III OSK 7368/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-04-11
Skład orzekający: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz, Sędzia NSA Ewa Kwiecińska, Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. (wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu) w postępowaniu o ponowne rozpatrzenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej stanowi podstawę do uchylenia decyzji administracyjnej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a.?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję organu. Sąd uznał, że naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. (wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu) w postępowaniu o ponowne rozpatrzenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej stanowi wadę uzasadniającą uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a., niezależnie od wpływu na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że dla skuteczności zarzutu naruszenia przepisów postępowania w sprawach o udostępnienie informacji publicznej konieczne jest wskazanie naruszenia art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej.Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się do Rektora Uniwersytetu o udostępnienie kopii umów i faktur zawartych z określonymi podmiotami. Organ odmówił udostępnienia informacji, uznając je za przetworzone i brak szczególnie istotnego interesu publicznego. Po wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ ponownie odmówił. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu, wskazując na naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Rektor wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Rektora Uniwersytetu. Oddalono wniosek W. G. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: asystent sędziego Aleksandra Kraus po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rektora Uniwersytetu [...] w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 256/21 w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w P. z dnia 24 lutego 2021 r., nr AOG-0146-60/2021 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek W. G. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. G. (dalej także jako: skarżący) na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w P. (dalej także jako: organ) z dnia 24 lutego 2021 r., nr AOG-0146-60/2021 o odmowie udostępnienia informacji publicznej, w punkcie I wyroku z dnia 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 256/21 uchylił zaskarżoną decyzję, a w punkcie II wyroku zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu 9 listopada 2020 r. skarżący, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zwrócił się do organu o udostępnienie informacji publicznej w zakresie umów zawartych przez Uniwersytet [...] z P. z:
1. Wspólnikami spółki cywilnej, tj. K. s.c. "B." W. i M. Ł., ul. [...], [...], NIP: [...], REGON: [...];
2. M. Ł., NIP [...], REGON: [...], ul. [...];
3. W. Ł., NIP [...], REGON [...], ul. [...].
Skarżący wniósł o udostępnienie kopii wszelkich umów, jakie zostały zawarte przez Uniwersytet [...] w P. z ww. podmiotami w 2020 roku oraz o udostępnienie kopii wszelkich faktur jakie zostały wystawione przez ww. podmioty Uniwersytetowi [...] w P. w 2020 roku.
W odpowiedzi na powyższy wniosek organ pismem z dnia 17 listopada 2020 r. poinformował skarżącego, że wnioskowane przez niego informacje mają charakter przetworzony, a wnikliwa analiza żądania nie wskazuje na to, aby w sprawie istniał szczególnie istotny interes publiczny w ujawnieniu wnioskowanych danych. Jednocześnie organ wyjaśnił skarżącemu, że w trybie art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej przysługuje mu prawo do wykazania istnienia szczególnego interesu społecznego, w terminie 14 dni od daty otrzymania niniejszego powiadomienia.
W piśmie z dnia 8 grudnia 2020 r. skarżący wskazał, że nie widzi podstaw do wykazywania istnienia "szczególnie istotnego interesu publicznego" i zwrócił uwagę, że w innym postępowaniu, wszczętym na skutek wpływu wniosku z dnia 28 września 2020 r., którego przedmiot był analogiczny do przedmiotu niniejszego postępowania, organ nie wskazywał na konieczność wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, a ponadto nie uznając wnioskowanej informacji za przetworzoną udzielił odpowiedzi na wniosek. W związku z powyższym skarżący zwrócił się do organu z prośbą o wskazanie różnic pomiędzy przedmiotami ww. postępowań.
Pismem z dnia 7 stycznia 2021 r. organ poinformował skarżącego, że nawet jeśli przyjąć, że żądane przez niego informacje są informacjami publicznymi, to mają one charakter przetworzony. W związku z tym w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma czy występuje szczególnie istotny interes publiczny w ich ujawnieniu, a skarżący nie uzasadnił zarówno istnienia jakiegokolwiek interesu publicznego, jak i szczególnie istotnego interesu publicznego. Natomiast wezwany pismem z dnia 17 listopada 2020 r. do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, nie zrealizował wezwania. Wobec powyższego organ odmówił udostępnienia żądanej w sprawie informacji publicznej.
Skarżący w dniu 8 lutego 2021 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją organu z dnia 7 stycznia 2021 r. z uwagi na błędne uznanie, że wnioskowana przez niego informacja ma charakter przetworzony. W ocenie skarżącego żądana przez niego informacja stanowi informację publiczną prostą, bowiem Uniwersytet [...] w P. jest zobowiązany posiadać kopie wszystkich umów jakie zostały przez niego zawarte ze wskazywanymi w żądaniu podmiotami, jak i faktur, które zostały przez ww. podmiot wystawione. Skarżący zarzucił również organowi nieprzytoczenie wyczerpującej podstawy prawnej uzasadniającej odmowę udostępnienia informacji, brak zawarcia w rozstrzygnięciu obligatoryjnych elementów decyzji zgodnie z art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. brak powołania podstawy prawnej oraz pouczenia czy i w jakim trybie służy od decyzji odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach tego zrzeczenia się, a ponadto wytknął zawiłe uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
W związku z powyższym w dniu 24 lutego 2021 r. organ ponownie odmówił udostępnienia informacji publicznej w zakresie żądanym przez skarżącego podtrzymując argumentację zawartą w piśmie z dnia 7 stycznia 2021 r.
W piśmie z dnia 5 marca 2021 r. skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję organu o odmowie udostępnienia informacji publicznej i wnosząc o uchylenie wydanych przez organ decyzji w całości oraz o zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzucił naruszenie:
a) art. 8 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez odstąpienie przez Uniwersytet [...] w P. - bez uzasadnionej przyczyny - od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, a w konsekwencji naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej, poprzez odmowę udzielenia informacji publicznej wnioskodawcy, któremu uprzednio w sprawie o analogicznym stanie prawnym i faktycznym informację publiczną Uniwersytet udostępnił;
b) art. 3 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 4 ust. 1 pkt 5 oraz ust. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez uznanie przez organ, że żądana przez skarżącego we wniosku z dnia 9 listopada 2020 r. informacja stanowi informację przetworzoną, którą można uzyskać jedynie w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, podczas gdy rzeczywiście stanowi ona informację prostą, gdyż Uniwersytet zobowiązany jest posiadać kopie wszelkich umów, jakie zostały zawarte przez Uniwersytet oraz faktur, jakie zostały wystawione przez wymienione we wniosku podmioty;
c) art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez nieudzielenie skarżącemu prawa dostępu do informacji publicznej w terminie wskazanym w ustawie, podczas gdy wnioskowana informacja powinna zostać udostępniona wnioskującemu bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2, przy czym w przedmiotowej sprawie okoliczności z ust. 2 oraz art. 15 ust. 2 nie zaistniały;
d) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez nieudostępnienie skarżącemu informacji publicznej, podczas gdy dostęp do informacji o takim charakterze, dotyczącej jednocześnie podmiotów, które wykonują zadania publiczne, jest zagwarantowany w Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i w jej myśli powinien być realizowany przez podmioty zobowiązane;
e) art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez odmowę udzielenia informacji publicznej w nieprzewidzianej do tej czynności formie prawnej, podczas gdy odmowa udzielenia informacji powinna przybrać procesową formę decyzji administracyjnej;
f) art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak dopełnienia przez Uniwersytet obowiązku pouczenia wnioskodawcy o przysługującym mu prawie do odwołania, tzn. o prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy;
g) art. 15 oraz art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności, a w efekcie wydanie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia w formie nieprzewidzianej w art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na jej sprzeczne podstawy, ewentualnie gdyby Sąd nie przychylił się do powyższego wniosku, o jej oddalenie w całości. W pierwszej kolejności organ odwołał się do wskazanej przez skarżącego podstawy wniesienia skargi, tj. art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zwrócił uwagę na to, że powyższe świadczy o tym, że skarżący powołuje się na kontrolę działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmującą orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W związku z powyższym w ocenie organu skarżący jednocześnie zaskarża akt lub czynność dokonaną przez organ, jak również pozostawanie przez niego w bezczynności lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Z uwagi na powyższe, skarżący wnosi o odrzucenie skargi, bowiem w orzecznictwie wskazano, że w przypadku zastosowania przez skarżącego przeciwstawnych podstaw skargi, właściwe jest jej odrzucenie.
Uzasadniając natomiast żądanie oddalenia skargi organ ustosunkował się do poszczególnych jej zarzutów i wskazał, w odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 8 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, że w orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że przez utrwaloną praktykę należy rozumieć akceptowane przez sądy, stabilne, jednolite, ustandaryzowane i wieloletnie oraz znane publicznie postępowanie organów administracji publicznej przy rozstrzyganiu spraw tego samego rodzaju w takich samych stanach faktycznych i prawnych. Natomiast skarżący jako utrwaloną praktykę podał rozstrzygnięcie przez organ tylko i wyłącznie jednej sprawy, dodatkowo nie wykazując jakoby przedstawiała ona taki sam stan faktyczny i prawny. Wobec powyższego zdaniem organu nieuzasadniony jest zarzut odstąpienia od utrwalonej praktyki w rozstrzyganiu spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym z uwagi na brak wypełnienia dwóch przesłanek określonych w przywołanym przepisie - utrwalenia praktyki rozpatrywania spraw przez organ oraz tożsamości stanu faktycznego i prawnego.
W odniesieniu do zarzutu dokonania wadliwej kwalifikacji prawnej informacji objętej wnioskiem organ podniósł, że katalog uprawnień przysługujących w zakresie dostępu do informacji publicznej precyzuje art. 3 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, który wymienia m.in. uzyskanie informacji przetworzonej, jednak tylko w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. W związku z powyższym organ podkreślił, że zasadniczo prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który będzie przeważał nad szeroko rozumianymi kosztami wytworzenia informacji przetworzonej. Skarżący jednak nawet po wezwaniu przez organ nie wykazał powyższych okoliczności.
Zdaniem organu, skarżący niezasadnie zarzuca nieudzielenie dostępu do informacji w ustawowym terminie, podczas gdy organ już piątego dnia od otrzymania wniosku skierował do niego pismo, umożliwiając wykazanie istotnego interesu publicznego, koniecznego z uwagi na treść art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zaś brak udostępnienia informacji publicznej w niniejszej sprawie zależny był tylko i wyłącznie od działania wnioskodawcy, który nie przedstawił po wezwaniu żadnych nowych okoliczności, w tym w szczególności nie wykazał istnienia istotnego interesu publicznego, uzasadniającego udostępnienie żądanych przez niego informacji.
Organ wskazał także, odnosząc się do zarzutu skarżącego jakoby nie odniósł się w żadnym z pism do istnienia lub nieistnienia przesłanki istotnego interesu publicznego, że w piśmie z dnia 17 listopada 2020 r. poinformował, iż po dokonaniu wnikliwej analizy treści złożonego wniosku, istotny interes publiczny w przypadku przedmiotowego postępowania nie występował, jednocześnie zakreślając wnioskodawcy 14-dniowy termin na wykazanie go.
Zdaniem organu nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, bowiem brak udzielenia skarżącemu dostępu do informacji publicznej wynika li tylko z braku wykazania istotnego interesu publicznego, zgodnie z wezwaniem, które zostało do skarżącego skierowane przez organ niezwłocznie.
W odniesieniu do zarzutów dotyczących formy decyzji organ odwołał się do poglądów doktryny, zgodnie z którymi brak któregoś z elementów decyzji wskazanych w art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nie musi oznaczać, że pismo przestaje być decyzją i staje się innego rodzaju formą działania administracji. Organ zaznaczył, że w orzecznictwie przyjmuje się, poczynając od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 1981 r., że pismo zawierające rozstrzygnięcie w sprawie załatwianej w drodze decyzji jest decyzją, pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeśli tylko zawiera minimum elementów niezbędnych dla zakwalifikowania go jako decyzji. Do takich elementów zalicza się: oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ administracji. Nadto, na identyfikację organu pozwala także odcisk pieczęci umieszczony na decyzji. Z rozstrzygnięcia z dnia 24 lutego 2021 r. wynika zaś, że odmowa udostępnienia informacji publicznej wynikała z podtrzymania wcześniejszej argumentacji, tj. braku wykazania istotnego interesu publicznego zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w punkcie I wyroku z dnia 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 256/21 uchylił zaskarżoną decyzję organu z dnia 24 lutego 2021 r., nr AOG-0146-60/2021 o odmowie udostępnienia informacji publicznej, a w pkt II wyroku zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wyjaśnił na wstępie, że w niniejszej sprawie nie jest sporne, że żądane informacje mają charakter informacji publicznej oraz że Uniwersytet [...] w P. jest organem, który podlega pod regulacje ustawy o dostępie do informacji publicznej, bowiem Uniwersytet jest uczelnią publiczną w rozumieniu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, reprezentowaną przez Rektora na podstawie art. 23 ust. 2 tej ustawy, który - zgodnie z tym przepisem - kieruje działalnością uczelni i reprezentuje ją na zewnątrz, zarządza uczelnią oraz prowadzi gospodarkę finansową uczelni.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że mając na uwadze stanowiska stron w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należy rozważyć, w jakim trybie skarżący powinien zakwestionować sposób rozpatrzenia przez organ jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 9 listopada 2020 r. W tym zakresie Sąd I instancji zwrócił uwagę na to, że organ przyjął, iż wniosek dotyczył informacji publicznej przetworzonej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zauważył, że skarga W. G. została zadekretowana przez Sąd jako skarga na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w P. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej (Repertorium SA) i wyjaśnił, że taka dekretacja wynikała nie tylko z treści samej skargi, w której choć jako podstawę jej wniesienia powołane zostały przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odnoszące się do zaskarżania bezczynności organów, to jednak w pierwszej kolejności argumentacja skargi odnosi się do aktu administracyjnego, a nie bezczynności. Ponadto, Sąd I instancji wskazał, że skarżący wnosząc skargę uiścił wpis od skargi w kwocie 200 zł, a nie 100 zł od skargi na bezczynność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu dodał także, że wniesienie skargi nastąpiło na skutek doręczenia skarżącemu przez organ pisma z dnia 24 lutego 2021 r., które skierowane zostało do niego na skutek złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z tych przyczyn w opinii Sądu I instancji wymienione pisma należy uznać za decyzje.
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się od momentu wydania decyzji.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd I instancji stwierdził, że choć pismo organu z dnia 7 stycznia 2021 r. nie zostało zatytułowane jako decyzja, to jednak zawiera minimum elementów niezbędnych dla zakwalifikowania tego aktu jako decyzji. Zawiera bowiem oznaczenie podmiotu wydającego akt, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy z przytoczeniem obszernych wywodów o istocie informacji przetworzonej oraz przyczynach uwzględnienia wniosku skarżącego. W uzasadnieniu stanowiska użyto zwrotu o podjęciu przez organu decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej (str. 2) ze wskazaniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a decyzja podpisana została przez osobę działającą z upoważnienia organu. Z kolei pismo z dnia 24 lutego 2021 r. skierowane zostało do skarżącego w związku z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, co pozwala uznać to pismo za decyzję wydaną w wyniku rozpatrzenia tego wniosku na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz odpowiednimi przepisami ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, choć niewątpliwie nie spełnia ono wymogów, jakim ten rodzaj aktu administracyjnego powinien odpowiadać. Ponadto, z argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę można wywodzić, że również Rektor nie oponuje, iż pisma z dnia 7 stycznia oraz z dnia 24 lutego 2021 r. stanowiły decyzje wydane na podstawie art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie podzielił stanowiska organu co do konieczności odrzucenia skargi z uwagi na sformułowanie w skardze zarzutów co do bezczynności organu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że zaskarżona decyzja wydana została na skutek wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy i została podpisana przez tę samą osobę, co decyzja pierwszoinstancyjna, tj. przez Kanclerza Uniwersytetu [...] w P. – R. F.. Do przekazanych Sądowi akt administracyjnych załączono pełnomocnictwa udzielone tej osobie przez Rektora Uniwersytetu, obejmujące upoważnienie do udzielania odpowiedzi na wnioski o udostępnienie informacji publicznej (pełnomocnictwo z dnia 1 września 2020 r.), a od dnia 7 stycznia 2021 r. do załatwiania spraw związanych z udostępnianiem informacji publicznej przez Uniwersytet [...] w P. (pełnomocnictwa z dnia 7 stycznia 2021 r. oraz z dnia 1 marca 2021 r.).
W związku z powyższym Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Powyższa instytucja wyłączenia pracownika ma odpowiednie zastosowanie do pracownika podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, który nie jest organem administracji publicznej, jeżeli pracownik ten wydawał w imieniu tego podmiotu decyzję objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przepisy art. 17 ust. 1 i 2 w związku z art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej odsyłają do odpowiedniego stosowania Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie wydania decyzji.
W sytuacji zatem, gdy decyzja w sprawie odmowy udzielenia informacji publicznej nie jest wydawana osobiście przez rektora, czyli osobę piastującą funkcję organu (piastuna organu), lecz przez upoważnione przez niego osoby (tu Kanclerza uczelni – dawniej dyrektora administracyjnego, a więc pracownika uczelni), Sąd I instancji wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy zastosowanie będzie miało wyłączenie, o którym mowa w art. 24 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego i zaznaczył przy tym, że przepis art. 24 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, określający ustawowe przyczyny wyłączenia pracownika ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a ustawodawca poza przypadkiem wskazanym w art. 24 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewiduje w tym zakresie żadnych wyjątków. Treść art. 24 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego przesądza o obowiązku wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej, w którym to postępowaniu ten sam zobowiązany podmiot ponownie rozpatruje sprawę.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że zaskarżona decyzja z dnia 24 lutego 2021 r. narusza zatem prawo w stopniu uzasadniającym konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, art. 25 i art. 27 Kodeksu postępowania administracyjnego, natomiast w razie wystąpienia w sprawie jednej z przesłanek wznowieniowych, sąd administracyjny jest zobligowany do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Podkreślenia wymaga, iż naruszenie prawa będące podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego powoduje uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy.
Wobec stwierdzenia powyższej podstawy uchylenia wyroku Sąd I instancji uznał, że przedwczesne byłoby wypowiadanie się do co zasadności zaskarżonej decyzji w zakresie naruszenia prawa materialnego. Ocena prawidłowości wykładni i zastosowania norm prawa materialnego może być oparta jedynie na prawidłowo, pod względem proceduralnym, zbudowanej podstawie faktycznej rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko Sądu co do konieczności wyłączenia od udziału w sprawie z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kanclerza Uniwersytetu, który wydał decyzję z dnia 7 stycznia 2021 r. Ponadto, w przypadku uznania, iż zachodzą podstawy do odmowy udostępnienia informacji, organ zobowiązany będzie odnieść się do wszystkich zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a przyszła decyzja powinna spełniać wymagania określone w art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Marginalnie Sąd I instancji wskazał jedynie, że rozpatrując wniosek o udostępnienie informacji publicznej w postaci umów zawartych przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej z podmiotami zewnętrznymi oraz wystawionych przez takie podmioty faktur za wykonane usługi rozważenia wymaga nie tylko, czy wniosek obejmuje udostępnienie informacji przetworzonej, ale również, czy żądane dokumenty mogą zostać udostępnione w formie odpowiednio zanonimizowanej, jak i czy ich udostępnienie może wkraczać w materię objętą ochroną na podstawie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ i zaskarżając ten wyrok w całości i wnosząc o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i odrzucenie skargi na mocy art. 189 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a ewentualnie, na wypadek gdyby Sąd nie przychylił się do wniosku o odrzucenie skargi, o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez brak odrzucenia skargi z uwagi na jej przeciwstawne podstawy, tj. jednoczesne kwestionowanie przez skarżącego aktu lub czynności dokonanej przez organ, jak również bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, co winno skutkować odrzuceniem skargi;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 145 § 1 pkt 3 oraz art. 24 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niezasadne stwierdzenie, że kontrolowane postępowanie dotknięte jest wadą będącą podstawą wznowienia postępowania administracyjnego i w konsekwencji uwzględnienie skargi oraz uchylenie zaskarżonej decyzji, podczas gdy ewentualne naruszenie nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ skarżący kasacyjnie podniósł, że skarżący w skardze skierowanej do Sądu I instancji jednocześnie zaskarżył akt lub czynność dokonaną przez organ, jak również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, co powinno stanowić podstawę do odrzucenia skargi. Jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, pomimo sprzecznych podstaw skargi, procedował ją naruszając tym samym art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak wskazał organ skarżący kasacyjnie, naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do merytorycznego rozpoznania skargi, w sytuacji, gdy właściwe było jej odrzucenie przez Sąd I instancji.
Organ skarżący kasacyjnie wskazał także, że z uwagi na kwalifikację wnioskowanych przez skarżącego informacji jako informacje przetworzone oraz brak wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego przemawiającego za udostępnieniem ich, zasadna była odmowa udostępnienia żądanych informacji. Wobec powyższego, w ocenie organu skarżącego kasacyjnie udział Kanclerza w wydaniu decyzji w pierwszej instancji pozostawał bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie od organu skarżącego kasacyjnie na jego rzecz kosztów postępowania. Odnosząc się do przedstawionej przez organ skarżący kasacyjnie argumentacji dotyczącej konieczności odrzucenia skargi w niniejszej sprawie skarżący wskazał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, a o rzeczywistej treści żądania zawartego w piśmie nie decyduje jego tytuł nadany przez stronę czy też wskazana w nim podstawa prawna, której zresztą strona (zwłaszcza niereprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika) nie ma obowiązku wskazywać, ale rzeczywista jego treść oraz okoliczności jego złożenia. Skarżący zaznaczył, że to do Sądu należy kwalifikacja pisma i rozpoznanie go w odpowiedniej procedurze. Dlatego w ocenie skarżącego słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przyjął, że skarga z dnia 5 marca 2021 r. jest skargą na decyzję organu z dnia 24 lutego 2021 r. i w konsekwencji rozpoznał ją w prawidłowym trybie.
Ponadto, skarżący podniósł, że nie sposób jest zgodzić się z twierdzeniem organu skarżącego kasacyjnie jakoby mało istotna i pozostająca bez wpływu na rozpatrzenie sprawy była okoliczność, że decyzję po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wydała ta sama osoba, która wydała decyzję w pierwszej instancji. Skarżący podkreślił bowiem, że dwuinstancyjność postępowania stanowi jedną z podstawowych zasad i fundamentów tego postępowania, zaś realizacja dwuinstancyjności jest możliwa wyłącznie jeżeli sprawę na każdym szczeblu badają inne osoby.
W dodatkowym piśmie procesowym z dnia 9 marca 2025 r. organ skarżący kasacyjnie poszerzył wnioski skargi kasacyjnej i wniósł o zasądzenie od skarżącego na jego rzecz niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
W skardze kasacyjnej zarzucono wyłącznie naruszenie przepisów postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na jej błędną konstrukcję.
W ramach pierwszego zarzutu naruszenia przepisów postępowania organ skarżący kasacyjnie wytknął Sądowi I instancji naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., którego upatruje w braku odrzucenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu z uwagi na jej przeciwstawne podstawy, tj. jednoczesne kwestionowanie przez skarżącego aktu lub czynności dokonanej przez organ, jak również bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, co winno skutkować odrzuceniem skargi. Zarzut ten nie mógł odnieść skutku przez jego wadliwą konstrukcję.
Podkreślenia wymaga bowiem, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., którego naruszenie zarzuca organ skarżący kasacyjnie, podobnie zresztą jak art. 149 § 1, czy § 1a, art. 146 § 1, art. 147, czy też art. 145 § 1, art. 151 oraz art. 161 § 1 p.p.s.a. ma charakter ogólny (blankietowy) i określa kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Tego typu przepis nie może zatem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. zobowiązana jest więc bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie ww. przepisów jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2015 r., I OSK 1701/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1595/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1596/14, z dnia 24 kwietnia 2015 r., I OSK 1088/14, z dnia 8 kwietnia 2015 r., I OSK 71/15, z dnia 9 stycznia 2015 r., I OSK 638/14). W omawianym zarzucie powiązania takiego nie wskazano, co czyni omawiany zarzut nieskutecznym. Niezależnie jednak od tego, z uwagi na to, że organ skarżący kasacyjnie wytyka naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. podkreślenia wymaga przede wszystkim to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględniając skargę w niniejszej sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., po jej merytorycznym rozpoznaniu, nie stosował art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. określającego przesłankę odrzucenia skargi, a zatem przede wszystkim z tego powodu nie mógł naruszyć tego przepisu.
W ramach drugiego zarzutu skargi kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie wskazuje na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 3 oraz art. 24 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) – dalej zwanej: k.p.a., poprzez "niezasadne stwierdzenie, że kontrolowane postępowanie dotknięte jest wadą będącą podstawą wznowienia postępowania administracyjnego i w konsekwencji uwzględnienie skargi oraz uchylenie zaskarżonej decyzji, podczas gdy ewentualne naruszenie nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy". Zarzut ten także okazał się nieskuteczny.
W ramach omawianego zarzutu organ skarżący kasacyjnie tym razem powiązał zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. o ogólnym (blankietowym) charakterze z wytknięciem naruszenia art. 145 § 1 pkt 3 oraz art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., jednakże w realiach niniejszej sprawy, w której wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902) – dalej: u.d.i.p., powiązanie to nie mogło odnieść zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku. Dla skuteczności podważenia stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu co do uznania konieczności uchylenia wydanej przez organ decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej konieczne było bowiem nie tylko przywołanie przepisów k.p.a., ale przede wszystkim wskazanie odpowiednich przepisów postępowania zawierających unormowania dotyczące postępowania w sprawie zainicjowanej wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, tj. art. 16 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym "Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (...)". Skarga kasacyjna wymogu tego nie spełnia. Tymczasem sprawa, której przedmiotem jest kwestia udostępnienia informacji publicznej, jest z tego względu sprawą specyficzną, bowiem dotyczy oświadczenia wiedzy, a nie oświadczenia woli organu, jakie jest właściwe dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 k.p.a., a przewidziana w u.d.i.p. forma decyzji dla odmowy udostępnienia informacji publicznej służy przede wszystkim zagwarantowaniu praw procesowych, w tym zwłaszcza prawa do odwołania na drodze administracyjnej. Z tego względu konieczna stała się wyraźna deklaracja ustawodawcy wyrażona w art. 16 ust. 2 u.d.i.p. o dopuszczalności stosowania w tym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji dla skuteczności zarzutu wadliwego uchylenia decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej konieczne jest wskazanie na naruszenie art. 16 ust. 2 u.d.i.p. Skoro rozpoznawana skarga kasacyjna wymogu tego nie spełnia, to czyni to rozpatrywany zarzut nieskutecznym.
Skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
W zakresie wniosku skarżącego o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do ich zasądzenia. Zgodnie z art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez skarżącego, jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji uwzględniający skargę. Niemniej jednak do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie (art. 205 § 1 p.p.s.a.). Sąd powinien każdorazowo rozważyć, czy czynność, która spowodowała koszty była w ujęciu obiektywnym potrzebna do realizacji praw strony oraz czy i do jakiego poziomu poniesione koszty stanowiły także z obiektywnego punktu widzenia wydatek konieczny (zob. postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2008 r., I OZ 498/08, LEX nr 494311). W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący nie poniósł kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym, a złożona przez niego odpowiedź na skargę kasacyjną została sporządzona osobiście.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło