III FSK 4911/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej L.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 849/20 w sprawie ze skargi M. L. i L.L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 8 października 2020 r., nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od L.L. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 17 lutego 2021 r., I SA/Sz 849/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę M.L. i L.L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 8 października 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania własności nieruchomości. Sąd podał, że kluczowe znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia spornej kwestii co do przyznania własności nieruchomości na rzecz nabywców M. i A. W. ma przepis art. 112b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.". Następnie wskazał na okoliczność znaną z urzędu, że w dniu 4 lutego 2021 r. zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w sprawie o sygn. akt I SA/Sz 669/20 ze skargi M.L. i L.L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 10 sierpnia 2020 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia 26 czerwca 2020 r., znak: [...], w przedmiocie udzielenia przybicia nieruchomości, tj. działki gruntu nr [...] o powierzchni [...] ha, zabudowanej budynkiem handlowo-usługowym, położonej w P. przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Zatem, zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że wyżej powołanym wyrokiem Sąd - chociaż nieprawomocnie na dzień orzekania w niniejszej sprawie - przesądził, że postanowienie Naczelnika US w P. z dnia 26 czerwca 2020 r. w przedmiocie przybicia nieruchomości na rzecz jedynego licytanta, M. i A.W. (zaakceptowane przez organ II instancji), było ostateczne, natomiast nie jest i nie było sporne, że nabywca uiścił cenę nabycia. Tym samym nie budzi wątpliwości, że wystąpiły łącznie przesłanki przewidziane w art. 112b § 1 u.p.e.a., konieczne do wydania postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości, gdyż jak wynika z art. 112b § 1 u.p.e.a., jeżeli postanowienie o przybiciu stało się ostateczne i nabywca uiścił cenę nabycia, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o przyznaniu własności. W skardze kasacyjnej skarżący, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), dalej: "p.p.s.a.", zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a w zw. z art. 56 § 5 u.p.e.a. w zw. art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256), dalej: "k.p.a." przez jego niezastosowanie i uznanie że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji gdy skarżący wniósł o umorzenie części należności lub rozłożenie na raty a rozpoznanie ww. wniosku nie zostało zakończone a nadto tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 14 stycznia 2021 r. w sprawie I SA/Sz 697/20 uchylił zaskarżoną decyzje oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia należnych składek oraz wyrokiem z dnia 20 stycznia 2021 r. w sprawie I SA/Sz 737/20 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 111 m § 3 u.p.e.a. wobec niedostrzeżenia przez Sąd I instancji, iż skargi lub zażalenia wniesione w toku postępowania egzekucyjnego nie były jeszcze ostatecznie rozstrzygnięte i nie są rozstrzygnięte na dzień wniesienia skargi a mimo to, organ egzekucyjny nie wstrzymał wydania postanowienia o przybiciu do czasu ich rozstrzygnięcia czego konsekwencją było wadliwe wydanie przez organ postanowienia w przedmiocie przyznania własności nieruchomości; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organy w toku postępowania egzekucyjnego art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy w szczególności przez prowadzenie postępowania egzekucyjnego pomimo nierozpoznania wniosków i skarżących o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia zobowiązań; 4) art. 145 §1 lit c p.p.s.a w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej mimo jego oczywistej sprzeczności z ustalonym w sprawie stanie faktycznym oraz licznymi naruszeniami przepisów postępowania; 5) art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez nie zawieszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postępowania w sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie umorzenia zobowiązań skarżących będących podstawą egzekucji z nieruchomości w zakresie co do której doszło do nieprawomocnego przyznania własności. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej i zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie skargi M. i L.L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 8 października 2020 r. i uchylenie zakażonego postanowienia ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Organ, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40). Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego została oddalona, bowiem za nieskuteczne uznano zarzuty nie obejmujące przedmiotu sprawy. Przypomnieć trzeba, że zarówno z art. 183 § 1, jak i z art. 174 oraz art. 176 p.p.s.a. wynika, że do strony wnoszącej skargę kasacyjną należy takie zredagowanie tego środka odwoławczego, które umożliwi Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu odniesienie się do stanowiska Sądu pierwszej instancji we wszystkich kwestiach, które zdaniem strony zostały nieprawidłowo przez ten Sąd rozważone czy ocenione. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zarzuty kasacyjne oraz ich uzasadnienie nieodpowiadające wskazanym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności. Zaznaczyć należy, że Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych lub ich uzasadnienia. W petitum wniesionej w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, jednak w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wykazano ani wpływu zarzucanego naruszenia przepisów postępowania na wynik sprawy, ani w jaki sposób przepisy te zostały naruszone według skarżącego w odniesieniu do wyroku mającego za przedmiot postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości. W zaskarżonym wyroku Sąd wyraźnie podał, że kluczowe znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia spornej kwestii co do przyznania własności nieruchomości na rzecz nabywców ma przepis art. 112b u.p.e.a. Wskazał na istotne okoliczności faktyczne i uznał, że wystąpiły łącznie przesłanki przewidziane w art. 112b § 1 u.p.e.a., konieczne do wydania postanowienia o przyznaniu własności nieruchomości. Podkreśla się, że granice sprawy zakreślało postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości, a z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z wyjątkami niemającymi zastosowania w niniejszej sprawie). Sąd pierwszej instancji jest wobec powyższego związany "granicami sprawy", lecz nie jest związany "granicami skargi". Granice sprawy określone w powyższym przepisie oznaczają, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Istotnego znaczenia nabiera wobec powyższego zagadnienie tożsamości sprawy administracyjnej. Zgodnie z powszechnym stanowiskiem doktryny (por. B. Adamiak, Glosa do wyroku NSA z 23 stycznia 1998 r., I SA/Gd 654/96; OSP 1999/1, s. 51) na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Tożsamy pogląd wyrażany jest również w orzecznictwie (por. np. wyrok NSA z 18 czerwca 2020 r., I OSK 2265/19). Dlatego też Sąd pierwszej instancji, będąc związany granicami sprawy, nie miał podstaw do wkraczania swoimi ocenami prawnymi w sprawę inną, za którą należałoby uznać badanie zgodności z prawem niezaskarżonego obecnie orzeczenia. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązuje zasada skargowości, co oznacza, że sądy administracyjne mogą poddać kontroli określoną aktywność, bądź zaniechanie organów administracyjnych, jedynie na skutek skargi uprawnionego podmiotu. Istotnym w tym kontekście jest przedmiot zaskarżenia wskazany w skardze, którym sąd administracyjny jest związany. W niniejszej sprawie zaskarżone zostało postanowienie wydane na podstawie art. 112b u.p.e.a., czego nie tylko nie dostrzega skarżący, ale uważa, że WSA niepotrzebnie skupia się na tym przepisie. Można jedynie zauważyć, że w żaden sposób nie uzasadnia dlaczego nie miałby tego robić. Postanowienie wydane na podstawie art. 112b u.p.e.a. stanowiło przedmiot skargi rozpoznawanej przez Sąd pierwszej instancji zakreślając jednocześnie "granice sprawy" o których mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a. Tymczasem w skardze kasacyjnej skarżący, nie formułuje zarzutów w granicach sprawy, lecz odnosi je do: zawieszenia postępowania egzekucyjnego, (art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a w zw. z art. 56 § 5 u.p.e.a. w zw. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.); skarg lub zażaleń wniesionych w toku postępowania egzekucyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 111 m § 3 u.p.e.a. czy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). W innym przypadku zarzuty formułuje w tak szerokim ujęciu, które nie pozwala na ich kontrolę (art. 145 § 1 lit c p.p.s.a w zw. z art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. czy art 125 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Dlatego też zarzuty uznano za nieskuteczne i w sprawie orzeczono stosownie do art. 184 p.p.s.a. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a., art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Mirella Łent Sławomir Presnarowicz Stanisław Bogucki