II SA/Lu 218/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Marcinowski Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2021 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z [...] listopada 2020 r., znak: [...]; II. zasądza na rzecz T. K. od Inspektor Nadzoru Budowlanego kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z [...] stycznia 2021 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144, art. 149 § 3 k.p.a. i art. 150 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia T. K., Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z [...] listopada 2020 r., znak: [...] odmawiające wznowienia na wniosek T. K. postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją z [...] listopada 2018 r., znak: PINB. 7353-1/98/2018, udzielającą pozwolenia na użytkowanie pomieszczeń U1, U2, U3, U4, U5, U6, U7 usytuowanych w budynku handlowym zlokalizowanym na działkach nr: 19, 20, 21 i 22 położonych przy Al. [...] w B.. W dniu [...] października 2020 r. T. K. złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wyżej wskazaną decyzją, opierając swoje żądanie na dyspozycji art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organy obu instancji uznały ten wniosek za złożony po upływie ustawowego terminu, co skutkowało odmową wznowienia postępowania. W uzasadnieniu powołanego na wstępie postanowienia organ odwoławczy wskazał, że w fazie wstępnej rozpatrywania wniosku o wznowienie postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest do zbadania, czy podana we wniosku przyczyna mieści się w kategorii przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a. oraz, czy został zachowany termin określony w art. 148 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy podkreślił, że zbadanie zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego jest jego bezwzględnym obowiązkiem, bowiem wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia przez stronę terminowi do jego złożenia stanowiłoby rażące naruszenie prawa jako godzące w zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. W ocenie organu, zachowanie terminu do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania musi być udowodnione przez stronę, organ administracji zaś zobowiązany jest do weryfikacji twierdzeń wnioskodawcy i wyjaśnienia wszelkich wątpliwości, jakie przy tej okazji mogą się pojawić. Strona musi więc udowodnić, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie zostało złożone przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Organ wyjaśnił, że we wniosku z [...] października 2020 r. o wznowienie postępowania T. K. w żaden sposób nie udokumentował zachowania miesięcznego terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. Ponadto analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że wnioskodawca o okolicznościach, które w jego ocenie stanowią podstawę do wznowienia postępowania, wiedział znacznie wcześniej, aniżeli jeden miesiąc przed złożeniem podania o wznowienie postępowania, tj. już w dniu [...] listopada 2018 r., czyli w dacie doręczenia decyzji PINB w B. z [...] października 2018 r., znak: [...] W treści uzasadnienia wspomnianej decyzji organu pierwszej instancji znajduje się bowiem informacja, którą strona we wniosku z [...] października 2020 r. podnosi jako przesłankę do wznowienia postępowania. Organ podkreślił następnie, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania nie jest liczony od dnia, w którym strona dowiedziała się o instytucji wznowienia postępowania. Nie jest też istotna świadomość w zakresie prawnego znaczenia okoliczności faktycznej jako podstawy wznowienia. Wobec powyższego organ stwierdził, że złożenie przez T. K. wniosku o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie nastąpiło z naruszeniem terminu, o którym mowa jest w art. 148 § 1 k.p.a. Strona występująca z żądaniem wznowienia nie udowodniła bowiem zachowania tego terminu, a materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie potwierdza, że wniosek został złożony z jego uchybieniem. Skargę na powyższe postanowienie wniósł T. K., zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść orzeczenia, tj.: 1) art. 148 § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię "okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania", która nie może być wcześniejsza niż wydane rozstrzygnięcie, a także jej charakter, a w konsekwencji zastosowanie art. 149 § 3 k.p.a.; 2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia organu I instancji pomimo istnienia podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. i uchylenia decyzji organu I instancji z uwagi na naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa; 3) art. 40 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 32 k.p.a. w zw. z art. 33 § 2 k.p.a., gdyż pełnomocnictwo w postępowaniu o pozwolenie na użytkowanie zakończone decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. powinno być udzielone na piśmie; 4) naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak również błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 5) art. 107 § 3 k.p.a. zw. z art. 6 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a. poprzez ogólnikowe i niedostateczne uzasadnienie postanowienia, tj. brak wyczerpującego wskazania, dlaczego, zdaniem organu, Metropolitan lnvestment S.A., składając dnia [...].10.2018 r. wniosek o pozwolenie na użytkowanie części budynku handlowego, był stroną postępowania pomimo, że z księgi wieczystej wynika, że nie był właścicielem nieruchomości, a okoliczność ta jest nową okolicznością w niniejszej sprawie; 6) art. 40 § 1 k.p.a. w zw. z art. 110 § 1 k.p.a., gdyż pisma doręcza się stronie, zaś w niniejszej sprawie decyzja nie została doręczona stronie. W związku z powyższym skarżący zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zwartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje. Skarga jest zasadna. Organy administracji obu instancji wydały rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku skarżącego przedwcześnie, z pominięciem istotnych okoliczności sprawy. Nie ulega wątpliwości, że jako podstawę wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z [...] listopada 2018 r., znak: [...], udzielającą pozwolenia na użytkowanie pomieszczeń w budynku handlowym zlokalizowanym na działkach nr: 19, 20, 21 i 22 położonych przy Al. [...] w B. skarżący wskazał art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Okolicznością, na którą powołał się wnioskodawca, jest zmiana właściciela działek nr [...] i 22, która nastąpiła na mocy umowy sprzedaży zawartej przed notariuszem w dniu [...] lipca 2018 r. (akt notarialny nr rep. A [...]). Według wyjaśnień skarżącego, M. I. S.A. nie mógł skutecznie wnioskować o wydanie pozwolenia na użytkowanie pomieszczeń w budynku handlowym zlokalizowanym na działkach nr: [...], ponieważ od [...] lipca 2018 r. nie był już właścicielem tych nieruchomości. Co istotne w świetle zaistniałego w niniejszej sprawie sporu, skarżący wskazał, że o fakcie i dacie zawarcia tej umowy dowiedział się 23 października 2020 r. po zapoznaniu się z wydrukiem zupełnym z księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w B.. Jest to o tyle istotne, że w myśl art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Skoro, co jest w sprawie bezsporne, skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania [...] października 2020 r. (k. 1 akt adm.), zaś – według jego twierdzeń, o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania dowiedział się trzy dni wcześniej, tj. [...] października 2020 r., to należałoby przyjąć, że termin złożenia wniosku o wznowienie został zachowany. Organy zakwestionowały to stanowisko, uznając, że skarżący dowiedział się o podnoszonej we wniosku okoliczności już z treści uzasadnienia decyzji z [...] października 2018 r., doręczonej mu 13 listopada 2018 r. W istocie, gdyby podzielić wyjaśnienia organów, przekroczenie przez skarżącego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania byłoby niewątpliwe. Trzeba jednak zważyć, że w uzasadnieniu powołanej wyżej decyzji PINB w B. wskazał jedynie, że "właścicielem działek nr [...] i [...] jest firma P. B. Sp. z o.o. z siedzibą w W.". Nie ma jednak żadnej informacji o tym, w jakiej dacie wymieniona spółka stała się właścicielem tych działek. Zatem skarżący wprawdzie mógł z treści uzasadnienia decyzji z [...] października 2018 r. dowiedzieć się, że działki zmieniły właściciela, nie miał jednak podstaw, by zakładać, że zmiana ta nastąpiła przed złożeniem wniosku o wydanie pozwolenia na użytkowanie. Data zawarcia umowy sprzedaży została natomiast wskazana w treści księgi wieczystej, na którą powołuje się skarżący i której kopię dołączył do wniosku o wznowienie postępowania. Nie można z góry założyć, tak jak to zdaje się czynić organ odwoławczy, że skoro skarżący mógł powziąć wiadomość o zmianie właściciela działek nr [...] i [...] w dacie doręczenia decyzji z [...] października 2020 r., to składając wniosek o wznowienie postępowania w dniu 26 października 2020 r., uchybił terminowi określonemu w art. 148 § 1 k.p.a. We wniosku o wznowienie postępowania skarżący powołuje się bowiem nie tyle na samą okoliczność zmiany właściciela wymienionych działek, ale na datę zawarcia umowy ich sprzedaży, która miała miejsce przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie pomieszczeń w budynku wzniesionym na tych działkach, a o tej dacie – jak konsekwentnie twierdzi – dowiedział się dopiero z treści księgi wieczystej w dniu [...] października 2020 r. Należy podkreślić, że wskazany w art. 148 § 1 k.p.a. miesięczny termin na wniesienie wniosku o wznowienie postępowania jest terminem ustawowym, którego uchybienie nie podlega przywróceniu. Jednocześnie to strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) powzięła wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 maja 2019 r., VII SA/Wa 2624/18, LEX nr 2699564). Jednak to obowiązkiem organu jest jednoznaczne ustalenie kwestii dochowania przez stronę terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. W sytuacji, gdy organ ma w tym zakresie jakiekolwiek wątpliwości, powinien zażądać od wnioskodawcy dodatkowych wyjaśnień, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono, przedwcześnie uznając, że o okoliczności powoływanej jako podstawa wznowieniowa skarżący dowiedział się 13 listopada 2018 r. Powyższe uchybienie stanowi istotne naruszenie art. 148 § 1 k.p.a. mogące mieć wpływ na wynik sprawy i jako takie skutkujące uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu pierwszej instancji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). Sąd nie odniósł się do podniesionych w skardze zarzutów dotyczących istoty sprawy zakończonej ostateczną decyzją z 9 listopada 2018 r., znak: PINB. [...], udzielającą pozwolenia na użytkowanie pomieszczeń w budynku handlowym zlokalizowanym na działkach nr: [...] i [...] położonych przy Al. [...] w B.. Skoro przedmiotem kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu jest wyłącznie rozstrzygnięcie w przedmiocie zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postepowania, w którym organy w żaden sposób nie odniosły się do meritum sprawy zakończonej wskazaną decyzją, Sąd nie ma podstaw, by badać legalność tych zarzutów. Rozstrzygniecie w przedmiocie kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego przez profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 497 zł (wynagrodzenie dla radcy prawnego w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł), zostało wydane na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 powołanej wyżej ustawy. Rozpoznając sprawę ponownie, organ uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną, wnikliwie badając zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania i mając na uwadze, że ewentualne rozstrzygnięcie o odmowie wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminowi musi być jednoznaczne, nie budzące żadnych wątpliwości i przekonująco uzasadnione. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.