II SA/Go 520/21

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2021-08-26

Skład orzekający: Sławomir Pauter, Jacek Jaśkiewicz, Kamila Karwatowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo orzekł o wymeldowaniu osoby z miejsca stałego pobytu, jeśli zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że osoba ta od dłuższego czasu nie zamieszkuje w tym lokalu i jej centrum życiowe znajduje się w innym miejscu?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo orzekł o wymeldowaniu, jeśli materiał dowodowy, w tym zeznania świadków, brak zużycia mediów (wody, prądu) oraz stan lokalu, jednoznacznie wskazują, że osoba opuściła miejsce stałego pobytu w sposób trwały i dobrowolny, a jej centrum życiowe znajduje się w innym miejscu. Ewidencja ludności ma charakter porządkowy i powinna odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy, a utrzymywanie fikcji meldunkowej jest sprzeczne z celem tej instytucji.
Stan faktyczny
Skarżąca M.F. została zameldowana na pobyt stały w lokalu przy ul. [...]. Właścicielka lokalu, G.R., złożyła wniosek o jej wymeldowanie, twierdząc, że skarżąca nie zamieszkuje tam od grudnia 2018 r. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, które obejmowało przesłuchania świadków, analizę zużycia mediów (wody i prądu) oraz oględziny lokalu, organy administracji stwierdziły, że skarżąca faktycznie opuściła lokal i jej centrum życiowe znajduje się w innym miejscu. Skarżąca kwestionowała te ustalenia, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania i twierdząc, że nadal mieszka w spornym lokalu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi M.F. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez M.F. jest decyzja Wojewody z dnia [...] kwietnia 2021 r., którą po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez w/w utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] października 2020 r. w przedmiocie wymeldowania skarżącej z pobytu stałego przy [...]. Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Skarżąca M.F. zameldowana jest na pobyt stały w [...]. Zajmuje tam lokal mieszkalny składający się z pokoju, kuchni i przedpokoju, stanowiący cześć większego lokalu mieszkalnego stanowiącego własność G.R. Skarżącej przysługuje do tak wyodrębnionej części lokalu mieszkalnego tytuł prawny w postaci służebności osobistej, ustanowionej na jej rzecz w wyniku działu spadku bez obowiązku uiszczania wynagrodzenia na rzecz właściciela lokalu mieszkalnego. G.R. wystąpiła do sądu powszechnego z pozwem o zniesienie służebności bez wynagrodzenia. Powództwo zostało oddalone. W dniu [...] grudnia 2019 r. do Urzędu Gminy wpłynął, za pośrednictwem platformy e-PUAP, wniosek G.R. w sprawie wymeldowania M.F. z miejsca stałego pobytu z lokalu mieszkalnego przy [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że M.F. nie zamieszkuje w spornym lokalu od [...] grudnia 2018 r. Przedmiotowy lokal opuściła dobrowolnie. W miejscu stałego zameldowania bywa bardzo rzadko, aby odebrać korespondencję. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Wójt Gminy wydał decyzję z dnia [...] lutego 2020 r. orzekającą o wymeldowaniu M.F. z lokalu przy [...]. W ustawowo przewidzianym terminie M.F. wniosła odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia, które zostało uwzględnione z innych powodów niż w nim ujęto. Wojewoda decyzją z dnia [...] maja 2020 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W toku ponownego rozpatrywania sprawy zwrócono się z prośbą do Komisariatu Policji o przeprowadzenie kontroli meldunkowej poprzez sprawdzenie, czy M.F. zamieszkuje w miejscu zameldowania. W odpowiedzi z dnia [...] sierpnia 2020 r. wskazano, że w wyniku rozpytania posesyjnego na powyższą okoliczność ustalono, iż M.F. nie jest widywana pod wskazanym adresem. Powyższe stwierdzenie oparto o informacje udzielone przez T.W., W.R. zamieszkałych przy ul. [...] oraz P.W. zamieszkałą przy ul. [...], z tym, że ostatnia z tych osób stwierdziła, że strony nie widuje pod wskazanym adresem od początku roku 2020. Nie widzieli ww. od sierpnia br. K.K. zamieszkały przy ul. [...] nie widział ww. od początku 2020 roku Nadto organ I instancji przesłuchał w toku dalszych czynności wyjaśniających w charakterze świadków T.W. zamieszkałą przy ul. [...], która zeznała, że M.F. nie mieszka pod wskazanym adresem od grudnia 2018 roku, przyjeżdża na 10 minut w celu odbioru poczty i wyjeżdża. Nie zauważyła aby od grudnia 2020 roku nocowała pod wskazanym adresem. Drugi z przesłuchanych świadków P.W., która mieszka po przeciwnej stronie ulicy zeznała, że strony postępowania zna od pięciu lat, a M.F. nie mieszka w spornym lokalu, przyjeżdża na kilka minut w towarzystwie swojej córki. Nie widuje skarżącej także w [...]. Natomiast przesłuchany w charakterze świadka K.W., który mieszka również w [...] (około kilometr od miejsca zamieszkania stron) zeznał, że ostatni raz widział M.F. tydzień przed przesłuchaniem. W odpowiedzi na zapytanie organu I instancji Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. poinformowało, że w okresie od stycznia 2019 roku do czerwca 2020 roku wodomierz (podlicznik) zamontowany w budynku mieszkalnym położonym przy ulicy [...], mający odmierzać zużycie wody w lokalu mieszkalnym zajmowanym przez M.F., wskazywał zerowy pobór wody. W toku dalszych czynność dowodowych organ ustalił, że M.F. w grudniu 2018 roku sprzedała zgromadzone wcześniej drewno opałowe, które było początkowo przeznaczone na ogrzewanie lokalu mieszkalnego. Ostatnie rachunki za energię elektryczną skarżąca opłaciła pod koniec 2018 roku oraz na przełomie marca – kwietnia 2019 roku W sierpniu 2019 roku właścicielka lokalu mieszkalnego G.R. przeprowadziła remont sieci energetycznej i nie podłączono podlicznika znajdującego się w części lokalu zajmowanego przez M.F. z uwagi na brak dostępu do niego. Nastąpiło to dopiero w marcu 2020 roku. W okresie od sierpnia 2019 roku do marca 2020 roku w lokalu mieszkalnym zajmowanym przez skarżącą nie było energii elektrycznej. W dniu [...] sierpnia 2020 r. pracownicy Urzędu Gminy przeprowadzili oględziny lokalu mieszkalnego zajmowanego przez M.F. W trakcie oględzin stwierdzono, że jest on umeblowany, ale brakuje w nim między innymi lodówki i pralki. Na meblach był osadzony kurz. W łazience znajdowały się środku czystości, jednak przeprowadzający oględziny pracownicy urzędu stwierdzili brak pasty bo zębów i szczoteczki, który to brak skarżąca uzasadniła ich nieużywaniem. W szafach znajdowały się ubrania i artykuły spożywcze. W trackcie przesłuchania w charakterze strony G.R. stwierdziła, że M.F. w spornym lokalu od ponad dwóch lat nie mieszka i potwierdziła wyżej przedstawione ustalenia. Nadto stwierdziła, że skarżąca zamieszkuje od tego czasu w [...] u swojej córki. Natomiast skarżąca temu zaprzeczyła. Oznajmiła, że pracuje w [...], pomaga córce, która mieszka faktycznie w [...] w opiece nad jej córką, co jest powodem, że nie jest tak często widywana w [...], chociaż tam wbrew twierdzeniom G.R. zamieszkuje, stanowi to jej centrum życiowe i zamierza tam mieszkać. Decyzją z dnia [...] października 2020 r. Wójt Gminy, powołując się na art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 510) orzekł o wymeldowaniu M.F. z pobytu stałego przy [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji uznał, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że co najmniej od grudnia 2018 roku M.F. nie tylko nie mieszka w lokalu mieszkalnym położonym pod wyżej wskazanym adresem w [...], ale także jej centrum życiowe znajduje się w [...]. Uzasadnia to wymeldowanie jej spod wskazanego adresu na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności. W ustawowo przewidzianym terminie M.F. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, której zarzuciła brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez naruszenie art. 7, art. 10 § 1 oraz art. 77 § 1 i 2 k.p.a. W toku postępowania strony złożyły w formie pisemnej dodatkowe wyjaśnienia dotyczące toczącego się sporu przed sądem powszechnym w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia służebności osobistej zamieszkiwania przysługującej M.F. do lokalu mieszkalnego położonego w [...]. Wnioskująca o wymeldowanie G.R. przedłożyła oświadczenie osoby wykonującej prace remontowe sieci elektrycznej w 2019 roku i braku możliwości sprawdzenia połączeń w lokalu zajmowanym przez skarżącą. Natomiast M.F. przedłożyła pismo, w którym między innymi potwierdziła, że jest zatrudniona w firmie mającej siedzibę w [...]., gdzie też pracuje, a gotowość zrzeczenia się przysługującej jej służebności zamieszkiwania uzależniała w toczącym się procesie cywilnym od uzyskania wynagrodzenia, które chciała przeznaczyć na wynajęcie innego lokalu mieszkalnego. Ponadto w toku postępowania organ odwoławczy zwrócił się z prośbą do I Komisariatu Policji o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego na okoliczność pobytu M.F. w miejscu zamieszkania jej córki, wystosował zapytanie do pracodawcy skarżącej w celu ustalenia wiarygodności udzielanych przez nią wyjaśnień oraz zasięgnął informacji z Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Sp. z o.o. związanych z wodomierzami przypisanymi do spornego lokalu. Z notatki urzędowej sporządzonej przez funkcjonariusza policji z dnia [...] stycznia 2021 r. wynika, że od [...] grudnia 2020 r. M.F. przebywa u córki, ponieważ u pozostałych mieszkańców nieruchomości przy ul. [...] potwierdzono zakażenie COVID-19. Ze względu na współdzielenie ciągów komunikacyjnych M.F. zmuszona jest pozostać w miejscu aktualnego pobytu do czasu zakończenia izolacji oraz kwarantanny pozostałych mieszkańców. Przed grudniem przebywała u córki 2-3 razy w tygodniu i sprawowała opiekę nad wnukiem. M.F. oświadczyła, że w przypadku administracyjnego wymeldowania sama zamelduje się w lokalu, ponieważ posiada tytuł prawny. Ponadto dokonano rozpytania wśród sąsiadów (szczegółowe dane osobowe w notatce), którzy widują skarżącą 1-2 razy w tygodniu. W odpowiedzi na tą informację skarżąca poinformowała, że w tym okresie przebywała na urlopie. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. Wojewoda powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 35 ustawy o ewidencji ludności utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Na wstępie uzasadnienia organ odwoławczy zaznaczył, że głęboki konflikt rodzinny między stronami nie jest przedmiotem postępowania o wymeldowanie M.F. Każde postępowanie w sprawach o wymeldowanie opiera się na sprawdzeniu czy osoba, względem której toczone jest postępowanie, opuściła lokal, a następnie czy opuszczenie miejsca zameldowania miało charakter trwały i dobrowolny. Podkreślił, że ewidencja ludności ma zatem charakter porządkowy i służy odzwierciedleniu faktycznego miejsca pobytu danej osoby (art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności), a nie potwierdzeniu (stwierdzeniu) prawa własności do określonego lokalu, zaś wymeldowanie w żaden sposób prawa tego nie niweczy. Dalej, po przedstawieniu wyników przeprowadzonego uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, organ odwoławczy podkreślił, że miejsce stałego pobytu osoby to miejsce, w którym osoba ta realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Zamieszkiwanie w lokalu, w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności winno więc łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu centrum życiowego danej osoby (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1372/10). Organ wskazał też, że przy podejmowaniu ostatecznego rozstrzygnięcia wzięto pod uwagę podstawowy cel, jakiemu służyć ma ewidencja ludności. Ze względu na jej czysto rejestracyjny charakter stwierdzić można, iż adres stałego zameldowania nie jest miejscem, które stanowi centrum życiowe M.F. Fakt, iż skarżąca przebywa od czasu do czasu w miejscu stałego zameldowania, głównie, aby odebrać kierowaną do niej korespondencję, nie może przesądzać, iż jest to miejsce jej stałego pobytu. Kluczowe w niniejszej sprawie były wyjaśnienia świadków (sąsiadów) przyjęte przez organ I instancji, gdzie zgodnie stwierdzono, iż M.F. rzadko widywana jest w spornym lokalu i z perspektywy osób przesłuchiwanych nie mieszka ona w [...]. Natomiast podejmowane przez nią działania, jak i składane w toku postepowania wyjaśnienia, mają na celu stworzyć pozory, iż nie zerwała więzi z lokalem położonym w [...] i nadal mieszka w miejscu stałego zameldowania. Deklaracja co do dalszego, ciągłego zamieszkiwania pod adresem ul. [...] również nie jest spójna. Świadczą o tym chociażby stanowisko zajmowane w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania, a także deklaracje składane w toku procesu cywilnego związane z chęcią dobrowolnego zrzeczenia się służebności mieszkania w zamian za uzyskanie odpowiedniej korzyści majątkowej. Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż fakt posiadania służebności mieszkania świadczy o możliwości ponownego zameldowania się przez M.F. w spornym lokalu w chwili, gdy faktycznie tam zamieszka z zamiarem stałego pobytu. Skargę na powyższa decyzję złożyła M.F. wnosząc o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu skargi podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania mogące wpływ na wynik sprawy. W szczególności skarżąca podniosła, że organ odwoławczy zignorował fakt niepowiadomienia jej przez organ prowadzący postępowanie administracyjne, tj. Wójta Gminy o wystąpieniu do Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w celu uzyskania informacji o zużyciu wody w zajmowanym przez nią lokalu. Tym samym strona nie miała możliwości zapoznania się i ustosunkowanie do zebranego materiału dowodowego co naruszyło art. 10 § 1 k.p.a. Strona zakwestionowała ustalenia poczynione w oparciu o wskazania wodomierza, który jej zdaniem od momentu montażu nie posiadał ważnej legalizacji, a tym samym poczynione w oparciu o jego wskazania odczyty zużycia wody należy uznać za niewiarygodne. Nie można wykluczyć, że wskazania co do wielkości pobranej wody były błędne. Stwierdzono, że zmniejszony pobór wody nie musi być związany z rzeczywistym niezamieszkiwaniem w danym lokalu. Ustosunkowując się do poczynionych przez funkcjonariuszy policji z Komisariatu Policji w trakcie kontroli dotyczącej jej miejscu pobytu przeprowadzonej na zlecenie Wójta Gminy w sierpniu 2020 roku skarżąca podniosła, że w tym okresie przebywała na urlopie wypoczynkowym, o którym wcześniej organ I instancji poinformowała. W trakcie urlopu przebywała poza miejscem zamieszkania, a tym samym poczynione ustalenia w trakcie kontroli nie są prawdziwe. Stanowi to naruszenie art. 77 k.p.a. Zdaniem skarżącej organ odwoławczy nie odniósł się również do naruszenia art. 77 k.p.a. przez organ prowadzący postępowanie administracyjne o wymeldowanie przez nienależyte zebranie materiału dowodowego i przyjęcie zeznań świadków bezpośrednio i finansowo zainteresowanych wymeldowaniem jej. Organy uwzględniły w wydanej decyzji zeznania osób określanych jako "sąsiedzi", a de facto będących w najbliższej relacji rodzinnej z wnioskodawczynią wniosku o wymeldowanie G.R.: męża pani R., który przebywa w Polsce 1-2 tygodnie w roku oraz Pani W., która jest bratową pani R. Zeznania tych osób, zdaniem skarżącej, nie mają żadnej wartości dowodowej, gdyż osoby te są bezpośrednio zainteresowane pozbawieniem jej służebności osobistej. Zeznania tych świadków nie mogą być uznane za kluczowe w niniejszej sprawie. Dalej w uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że dokonany przez Policję wywiad środowiskowy wśród sąsiadów w miejscu zamieszkania jej córki N., potwierdził składane przeze nią oświadczenia, iż w miejscu zamieszkania córki, w celu sprawowania opieki nad wnukiem, przebywa 1-2 razy w tygodniu. Skarżąca podkreśliła, że te oświadczenia złożyły osoby stronie nieznane, obce, nie będące zaangażowane w sprawę i nie odnoszące żadnych korzyści finansowych w związku z treścią złożonych zeznań. Następnie skarżąca stwierdziła, iż pod adresem ul. [...] na stałe realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe: mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania w tym odzież, żywność, meble. Do tej nieruchomości posiada klucze, uiszcza obowiązkowe opłaty wynikające z miejsca zamieszkania, w tym opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, tu kierowana jest dla niej korespondencja. Nie posiada innego meldunku, nawet na okres tymczasowy i nie jest właścicielem żadnej innej nieruchomości. Nie planuje i nie zamierza zmienić miejsca zamieszkania. Podniosła też, że w art. 27 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności prawodawca wskazał, że równocześnie można mieć jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego. Natomiast w art. 25 ust. 2 tej ustawy wyjaśniono, że pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Z treści tych przepisów należy wywodzić, że dopuszczalne jest opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu i skoncentrowanie czasowo swoich spraw życiowych w innym miejscu, jeżeli dana osoba nie ma zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego, tzn. przewiduje powrót do miejsca dotychczasowego zameldowania na pobyt stały po upływie określonego terminu. Odnośnie stanowiska zajmowanego w procesie cywilnym, na które powołują się organy, skarżąca podniosła, że deklarując zrzeczenie się służebności osobistej za jednorazowym wynagrodzeniem jedyne przychyliła się do sugestii sądu o rozważenie zrzeczenia się służebności osobistej za jednorazowym wynagrodzeniem jako próby polubownego rozwiązania sprawy. Środki pozyskane z jednorazowego wynagrodzenia za zrzeczenie się służebności przeznaczone byłyby na wynajęcie mieszkania. Deklaracja ta była jedynie wyrazem woli polubownego rozwiązania istniejącego konfliktu. Skarżąca zakwestionowała również przebieg oględzin lokalu mieszkalnego przeprowadzonego przez pracowników organu I instancji i wyjaśniła brak niektórych środków czystości. W złożonej odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Wojewody z dnia [...] kwietnia 2020 r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] października 2020 r. o wymeldowaniu M.F. z pobytu stałego przy ulicy [...]. Podstawę prawną wydanych decyzji stanowił art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 1397 z późn. zm.), zgodnie z którym właściwy organ z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, wydaje decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy o ewidencji ludności ma miejsce wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Z taką zmianą miejsca pobytu mamy do czynienia w sytuacji, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym - nowym miejscu - ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego związane jest zazwyczaj z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Z kolei opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Innymi słowy, o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej. Prowadzone przez organy administracji postępowanie wyjaśniające w sprawie dotyczącej wymeldowania każdorazowo musi być nakierowane na ustalenie, czy opuszczenie przez daną osobę lokalu nosi cechy trwałości i dobrowolności. Za podstawę przyjęcia, iż dana osoba nie opuściła stałego miejsca zameldowania nie może być samo oświadczenie zainteresowanej osoby, w którym stwierdza ona, że dane miejsce stanowi nadal jej centrum życiowe. Winno ono być potwierdzone obiektywnymi okolicznościami faktycznymi związanymi z daną sprawą. Postępowanie o wymeldowanie ma na celu doprowadzenie do zgodności ewidencji z rzeczywistym stanem rzeczy. Utrzymywanie stanu zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie przebywa, stanowiłoby natomiast tzw. fikcję meldunkową, która jest sprzeczna z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem (wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 30 czerwca 2020 r., II SA/Go 30/20, LEX 3048080). Postępowanie w sprawie dokonania wymeldowania, w oparciu o art. 35 ustawy, wymaga zatem nie tylko ustalenia, czy nastąpiło faktyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, ale także zbadania trwałości i dobrowolności zamiaru jego opuszczenia. W szczególności chodzi o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, cel przebywania w tym miejscu, cel i przyczynę opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz związek z dotychczasowym miejscem pobytu. W ocenie Sądu na gruncie przedmiotowej sprawy organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające z zachowaniem zasad wynikających z art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego została przeprowadzona z zachowaniem zasady swobody oceny materiału dowodowego wyrażonej w art. 80 k.p.a. Stwierdzić należy z całą stanowczością, że uzasadnione jest stwierdzenie organów, że skarżąca M.F. nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym położonym w [...] co najmniej od grudnia 2018 roku. Powyższe stwierdzenie znajduje potwierdzenie w szczególności w zeznaniach złożonych w charakterze strony nie tylko przez wnoszącą o wymeldowanie skarżącej właścicielki lokalu mieszkalnego G.R., ale także w zeznaniach przesłuchanych świadków, tj. P.W., T.W. oraz K.W. Świadek P.W., która jest sąsiadką stron, albowiem mieszka również przy ulicy [...] – po przeciwnej stronie ulicy od 5 lat zeznała, nie pamięta kiedy ostatni raz widziała M.F., i "wydaje się jej, że Pani M.F. nie mieszka na terenie posesji znajdującej się naprzeciwko..". Obecnie widuje ją tylko gdy sporadycznie przyjeżdża z córką, nie zaobserwowała faktów świadczących o stałym pobycie skarżącej w [...] np. wystawianie kosza na śmieci. Świadek ten z uwagi na sąsiedztwo i okres zamieszkiwania miała w pełnym zakresie możliwość dokonania spostrzeżeń co do okoliczności mogących potwierdzić faktyczne przebywanie przez skarżącą pod spornym adresem. Zeznania tego świadka znajdują nadto potwierdzenie w zeznaniach świadka T.W. również mieszkającej w [...] w bliskim sąsiedztwie stron. Osoba ta jest spokrewniona zarówno z G.R., jak i M.F. i już z tego powodu posiada informacje dotyczące okoliczności istotnych do rozstrzygnięcia niniejszej sprawie, a które przedstawiła w swoich zeznaniach. Należy również zwrócić uwagę na zeznania świadka K.W., który również mieszka w [...], zna obie strony i nie widział skarżącej na terenie posesji przy ulicy [...], a jedynie na "terenie wsi". Jest rzeczą oczywistą, iż osoby mieszkające na stałe w małych miejscowościach mają możliwość poczynienia spostrzeżeń dotyczących tego, kto faktycznie w danej miejscowości mieszka. Sam fakt, że świadek T.W. jest spokrewniona ze stronami nie może stanowić podstawy do uznania jej zeznań za niewiarygodne. Tak samo należy odnieść się do zeznań świadka M.B., również mieszkającej w [...], która jak wynika z jej zeznań jako sąsiadka bardzo rzadko widuje skarżącą w [...], nie pamięta kiedy ostatni raz to było, nawet pory roku. Podkreślić należy, że zeznania świadków znajdują potwierdzenie również w pozostałych okolicznościach ustalonych w sprawie. Dotyczy to w szczególności sprzedaży w grudniu 2018 roku przez skarżącą całego opału zgromadzonego w celu ogrzania lokalu mieszkalnego, czemu skarżąca nie zaprzeczyła ani też nie stwierdziła, że zakupiła nowy. Drugą taką istotną okolicznością jest brak wskazań podlicznika wskazującego ilość zużytej wody w lokalu mieszkalnym zajmowanym przez skarżącą w okresie od stycznia 2019 roku (a więc od następnego miesiąca po sprzedaży opału) do czerwca 2020 roku, jak również brak energii elektrycznej w tym mieszkaniu przez kilka kolejnych miesięcy. Tej okoliczności skarżąca nie zaprzeczyła, a nadto potwierdza to zużycie energii elektrycznej, znajdujące odzwierciedlenie w wysokości rachunków za jej pobór. Fakt ten, który niewątpliwie miał wpływ na możliwość mieszkania w danym lokalu, zapewne spotkałby się z określoną reakcją z jej strony. Tłumaczenia skarżącej dotyczące sposobu rozwiązania problemu braku wody są mało wiarygodne i mają na celu podważenie oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Taką samą uwagę należy poczynić do stwierdzeń skarżącej zawartych w skardze, a dotyczące dostarczania energii elektrycznej i sposobu rozwiązania problemu jej braku. Również ustalenia poczynione przez pracowników Urzędu Gminu w trakcie oględzin lokalu mieszkalnego położonego w [...] potwierdzają ustalenia organów co do faktu opuszczenia go przez skarżącą. Świadczy o tym brak lodówki, pralki czy niektórych podstawowych środków czystości oraz, mimo porządku, występujący kurz na meblach. Te ustalenia również potwierdzają zeznania świadków co do opuszczenia tego lokalu przez M.F. w grudniu 2018 roku. Fakt braku przebywania w lokalu mieszkalnym przez skarżąca od grudnia 2018 roku i podjęcie pracy w [...] odległego od [...] o około 40 km świadczy, iż skarżąca opuściła miejsce pobytu stałego, i ma ono charakter trwały. Powyższe okoliczności wskazują, że opuszczenie dotychczasowego stałego pobytu nastąpiło z przyczyn leżących po stronie skarżącej i było dobrowolne. Utrzymywanie w takich okolicznościach zapisów w rejestrze Gminy [...] o jej zameldowaniu na pobyt stały w tej miejscowości nie stanowiłoby odzwierciedlenia rzeczywistego stanu faktycznego w tym przedmiocie, stanowiłoby utrzymanie fikcji, co jest sprzeczne z celem prowadzenie ewidencji w zakresie pobytu stałego ludności. Sąd, rozstrzygając złożoną w niniejszej sprawie skargę i uznając ją za pozbawioną uzasadnionych podstaw, podziela stanowisko organów, że lokal mieszkalny położony w [...] nie stanowi od grudnia 2018 roku centrum życiowego skarżącej, co mogłoby przemawiać za utrzymaniem meldunku na pobyt stały pod tym adresem. Podejmowane przez skarżącą działania w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego, jak i dokonywana na bieżącą w składanych pismach ocena zgromadzonego materiału dowodowego miała jedynie na celu stworzenie pozoru, iż na stałe mieszka w [...]. Organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie wyjaśniające z zachowaniem podstawowych zasad określonych w szczególności w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zgromadzony materiał dowodowy i dokonana w oparciu art. 80 § 1 k.p.a. jego ocena pozwalał na przyjęcie, że zostały spełnione w niniejszej sprawie przesłanki z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, uzasadniające wymeldowanie skarżącej z pobytu stałego. Sąd nie stwierdził nadto naruszenia przepisów dotyczących udziału skarżącej w postępowaniu. W obu instancjach skarżąca została pouczona w trybie art. 10 § 1 k.p.a., jak i terminach przeprowadzania dowodów z zeznań świadków oraz przeprowadzeniu oględzin lokalu mieszkalnego. Nadto, podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, skarżąca nie wskazała, jaki miały one ewentualny wpływ na wynik sprawy, w szczególności nie wskazała, jakich konkretnych dowodów nie mogła przeprowadzić. Nadmienić należy, że niniejszej orzeczenie nie ma wpływu na przysługujące skarżącej w stosunku do lokalu mieszkalnego położonego w [...] ograniczone prawo rzeczowe - służebność mieszkania. Nie ma w szczególności wpływu na możliwość korzystania z tego lokalu w przyszłości. Nie wyklucza nawet możliwości ubiegania się o zameldowanie pod wskazanym adresem na pobyt stały w przypadku, gdy skarżąca uczyni z niego faktycznie swoje centrum życiowe w rozumieniu art. 28 ustawy o ewidencji ludności. Mając powyższe na uwadze, uznając, że wniesiona skarga jest pozbawiona uzasadnionych podstaw, a w konsekwencji zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło