III OZ 223/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 395/21 w sprawie ze skargi S. P. i E. C. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 26 sierpnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. W uzasadnieniu wskazał, że w skardze S. P. zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że wykonanie zaskarżonej decyzji narazi go na niepowetowaną szkodę majątkową, pozbawi źródeł uzyskania comiesięcznego utrzymania i wpłynie negatywnie na codzienność funkcjonowania siedliska i całej rodziny. Skutki decyzji wyrządzą nieodwracalne skutki prawne, gdyż teren obiektu jest obecnie siedliskiem chronionym prawem w granicach geodezyjnych działki nr ew. [...] z obrębu [...] W., dzielnica B. Zdaniem Sądu pierwszej instancji analizowany wniosek sformułowany został bardzo ogólnikowo. Skarżący nie przedstawił przekonujących dowodów i argumentów, które uprawdopodobniłyby zaistnienie w niniejszej sprawie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej, uwzględniając także art. 86f ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021 r., poz. 247; zwanej dalej "ustawą z 3 października 2008 r."). Przepis ten wyraźnie wskazuje, że przez trudne do odwrócenia skutki rozumie się następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego wydano zaskarżoną decyzję. Przepis ten wiąże więc pojęcie trudnych do odwrócenia skutków z następstwami wynikającymi z podjęcia realizacji przedsięwzięcia. Innymi słowy, aby można było rozważać kwestię zaistnienia ww. skutków, w sprawie musi nastąpić podjęcie realizacji przedsięwzięcia. W niniejszej sprawie skarżący co prawda wskazał, że została wydana decyzją z [...] czerwca 2020 r. nr [...], nie wskazał jednak czego wskazana decyzja dotyczy, a także nie załączył kopii decyzji, na którą się powołuje. Nie przedstawił żadnych argumentów czy dowodów w celu uprawdopodobnienia podjęcia realizacji przedsięwzięcia. Nie uprawdopodobnił także, że wykonanie zaskarżonej decyzji pozbawi go źródeł uzyskania comiesięcznego utrzymania i wpłynie negatywnie na codzienność funkcjonowania jego całej rodziny. W ocenie tego Sądu, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykazanie istnienia przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") spoczywa na stronie (por. postanowienia NSA: z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt II OSK 608/21). To skarżący winien uprawdopodobnić zaistnienie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji. Przykładowo wskazując, że inwestor wykonuje prace przygotowawcze lub z podjętych przez niego realnych działań wynika zamiar ich podjęcia, powinien podać na czym te prace polegają i w jaki sposób wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd administracyjny zasadniczo nie prowadzi postępowania dowodowego i nie ma obowiązku doszukiwania się przyczyn zgłoszonego wniosku, ani tym bardziej w oparciu o treść uzasadnienia skargi domniemywać okoliczności, które przemawiałyby za pozytywnym rozpatrzeniem złożonego wniosku. Sąd nie ma także obowiązku samodzielnego poszukiwania w aktach sprawy argumentów i dowodów na poparcie wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W związku z powyższym, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 86f ustawy z 3 października 2008 r., Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, podnosząc, że nie jest zawodowym prawnikiem i przedstawił swoje racje tak jak potrafił. Podkreślił, że oczywista rzeczą jest, że sąsiedztwo metra nie ułatwia funkcjonowania żadnej rodzinie. Realizacja inwestycji w postaci metra oddziałuje na środowisko w sposób znaczny, co pogorszy komfort życia skarżącego i okolicznych mieszkańców. Do zażalenia skarżący załączył odpis decyzji Wojewody Mazowieckiego z [...] czerwca 2020 r., nr [...], o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla obiektów metra z wnioskiem o przeprowadzenie z niej dowodu na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Zgodnie z art. 86f ust. 1 ustawy z 3 października 2008 r. do skargi na decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach stosuje się przepis art. 61 § 3 p.p.s.a., z tym że przez trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w tym przepisie, rozumie się następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego wydano zaskarżoną decyzję. Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Przesłanki jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu takiego wniosku w sposób wyczerpujący zostały określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., w myśl którego są nimi: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Wykazanie istnienia tych przesłanek spoczywa na stronie. Z powyższego wynika, że strona powinna we wniosku przedstawić taką argumentację, która przekona, iż konsekwencje wykonania zaskarżonego aktu mogą spowodować znaczną szkodę lub doprowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków. Brak uzasadnienia wniosku lub niewykazanie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. stanowi wystarczającą podstawę do negatywnego rozpoznania wniosku. Zatem, żądając udzielenia ochrony tymczasowej, strona skarżąca powinna we wniosku wskazać, na której przesłance opiera swoje żądanie oraz je uzasadnić, a także w miarę potrzeby przedstawić stosowne dowody. Skarżący mógł więc odwołać się do konkretnych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy lub też załączyć nowe dowody na poparcie swojego wniosku. Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji skarżący swój wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji sformułował w sposób ogólnikowy. Te ogólne argumenty powtórzył następnie w zażaleniu. Zdaniem skarżącego realizacja budowy metra nie ułatwi funkcjonowania żadnej rodzinie, oddziałuje na środowisko w sposób znaczny, pogorszy komfort życia okolicznych mieszkańców, pozbawi źródeł utrzymania skarżącego. Tymczasem, jak wskazano wyżej, na skarżącym spoczywa co najmniej uprawdopodobnienie w sposób rzetelny i jasny istnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. – z wniosku skarżącego nie można wywieść w jaki konkretnie sposób zaskarżona decyzja oddziałuje na środowisko i na jego działkę, na czym polega obniżenie komfortu życia, czym się zajmuje skarżący i w jaki sposób inwestycja pozbawi go źródeł utrzymania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił więc przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Wskazać należy, że na Sądzie pierwszej instancji nie spoczywał obowiązek wydania swoistego "orzeczenia wstępnego" i szukania argumentów i dowodów w aktach sprawy, a nawet w samej skardze, na poparcie wniosku złożonego przez stronę. Wniosek skarżącego powinien być uzasadniony oddzielnie lub bezpośrednimi, konkretnymi odniesieniami do treści skargi lub do akt sprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy za prawidłowe należy uznać rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji, który odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na brak uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 86f ustawy z 3 października 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny nie widział potrzeby przeprowadzania dowodu z załączonej do zażalenia decyzji. Po pierwsze skarżący nie wyjaśnił jaki związek ma ta decyzja ze wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji – w treści załączonej decyzji oczywiście można doszukać się związku z przedmiotową sprawą, lecz nie jest rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego doszukiwanie się takiego związku za stronę, a tym bardziej poszukiwanie i formułowanie na podstawie załączonego dokumentu argumentów mających popierać wniosek strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Po drugie dowód ten powinien zostać przedstawiony na etapie postępowania przed Sądem pierwszej instancji, aby ten mógł go ocenić, a ocena ta mogła z kolei być przedmiotem kontroli Sądu odwoławczego. Po trzecie, wobec braków wniosku w postaci jego prawidłowego uzasadnienia, załączenie tej decyzji nie miało wpływu na wynik przedmiotowego postępowania wpadkowego. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.