II SA/Rz 1180/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lutego 2021 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...]; II. stwierdza nieważność postanowienia Prezydenta Miasta z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...]; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J. R. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "Kolegium"), decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "K.p.a.") oraz art. 99 ust. pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1268 ze zm., dalej: "u.k.p."), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta (dalej: "Prezydent") z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] o skierowaniu J. R. (dalej: "Skarżący") na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami W uzasadnieniu stwierdzone zostało, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek Komendanta Powiatowego Policji (dalej: "Komendant") z dnia [...] lipca 2020 r., działającego na podstawie art. 129 ust. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 110 ze zm., dalej: "p.r.d."), w związku z wypadkiem drogowym z udziałem Skarżącego. W wyniku zdarzenia kierujący samochodem oddalił się z miejsca zdarzenia nie udzielając pomocy ofierze wypadku. Sprawność psychomotoryczna oraz wada wzroku sprawcy wypadku, według stanowiska Komendanta, przyczyniły się do opisanego zdarzenia. Wobec powyższego Prezydent orzekł o skierowaniu Skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W odwołaniu Skarżący zakwestionował zasadność rozstrzygnięcia, uznając decyzję za przedwczesną i bezzasadną oraz zarzucając jej rażące naruszenie prawa. W odwołaniu wskazano, że wniosek o wszczęcie postępowania złożył Komendant, który został wyłączony w tej sprawie przez Komendanta Wojewódzkiego Policji. Wobec tego wyłączenie organu stanowiło przeszkodę do procedowania przez Prezydenta, który w takiej sytuacji powinien odmówić wszczęcia postępowania, względnie je umorzyć. Kolegium odwołania nie uwzględniło i wskazało, że sprawność psychomotoryczna oraz wada wzroku sprawcy wypadku, według Komendanta, przyczyniły się do zdarzenia drogowego. W związku z powyższym zasadnym stało się skierowanie Skarżącego na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Okoliczność ta powoduje konieczność zweryfikowania stanu zdrowia kierowcy w aspekcie jego predyspozycji do kierowania pojazdami w wyspecjalizowanej w tym zakresie placówce medycznej. Kolegium podkreśliło, że wydanie decyzji o skierowaniu na tego typu badania lekarskie nie przesądza automatycznie o tym, iż skierowany na badania nie może prowadzić pojazdów mechanicznych, ze względu na swoje ograniczenia zdrowotne, a ma jedynie na celu zweryfikowanie tej kwestii z uwagi na dbałość w celu zapewnienia bezpieczeństwa w poruszaniu się po drogach publicznych przez Skarżącego, jak i innych uczestników ruchu drogowego. Zadaniem organów administracji jest czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym jest, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. W konkluzji Kolegium uznało wniosek organu jako zasadny. W skardze Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji i przekazanie sprawy Prezydentowi do ponownego rozpoznania oraz obciążenie Kolegium kosztami postępowania. Zarzucił rażące naruszenie prawa, a to art. 7 i 77 K.p.a. oraz naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit.b u.k.p., w związku z art.129 ust. 2 pkt.13 p.r.d. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że wniosek Komendanta nie zawierał żadnych danych dotyczących dowodów w sprawie lub dokumentów potwierdzających istnienie podstaw do jego złożenia. Prezydent nie zapoznał się z wnioskiem skarżącego z dnia [...] sierpnia 2020 r. złożonym w tej sprawie zgodnie z treścią art. 10 § 1 K.p.a. Organy obu instancji nie odniosły się do zarzutów dotyczących legalności wniosku Komendanta. Uzasadnienie decyzji w tym zakresie praktycznie nie istnieje, a nieporozumieniem jest twierdzenie, że wniosek Komendanta korzysta z domniemania prawdziwości, bo jest dokumentem urzędowym. Skarżący wyjaśnił, że nie popełnił żadnego przestępstwa, ani wykroczenia w dniu [...] lipca 2020 r., a był jedynie uczestnikiem ruchu drogowego podczas którego wypadkowi uległ rowerzysta. Był przesłuchany jako świadek i doszło do oględzin jego samochodu. Podejrzenie o popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia jest bezpodstawne. Z uwagi na osobę rowerzysty (pokrzywdzonego) Komendant Wojewódzki Policji wyłączył Komendanta Powiatowego i całą Komendę od prowadzenia sprawy tego zdarzenia. Składając wniosek Komendant przekroczył swoje uprawnienia i legalność tego wniosku złożonego po wyłączeniu się ze sprawy budzi poważne wątpliwości. Zarówno Komendant Powiatowy, jak i oba organy administracji nie przedstawiły żadnego dowodu, który dawałby podstawy do oceny stanu zdrowia Skarżącego. Ustawa prawo o ruchu drogowym do skierowania kierowcy na badania lekarskie wymaga przesłanki "uzasadnionych zastrzeżeń" co do stanu zdrowia kierowcy. Wniosek ani decyzja nie zawierają uzasadnienia co do zastrzeżeń wszystkich organów występujących w sprawie odnośnie do stanu zdrowia skierowanego na badania. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. I. Stan sprawy jest następujący. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2020 r. Komendant, na podstawie art. 129 ust. 2 pkt 13 p.r.d. wystąpił do Prezydenta o skierowania Skarżącego na badania lekarskie, celem przeprowadzenia oceny stanu zdrowia (k. 1 akt adm.). Na tej podstawie Prezydent, zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2020 r., poinformował Skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie skierowania na badania lekarskie; w zawiadomieniu zawarł również pouczenie w trybie art. 10 § 1 K.p.a. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz złożenia ewentualnych zastrzeżeń i wniosków, w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, zawiadomienie doręczono Skarżącemu w dniu [...] lipca 2020 r. (k. 2 akt. j.w.), natomiast decyzja o skierowaniu na badania lekarskie wydana została w dniu [...] sierpnia 2020 r. (k. 3 akt adm.). Skarżący w piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r., zgodnie z pouczeniem, sformułował wnioski i zastrzeżenia odnośnie do postępowania, opisując m.in. okoliczności zdarzenia drogowego i wskazując sygnaturę postępowania, w którym wystąpił w charakterze świadka. Naprowadził też, że ze względu na osobę pokrzywdzonego, Komendant oraz wszyscy funkcjonariusze Komendy Policji zostali wyłączeni od prowadzenia sprawy, a sprawę dotyczącą wypadku drogowego przekazano do Komendy Miejskiej Policji. W konkluzji Skarżący sformułował wniosek o umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie (k.4 akt adm.). Z akt wynika, że Prezydent odniósł się do wniosku i postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r., na podstawie art. 105, art. 123 i art. 124 K.p.a. oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 lit.b p.r.d., odmówił umorzenia postępowania w sprawie skierowania Skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami; w uzasadnieniu organ nawiązał do zawiadomienia Komendanta z dnia [...] lipca 2020 r., które legło u podstaw wszczęcia postępowania w rozpoznawanej sprawie i wydania decyzji z dnia [...] sierpnia 2020 r. (k. 5 akt adm.). Od decyzji z dnia [...] sierpnia 2020 r. Skarżący wniósł odwołanie i Kolegium, rozstrzygnięciem objętym skargą, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta. II. Przepisami prawa materialnego, które legły u podstaw decyzji organów obu instancji jest art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Zgodnie z tym przepisem, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega, z zastrzeżeniem ust. 4, osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Stosownie zaś do art. 99 ust. 1 pkt 2 lit.b. tej ustawy, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Przedstawione regulacje nie wskazują precyzyjnie, jakie zastrzeżenia należy uznać za wystarczające do skierowania danego kierowcy na badania lekarskie. Oznacza to, że właściwy organ administracji, po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy, powinien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym, badanym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołane wyżej przepisy. Sformułowanie, że mają być one uzasadnione oznacza przede wszystkim, że powinny być one oparte na wiarygodnych podstawach. Innymi słowy, to właśnie w tym postępowaniu organ powinien dokonać ustaleń czy istnieją podstawy do skierowania kierowcy na badanie lekarskie (jeżeli tak to wydać decyzję), a po ustaleniu, że brak podstaw do skierowania na takie badanie - umorzyć postępowanie w sprawie. III. W rozpoznawanej sprawie Prezydent wydał decyzję z dnia [...] sierpnia 2020 r. o skierowaniu na badania lekarskie wyłącznie w oparciu o wniosek Komendanta z dnia [...] lipca 2020 r. i zawartą w nim informację o wadzie wzroku Skarżącego (być może subiektywną z uwagi na osobę pokrzywdzonego). Tego typu informacja (wada wzroku stwierdzona przez policjanta), bez dodatkowego materiału dowodowego, w żadnym wypadku nie powinna stanowić podstawy kierowania kierującego na badania lekarskie. W tym miejscu zaznaczyć można, stosując argumentum ad absurdum, że każdy kierujący pojazdem, który nosi okulary, ma wadę wzroku i z tej przyczyny na wniosek policjanta mógłby być kierowany na badania. Zatem w sytuacji, w której jedynym dowodem w sprawie jest wniosek Komendanta, który wg twierdzeń Skarżącego został wyłączony wraz ze wszystkimi funkcjonariuszami podległej Komendy od prowadzenia sprawy dotyczącej zdarzenia drogowego z udziałem Skarżącego ze względu na osobę pokrzywdzonego, oparcie ustaleń faktycznych tylko na tym dokumencie stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić należy, że przed wydaniem decyzji Prezydent nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego, które pozwoliłoby na weryfikację zawartych we wniosku informacji a mianowicie, czy istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia Skarżącego (kierującego). Niezależnie od tego organ I instancji w istotny sposób naruszył art. 10 § 1 K.p.a., bowiem przed upływem wskazanego w zawiadomieniu terminu, który umożliwiał Skarżącemu zapoznanie się z aktami sprawy i zezwalał na złożenie wniosków, wydał decyzję o skierowaniu na badanie lekarskie. Jak już wskazano wyżej (punkt I uzasadnienia), zawiadomienie o wszczęciu postępowania z pouczeniem w trybie art. 10 § 1 K.p.a. doręczono Skarżącemu w dniu [...] lipca 2020 r., natomiast decyzję wydano już w dniu [...] sierpnia 2020 r., a więc w piątym dniu od doręczenia zawiadomienia, w którym była mowa o 7-dniowym terminie. Procedowanie takie oznacza pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu, co wyczerpuje przesłankę braku wyjaśnienia sprawy w zakresie mającym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zatem Sąd stwierdza, że organ I instancji uchybił normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., gdyż wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalił faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, a tym samym mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny. Ponadto naruszył art. 10 § 1 K.p.a. przez pozbawienie Skarżącego możliwości czynnego udziały w postępowaniu. Rozpoznając odwołanie Kolegium nie dostrzegło wskazanych nieprawidłowości i utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Prowadzi to do wniosku, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 10 § 1 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji doszło do naruszenia prawa materialnego a to art. 99 ust. 1 pkt 2 lit.b. u.k.p. Przepis ten wymaga, aby zastrzeżenia dotyczące stanu zdrowia były "uzasadnione" i "poważne". Oznacza to, że okoliczności ustalone przez organ muszą przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem wskazywać, że z uwagi na stan zdrowia w stosunku do kierującego mogą występować przeciwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami i powinny zostać zweryfikowane podczas badania lekarskiego, co w rozpoznawanej sprawie nie zostało ustalone. IV. Jak wskazano w punkcie I uzasadnienia, po wydaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2020 r. o skierowaniu Skarżącego na badania, Prezydent postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r., na podstawie art. 105, art. 123 i art. 124 K.p.a. oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 lit.b p.r.d., odmówił umorzenia postępowania w sprawie skierowania Skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Postanowienie to (pomijając formę rozstrzygnięcia), podjęte zostało w sprawie zakończonej decyzją o skierowaniu Skarżącego na badania lekarskie. Wskazać należy, że z mocy art. 110 § 1 K.p.a., Prezydent był związany uprzednio wydaną decyzją od chwili jej doręczenia. Zatem postanowienie z dnia [...] sierpnia 2020 r. wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, bowiem rozstrzygało o sprawie zakończonej już decyzją. V. Z tych przyczyn zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja podlegają uchyleniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej: "P.p.s.a."), w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 10 § 1 K.p.a., w zw. z art. 135 P.p.s.a. Z mocy art. 135 P.p.s.a. Sąd objął kontrolą również postanowienie Prezydenta z dnia [...] sierpnia 2020 r. i z przyczyn wskazanych w punkcie IV uzasadnienia, stwierdził jego nieważność, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 P.p.s.a