VII SA/Wa 1643/21

WyrokWSA w Warszawie2021-09-15

Skład orzekający: Sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.)

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo zastosował art. 138 § 2 KPA, uchylając decyzję PINB i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, czy też powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie?
Ratio decidendi
Sąd oddalił sprzeciw, uznając, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo zastosował art. 138 § 2 KPA. PINB naruszył przepisy postępowania, nie przeprowadzając w pełni postępowania dowodowego i nie badając istotnych okoliczności sprawy, takich jak usytuowanie ogrodzenia względem linii rozgraniczającej pas drogowy. Brak było podstaw do merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy, gdyż wymagała ona dalszego wyjaśnienia przez organ pierwszej instancji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła sprzeciwu P.K. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB), która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) umarzającą postępowanie w sprawie usytuowania ogrodzenia działek. PINB umorzył postępowanie, uznając, że budowa ogrodzenia nie wymagała pozwolenia ani zgłoszenia, a ustalenie granic nieruchomości nie leży w jego kompetencji. WINB uchylił tę decyzję, uznając umorzenie za przedwczesne i wskazując na potencjalną niezgodność ogrodzenia z planem miejscowym oraz konieczność zbadania zagrożeń bezpieczeństwa. Sąd rozpatrywał sprzeciw od decyzji WINB.
Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciw.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2021 r. sprawy ze sprzeciwu P. K. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie usytuowania ogrodzenia działek oddala sprzeciw. 1. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...] WINB") decyzją nr [...] z [...] lipca 2021 r., znak [...], po rozpatrzeniu odwołania Miasta J., reprezentowanego przez Burmistrza, uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB") nr [...] z [...] maja 2021 r., znak [...], w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie ogrodzenia działki i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. 2. W dniu 22 grudnia 2020 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] wpłynęło pismo zastępcy Burmistrza Miasta J. zawierające wniosek "o wszczęcie procedury nadzorczej względem ogrodzenia działek nr ewid. [...] i [...], obręb [...], położonych przy ul. [...] w J., które zostało zrealizowane jednoznacznie sprzecznie z planem miejscowym i pozwoleniem na budowę". Działki znajdują się bowiem na terenie budowlanym 4.MNL oraz w liniach rozgraniczających drogi dojazdowej 4.KD-D. W dniu 16 marca 2021 r. PINB przeprowadził czynności kontrolne, podczas których ustalono, że "nieruchomość od strony ul. [...] posiada ogrodzenie ażurowe. Wzdłuż działki nr ewid. [...] wykonane [jest ono] z elementów betonowych o wysokości 1,65 m z podmurówką około 40 cm i wypełnione elementami z płaskowników metalowych. Wzdłuż działki nr ewid. [...] [zlokalizowane jest z kolei ogrodzenie] o wysokości około 1,70 m na podmurówce z elementów betonowych o wysokości około 25 cm z paneli z prętów żebrowanych na słupkach metalowych. W ogrodzeniu murowanym są skrzynki przyłączy gazowej i energetycznej". W przedstawionym stanie rzeczy PINB zawiadomieniem z 22 marca 2021 r. Poinformował właścicieli działek nr ewid. [...] i [...], w tym P. K. (dalej: "skarżący") i jego żonę, o wszczęciu postępowania administracyjnego. W związku z czynnościami podjętymi przez PINB, skarżący skierował do organu pismo z 14 kwietnia 2021 r., w którym wyjaśnił między innymi, że ogrodzenie działek od strony ul. [...] zostało wykonane na podstawie projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją nr [...] z [...] czerwca 2018 r. Zatwierdzony projekt budowlany zakładał budowę ogrodzenia zgodnie postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jednak z powodu błędu wykonawcy lub geodety ogrodzenie zostało wykonane w linii granicy działki, a nie w linii rozgraniczenia. Różnica wynosi ok. 0,9 m. Dodatkowo, w dniu 6 maja 2020 r. skarżący wraz sześcioma innymi właścicielami posesji położonych przy ul. [...] w J. złożył do Burmistrza Miasta J. wniosek o zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego poprzez zmniejszenie szerokości dróg publicznych dojazdowych w rejonie ul. [...] i [...] oraz ul. [...],[...] i [...]. We wniosku stwierdzono, że miejscowy plan zagospodarowania przewiduje we wskazanym rejonie szerokość dróg w przedziale od 8 m do 10 m, podczas gdy zdaniem wnioskodawców wystarczająca byłaby droga o szerokości 7 m. W związku z tym wniesiono o zmianę odpowiednich postanowień miejscowego planu zagospodarowania i określenie możliwości budowy ogrodzenia działek od strony terenów dróg publicznych w granicy działek, a nie w linii rozgraniczającej. 3. Po zebraniu materiału dowodowego, PINB decyzją nr [...] z [...] maja 2021 r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie ww. ogrodzenia. Organ pierwszej instancji wydał powyższe rozstrzygnięcie na podstawie art. 104 i 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256; dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333; dalej: "pr.bud."). W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z założeniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie ul. [...] i [...] oraz terenu w rejonie ul. [...],[...] i [...], zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miasta J. z dnia [...] kwietnia 2018 r. (dalej: "miejscowy plan"), w odniesieniu do ogrodzeń od strony dróg publicznych dopuszcza się ogrodzenia sytuowane w linii rozgraniczającej, z tym że dopuszcza się ich miejscowe wycofanie w przypadku konieczności ominięcia istniejących przeszkód, tj. drzew, urządzeń infrastruktury technicznej oraz w miejscach sytuowania bram wjazdowych. Wysokość ogrodzenia nie powinna być wyższa niż 1,8 m od poziomu gruntu rodzimego. Pełne ogrodzenia lub ich części pełne nie powinny być wyższe niż 0,6 m od poziomu gruntu rodzimego. W ocenie organu pierwszej instancji zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 23 w związku z art. 30 ust. 1 pkt. 3 pr.bud. zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m. W związku z powyższym na budowę ww. ogrodzenia nie było wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę, ani dokonanie zgłoszenia do właściwego organu architektoniczno-budowlanego. PINB wyjaśnił też, że sprawa ustalenia spornych granic nieruchomości nie leży w kompetencji organu nadzoru budowlanego. 4. Od decyzji organu pierwszej instancji odwołanie złożyło Miasto J. podkreślając, że działki znajdują się na terenie budowlanym 4.MNL oraz w liniach rozgraniczających drogi dojazdowej 4.KD-D. Linia rozgraniczająca teren budowlany i drogę publiczną jednoznacznie wskazuje prawidłową lokalizację ogrodzenia działki, uwzględniającą poszerzenie pasa drogowego ul. [...]. Projekt zagospodarowania działki sporządzony do pozwolenia na budowę również wskazywał prawidłowe poszerzenie drogi. Obecne ogrodzenie zostało zrealizowane w terenie drogi, który nie dopuszcza realizacji ogrodzeń. Przesyłając ww. odwołanie do organu drugiej instancji PINB skierował je również do wiadomości skarżącego. 5. Po rozpatrzeniu odwołania, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z [...] lipca 2021 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ drugiej instancji wydał ww. rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 pr.bud. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja PINB z [...] maja 2021 r. umarzająca postępowanie administracyjne w sprawie spornego ogrodzenia wydana została z naruszeniem przepisów prawa, w związku z czym należało ją uchylić. W ocenie organu odwoławczego umorzenie postępowania było co najmniej przedwczesne. Art. 105 § 1 k.p.a. ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest takich okoliczności sprawy, które mogłyby być przedmiotem postępowania administracyjnego. W przeciwnym przypadku postępowanie nadzorcze nie może być uznane za bezprzedmiotowe. Organ wojewódzki podkreślił, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 21 pr.bud. (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji organu drugiej instancji) budowa ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 pr.bud. Choć ogrodzenie będące przedmiotem postępowania nie przekracza wysokości 2,20 m, a także nie można go uznać za samowolę budowlaną, to organ powiatowy miał obowiązek sprawdzenia, czy nie istnieje zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi i mienia, bądź czy nie występują inne nieprawidłowości, które mogłyby skutkować podjęciem działań w trybie przepisów ustawy Prawo budowlane. Nie można bowiem wykluczyć niezgodności z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ponadto dokumentacja fotograficzna załączona do protokołu kontroli przeprowadzonej przez PINB wskazuje, że przedmiotowe ogrodzenie na całej długości jest ogrodzeniem pełnym, co jest niezgodne z § 24 ust. 5 pkt 3 miejscowego planu zagospodarowania. Zatem brak obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę czy też dokonania zgłoszenia nie zwalnia organu nadzoru budowlanego od zbadania ww. kwestii, co wynika z art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 pr.bud. W ocenie [...] WINB z dokumentacji zgromadzonej w sprawie nie wynika, czy ogrodzenie będące przedmiotem postępowania jest usytuowane w linii rozgraniczającej czy też nie. Organ odwoławczy wskazał również, że zarówno z dokumentacji fotograficznej, jak i z pisma zastępcy Burmistrza Miasta J. (wpływ do organu 22 grudnia 2020 r.) wynika, że ogrodzenie zostało zrealizowane sprzecznie z planem miejscowym i pozwoleniem na budowę. Działki o numerach ewid. [...] i [...] objęte są planem miejscowym i znajdują się na terenie budowlanym 4MNL oraz w liniach rozgraniczających drogi dojazdowej 4KD-D. To linia rozgraniczająca teren budowlany i drogę publiczną wskazuje jak powinno być zrealizowane ogrodzenie działki, uwzględniające poszerzenie (przez miejscowy plan) pasa drogowego ul. [...]. Projekt zagospodarowania działki sporządzony do pozwolenia na budowę z 2018 r. również wskazywał prawidłowe poszerzenie drogi. Taką samą argumentację zawarto w odwołaniu wskazując ponadto, że obecnie ogrodzenie zostało zrealizowane w terenie drogi, który nie dopuszcza realizacji ogrodzeń. Organ powiatowy pominął ww. kwestię w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, a zgromadzony materiał dowodowy w sprawie uniemożliwia dokonanie pełnej oceny w ww. zakresie przez organ odwoławczy, w tym jakie rozwiązania zostały przyjęte w odniesieniu do ogrodzenia w decyzji o pozwoleniu na budowę. Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie PINB w [...] nie rozpoznał sprawy w jej całokształcie w sposób wyczerpujący, czym istotnie naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a w konsekwencji podjął błędną decyzję umarzającą postępowanie. Umorzenie postępowania z przyczyn wskazanych przez organ powiatowy na tym etapie nie znajdowało uzasadnienia, co skutkowało naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. 6. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący P.K. pismem z 24 lipca 2021 r. złożył sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji [...] WINB nr [...]. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wskazał, że od dnia otrzymania decyzji PINB nr [...] z [...] maja 2021 r. nie otrzymał żadnej korespondencji świadczącej o tym, że postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie ma swój dalszy bieg. Skarżący oświadczył również, że nie miał żadnej wiedzy o wszczęciu przez organ wojewódzki postępowania w tej sprawie. Dopiero odbiór zaskarżanej decyzji w dniu 15 lipca 2021 r. był dla skarżącego pierwszym sygnałem o tym, że sprawa nie została zakończona na poziomie organu powiatowego. 7. Odpowiadając w dniu 3 sierpnia 2021 r. na ww. sprzeciw organ drugiej instancji podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie sprzeciwu. Organ stwierdził, że przesłanki którymi kierował się przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji zostały wskazane w jej uzasadnieniu, a zarzuty podniesione przez wnoszącego sprzeciw pozostają bez wpływu na treść wydanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. 8. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podkreśla, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 z późn. zm.), zadaniem Sądu jest dokonanie kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem jego zgodności z prawem, czyli prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Wskazana norma prawna ma przy tym zastosowanie zarówno do skarg wnoszonych do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: "p.p.s.a."), jak i do sprzeciwów od decyzji przewidzianych w art. 64a p.p.s.a. i przepisach następnych wskazanej ustawy. Badając i oceniając zaskarżony akt należało mieć na uwadze fakt, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Budowlanego jako organu drugiej instancji, wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Od decyzji organu drugiej instancji sprzeciw wniósł właściciel nieruchomości otoczonej przedmiotowym ogrodzeniem. Sprzeciw uregulowany w art. 64a – 64e p.p.s.a. został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu. Zgodnie z art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw (dalej: "sprzeciw"). Na podstawie art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Konsekwentnie, zgodnie z art. 151a § 1 p.p.s.a., sąd właściwy uwzględniając sprzeciw uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Z kolei stosownie do art. 151a § 2 p.p.s.a., w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu, sąd oddala sprzeciw. Z powołanych przepisów wynika, że w przypadku rozpoznawania przez sąd administracyjny sprawy na podstawie sprzeciwu, dokonana przez sąd kontrola jest ograniczona. Sąd nie rozstrzyga więc, tak jak w przypadku skarg, tj. w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami środka zaskarżenia oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Co do zasady ocenie sądu podlega tylko prawidłowe zastosowanie przez organ art. 138 § 2 k.p.a. W ten sposób sąd ma ustalić, czy w analizowanej sprawie organ drugiej instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do istoty. W przypadku sprzeciwu, wyrok sądu ma więc charakter formalny w tym znaczeniu, że sąd nie odnosi się do zagadnień merytorycznych z wnikliwością właściwą dla postępowania w przedmiocie skargi na decyzję, w tym zwłaszcza nie przesądza wprost o szczegółowych uprawnieniach lub obowiązkach stron. Nie oznacza to wszakże całkowitego pominięcia analizy zastosowania prawa materialnego przez organy administracji właściwe w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się bowiem, że w świetle art. 138 § 2 k.p.a. zakres sprawy pozostały i konieczny do wyjaśnienia, a zarazem mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, należy oceniać właśnie przez pryzmat przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Nie może być przecież uznana za zgodną z prawem decyzja administracyjna wydana bez wyjaśnienia okoliczności faktycznych objętych hipotezą normy prawnej zrekonstruowanej na podstawie właściwych przepisów. W przypadku sprzeciwu, zgodnie z powołanym wyżej art. 64e p.p.s.a. stosowanym jednak w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny nie może więc oceniać, czy zostały spełnione przesłanki do wydania przez organ administracji decyzji pozytywnej, czy też negatywnej, lecz ma obowiązek ocenić, czy zostały wyjaśnione te wszystkie okoliczności, które są istotne dla rozstrzygnięcia danej sprawy (zob. wyroki NSA: z 6 marca 2019 r. sygn. akt II OSK 392/19; z 24 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 2785/20; z 13 lutego 2019 r. sygn. akt II OSK 132/19; z 26 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3311/19 oraz z 23 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 512/21). W związku z powyższymi zasadami, jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy ma także obowiązek określić wytyczne w zakresie wykładni właściwych przepisów (art. 138 § 2a k.p.a.). Natomiast zgodnie z art. 138 § 2b k.p.a. przepisu oznaczonego jako art. 138 § 2 k.p.a. nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w art. 136 § 2 lub 3 k.p.a. Organ odwoławczy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy wydaje decyzję, o której mowa w art. 138 § 1 albo ewentualnie w art. 138 § 4 k.p.a. 9. Mając na względzie przedstawione zasady orzekania w przypadkach sprzeciwu od decyzji kasacyjnej i po rozpoznaniu stanowiska organu drugiej instancji, a także zarzutów skarżącego wyrażonych w sprzeciwie, Sąd oddalił sprzeciw jako niezasadny. Zdaniem Sądu w postępowaniu prowadzonym przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] doszło do naruszenia przepisów postępowania co najmniej w dwojaki sposób. Po pierwsze, jak wskazuje organ drugiej instancji, PINB naruszył art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie w pełni postępowania dowodowego obejmującego istotne okoliczności sprawy wskazane między innymi w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego i rozstrzygnięcie sprawy bez uwzględnienia całokształtu materiału dowodowego. W szczególności organ pierwszej instancji nie zbadał dostatecznie szczegółowo, czy przedmiotowe ogrodzenie wzdłuż działek nr ewid. [...] i [...] oddzielające je od ulicy [...] usytuowane jest w linii rozgraniczającej prasa drogowego, czy też – jak przyznaje sam skarżący w piśmie z 14 kwietnia 2021 r. – w granicy działki. Okoliczność taka ma decydujące znaczenie, ponieważ Burmistrz Miasta J. sugeruje w swoich pismach, że w przyjętym i obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania szerokość pasa drogowego ul. Wczasowej została powiększona, a przez to ogrodzenie zostało wybudowane niezgodnie z miejscowych planem zagospodarowania. Bez sprawdzenia wzdłuż jakiej linii zostało zlokalizowane ogrodzenie organy nadzoru budowlanego nie mogły bowiem odnieść się rzeczowo ani do żądania Burmistrza Miasta J., i jego twierdzenia o niezgodności przedmiotowego ogrodzenia z miejscowym planem zagospodarowania. Z tego samego powodu organ drugiej instancji nie mógł w pełni ocenić trafności zarzutów podnoszonych przez skarżącego - właściciela nieruchomości sąsiedniej. Skarżący był przecież uznany za stronę w postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji i została mu doręczona decyzja PINB w [...] nr [...] z [...] maja 2021 r. Ponadto, w opinii organu drugiej instancji, PINB w [...] zaniechał sprawdzenia, czy lokalizacja przedmiotowego ogrodzenia nie odpowiada przesłankom wszczęcia postępowania naprawczego określonym w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub 4 pr.bud., a jedynie przyjął – jak się okazuje bezpodstawnie - brak przedmiotu uzasadniającego prowadzenie sprawy i rozstrzygnięcie sprawy co do meritum. 10. W świetle ustalonych okoliczności sprawy, a także wobec istotnych braków materiału dowodowego zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. było jednak błędne. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się zdecydowanie, że o bezprzedmiotowości postępowania można mówić wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Wydanie decyzji o umorzeniu postępowania wiąże się więc z koniecznością uprzedniego zebrania kompletnego materiału dowodowego i poprawnego ustalenia na jego podstawie stanu faktycznego sprawy, który będzie wykluczał prawną możliwość merytorycznego jej rozstrzygnięcia. Patrząc na wskazany problem prawny z drugiej strony należy stwierdzić, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Oznacza to, że wszystkie elementy badanego stanu faktycznego i prawnego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, że wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem (patrz np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 337/17, LEX nr 2429359; a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 114/2018, LEX nr 2480184 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 758/17, LEX nr 2420672). Wskazane w punkcie 9 powyżej braki postępowania dowodowego odpowiadają zarówno pierwszej, jak i drugiej jednocześnie drugiej przesłance wskazanej w art. 138 § 2 k.p.a. Doszło bowiem do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a poza tym istotne okoliczności postępowania wymagają wyjaśnienia. Sąd rozpatrujący sprawę w pełni podziela też pogląd organu drugiej instancji, że przy wydaniu decyzji pierwszej instancji naruszono też art. 105 § 1 k.p.a. Konsekwentnie, należało stwierdzić, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. uchylając decyzję organu pierwszej instancji oraz przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Z tego względu sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. Mając na względzie zasadę szybkości postępowania (art. 12 § 1 k.p.a.) stosowaną w związku z art. 138 § 2 k.p.a. Sąd uznaje za zasadne stanowisko implicite przyjęte przez organ drugiej instancji, że w rozpatrywanej sprawie nie było dopuszczalne uzupełnienie wskazanych wyżej braków postępowania dowodowego, a także rozwiania istotnych wątpliwości prawnych, bezpośrednio przez organ drugiej instancji zgodnie z art. 136 § 1 k.p.a. Co do zasady bowiem organ odwoławczy może na żądanie strony lub z urzędu przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję w pierwszej instancji. Zasada ta nie mogła jednak być zastosowana w rozpatrywanej sprawie z uwagi na stosunkowo szeroki i zróżnicowany zakres okoliczności faktycznych i prawnych, które wymagają wyjaśnienia. Art. 136 § 2 k.p.a. przewiduje bowiem, że jeżeli decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie wówczas organ odwoławczy przeprowadza postępowanie wyjaśniające, jeśli jednak dokonuje się to na zgodny wniosek wszystkich stron zawarty w odwołaniu. Taki sam wniosek wynika przede wszystkim z art. 138 § 2b k.p.a. Przepisu oznaczonego jako art. 138 § 2 k.p.a. nie stosuje się bowiem w przypadkach, o których mowa w art. 136 § 2 lub § 3 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie nie było zgodnego wniosku, ponieważ skarżący uznał decyzję organu pierwszej instancji za prawidłową i nie złożył od niej odwołania. Zatem również z tych względów zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a. było zgodne z prawem. Należy wreszcie zauważyć, że ponowne rozpatrzenie sprawy pozwoli również na wyeliminowanie niejasności lub wątpliwości, które nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ale mogą być źródłem przeszkód w skutecznym wykonaniu ostatecznej decyzji administracyjnej w sprawie. 11. Odnosząc się natomiast krótko do zarzutów podniesionych w sprzeciwie przez skarżącego P.K. należy stwierdzić, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów postępowania, zwłaszcza art. 15 k.p.a. w związku z art. 127 § 1 i § 2 k.p.a. Skarżący twierdzi bowiem, że nie został zawiadomiony przez organ wojewódzki o wszczęciu postepowania odwoławczego. Trzeba jednak pamiętać, że zgodnie z art. 131 k.p.a. o wniesieniu odwołania strony są zawiadamiane przez organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji. Takie zawiadomienia zostało skierowane do wiadomości skarżącego w dniu 1 czerwca 2021 r. (k. 6 akt WINB). W świetle rozstrzygnięcia organu drugiej instancji można też przyjąć, że nawet gdyby faktycznie nie doszło do doręczenia skarżącemu wskazanego zawiadomienia z 1 czerwca 2021 r., to mamy tu do czynienia z naruszeniem prawa, które w rezultacie nie miało istotnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Sprawa zgodności z prawem, w tym z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, ogrodzenia oddzielającego działki nr ewid. [...] i [...] od ul. [...], nie została bowiem zakończona, lecz będzie prowadzona ponownie przez PINB w [...]. Tak przecież rozstrzygnął organ drugiej instancji i takie rozstrzygnięcie uznał za prawidłowe Sąd rozpatrujący niniejszy sprzeciw. W rezultacie, skarżący będzie miał prawo i możliwość zgłoszenia wszystkich wniosków dowodowych oraz wszystkich uwag, jakie uzna za właściwe, w ponownie toczącym się postępowaniu. Fakt, że skarżący był usatysfakcjonowany umorzeniem postępowania przez organ pierwszej instancji nie może przeważyć nad tym, że jak słusznie wskazał [...] WINB, rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego a rozstrzygnięcie sprawy wymaga zbadania i wyjaśnienia innych okoliczności faktycznych, czego w obecnej sprawie nie może uczynić organ drugiej instancji. 12. Dokonana przez Sąd analiza treści sprzeciwu, a także wydanych w sprawie decyzji nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogłyby prowadzić do uchylenia kwestionowanej decyzji. Stwierdzenie powyższego obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do oddalenia sprzeciwu na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. z uwagi na to, że zarzuty skarżącego nie zasługiwały na uwzględnienie

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło