I GSK 297/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 24 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Po 365/20 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 27 kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 20 listopada 2020 r., sygn. akt III SA/Po 365/20 po rozpoznaniusprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARMiR) w Poznaniu z 27 kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 w pkt I uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARMiR we Wrześni z 4 marca 2020 r., nr [...] w części dotyczącej odmowy przyznania płatności do powierzchni uprawy buraków cukrowych. W pkt II zasądził od organu na rzecz strony 200 złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. [...] – dalej: strona lub wnioskodawca - 16 maja 2019 r. za pośrednictwem platformy aplikacyjnej eWniosekPlus złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2019. Do wniosku dołączono 10 załączników graficznych, oświadczenie o zwierzętach zadeklarowanych do płatności - płatność do krów, oświadczenie o zwierzętach zadeklarowanych do płatności - płatność do bydła, oświadczenie o powierzchni obszarów proekologicznych oraz aneks do umowy nr 8510144011 na dostawę buraków cukrowych w 2019 roku. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we Wrześni decyzją z 4 marca 2020 r. przyznał wnioskodawcy płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej, płatności na zazielenienie, płatności redystrybucyjnej, płatności do była, płatności do krów i płatność z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej oraz odmówił przyznania płatności do powierzchni buraków cukrowych. Uzasadniając odmowę przyznania płatności do powierzchni buraków cukrowych, organ wskazał, że do wniosku dołączono aneks do umowy na dostawę buraków cukrowych w 2019 r., jednakże nie została dołączona umowa. Orzekając na skutek odwołania strony Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARMiR w Poznaniu decyzją z 27 kwietnia 2020 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie został spełniony warunek zawarty w art. 15 ust. 6 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach bezpośrednich, bowiem wnioskodawca załączył jedynie aneks do umowy na dostawę buraków cukrowych w 2019 r., nie dołączył natomiast umowy. Przy czym zauważono, że w deklaracjach do płatności, w ramach schematów pomocowych w danym roku o płatność, każdorazowo decyduje wnioskodawca poprzez złożenie odpowiedniego wniosku wraz z wymaganymi załącznikami. Natomiast obowiązkiem Agencji płatniczej jest weryfikacja, czy zostały spełnione wszystkie kryteria do otrzymania płatności. Złożony w dniu 16 maja 2019 r. wniosek nie zawierał błędów kompletności. Podczas kontroli sprawdzano, czy rolnik dołączył wymagane załączniki: umowa na dostawę buraków cukrowych i w omawianym przypadku taki załącznik był załączony. Zatem rolnik nie był wzywany w celu uzupełnienia braków formalnych. Kwestia poprawności umowy i zawartych w niej danych jest weryfikowana podczas kontroli administracyjnej. W wyniku przeprowadzonej kontroli merytorycznej okazało się, że załącznik zawiera tylko aneks do umowy, a nie zawierał umowy na dostawę buraków. Umowa na dostawę buraków cukrowych w roku 2019 została dopiero dołączona do pisma odwoławczego, złożonego 27 marca 2020 r. Uzasadniając uchylenie decyzji organów obu instancji WSA w Poznaniu podniósł, że w sprawie znajdował zastosowanie art. 23 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1312 z późn. zm., dalej: ustawa o płatnościach lub ustawa), gdyż wniosek został złożony w terminie i skoro organ uznał, że złożony aneks do umowy na dostawę buraków nie stanowi wypełnienia warunku, o którym mowa w ww. art. 15 ust 6 ustawy, powinien był niezwłocznie poinformować stronę o stwierdzonym braku i skutkach jego nieusunięcia w terminie. Skoro zaś organ, wbrew obowiązkowi wynikającemu ze wskazanego przepisu, po pierwsze nie dokonał rzetelnego sprawdzenia wniosku, uznając, że wniosek jest kompletny i nie poinformował strony o stwierdzonym, w jego ocenie, braku tj. o brakującej umowie oraz o skutkach nieusunięcia tego braku w terminie, w jakim można dokonać poprawek, to tym samym to zaniechanie organu skutkowało naruszeniem art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach oraz art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach. Strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniechania organu, polegających na niewykonaniu objętych przepisami prawa obowiązków organu do podjęcia czynności. Powyższe naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, albowiem uniemożliwiło stronie uzupełnienie wniosku o umowę, którą - wnioskodawca posiada, a w konsekwencji stało się przyczyną, dla której organ odmówił przyznania płatności. Sąd I instancji podkreślił, że stan faktyczny w sprawie jest bezsporny. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest, zatem to, czy w świetle przedstawionych wyżej okoliczności, organy prawidłowo odmówiły stronie przyznania płatności do powierzchni buraków cukrowych, uznając, że nie został spełniony warunek w postaci braku umowy dostawy buraków cukrowych w 2019 r. WSA przytoczył treść przepisów 8 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, art. 15 ust. 1 oraz art. 23 ust. 1 i ust. 2 cyt. ustawy. Jak wynika z art. 23 ust. 1 ustawy, jeżeli wniosek nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 k.p.a., czyli braki wniosku dotyczą materii innej niż adres wnoszącego, na kierowniku biura powiatowego Agencji spoczywa obowiązek polegający na tym, że niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1 chyba, że ten termin upłynął. Zastrzeżenie zawarte na końcu tego przepisu "chyba, że termin ten upłynął" zwalnia organ administracyjny od realizacji ww. obowiązku informacyjnego. Sąd I instancji zauważył, że ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie, uwzględniając powyższe rozważania, odnieść się merytorycznie do wniosku strony o przyznanie płatności na rok 2019 z uwzględnieniem umowy nr [...] na dostawę buraków cukrowych w 2019 r. Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARMiR wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i oddalenia skargi. Autor skargi kasacyjnej wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz zrzekł się rozprawy. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędną interpretację art. 23 ust. 1 ustawy z 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a w konsekwencji przyjęcie przez Sąd I instancji, że organ ARiMR posiadał w sprawie normatywny obowiązek poinformowania strony o brakach wniosku niezwłocznie po wpływie wniosku do organu, podczas gdy złożony przez skarżącego wniosek o płatność nie posiadał braków, które podlegają weryfikacji na etapie kontroli kompletności wniosku, a ponadto prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że po 25 czerwca 2019 r. niedopuszczalne było dokonanie przez beneficjenta poprawek i to niezależnie od tego, czy następuje to z jego własnej inicjatywy, czy po otrzymaniu informacji od organu o stwierdzonych brakach, a ewentualne zaniedbanie organu ARiMR obowiązkowi określonemu w tym przepisie i tak nie może prowadzić do przywrócenia prawa do otrzymania płatności Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W myśl art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, określone w § 2 powołanego przepisu, co pozwoliło na rozpoznanie sprawy w zakresie wyznaczonym zarzutem skargi kasacyjnej i stosownie do art. 193 zd. drugie p.p.s.a. – przedstawienie w odniesieniu do tego zarzutu motywów rozstrzygnięcia. Wnoszący skargę kasacyjną organ zarzucił Sądowi I instancji błędną wykładnię art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Jego zdaniem nie był on zobowiązany do niezwłocznego poinformowania rolnika o brakach wniosku o przyznanie płatności, ponieważ złożony przez rolnika wniosek na rok 2019 nie posiadał braków, które podlegałyby weryfikacji na etapie kontroli kompletności wniosku, a nadto, niedopuszczalne było dokonanie poprawek przedmiotowego wniosku po 25 czerwca 2019 r. Przystępując do rozpoznania podniesionego przez organ zarzutu wypada wskazać, że zarzut błędnej wykładni prawa nie może służyć do podważania dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, a także – kreowania nowego stanu faktycznego innego niż został przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania. Dlatego też w dalszych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny oparł się na dwóch okolicznościach, które nie są przedmiotem sporu, a mianowicie, że załącznik nr 2 do wniosku o przyznanie płatności zawierał jedynie aneks do umowy dostawy buraków oraz, że organ nie poinformował o tym rolnika w czasie otwartym do złożenia wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podzielił w całości stanowisko zaprezentowane w tej kwestii w wyroku tutejszego Sądu z 10 lutego 2021 r., sygn. akt I GSK 1807/20. Stosownie do art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, w przypadku gdy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu nie czyni zadość wymaganiom innym niż wskazane w art. 64 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, kierownik biura powiatowego Agencji, niezwłocznie po otrzymaniu tego wniosku, informuje rolnika o stwierdzonych brakach oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, chyba że ten termin upłynął. Przepisu art. 64 § 2 k.p.a. nie stosuje się. Z treści powołanego przepisu wprost więc wynika, że organ "niezwłoczne" "informuje" rolnika o stwierdzonych "brakach" wniosku oraz o skutkach ich nieusunięcia w terminie. W tym zakresie ustawodawca nie pozostawia organowi swobody, poza dwoma wyjątkami, po pierwsze, gdy upłynął termin do złożenia wniosku o przyznanie płatności, a po drugie, gdy w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych (art. 64 § 1 k.p.a.). Zastanawiając się natomiast nad znaczeniem wprowadzonych do omawianego przepisu terminów "niezwłocznie" informuje, czy "braków" wniosku należy stwierdzić, że w orzecznictwie wskazuje się, że termin "niezwłocznie" nie powinien być utożsamiany z terminem "natychmiast" (bezzwłocznie, błyskawicznie, momentalnie), ponieważ termin niezwłocznie oznacza obowiązek spełnienia określonej czynności bez zbędnej zwłoki, a więc w jak najkrótszym czasie, w realnym terminie do dokonania określonej czynności, mającym na względzie okoliczności miejsca i czasu (por. wyrok SN z 13 grudnia 2006 r., sygn. akt II CSK 293/06, LEX nr 453147; z 22 marca 2001 r., sygn. akt V CKN 769/00 oraz z 28 kwietnia 2004 r., sygn. akt V CK 461/03). Natomiast w kwestii terminu "braków" wniosku powstaje wątpliwość, co do zakresu tej regulacji. Nie ma bowiem pewności, czy w myśl art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach badanie wstępne wniosku obejmuje wyłącznie wniosek, czy również dołączone do wniosku załączniki oraz według jakiego kryterium powinno odbywać się to badanie, czy przedmiotem badania powinny być objęte wyłącznie braki wywołane tzw. błędami oczywistymi, czy również tzw. błędami nieoczywistymi. Zważywszy na zwolnienie organu z obowiązku niezwłocznego informowania rolnika o stwierdzonych brakach w sytuacji, gdy upłynął termin do składania wniosków o przyznanie płatności ("chyba że ten termin upłynął"), należałoby przyjąć, że art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich odnosi się wyłącznie do braków materialnych wniosku. Taka wykładnia zawężałaby jednak zastosowanie tego przepisu do braków merytorycznych z pominięciem braków formalnych wniosku, z czym jak się zdaje nie zgadza się sam organ. Jest to również nie do pogodzenia ze względu na rolę oraz zadania, jakie spoczywają na organach w ramach przyznawania i kontroli płatności rolnych. Właściwsze zatem jest przyjęcie, że przez "braki" wniosku, o których mowa w art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, należy rozumieć braki zarówno materialne jak i formalne wniosku o przyznanie płatności. Nadto, należy przyjąć, że dokumenty zawarte w załącznikach do wniosku stanowią integralną część wniosku, co oznacza, że kontrolą wstępną organ powinien objąć wniosek wraz z załącznikami. Do takiego wniosku skłania też treść ust. 2 art. 23 ustawy o płatnościach bezpośrednich, zgodnie z którym w przypadku nieusunięcia braków, o których mowa w ust. 1, w terminie, w jakim można dokonać poprawek zgodnie z przepisami, o których mowa w art. 1 pkt 1, wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu jest rozpatrywany w zakresie, w jakim został prawidłowo wypełniony, oraz na podstawie dołączonych do niego prawidłowych dokumentów. W sprawie wniosek rolnika o przyznanie płatności zawierał brak w postaci tego, że do wniosku dołączono aneks do umowy na dostawę buraków cukrowych w 2019 r., bez dostarczenia samej umowy. Oznacza to, że w tym przypadku mamy do czynienia z sytuacją świadczącą o istnieniu umowy, skoro została ona aneksowana, co zasadniczo zmienia ogląd sprawy. Przenosi bowiem rozważania na inną płaszczyznę, a mianowicie, czy wniosek wraz z załącznikami spełniał wymogi narzucone przepisami prawa. Zgodnie bowiem z § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 12 marca 2015 r. do wniosku, o którym mowa w § 1 pkt 1 lit. e) tiret czwarte (dot. płatności związanej do powierzchni uprawy buraka cukrowego) dołącza się umowę, o której mowa w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. a lit. b ustawy, lub jej kopię potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo upoważnionego pracownika Agencji, albo odpowiednio przez: a) producenta cukru albo b) grupę producentów rolnych, organizację producentów albo zrzeszenie organizacji producentów, o których mowa w art. 15 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy. Podsumowując powyższe rozważania należy stwierdzić, że organ co do zasady powinien niezwłocznie poinformować rolnika o dostrzeżonych brakach wniosku o przyznanie płatności, bez względu na ich charakter. Kwestią odrębną jest natomiast ocena, czy czas, jaki upłynie od momentu złożenia wniosku za pośrednictwem platformy e-Wniosek Plus (tu: 16 maja 2019 r.), a zamknięciem terminu do jego złożenia (25 czerwca 2019 r.) jest wystarczający do tego, aby organ mógł w pełni wywiązać się z nałożonego na niego obowiązku. Można jedynie zauważyć, że skumulowanie w krótkim czasie wpływu wniosków o przyznanie płatności i związane z tym spiętrzenie prac organu nie powinno pozbawiać stronę przyznanego jej prawa do uzyskania od organu informacji w omawianym zakresie, zwłaszcza w sytuacji, gdy skutkiem tego może być pozbawienie rolnika wnioskowanej płatności. Strona ma bowiem prawo oczekiwać, że organ powiadomi ją w odpowiednim terminie o zauważonych brakach. Dlatego też w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w sprawie stanowisko przez organ co do braku obowiązku niezwłocznego poinformowania rolnika o tym, że załączona do wniosku umowa dostawy buraków jest niekompletna jest co najmniej przedwczesne. Dla ostatecznego załatwienia sprawy niezbędne jest bowiem rozważenie przez organ jeszcze jednej kwestii, a mianowicie, czy stwierdzony brak w załączniku do wniosku jest wynikiem tzw. błędu oczywistego, podlegający usunięciu w każdym czasie, czy też – jest wynikiem tzw. błędu nieoczywistego, którego usunięcie jest dopuszczalne jedynie w terminie otwartym dla złożenia wniosku o przyznanie płatności. Podzielenie stanowiska organu, że złożenie czy też dokonanie poprawek (uzupełnień) wniosku oraz wymaganych prawem dokumentów, które zmierzają w istocie do modyfikacji wniosku nie jest możliwe po upływie ostatecznego terminu do składania wniosków o przyznanie płatności, nie oznacza jeszcze, że po tym terminie nie można dokonywać innych mniej istotnych zmian wniosku. Potwierdza to analiza przepisów krajowych jak i unijnych regulujących przyznawanie i kontrolę płatności rolnych. Przepisy te wskazują, że wniosek o przyznanie płatności może być złożony w ściśle określonym terminie (tu: od 15 maja do 31 maja 2019 r.), który jest terminem materialnym, niepodlegającym przywróceniu. Po tym terminie przez następne 25 dni rolnik może złożyć wniosek, co wiąże się z pomniejszeniem płatności za każdy dzień opóźnienia. Stosownie do art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, złożenie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność na podstawie niniejszego rozporządzenia po ostatecznym terminie złożenia wniosku ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b) rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 prowadzi do zmniejszenia o 1 % za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie. Bez uszczerbku dla jakichkolwiek szczególnych środków wprowadzanych przez państwa członkowskie odnośnie do konieczności składania dokumentów uzupełniających w należytym terminie, aby umożliwić planowanie oraz przeprowadzenie skutecznych kontroli, pierwszy akapit stosuje się również do wniosków o wsparcie, dokumentów, umów oraz innych deklaracji, które należy przedstawić właściwym organom, jeśli takie wnioski o wsparcie, dokumenty, umowy lub deklaracje stanowią o kwalifikowalności do danej pomocy lub wsparcia. W tym przypadku zmniejszenie płatności będzie dotyczyło kwoty wypłacanej w ramach przedmiotowej pomocy lub wsparcia. Jeśli takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia. Trzeba jednak zauważyć, że nie wszystkie nieprawidłowości wniosku i dołączonej do niego dokumentacji mają tą samą wagę dla przyznania płatności. Zgodnie z art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.227.69) wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym. Zatem braki, które są wynikiem oczywistych błędów, a więc mających charakter niematerialny mogą być poprawiane w każdym czasie. Prawodawca unijny wprowadzając do powołanego przepisu wyrażenie "w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów" dokonał zróżnicowania braków, jakie mogą pojawić się przy wypełnianiu i składaniu wniosków o przyznanie płatności, na braki powstałe z powodu tzw. błędów oczywistych i przeciwstawne im – braki powstałe na skutek błędów nieoczywistych (merytorycznych). Dopuszczając przy tym korektę wniosku wraz z załącznikami w każdym czasie, a więc również poza terminem otwartym do składania wniosków o przyznanie płatności, jedynie w odniesieniu do błędów oczywistych, tj. takich, których poprawienie nie prowadzi do modyfikacji wniosku pod względem merytorycznym. Zasada ta odnosi się również do dokonywania poprawek/uzupełnień wniosku i dołączonych do wniosku załączników. Pojęcie "oczywistych błędów" jest pojęciem niedookreślonym, co wymaga każdorazowo dokonania oceny okoliczności towarzyszących złożeniu i rozpatrzeniu wniosku. W orzecznictwie przyjmuje się, że błędy oczywiste to takie, które są bezsporne, niezamierzone i nie ma wątpliwości co do ich charakteru, nie trzeba ich objaśniać, często drobne, choć istotne i są związane z techniką wypełniania wniosku (np. drobne błędy pisarskie, rachunkowe, czy brak podpisu wnioskodawcy) – tak też NSA w wyroku z 10 lutego 2021 r., sygn. akt I GSK 1807/20). W stanie sprawy brak wniosku dotyczył dokumentu załączonego do wniosku. W związku z czym organ rozpoznając ponownie sprawę powinien rozważyć, czy uzupełnienie przedłożonego aneksu do umowy o samą treść umowy będzie stanowić modyfikację wniosku pod względem materialnym. Innymi słowy organ musi ocenić, czy brak jest wynikiem popełnienia przez stronę tzw. błędu oczywistego, czy też – tzw. błędu nieoczywistego. Przepis art. 4 rozporządzenia nr 809/2014 pozostawia ocenę w tym zakresie właściwemu organowi, który dokonuje jej na podstawie ogólnej oceny danego przypadku i przy zbadaniu czy beneficjent działał w dobrej wierze. Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (jt. Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), orzekł jak w sentencji.