I GSK 332/22

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-03-08

Skład orzekający: Piotr Piszczek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo oddalił sprzeciw od decyzji Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie uchylającej decyzję organu pierwszej instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia, w sytuacji gdy skarżący podnosił zarzut upływu terminu do wydania decyzji przez organ pierwszej instancji?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uznając, że WSA naruszył art. 64e PPSA poprzez błędną wykładnię, nie badając wnikliwie kwestii upływu terminu do wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, co stanowiło przesłankę do uchylenia decyzji kasatoryjnej przez organ odwoławczy. Sąd pierwszej instancji powinien był zbadać istnienie wszystkich przesłanek do wydania decyzji kasatoryjnej, w tym kwestię upływu terminu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła sprzeciwu A od decyzji Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji dotyczącą taryfy za wodę i ścieki i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ pierwszej instancji odmówił zatwierdzenia taryfy, wskazując na konieczność optymalizacji kosztów i ochronę odbiorców przed nadmiernym wzrostem cen. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, w tym brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności i nieprawidłowe uzasadnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił sprzeciw, uznając, że decyzja organu odwoławczego nie naruszyła art. 138 § 2 k.p.a. Skarżący kasacyjnie podniósł zarzut upływu terminu do wydania decyzji przez organ pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 4272/21 oddalającego sprzeciw A od decyzji Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz A 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 września 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 4272/21, na podstawie art. 151a § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił sprzeciw A od decyzji Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z [...] lipca 2021 r. w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Przedstawiając stan sprawy Sąd podał że decyzją z [...] lipca 2021 r. Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie uchylił w całości decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w Poznaniu z [...] maja 2021 r. w przedmiocie taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzją z [...] maja 2021 r. organ I instancji odmówił Spółce zatwierdzenia taryfy dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na okres 3 lat na terenie miasta Łódź oraz części gminy Konstantynów Łódzki, gminy Aleksandrów Łódzki, miasta Zgierz, gminy Nowosolna, gminy Brójce oraz gminy Andrespol oraz nałożył na spółkę obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni poprawionego projektu taryfy i uzasadnienia, o których mowa w art. 24b ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U.2020.2028; dalej: u.z.z.w.), w zakresie przeprowadzenia optymalizacji kosztów w celu ochrony odbiorców usług przed nadmiernym i nieuzasadnionym wzrostem cen i stawek opłat (§ 3 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 27 lutego 2018 r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, Dz.U.2018.472, ze zm.; dalej: rozporządzenie). Organ I instancji wskazał, że spółka powinna zapewnić ochronę odbiorców usług przed nadmiernym i nieuzasadnionym wzrostem cen i stawek opłat. Organ pierwszej instancji zwrócił uwagę, że Miasto Łódź jest jedynym akcjonariuszem skarżącej spółki oraz, że zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U.2019.1170 ze zm.; dalej: u.p.o.l.) rada gminy może w drodze uchwały wprowadzić zwolnienia przedmiotowe. Zdaniem organu dopuszcza to możliwość zwolnienia z podatku od nieruchomości np. oczyszczalni ścieków lub wodociągu, co wpłynęłoby na kształtowaniu się cen i stawek opłat i przyczyniłoby się do akceptowalności cen przez społeczeństwo. Decyzją z [...] lipca 2021 r. Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: Prezes PGWWP lub organ odwoławczy) po rozpoznaniu odwołania spółki uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że Dyrektor RZGW naruszył art. 79a k.p.a., bowiem wydał swoją decyzję nie oczekując na wyjaśnienia wystosowane przez spółkę w ustawowym terminie w odpowiedzi na wezwanie skierowane do niej w trybie ww. przepisu. Zdaniem organu odwoławczego, w toku postępowania przed Dyrektorem RZGW doszło do istotnego naruszenia art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. przez brak uprzedniego ustalenia wszystkich okoliczności ważnych dla oceny, analizy i weryfikacji projektu taryfy oraz uzasadnienia dokonywanych zgodnie z art. 24c ust. 1 u.z.z.w., a w konsekwencji tym, że wskazanych zadań organ nie zrealizował w sposób prawidłowy, zgodnie z art. 24c ust. 1 u.z.z.w., co miało również wpływ na nieprawidłowe uzasadnienie decyzji, sporządzone z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem organu odwoławczego, Dyrektor RZGW nie zbadał wystarczająco dokładnie wątku dywidendy. Uzasadnienie decyzji pierwszoinstancyjnej jest pozbawione wyczerpujących wskazań dotyczących art. 24c ust. 1 pkt 1 i 2 u.z.z.w. Brakuje jednoznacznych wskazań co do zgodności projektu taryfy oraz uzasadnienia także z przepisami Prawa wodnego. Bardzo ogólnikowo organ pierwszej instancji zbadał także analizę zmian warunków ekonomicznych oraz koszty, co nie pozwala na wyciągnięcie precyzyjnych wniosków co do stwierdzonych nieprawidłowości i utrudnia ich eliminację. Nie wskazano elementów projektu taryfy lub uzasadnienia wymagających poprawienia, a uzasadnienie decyzji jest ogólnikowe i nie odnosi się wyczerpująco do całokształtu sprawy. Organ pierwszej instancji nie odniósł się do wszystkich dokumentów złożonych przez spółkę, dotyczy to m.in. wątków czynszu dzierżawnego oraz zaplanowanych remontów. Organ pierwszej instancji nie rozstrzygnął wszystkich wątków występujących w sprawie lub uczynił to jedynie sygnalizacyjnie. Organ szczegółowo omówił braki uzasadnienia decyzji Dyrektora RZGW. Prezes PGWWP wskazał, że w świetle art. 136 k.p.a. przeprowadzenie postępowania dowodowego w drugiej instancji jest możliwe jedynie uzupełniająco i wówczas, gdy zachodzi konieczność uzupełnienia dowodów i materiałów zebranych w pierwszej instancji, nie zaś prowadzenia postępowania w znacznej mierze. Organ odwoławczy wskazał, że pozostały do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy wskazał również, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Spółka skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od ww. decyzji Prezesa PGWWP, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie od organu na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając sprzeciw, wskazał, że zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. W zaskarżonej decyzji Prezes PGWWP stwierdził naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Nie zostały również spełnione przesłanki umożliwiające organowi odwoławczemu przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w warunkach art. 136 k.p.a. Organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem norm prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, jak również art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Prezes PGWWP sprecyzował na czym polegało naruszenie wskazanych wyżej reguł postępowania dowodowego. Organ odwoławczy szczegółowo wymienił i obszernie omówił te okoliczności sprawy, które nie zostały w ogóle zbadane przez organ pierwszej instancji, lub co do których ustalenia były na tyle ogólnikowe lub pobieżne, że nie prowadziły do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W związku z tym, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, Prezes PGWWP nie mógł konwalidować braków postępowania wyjaśniającego w trybie art. 136 k.p.a. W świetle art. 136 § 2 k.p.a. byłoby to możliwe wyłącznie w sytuacji, w której adekwatny wniosek o przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego zostałby zawarty w odwołaniu. W odwołaniu strony skarżącej od decyzji organu pierwszej instancji takiego wniosku jednak nie zawarto. Zatem w kontekście procesowym, w którym wydano zaskarżoną decyzję, przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy odbyłoby się z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania. W ocenie Sądu, organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wskazania co do ponownego rozpatrzenia sprawy stanowią z konsekwencje stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpatrzenia sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia uchybień procesowych. Sąd stwierdził, że wydając zaskarżoną decyzję, Prezes PGWWP nie naruszył art. 138 § 2 k.p.a. W okolicznościach kontrolowanej sprawy, uzupełnienie materiału dowodowego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ pierwszej instancji w sposób optymalny realizuje wymogi zasady dwuinstancyjności postępowania, gwarantując wszystkim stronom tego postępowania możliwość dwukrotnej oceny dowodów przez organy obu instancji. Skargę kasacyjną – stosownie do treści art. 173 § 1 i 2 w zw. z art. 177 p.p.s.a. – wywiódł pełnomocnik spółki, a zaskarżając wyrok w całości zarzucił naruszenie przepisów: 1. prawa materialnego, tj. art. 24c ust. 1 i ust. 2 u.z.z.w. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i pominięcie, że organ pierwszej instancji wydał decyzję po upływie terminu 45-dniowego, o którym mowa w art. 24c ust. 1 u.z.z.w., podczas gdy organ pierwszej instancji w dniu wydania przedmiotowej decyzji nie miał już kompetencji do wydania decyzji administracyjnej w sprawie z uwagi na upływ terminu materialnoprawnego, a zatem wydał decyzję bez podstawy prawnej -- w momencie, gdy postępowanie było bezprzedmiotowe w wyniku czego doszło do naruszenia art. 64e p.p.s.a. i art. 138 § 2 k.p.a., co poskutkowało przyjęciem, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana w terminie i nie zaszły przesłanki umorzenia postępowania i w konsekwencji – wydaniem zaskarżonego wyroku; 2. postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a. art. 151a § 2 w zw. z art. 64e p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w kontekście przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie, bez czego nie jest możliwe ani określenie wymaganego zakresu postępowania wyjaśniającego, ani dokonanie oceny prawidłowości zastosowania przez organ drugiej instancji z art. 138 § 2 k.p.a. a w konsekwencji obrazę przepisów polegających na braku zbadania, czy w toku postępowania został naruszony art. 24c ust. 1 u.z.z.w. w związku z przyjęciem przez organ drugiej instancji, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana przed upływem terminu na wydanie decyzji, o której mowa w art. 24c ust. 2 lub 3 u.z.z.w., – co poskutkowało uchyleniem się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny od prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji i wydaniem zaskarżonego wyroku; b. art. 151a § 2 w zw. z art. 64e p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że decyzja organu drugiej instancji jest zgodna z prawem, podczas gdy prawidłowe ustalenie okoliczności sprawy prowadzi do wniosku, że organ drugiej instancji posiadał informacje wystarczające do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy poprzez uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty zgodnie z żądaniem skarżącej kasacyjnie, a okoliczności kluczowe dla sprawy, a w szczególności upływ terminu, o którym mowa wart. 24c ust. 1 u.z.z.w., zostały wyczerpująco i kompleksowo ustalone oraz wyjaśnione w toku postępowania przed organem pierwszej instancji, – co poskutkowało nieuchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji kasatoryjnej zgodnie z żądaniem spółki pomimo braku zaistnienia przesłanek do wydania decyzji kasatoryjnej w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a.; c. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku polegające na niezawarciu wszystkich podstaw prawnych rozstrzygnięcia ani ich wyjaśnienia, w szczególności na braku wyczerpującego odniesienia się do upływu terminu na wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji, o której mowa w art. 24c ust. 2 lub 3 u.z.z.w. w zakresie, w jakim skutkowały one wydaniem decyzji kasatoryjnej w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. Mając na uwadze powyższe zarzuty zażądano na podstawie: 1. art. 176 § 1 pkt 3 w zw. z art. 188 w zw. z art. 151a § 1 p.p.s.a. uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy co do istoty poprzez uwzględnienie sprzeciwu i uchylenie decyzji organu drugiej instancji w całości, ewentualnie 2. art. 176 § 1 pkt 3 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 3. art. 203 pkt 1 p.p.s.a. zasądzenia od organu na rzecz skarżącej kasacyjnie zwrotu niezbędnych kosztów postępowania w obu instancjach, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa; 4. art. 179a p.p.s.a. uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego oraz ponownym rozpoznaniu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z uwagi na to, iż podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione. W motywach wskazano na argumenty przemawiające za uwzględnieniem skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy i z tego względu zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która jednak w sprawie nie wystąpiła. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy naruszenia przepisów postępowania, ale tylko takiego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie NSA wielokrotnie zwracano uwagę, że zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., powinny wykazać, że Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Tak więc autor skargi kasacyjnej powinien wykazać i uzasadnić, że wojewódzki sąd administracyjny nieprawidłowo odczytał normę prawną wynikającą z treści przepisu prawa materialnego bądź mylnie zrozumiał treść przepisu prawa materialnego. W każdym więc z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez Sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno-językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż Sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany (zob. wyroki NSA: z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2735/15; z 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II FSK 1342/15; z 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2668/15, niepublikowane). W rozpoznawanej skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty oparte na obydwu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii naruszenia norm prawa procesowego gdyż stosowanie norm materialnych może być oceniane wówczas, kiedy prawidłowo został ustalony stan faktyczny w następstwie niewadliwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Na wstępie należy zaznaczyć, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut 2c petitum skargi kasacyjnej, albowiem art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazuje na to, iż uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W orzecznictwie sądowym pojawił się pogląd, że uzasadnienie wyroku jest w istocie rzeczy instytucją wtórną w stosunku do postępowania przeprowadzonego przed sądem administracyjnym. Sprowadza się do rekapitulacji jego przebiegu i prezentacji stanowiska sądu jakie ten zajął w sporze zaistniałym między stronami (zob. wyrok NSA z 8 grudnia 2005 r., sygn. akt II FSK 25/05, LexPolonica nr 1478627). W tym kontekście wskazać należy, że treść motywów spełnia wymogi jakie zostały określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Nie ulega wątpliwości, że uzasadnienie Sądu nie spełnia oczekiwań autora skargi kasacyjnej; nie oznacza to jednak, że przepis ten – nawet w powiązaniu z treścią art. 24c ust. 2 lub 3 u.z.z.w. i art. 138 § 2 p.p.s.a. – może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną. Zasługują natomiast na akceptację pozostałe zarzuty mające swoje uzasadnienie w treści art. 151a § 2 w zw. z art. 64e w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. (zarzut 2a i 2b petitum skargi kasacyjnej); kluczowym bowiem zagadnieniem jest upływ terminu, o którym mowa w art. 24c ust. 1 u.z.z.w. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na pozytywne przesłanki wydania decyzji kasatoryjnej, które zostały określone w art. 138 § 2 k.p.a., a mianowicie: a. wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji z naruszeniem prawa; b. istnienie koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy, która ma wpływ na jej rozstrzygnięcie. W tym kontekście warto przywołać treść uzasadnienia wyroku NSA z 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1806/20, w którym zwrócono uwagę, że jako uzasadniony należało ocenić przede wszystkim zarzut naruszenia art. 64e p.p.s.a. "Sąd I instancji dokonał nieprawidłowej wykładni tego przepisu, który stanowi, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Nie jest zatem zasadna teza postawiona przez Sąd I instancji, że zakres kontroli postępowania administracyjnego jest ograniczony do badania przesłanek wynikających z art. 138 § 2 k.p.a. Takie stanowisko nie znajduje potwierdzenia w treści art. 64e p.p.s.a." Przepis ten zobowiązuje Sąd do zbadania "istnienia przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a." Takie sformułowanie tego przepisu oznacza, że Sąd powinien ocenić nie tylko przesłanki określone w art. 138 § 2 k.p.a. lecz również wszystkie inne, które warunkują prawidłowość wydania decyzji kasatoryjnej. Niewątpliwie taką przesłankę może stanowić kwestia upływu terminu, o którym mowa w art. 24c ust. 1 u.z.z.w., a zagadnienie to było podnoszone w sprzeciwie skierowanym do Sądu pierwszej instancji (zob. też wyrok NSA z 23 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 512/21 i cyt. tam orzecznictwo). Uchylając się do tej kontroli, WSA w Warszawie naruszył art. 64e p.p.s.a. przez błędną jego wykładnię, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia tego przepisu są zatem uzasadnione. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji powinien wnikliwie przeanalizować, czy w oparciu o materiał zgromadzony w sprawie organ odwoławczy właściwie rozważył kwestię upływu terminu. Nie sposób bowiem uznać, iż ta kwestia należy wyłącznie do organu pierwszej instancji. Należy – mając na względzie treść art. 138 § 2 k.p.a. – wskazać czy decyzja organu odwoławczego jest zgodna z prawem i w konsekwencji czy organ rozpoznając odwołanie strony skarżącej – zamiast wydać decyzję kasatoryjną – mógł podjąć decyzję reformatoryjną z racji np. upływu terminu, o którym mowa w art. 24c ust. 1 u.z.z.w. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że ocena zarzutu nr 1 petitum skargi kasacyjnej jest przedwczesna. Z tych względów Sąd drugiej instancji na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 2a i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018.265 ze zm.)

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło