II SA/Rz 1103/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Maciej Kobak AWSA Maria Mikolik /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2021 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję. II SA/Rz 1103/21 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, SKO), po rozpoznaniu odwołania M. S. (dalej: skarżąca, wnioskodawczyni) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów wykonania nagrobka. Jak wynika z akt sprawy, M. S. w piśmie z 6 kwietnia 2021r. zwróciła się o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów wykonania nagrobka dla zmarłego brata D. K. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżąca prowadzi wraz z mężem i córką wspólne gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni wraz z mężem są osobami bezrobotnymi zarejestrowanymi w Powiatowym Urzędzie Pracy, natomiast córka uczęszcza do szkoły podstawowej. Zmarły brat skarżącej D. K. był osobą niepełnosprawną i z tego tytułu pobierał świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od kilku lat wynajmował mieszkanie w [...], nie zamieszkiwał na terenie gminy [...]. Organizacją pogrzebu zajęła się jedna z sióstr, która otrzymała zasiłek pogrzebowy z ZUS. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2021r. nr [...] odmówił wnioskodawczyni przyznania zasiłku celowego. W uzasadnieniu organ I instancji, po przytoczeniu treści art. 2 - 4 i art. 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U.2020 poz. 1877, dalej: u.p.s.) stwierdził, że wniosek o pokrycie kosztów budowy nagrobka dla zmarłego brata nie mieści się w katalogu spraw wymienionych w art. 39 ust. 1 u.p.s. Ponadto organ I instancji wskazał, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, tj. przyznanie świadczenia i jego wysokość zależą od uznania organu wydającego decyzję, nawet przy zaistnieniu przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Organ rozpoznając wniosek zobowiązany jest wziąć pod uwagę nie tylko sytuację materialną skarżącego, ale również sytuację życiową innych osób i rodzin, często bez żadnego dochodu, zgłaszających się w tym czasie po pomoc na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb bytowych. Ponadto organ I instancji wskazał, że skarżąca zwracała się z wnioskiem o pomoc na wykonanie nagrobka dla zmarłego brata w styczniu 2021 r., jednak organ I instancji wydał w dniu [...] stycznia 2021 r. decyzję odmowną. Od powyższej decyzji M. S. złożyła odwołanie, w którym wskazała, że jej brat zamieszkiwał w budynku zmarłego ojczyma, opiekę sprawowała nad nim matka, jednak w/w zmarła. Skarżąca podniosła, że wielokrotnie zgłaszała problem do Gminy [...], jednak jej brat nie uzyskał żadnej pomocy, nie potrafił rozporządzać pieniędzmi, które otrzymywał, chorował i nie zażywał systematycznie leków. Wskazała również, że rodzeństwo bało się podjąć opieki nad chorym bratem. Skarżąca podkreśliła, że zwróciła się do Gminy o zasiłek celowy, ponieważ Gmina odmawiała pomocy bratu kiedy żył. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 2 i art. 3 u.p.s. i stwierdził, że pomoc społeczna nie jest formą dostarczania środków finansowych, nie jest elementem dofinansowywania nawet uzasadnionych potrzeb a stanowi tylko jeden z elementów zabezpieczenia społecznego, tylko w sytuacjach wyjątkowych. SKO wskazało, że organ I instancji prawidłowo uznał, że wykonanie nagrobka nie jest niezbędną potrzebą życiową. Pomoc społeczna ma pomóc osobom w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne [pic]uprawnienia, zasoby i możliwości. Ponadto organ II instancji przywołał treść art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. 2020, poz. 1359; dalej: k.r.o.), podnosząc, że w niniejszej sprawie to na rodzeństwie ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny wobec brata, a także że to rodzina jest zobowiązana do dbania o swoich krewnych. M. S. wniosła skargę na ww. decyzję Kolegium [...] maja 2021 r. nr [...], w której podniosła, że Urząd Gminy był telefonicznie informowany w jak złej sytuacji znajduje się jej brat. Część dochodu brata zajmował komornik, brakowało mu pieniędzy na wynajęcie mieszkania, w związku z czym zamieszkiwał piwnice i stodoły. Skarżąca wskazała, że starała się o remont domu, w którym zamieszkiwał brat, jednak Gmina odmawiała jej pomocy. Skarżąca podniosła również, że sama jest osobą niepełnosprawną i boryka się z problemami ze strony Urzędu Gminy. W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach – sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie (art. 145 § 3 P.p.s.a.). W ocenie Sądu skarga okazała się zasadna, jednakże z przycyzn innych niż te podniesione w skardze. Kolegium wydając zaskarżoną decyzję nie wyjaśniło kluczowej dla rozpoznania sprawy kwestii – dotyczącej ponownego rozpoznania tej samej sprawy. W decyzji z [...] kwietnia 2021r. organ I instancji w ostatnim fragmencie uzasadnienia rozstrzygnięcia wspomniał, że w dniu [...] stycznia 2021r. wydał już w stosunku do skarżącej decyzję – odmawiającą jej przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup nagrobka dla jej brata. Fakt ten przyznała również sama skarżąca, które we wniosku inicjującym przedmiotowe postępowanie z 6 kwietnia 2021r. wskazała, że składa ponowny wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zakup nagrobka dla brata. Napisała, że dostała odmowę ale nie mogła się odwołać do SKO, ponieważ przebywała w szpitalu. Akta przedmiotowej sprawy nie zawierają decyzji organu I instancji z [...] stycznia 2021r. Do kwestii wydania przez organ I instancji ponownej - drugiej decyzji w tej samej sprawie Kolegium w ogóle się nie odniosło. Należy wskazać, że w tej samej sprawie po raz drugi nie może więc zapaść decyzja oparta o istniejący stan faktyczny i prawny pomiędzy tymi samymi stronami bez wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji już w sprawie wydanej w trybie nadzwyczajnym. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w ogólnej zasadzie trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych określonej w art. 16 § 1 k.p.a., która wyraża się w tym, że decyzje obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone, zmienione, bądź dopóki nie zostanie stwierdzona ich nieważność. Zatem dopiero eliminacja z obrotu prawnego takiego rozstrzygnięcia w trybie prawem przewidzianym stwarza możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. Jeżeli zatem w ponownie prowadzonym przez Kolegium postępowaniu odwoławczym zostanie potwierdzone, że organ I instancji wydał dnia [...] stycznia 2021r. decyzję, które rozpoznawała odmownie wniosek skarżącej o przyznanie zasiłku celowego na zakup nagrobka dla jej brata i decyzja ta jest ostateczna - będzie to oznaczać, że w sprawie wszczętej na podstawie podania strony z 6 kwietnia 2021 r., występuje tożsamość podmiotowa i przedmiotowa ze sprawą zakończoną ostateczną decyzją z [...] stycznia 2021r., rozstrzygającą w kwestii wskazanego w tym podaniu żądania. W takiej sytuacji Kolegium będzie zobowiązane uchylić decyzję organu I instancji z [...] kwietnia 2021r. i postępowanie w przedmiotowej sprawie umorzyć na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. Nie zachodzą bowiem podstawy do prowadzenia postępowania, jeżeli w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już toczyło się i zostało zakończone ostatecznym rozstrzygnięciem (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. II SA/Sz 1415/17). Mając na względzie powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Sąd nie zasądzał zwrotu kosztów postępowania, gdyż strona na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. była zwolniona z kosztów sądowych z mocy prawa.