II SA/Gl 850/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2020r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Burmistrz Miasta M. decyzją z dnia [...] r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku J. F. z dnia 3 marca 2020 r. przyznał jej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem w kwocie 1830 zł miesięcznie na okres od 1 marca 2020 r. do 31 lipca 2021 r. Od powyższej decyzji, z zachowaniem terminu ustawowego, odwołanie wniosła strona, wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Strona w odwołaniu wyraziła oczekiwanie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego także na okres od 3 lipca 2018 r, do 29 lutego 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zaskarżoną decyzją utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że z akt sprawy wynika, iż na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] r, syn strony został zaliczony do osób niepełnosprawnych. Niepełnosprawność datuje się od [...] r. Orzeczenie wydano do dnia [...] r. Z treści tego orzeczenia wynikało, że syn skarżącej wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, natomiast nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie powyższe zostało następnie utrzymane w mocy przez Wojewódzki Zespól do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim. Ostatecznie Sąd Rejonowy w T. wyrokiem z dnia [...] r. (prawomocnym od dnia [...] r) zmienił zaskarżone orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim w Katowicach i poprzedzającego go orzeczenie Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] r. w ten sposób, że ustala się, iż w stosunku do małoletniego syna strony istnieję konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji. Ponieważ strona spełnia wszystkie ustawowe kryteria do przyznania jej wnioskowanego świadczenia organ pierwszej instancji zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] r. tj. od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie mógł jednak zastosować w sprawie rozwiązania przewidzianego w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym "jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności". Orzeczenie zostało bowiem wydane [...] r. Wniosek został zaś złożony dnia [...], czyli po upływie wskazanego w ustawie trzymiesięcznego terminu. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzuciła SKO w Katowicach: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie istotnych okoliczności sprawy dotyczących: - braku pouczenia skarżącej przez Sąd Rejonowy w T. w sprawie o sygn, akt [...] o konieczności wystąpienia przez nią o odpis wyroku tego Sądu z dnia [...] r. z klauzulą prawomocności oraz o terminie 3 miesięcy wynikającym z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, na złożenie przez skarżącą wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres ubiegły - począwszy od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności, - daty zwrócenia się przez skarżącą do Sądu Rejonowego w T. o doręczenie jej odpisu wyroku tego Sądu z dnia [...] r., - daty nadania klauzuli prawomocności wyrokowi Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] r., - daty otrzymania przez skarżącą odpisu wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] r., a co doprowadziło organ do błędnego ustalenia, iż skarżąca uchybiła terminowi wynikającemu z art, 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W konsekwencji skarżąca zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że 3-miesięczny termin, o którym mowa w tym przepisie, w przypadku orzeczenia w sprawie niepełnosprawności wydanego przez sąd powszechny, należy liczyć tak, że bezwzględnie zaczyna on swój bieg od daty uprawomocnienia się wyroku tego sądu i po jego upływie niemożliwe jest przyznanie stronie świadczenia pielęgnacyjnego za okres ubiegły, tymczasem zgodnie z aktualną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, skoro przepis art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie reguluje jak należy liczyć 3-miesięcznego terminu w przypadku wydania orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności przez sąd powszechny, to należy przyjąć, że strona zachowuje prawo do przyznania jej świadczenia za okres ubiegły na podstawie art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli złoży ona wniosek o ustalenie prawa do takiego świadczenia w rozsądnym terminie, bez zbędnej zwłoki, Skarżąca była obecna na publikacji wyroku, jednakże Sąd nie pouczył jej o tym, że wyrok nie zostanie jej doręczony z urzędu, Nie otrzymała pouczenia, że do wniosku o świadczenie pielęgnacyjne zobowiązana jest ona dołączyć odpis tego wyroku z klauzulą prawomocności, która nadawana jest wyłącznie na wniosek strony. Ponadto nie była poinformowana o 3-miesięcznym terminie wynikającym z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, Z tego powodu skarżąca, która nie posiada wiedzy prawniczej, pozostając w błędnym przekonaniu, że wyrok zostanie jej doręczony z urzędu, jak ma to miejsce z decyzjami administracyjnymi, oczekiwała na doręczenie jej przedmiotowego wyroku Sądu Rejonowego w T. z urzędu, który uprawomocnił się z dniem [...] r. W dniu [...] r. skarżąca skontaktowała się telefonicznie z Sądem Rejonowym w T. i dopiero wtedy otrzymała informację, że konieczne jest złożenie przez nią pisemnego wniosku o doręczenie jej wyroku z klauzulą prawomocności. W dniu [...] r. wysłała pismo zawierające taki wniosek. Klauzula prawomocności została nadana przez Sąd w dniu [...] r, i odpis wyroku z klauzulą prawomocności został doręczony stronie w dniu [...] r. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Decyzją organu pierwszej instancji przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane przez organ II instancji. W ocenie Sądu skarżąca spełnia przesłanki przyznania tego świadczenia i okoliczność ta nie jest sporna. Sporne jest jednak to, od kiedy to świadczenie powinno być przyznane. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020, poz. 111) "prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego". Wyjątek w tym zakresie przewiduje ust. 2a tego artykułu stanowiąc, "jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności". Sposób obliczania terminu, o którym mowa w art. 24 ust. 2a ustawy faktycznie budzi wątpliwości. Pewne jest jednak, że ma on charakter materialny a nie procesowy (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 3 grudnia 2019 r. sygn. II SA/Bd 744/19 – wszystkie orzeczenia za CBOSA). Oznacza to, że organy administracji publicznej nie mają możliwości jego przywrócenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że bieg powyższego terminu liczony powinien być w przypadku orzeczeń sądowych od dnia ich prawomocności (por wyrok tutejszego Sądu z dnia 12 lutego 2020 r. sygn. II SA/Gl 1254/19). Dopuszcza się wreszcie możliwość uwzględnienia złożonego później wniosku, jeśli nastąpiło to "w rozsądnym terminie" (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 czerwca 2020 r. sygn. III SA/Kr 1247/19). Przy czym to ostatnie stanowisko skład orzekający w niniejszej sprawie uznaje za zasadne jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy po stronie wnioskodawcy nie można wykazać żadnych zaniechań a opóźnienie nie było spowodowane z jego winy. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawczyni wystąpiła o doręczenie wyroku sądu powszechnego z klauzulą prawomocności dopiero po upływie prawie 3 miesięcy od dnia jego ogłoszenia (na którym była). Nie poparte żadnymi dowodami są tu twierdzenia pełnomocnika strony skarżącej, że ta nie została w sposób prawidłowy pouczona o konieczności wystąpienia o doręczenie odpisu wyroku przez Sąd Rejonowy. Niezależnie od tego, trudno sobie wyobrazić, jak organy administracji miałyby tę okoliczność badać. Instrumenty w tym zakresie posiada skarżąca (jak choćby poprzez możliwość przeglądania akt sprawy – zwłaszcza protokołu rozprawy). Niezależnie od tego warto zwrócić uwagę, że odpis wyroku sądu powszechnego skarżąca odebrała dnia [...] r. Wniosek o świadczenie złożyła zaś dopiero po trzech tygodniach (dnia [...] r.). Trudno zatem mówić, że został on złożony "w rozsądnym terminie", gdy w sprawie termin, o którym mowa w art. 24 ust. 2a upływał [...] r. Okoliczność, że skarżąca nie wiedziała o powyższym terminie oraz, że nie została o nim powiadomiona przez sąd powszechny, w żadnym przypadku nie usprawiedliwiają jego niedochowania. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.