urzędzie pocztowym przez osobę podpisującą się, jako "W.Ć". W odpowiedniej rubryce druku pocztowego zostało zaznaczone, że osoba ta jest pełnoletnim domownikiem Skarżącej. Skarżąca przytoczyła w skardze treść art. 149 O.p., według której: "w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi". Według Skarżącej O.p. nie przewiduje, zatem oddania pisma do rąk dorosłego domownika w urzędzie pocztowym, a stwarza taką możliwość jedynie przy doręczeniu w miejscu zamieszkania. Skarżąca powołała się dodatkowo na art. 150 § 1 O.p., który przewiduje możliwość pozostawienia pisma w placówce operatora pocztowego przez okres 14 dni z zawiadomieniem adresata o tym fakcie (art. 150 § 2 O.p.), ale tylko "w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149". Według stanowiska skarżącej zestawienie tych przepisów prowadzi do wniosku, że doręczenie dorosłemu domownikowi może nastąpić tylko w miejscu zamieszkania adresata, a tryby doręczenia z art. 149 i 150 O.p. są całkowicie rozłączne. Według stanowiska Skarżącej wyrażonego w zażaleniu nie jest tym samym możliwe na podstawie przepisów O.p. skuteczne doręczenie przesyłki awizowanej przez wydanie jej domownikowi adresata. Reasumując w sprawie nie doszło do prawidłowego doręczenia decyzji Skarżącej, bowiem wydanie przez pracownika poczty przesyłki innej osobie niż Skarżąca wyklucza przyjęcie skutecznego doręczenia na podstawie art. 150 § 1 p. 1 i § 2 O.p. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zażalenie podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Stosownie do art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Skargę wniesioną po terminie do jej wniesienia Sąd odrzuca zgodnie z regulacją art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skuteczność doręczenia domownikowi w sprawach podatkowych należy rozpatrywać na gruncie przesłanek określonych w art. 149 O.p. Zgodnie z tym przepisem doręczyciel może zostawić pismo pełnoletniemu domownikowi w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem wskazanym, jako adres do doręczeń w kraju. Odbiór jest potwierdzany przez domownika własnoręcznym podpisem, ze wskazaniem daty doręczenia. Przesyłka, której domownik nie przyjął, może być również doręczona sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - o ile osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Przesyłka, której nikt w zastępstwie podatnika nie odebrał, trafia na dwa tygodnie do placówki pocztowej. Adresat jest dwukrotnie zawiadamiany o możliwości odebrania tam pisma. Zgodnie z treścią art. 150 O.p. awiza umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy nie jest to możliwe - na drzwiach mieszkania adresata lub miejsca wskazanego, jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na jego posesję. Pismo przechowywane w placówce pocztowej, które nie zostanie podjęte w ciągu 14 dni od dnia zostawienia pierwszego zawiadomienia, uznaje się za doręczone z upływem ostatniego dnia tego okresu. Istotą przedmiotowej sprawy jest, to, czy skutecznym jest doręczenie przez odebranie przez domownika podatnika adresowanej do podatnika awizowanej przesyłki w placówce pocztowej. Zagadnienie to stało się przedmiotem orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, który min. w wyroku z dnia 30 stycznia 2018 r. sygn. akt II FSK 32/16 orzekł, że "art. 149 O.p., w zakresie, w jakim przepis ten odnosi się do pełnoletniego domownika adresata, dotyczy sposobu doręczenia przesyłki wyłącznie w miejscu zamieszkania adresata, de facto w sytuacji, gdy niemożliwe okazało się bezpośrednie doręczenie adresatowi w jego mieszkaniu. Zgodnie, bowiem z tym przepisem (zd. 1) "W przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, [...]". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, treść art. 149 O.p. nie przekłada się na sposób interpretacji art. 150 § 1 pkt 1 tej ustawy. Ten ostatni przepis, stanowiąc odrębne od art. 149 O.p. unormowanie, nie określa warunków wydania pisma. Art. 150 § 1 pkt 1 O.p. reguluje wyłącznie miejsce przechowywania pisma (tj. u operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe) oraz czas jego przechowywania (okres 14 dni). Wbrew stanowisku zawartemu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, zasadny jest wobec tego wniosek, że kwestie wydania korespondencji uprawnionemu przez operatora pocztowego, dokonywane winny być zgodnie z zasadami (unormowaniami) przyjętymi dla tego operatora". Przesyłka pocztowa, jeżeli nie jest nadana na poste restante (tj. pod adres urzędu pocztowego, zamiast pod adres odbiorcy), może być wydana ze skutkiem doręczenia przez domownika adresata awizowanej przesyłki w urzędzie pocztowym. Możliwość taką przewiduje art. 37 ust. 2 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 896, dalej: "prawo pocztowe"). Według tego przepisu przesyłkę taką może skutecznie odebrać osoba pełnoletnia zamieszkała razem z adresatem, jeżeli adresat nie złożył w placówce pocztowej zastrzeżenia w zakresie doręczenia przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego. Nadto dodatkowym wymogiem w przypadku odbioru przesyłki przez domownika w placówce pocztowej jest złożenie przez niego na piśmie oświadczenia o zamieszkiwaniu razem z adresatem. Doręczenie pisma w tych warunkach skutkuje przyjęciem, że dniem doręczenia pisma adresatowi w taki zastępczy sposób jest dzień jego doręczenia do rąk dorosłego domownika (osobie pełnoletniej stale zamieszkałej z adresatem). Jak wynika z akt sprawy, a w szczególności ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy potwierdzenia odbioru (tom I, k. 25 akt wznowieniowych II instancji) wynika, że " Oznaczoną wyżej przesyłkę doręczono", a poniżej podkreślono zwrot "pełnoletniemu domownikowi". Adnotacja ta uzupełniona została podpisem odbiorcy pisma. Dodać również należy, iż w trakcie postępowania, korespondencja była już odbierana przez W. Ć., a w zamieszczonych na nich adnotacjach był oznaczony, jako mąż Skarżącej (tom I, k. 30, 15 akt wznowieniowych I instancji). Powyższe, w ocenie NSA, wyczerpuje warunki, o których mowa w art. 37 ust.2 pkt 3 lit. b) ustawy – prawo pocztowe, tj. złożenia przez odbiorcę oświadczenie o zamieszkiwaniu razem z adresatem. Z akt administracyjnych sprawy, nie wynika też, że adresat złożył w placówce pocztowej zastrzeżenia w zakresie doręczania przesyłki rejestrowej. Przesyłka nie była dostarczana za zasadach poste restante. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności uznać należy, że sporna przesyłka doręczona została adresatowi w sposób zastępczy 18 maja 2021 r. w związku z tym ostatni dzień terminu do złożenia skargi przypadał na 17 czerwca 2021 r. Wbrew stanowisku Skarżącej, nie było, zatem podstaw do uwzględnienia skargi z uwagi na upływ terminu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.