I GSK 252/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 24 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 października 2020 r. sygn. akt III SA/Łd 636/20 w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od T. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 636/20, oddalił skargę T. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponadto, zrzekł się przeprowadzenia rozprawy. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. pos. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zarzucono naruszenie: 1) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 41 ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. pos. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej i błędne uznanie, że w toku postępowania egzekucyjnego skarżący wskazał jako adres do doręczeń [...], w sytuacji gdy nastąpiło to w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności; 2) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 43 k.p.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej i błędne zastosowanie w sprawie art. 43 k.p.a., w sytuacji gdy osoba odbierająca korespondencję adresowaną od zobowiązanego nie jest dorosłym domownikiem w rozumieniu powołanego przepisu; 3) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 32 k.p.a. w zw. z art. 44 § 4 k.p.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej i uznanie za doręczone zobowiązanemu tytułu wykonawcze, w sytuacji gdy zostały one wysłane na adres, pod którym zobowiązany nie mieszkał w dacie kierowania przedmiotowej korespondencji, wobec czego nie można było zastosować fikcji doręczenia. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie zarzuty oparł na obydwu podstawach kasacyjnych, przy czym z ich treści wynika, że de facto zostały oparte wyłącznie na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. i zmierzają do wykazania, że Sąd I instancji błędne oddalił skargę na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, w sytuacji gdy w postępowaniu tym doszło do wskazanych naruszeń przepisów k.p.a. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 13 marca 2012 r. do skarżącego wysłano przesyłkę zawierającą odpisy tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] na adres: [...]. W związku z niemożnością doręczenia przesyłki z powodu nieobecności adresata oraz nieodebraniem jej w placówce pocztowej w terminie 14 dni, pomimo dwukrotnego awizowania, przesyłkę uznano za doręczoną stronie w dniu 30 marca 2012 r. w trybie art. 44 k.p.a. Z kolei przesyłkę zawierającą odpisy tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] skierowano do T. K. w dniu 3 kwietnia 2013 r. na ww. adres. Przesyłkę tę uznano za doręczoną stronie w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 18 kwietnia 2013 r. W oparciu o powyższe tytuły wykonawcze Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Zgierzu zawiadomieniami z [...] stycznia 2020 r. o numerach [...], [...] oraz [...] dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu. W dniu 10 lutego 2020 r. w trybie art. 43 k.p.a. doszło do doręczenia zawiadomienia o dokonaniu zajęcia wierzytelności. Następnie, w dniu 3 marca 2020 r. zobowiązany złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, wskazując, że doręczenie nastąpiło na niewłaściwy adres, pod którym od 10 lat już nie mieszka. Jego zdaniem, zawiadomienie nie było skutecznie doręczone, zatem nie ze swojej winy złożył zarzuty po terminie wynikającym z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) W skardze kasacyjnej skarżący konsekwentnie podtrzymuje powyższą argumentację o nieprawidłowości doręczenia zarówno tytułów wykonawczych, jak i zawiadomień o zajęciu wierzytelności, co skutkowało niezawinionym uchybieniem terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Zdaniem NSA, błędnie skarżący próbuje podważyć prawidłowość postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego poprzez próbę wykazania, iż doręczenie tytułów wykonawczych, a także zawiadomień o zajęciu wierzytelności, nastąpiło niezgodnie z prawem. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, skarżący nie zgłaszał w toku postępowania zmiany adresu, co skutkowało wysyłaniem pism na adres dotychczasowy oraz uznaniem, że doręczenie na adres w A. jest prawidłowe, mimo że skarżący faktycznie już tam nie mieszkał. Zgodzić się wobec tego należy z twierdzeniem WSA, że w sprawie wystąpiły wszystkie warunki określone w art. 44 k.p.a., aby przyjąć, że przesyłki zawierające odpisy tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] zostały doręczone skarżącemu w dniu 30 marca 2012 r., zaś o numerach od [...] do [...] – w dniu 18 kwietnia 2013 r. w trybie zastępczym. Zatem termin do wniesienia zarzutów upłynął odpowiednio – 6 kwietnia 2012 r. i 25 kwietnia 2013 r. Podobnie Sąd I instancji ocenił argumentację strony zmierzającą do wykazania nieprawidłowości doręczenia zawiadomienia z 31 stycznia 2020 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, dokonanego w dniu [...] lutego 2020 r. w trybie art. 43 k.p.a. Przesyłka zawierająca powyższe zawiadomienie została odebrana przez dorosłego domownika. NSA podziela stanowisko Sądu, że skarżący w żaden sposób nie obalił domniemania wynikającego z art. 43 k.p.a., przy czym, co istotne, należy odróżnić kwestię obalenia ww. domniemania od kwestii braku winy w uchybieniu terminu. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., będącego podstawą wydania zaskarżonego postanowienia w związku z art. 18 u.p.e.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2). Z powyższej regulacji wynikają cztery przesłanki przewrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym, które muszą wystąpić łącznie, tj.: brak winy zainteresowanego w uchybieniu terminu; wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu; dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie czynności, dla której ustanowiono przywracalny termin. Nie budzi przy tym wątpliwości NSA, że strona, która zamierza skorzystać z możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu administracyjnym (lub egzekucyjnym) poprzez złożenie wniosku w tym zakresie (i spełnieniu pozostałych przesłanek) – z samej istoty tej instytucji – przyznaje, iż do uchybienia terminu rzeczywiście doszło. Nie jest możliwe bowiem przywrócenie terminu, który nie został przez stronę uchybiony. Z kolei uchybienie terminowi może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy termin ten rozpoczął swój bieg. Innymi słowy, musi nastąpić takie zdarzenie, którego skutkiem jest otwarcie terminu do dokonania danej czynności w postępowaniu administracyjnym (lub egzekucyjnym). Powyższa uwaga natury ogólnej musiała zostać poczyniona z uwagi na treść zarzutów skargi kasacyjnej, która zmierza do podważenia prawidłowości doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności, które powodowały – zdaniem skarżącego – nieprawidłowość doręczenia tych tytułów i zawiadomienia, nie mają znaczenia w sprawie, której przedmiotem jest przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Zdaniem NSA, równoczesne kwestionowanie prawidłowości doręczenia tytułów wykonawczych (i zawiadomienia o dokonaniu czynności w postępowaniu egzekucyjnym) oraz złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w tym postępowaniu należy uznać za wewnętrznie sprzeczne. W tych okolicznościach zarzuty skargi kasacyjnej, kwestionujące prawidłowość zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 41, art. 43 i art. 44 § 4 k.p.a. nie mogły zostać uwzględnione przede wszystkim z tego powodu, że nie były one podstawą wydania zaskarżonego postanowienia, w którym organ rozpoznawał wniosek o przywrócenie terminu na podstawie art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. Tymczasem w skardze kasacyjnej brak jest zarzutu naruszenia tego przepisu, co czyni niemożliwym dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny prawidłowości kontroli sądowej jego zastosowania z uwagi na związanie granicami skargi kasacyjnej, wynikające z art. 183 § 1 p.p.s.a. Mając na uwadze, że skarga kasacyjna nie przedstawia żadnych uzasadnionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 13 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804).