II SAB/Ol 93/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 września 2021 r. sprawy ze skargi M. W. na bezczynność Wojewody w udostępnieniu informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowe w zakresie bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. odmawia przyznania skarżącej sumy pieniężnej; IV. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 597 zł. (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M.W. (dalej jako "strona", "skarżąca"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Wojewody w udostępnieniu informacji publicznej. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 21 czerwca 2021 r., złożonym drogą elektroniczną, strona zwróciła się do Wojewody (dalej jako: "organ", "Wojewoda") o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej wynagrodzenia brutto głównego specjalisty. W dniu 7 lipca 2021 r. (data wpływu do organu) strona, w związku z brakiem odpowiedzi na wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 21 czerwca 2021 r., zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, za pośrednictwem organu, bezczynność Wojewody w udostępnieniu informacji publicznej. Strona wniosła: - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a." - o zobowiązanie organu do udzielenia informacji w żądanym zakresie i formie w terminie 14 dni; - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności; - na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. - o przyznanie od organu na rzecz skarżącej kwoty 50,00 PLN (skarżąca zobowiązuje się ww. kwotę przekazać na cele społeczne - na rzecz Stowarzyszenia); - na podstawie art. 119 § 1 pkt 4 p.p.s.a. - o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym; - na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. - o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że na Wojewodzie ciążył obowiązek udzielenia informacji publicznej w żądanym zakresie, czego jednak Wojewoda nie uczynił. W ocenie skarżącej, z uwagi na brak jakiegokolwiek odniesienia się do wniosku skarżącej, zasadnym jest przyznanie na jej rzecz kwoty 50,00 PLN. Zasądzenie tej kwoty winno dać Wojewodzie asumpt do nieignorowania wiadomości od obywateli. Strona podniosła, że Wojewoda udostępnia swój adres mailowy, winien zapewnić taką obsługę skrzynki, aby zapewnić sprawny i dogodny kontakt każdemu, kto z tej formy kontaktu zechce skorzystać. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd co do tego, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na wskazany przez adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną. W dniu 9 lipca 2021 r., Wojewoda udzielił skarżącej żądanej informacji, przesyłając odpowiedź na adres e-mail. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o umorzenie postępowania wskazując, że nieudzielenie informacji publicznej we wnioskowanym zakresie wynikało z omyłkowego pominięcia wiadomości strony, która nie zawierała tytułu. Wskazano, że istotny wpływ na to miała również nieobecność doświadczonego pracownika sekretariatu Wydziału Organizacji i Kadr, który obsługuje skrzynkę mailową "[...]" . W dniu 21 czerwca br., skrzynkę obsługiwała osoba zastępująca. Mimo przeszkolenia w ww. zakresie, nie znajdując w tytule ani w treści wiadomości informacji o trybie dostępu do informacji publicznej, przeoczyła ww. wiadomość i nie zarejestrowała jej w systemie Elektronicznego Zarządzania Dokumentacją, skutkiem czego sprawa nie została przekazana do realizacji. Odpowiedź powinna być przekazana skarżącej do 5 lipca br. W dniu 7 lipca br., na skrzynkę podawczą ESP Urzędu wpłynęła skarga na bezczynność organu, kierowana przez radcę prawnego, pełnomocnika działającego w imieniu skarżącej – M.W.. Skarga została przekazana 8 lipca do Wydziału Organizacji i Kadr, jako właściwego merytorycznie do udzielenia odpowiedzi na wniosek o informację publiczną. Niezwłocznie zostały poczynione kroki, aby odnaleźć korespondencję, będącą przedmiotem skargi. Po odnalezieniu wiadomości mailowej skierowanej przez nadawcę "[...]" , została ona zarejestrowana jako wniosek o udzielenie informacji publicznej. W dniu 9 lipca 2021 r., skarżąca otrzymała odpowiedź na piśmie z dnia 9 lipca br., zawierającą informacje wskazane we wniosku. Ze względu na brak określenia formy udzielenia odpowiedzi, została ona przekazana na adres e-mail"[...]" Adresat został poproszony o potwierdzenie odbioru korespondencji, co też uczynił tego samego dnia, wysyłając wiadomość zwrotną z podziękowaniem. Wskazano, że od rejestracji sprawy, organ udzielił odpowiedzi na wniosek w ciągu jednego dnia, w zakresie adekwatnym do żądań wnioskodawcy. Nie zaniechał więc działania, ani nie działał z intencją ograniczenia skarżącej dostępu do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku. W pierwszej kolejności wskazać należy, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że w przypadku takiej skargi, skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. W przedmiotowej sprawie skarżąca domagała się informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 z późn. zm.), dalej w skrócie: "u.d.i.p.". Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Należy w tym miejscu wskazać, że u.d.i.p. przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznej, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnym z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Jak podnosi się w orzecznictwie, bezczynność podmiotu zobowiązanego do rozpoznania wniosku ma miejsce wówczas, gdy organ w terminach wskazanych w art. 13 ust. 1 w związku z ust. 2 u.d.i.p., nie komunikuje stronie w żaden sposób, jak zakwalifikował żądanie, jak zamierza w stosunku do niego procedować oraz tego, co strona powinna uzupełnić, wyjaśnić i wskazać, aby nadać wnioskowi prawidłowy bieg, ewentualnie (gdy powziął wątpliwości), nie wzywa strony do określenia rodzaju, trybu, w jakim występuje ona o udostępnienie informacji publicznej (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Bk 33/19, dostępne w CBOSA). Bez wątpienia Wojewoda jako organ władzy publicznej - jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Jak już wyżej wskazano, warunek przedmiotowy obowiązku udostępnienia informacji został również spełniony. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. W ich świetle informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. W przedmiotowej sprawie, co prawda organ nie podjął, w reakcji na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, przepisanego regulacjami u.d.i.p. działania, pozostawał zatem wobec tego wniosku w bezczynności i bezczynność ta trwała również w momencie wniesienia skargi. Jednak po wniesieniu skargi na bezczynność, organ udostępnił wnioskowaną informację, chociaż uczynił to po terminie, wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Wobec powyższego, Sąd umorzył postępowanie sądowe w zakresie bezczynności organu (pkt I) wyroku. W sytuacji ustania bezczynności, sąd orzeka, biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, to oznacza to, że organ nie pozostaje w zwłoce w zakresie udzielonej odpowiedzi i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1789/16, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). W takich przypadkach, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, które z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Przy czym, podjęcie przez organ stosownego działania w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, nie zwalania sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W ocenie Sądu, omówiona bezczynność nie miała w przedmiotowej sprawie miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt. II wyroku. Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi bowiem posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W judykaturze przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. CBOSA). Podkreśla się również, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być szczególnie znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego (prawnego) uzasadnienia (por. wyrok NSA z 24 lipca 2015 r., sygn. akt II OSK 3237/14, publ. LEX nr 1803268; wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. CBOSA). W niniejszej sprawie nie zachodzi taki przypadek oczywistego lekceważenia wniosku skarżącej i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Organ wskazał wyczerpująco w odpowiedzi na skargę na przyczyny niezałatwienia wniosku w terminie tj.: zastępstwo przy obsłudze skrzynki e-mail oraz przeoczenie i niezarejestrowanie jej w systemie Elektronicznego Zarządzania Dokumentacją. Sąd oddalił natomiast wniosek skarżącej o przyznanie od organu sumy pieniężnej - pkt III sentencji wyroku, uznając, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności, uzasadniające uwzględnienie tego wniosku. Treść art. 149 § 2 p.p.s.a. nie obliguje sądu do przyznania stronie sumy pieniężnej w związku ze stwierdzeniem bezczynności, lecz daje mu takie uprawnienie. Kwestia ta pozostawiona jest do uznania sądu orzekającego w sprawie. Ponadto, w orzecznictwie sadów administracyjnych prezentowany jest pogląd, który skład orzekający podziela, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma charakter kompensacyjny. Skarżąca zaś nie wykazała, aby na skutek omówionej bezczynności poniosła obiektywnie jakąkolwiek krzywdę. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi i wynagrodzenie pełnomocnika, Sąd orzekł w pkt. IV wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).