III OSK 166/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 411/21 o odrzuceniu skargi Z. W. na bezczynność Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w przedmiocie wykonania postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 3 września 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Z. W. na bezczynność Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w przedmiocie wykonania postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie. W uzasadnieniu wskazał, że pismem z 26 kwietnia 2021 r. skarżący wniósł przedmiotową skargę, zarzucając organowi niewykonanie postanowień Sądu Okręgowego [...]Wydział Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z [...] marca 2016 r., sygn. akt [...], o przekazaniu odwołania od decyzji z [...] stycznia 2009 r. Dyrektorowi Wojskowego Biura Emerytalnego oraz z 2 marca 2017 r. w tej samej sprawie, stanowiące uzupełnienie innego postanowienia tego sądu oraz jego wniosku "o wydanie na podstawie art. 217 k.p.a. potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii decyzji obowiązującej od 1 marca 1994 r.", dotyczącej przeliczenia świadczenia od 15 grudnia 1992 r. oraz przesłania ww. decyzji wydanych od marca 1994 r. do marca 2020 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że zadania jakie wykonują wojskowe biura emerytalne w części dotyczącej zabezpieczenia emerytalnego nie mają charakteru zadań administracji publicznej, dotyczą bowiem spraw emerytalnych i rentowych ograniczonego kręgu osób uprawnionych. Odrzucając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że zgodnie z art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 586; dalej "ustawa o zabezpieczeniu emerytalnym") odwołanie od decyzji organu rentowego do właściwego sądu przysługuje zainteresowanemu według zasad określonych w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1460 ze zm., dalej "k.p.c.") - art. 477(8) k.p.c. i następne. Zatem postępowanie przed organem rentowym toczy się w oparciu o przepisy ww. ustawy i uzupełniająco ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej "k.p.a."), a postępowanie odwoławcze przed sądem ubezpieczeń społecznych. Wojskowe Biuro Emerytalne nie jest organem administracji publicznej, jest aparatem pomocniczym Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego, który jest organem rentowym w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, a zgodnie z ustawą o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin - wojskowym organem emerytalnym (art. 3 ust. 1 pkt 13) właściwym w sprawach ustalenia prawa do zaopatrzenia emerytalnego i wysokości świadczeń pieniężnych z tego zaopatrzenia, określony przez Ministra Obrony Narodowej. W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji stwierdził, że rozpoznawana sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego i na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") skargę odrzucił. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wywiódł skarżący reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając je w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Nadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu postanowieniu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie: 1) art. 3 § 2 pkt 2 i 8 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i jej odrzucenie; 2) art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego i w konsekwencji jej odrzucenie; 3) art. 58 § 4 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi w sytuacji, gdy sąd powszechny uznał się za niewłaściwy; 4) art. 135 oraz 111 § 1 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie przez Sąd pierwszej instancji; Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 19 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie przedmiotowego przepisu poprzez przyjęcie, iż Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego jest organem niewłaściwym do załatwienia sprawy, wbrew postanowieniu Sądu Okręgowego w Warszawie z [...] marca 2016 r. oraz postanowieniu uzupełniającym ww. Sądu z [...] marca 2017 r. (sygn. akt: [...]) o przekazaniu sprawy do ww. organu; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 9 oraz 11 k.p.a. poprzez brak rozważenia czy Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego wyczerpująco wyjaśnił przesłanki dla załatwienia sprawy i wydania orzeczenia – ww. organ nie podjął żadnych starań celem wyjaśnienia przesłanek dla braku swojego działania, nie zajął żadnego stanowiska w sprawie, ani nie poinformował skarżącego o przyczynach swojej bezczynności; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 65 k.p.a. poprzez brak rozważenia przez Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego przekazania niniejszej sprawy organowi właściwemu, skoro sam się uznał za niewłaściwy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący odniósł się do ww. zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Odnosząc się do wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie, wskazać należy, iż zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Zaskarżone rozstrzygnięcie stanowi tego rodzaju postanowienie. Sąd drugiej instancji nie jest jednak związany wnioskiem strony. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał niniejszą skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w sprawie nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych przytoczonych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie skarżący w skardze przedstawił dwa żądania ("problemy"). W punkcie 1 wskazał, że dotyczy ona bezczynności Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie (co należy rozumieć jako bezczynność Dyrektora tego Biura) w związku z brakiem wydania "żadnej decyzji administracyjnej", do czego był zobowiązany wskazanymi w skardze postanowieniami sądów powszechnych. W punkcie drugim stwierdził, że ww. organ nie wydał mu dokumentów, których wydania żądał "zgodnie z zasadą art. 217 k.p.a.". Natomiast we wnioskach skargi przedstawił szereg żądań w punktach II-VII, powołując się m.in. na art. 35 § 1-3, art. 36, czy art. 217 k.p.a.. W treść swojej skargi wkleił zminiaturyzowane kopie m.in. orzeczeń sadów powszechnych oraz decyzji administracyjnych. Do skargi załączył kopie decyzji o rewaloryzacji renty wojskowej. W odpowiedzi na skargę organ niejako doprecyzował treść skargi, określając ją jako skargę na bezczynność Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie, mającą polegać na niewykonaniu postanowień Sądu Okręgowego [...] Wydział Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z [...] marca 2016 r., sygn. akt [...], i z [...] marca 2017 r. w tej samej sprawie, pierwsze o przekazaniu odwołania od decyzji z [...] stycznia 2009 r. Dyrektorowi Wojskowego Biura Emerytalnego do rozpoznania, drugie stanowiące uzupełnienie innego postanowienia tego sądu oraz jego wniosku "o wydanie na podstawie art. 217 k.p.a. potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii decyzji obowiązującej od 1 marca 1994 r.", dotyczącej przeliczenia jego świadczenia od 15 grudnia 1992 r., oraz przesłania ww. wszystkich decyzji wydanych od marca 1994 r. do marca 2020 r. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę, uznając że sprawa dotyczy postępowania przed organem rentowym, a takie toczy się w oparciu o przepisy k.p.c. i uzupełniająco k.p.a. Z przepisów k.p.c. wynika zaś, że właściwym w takich sprawach jest sąd powszechny i w sytuacji wniesienia skargi w powyższym przedmiocie do sądu administracyjnego podlega ona odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Co do zasady należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji w ww. kwestii, jednakże argumentacja tego Sądu w żaden sposób nie odnosi się do realiów niniejszej sprawy. Sąd ten nie ustalił w sposób jednoznaczny przedmiotu niniejszej sprawy. W skardze skarżący poruszył szereg kwestii, które należało sprecyzować i dopiero wówczas ocenić w kontekście jej dopuszczalności. Należy zwrócić jeszcze raz uwagę, że przedmiotowa skarga jest napisana chaotycznie, przedstawione w niej żądania nie są precyzyjne, jej treść odnosi się do dokumentów znajdujących się w aktach organu rentowego. Nie jest nawet wiadomym czy skarżący formułuje dwa żądania czy też jedno. W takiej sytuacji, przed oceną dopuszczalności skargi, należy dokładnie określić jej przedmiot, porównując twierdzenia i żądania skarżącego z aktami organu rentowego. W razie wątpliwości Sąd może wezwać skarżącego do sprecyzowania żądania skargi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ze względu na sposób formułowania pism wskazane byłoby posiadanie akt rentowych. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji powyższych czynności nie dokonał i odrzucił skargę z ogólnikowym i lakonicznym uzasadnieniem. W związku z powyższym należało uznać, że Sąd pierwszej instancji co najmniej przedwcześnie odrzucił przedmiotową skargę, czym naruszył art. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wobec uwzględnienia skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia przez ten Sąd ww. przepisu, bezcelowe było odnoszenie się do pozostałych jej zarzutów. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wskazać należy, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do orzekania w tej materii. Zgodnie z art. 209 p.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 4/07 (ONSAiWSA z 2008 r., nr 2, poz. 23).