I SA/Kr 502/20
WyrokWSA w Krakowie2020-07-22
Skład orzekający: Bogusław Wolas, Stanisław Grzeszek, Piotr Głowacki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny prawidłowo obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, mimo że postępowanie zostało umorzone z powodu braku możliwości uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a naliczone koszty są niewspółmierne do wykonanych czynności?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, uznając, że organy egzekucyjne nie wykazały, aby ustalone koszty egzekucyjne były adekwatne do rzeczywistych kosztów postępowania, poziomu skomplikowania czynności i nakładu pracy organu, co narusza wytyczne wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz poprzedniego wyroku WSA. Organy nie powiązały wysokości kosztów z rzeczywistymi wydatkami i nie wykazały proporcjonalności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła obciążenia wierzyciela (skarżącego S.M.) kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. wobec spółki z o.o. Postępowanie zostało umorzone z powodu braku możliwości uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Skarżący zarzucił, że koszty są niewspółmierne do wykonanych czynności, egzekucja była bezskuteczna, a organy nie zastosowały się do poprzedniego wyroku WSA, który uchylił wcześniejsze postanowienie w tej sprawie. Organy egzekucyjne utrzymały w mocy postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. Zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz skarżącego koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek WSA Piotr Głowacki po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lipca 2020 r. sprawy ze skargi S. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] lutego 2020 r. . nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I Instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100 zł ( sto złotych).
Postanowieniem z dnia 25 lutego 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia 7 stycznia 2020 r. w sprawie obciążenia S. M. kosztami postępowania egzekucyjnego.
Z uzasadnienia rozstrzygnięcia organu II instancji wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego [...] sp. z o. o. w likwidacji z siedzibą w K., z wniosku wielu wierzycieli administracyjnych i cywilnych m.in: S. M., na podstawie tytułu wykonawczego: wyrok zaoczny Sądu Rejonowego dla [...] w K., [...] z dnia 8 kwietnia 2011r., sygn. akt [...] Wobec zbiegu egzekucji administracyjnej i cywilnej prowadzonej do majątku zobowiązanego, Sąd Rejonowy dla [...] w K. postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2011r., sygn. akt [...] wyznaczył Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej wobec zobowiązanego do wierzytelności z rachunku bankowego. Dodatkowo Sąd Rejonowy dla [...] postanowieniem z dnia 21 grudnia 2011r. sygn. akt [...] wobec dalszych zbiegów egzekucji sądowej i administracyjnej wyznaczył Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej z całego majątku zobowiązanego. Od dnia 1 stycznia 2012r. administracyjnym organem egzekucyjnym właściwym dla zobowiązanego stał się Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K.. Na podstawie ww. tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny dokonywał czynności egzekucyjnych, m.in. w dniu 23 października 2013r., zawiadomieniem z dnia 21 października 2013r., dokonano zajęcia innej wierzytelności pieniężnej przysługującej zobowiązanemu wobec [...] sp. z o.o. Odpis zawiadomienia doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 23 października 2013r., a zobowiązanemu w dniu 6 listopada 2013r. w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego. [...] sp. z o.o. pismem z dnia 29 października 2013r. poinformował organ egzekucyjny, że uznaje zajętą wierzytelność.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K., postanowieniem z dnia 12 października 2018r. umorzył prowadzone wobec zobowiązanego postępowanie egzekucyjne uznając, iż w przedmiotowym postępowaniu nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wydane zostało w oparciu o przepis art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.).
Zawiadomieniem z dnia 21 listopada 2018r. organ egzekucyjny poinformował wierzyciela o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel pismem z dnia 30 listopada 2018r. zwrócił się do organu egzekucyjnego o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K., działając na podstawie art. 64c § 4 i § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wydał w dniu 19 grudnia 2018r. postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...]zł.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 18 lutego 2019r., po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Wyrokiem z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 451/19, WSA w Krakowie uchylił postanowienie z dnia 18 lutego 2019 r. oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Sąd stwierdził bowiem, że organy ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych nie wzięły pod uwagę skutków jakie przy określeniu kosztów wywołuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. wydał w dniu 7 stycznia 2020 r. postanowienie, którym określił wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela w kwocie [...]zł.
W zażaleniu skarżący podniósł, że złożył wniosek o wszczęcie egzekucji cywilnej, a nie administracyjnej, a zatem nie powinien być obciążony kosztami tejże egzekucji. Dodał, że egzekucja nie doprowadziła do uzyskania przez wierzyciela dochodzonych należności, a naraziła na zwiększenie kosztów. Podkreślił, że określona wysokość kosztów egzekucyjnych jest niewspółmierna do wykonanych czynności, a organ egzekucyjny nie zastosował się do wyroku sądu.
Utrzymując w mocy postanowienie Naczelnika [...] US w K., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. stwierdził, że podstawą wydania przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. postanowienia o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi było umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postępowanie umorzono z uwagi na ustalenie, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. DIAS w K. wyjaśnił, że w myśl art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Ustawodawca przez użycie w treści przepisu zwrotu: "wierzyciel pokrywa", nie pozostawił organowi egzekucyjnemu możliwości wyboru, czy wierzyciela obciążyć kosztami egzekucyjnymi, czy też nie. Unormowanie to jest niezależne od przyczyn, na skutek których koszty nie mogą zostać ściągnięte od zobowiązanego, nie wymienia też powodów faktycznych i prawnych obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie ma już podstawy do ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego, stąd zobowiązanym do pokrycia tych kosztów jest wierzyciel należności pieniężnej objętej tytułem wykonawczym, zgodnie z art. 64c § 4 u.p.e.a.. W sprawie bez wątpienia powstały koszty egzekucyjne w wyniku skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności w [...] sp. z o.o. Art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. nie określa maksymalnej kwoty kosztów egzekucyjnych za zajęcie wierzytelności pieniężnych. Ograniczenie kwotowe ustawodawca zawarł natomiast w art. 64§1 pkt 6 u.p.e.a. w odniesieniu do opłaty za zajęcie nieruchomości, ustalając ją w wysokości 8% egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż [...] zł. Organ egzekucyjny dla określenia maksymalnej kwoty kosztów za zajęcie wierzytelności pieniężnej przyjął analogiczny sposób miarkowania wysokość opłaty. Odwołując się do powyższego przepisu, uwzględniającego stawkę 8% egzekwowanej należności z określoną górną granicą naliczenia kosztów – [...] zł, organ przyjął, że koszty egzekucyjne należne za zajęcie wierzytelności pieniężnych, stanowiące 5% egzekwowanej należności, nie mogą być wyższe od kwoty [...]zł, czyli [...] z [...] zł.
Organ II instancji odnosząc się do zarzutów skarżącego, zawartych w zażaleniu, wyjaśnił, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w K. administracyjnym organem egzekucyjnym do łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej wobec zobowiązanego z całego majątku stał się Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K.. Powierzenie przez Sąd prowadzenia egzekucji organowi egzekucyjnemu - sądowemu lub administracyjnemu - oznacza, że organ ten ma dalej prowadzić łącznie egzekucje w trybie właściwym dla danego organu. W przypadku administracyjnego organu egzekucyjnego, jakim jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K., tryb prowadzenia egzekucji reguluje ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. był zatem zobligowany do wykonania nałożonego na niego przez Sąd obowiązku łącznego prowadzenia egzekucji sądowej i administracyjnej wobec zobowiązanego. Zajęcie wierzytelności pieniężnej w [...] Sp. z o.o. doprowadziło do powstania kosztów egzekucyjnych. Uwzględniając wyrok TK z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK [...], zgodnie z zaleceniem WSA w Krakowie, organ egzekucyjny ustalił górną kwotową granicę kosztów za zajęcie wierzytelności pieniężnej i odnosząc tą kwotę do wysokości kosztów egzekucyjnych obliczonych w niniejszej sprawie na podstawie przepisów u.p.e.a. stwierdził, że mieszczą się one w ustalonym limicie i nie ma podstaw do zmiany ich wysokości. Naczelnik zasadnie wskazał, że w toku postępowania egzekucyjnego konieczne było zarejestrowanie poszczególnych tytułów w systemie informatycznym, ustalenie wierzytelności, z których można było dochodzić należności objęte tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny ponosił również koszty związane z wysyłką korespondencji za pomocą operatora pocztowego Poczty [...] S.A. W ocenie DIAS w K. zaskarżone postanowienie jest poprawne pod względem merytorycznym i formalnym, dokładnie określa dokonane czynności egzekucyjne, co pozwalało zobowiązanej zweryfikować prawidłowość naliczonych kosztów egzekucyjnych.
W skardze na ww. postanowienie S. M. zarzucił naruszenie art. 64 dalej "u.p.e.a.". Wskazał, że określona przez organ egzekucyjny wysokość kosztów, mimo bezskuteczności egzekucji, jest niewspółmierna do wykonanych czynności. Obciążenie wierzyciela w zasadzie maksymalnymi kosztami egzekucyjnymi nie tylko narusza zasady współżycia społecznego, ale również zasadę zaufania obywatela do państwa. Organy nie zastosowały się do wyroku sądu administracyjnego, który uchylił poprzednie postanowienie o kosztach egzekucyjnych – nie uwzględniły zasady, o której mówił sąd i powieliły niemalże w całości dotychczasową argumentację. Ponadto jako uzasadnienie wysokości kosztów egzekucyjnych powołano czynności, które w żadnym razie nie są związane z prowadzeniem egzekucji i nie mają wpływu na jej wynik. Ujawnienie tytułu wykonawczego w systemie teleinformatycznym jest czynnością wyłącznie administracyjną wynikającą z przyjętych w danym urzędzie systemie rejestrowania poczty i zakładania kolejnych spraw prowadzonych przez ten organ. Jedynymi czynnościami jakie organ wykonał było zajęcie wierzytelności w banku i wysłanie stosownej korespondencji. Wykonanie tych czynności nie uzasadnia tak wysokich kosztów egzekucyjnych. Skarżący zwrócił także uwagę, że toczące się postępowanie egzekucyjne przeciwko [...]. Sp. z o.o. w K. było prowadzone przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z wniosku wielu wierzycieli administracyjnych i cywilnych. Wniosek skarżącego został przesłany przez komornika sądowego z uwagi właśnie na istniejący zbieg egzekucji administracyjnej i cywilnej, w wyniku której dalsze czynności w sprawie miał wykonywać organ administracyjny. Oznacza to, że organ wszczął wcześniej niż komornik sądowy postępowanie egzekucyjne wobec dłużnika z wniosku innego (innych) wierzycieli. Tym samym w momencie przesłania wniosku skarżącego prawdopodobnie ww. organ poczynił już wszystkie ustalenia dotyczące majątku dłużnika i dokonał wszelkich możliwych czynności egzekucyjnych. Tym samym w momencie wszczynania egzekucji z wniosku skarżącego w zasadzie organ egzekucyjny nie dokonał żadnych nowych czynności, a jedynie powielił te, które już podjął wcześniej. Koszty ustalone przez organ w żadnej mierze nie są proporcjonalne do wykonywanych przez niego działań i są zdecydowanie zawyżone.
Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie wymaga zaznaczenia, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a." – ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Jest to przepis o charakterze bezwzględnie obowiązującym, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (wyrok NSA z 20 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1550/19 oraz powołane tam orzecznictwo; dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznanej sprawie dotyczy to oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z 12 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 451/19, którym organ egzekucyjny ponownie rozpoznający sprawę, a następnie Sąd, byli związani. Przypomnieć w związku z tym należy, że w ww. wyroku, WSA w Krakowie stwierdził, uchylając wydane w sprawie postanowienia, że w swoich rozstrzygnięciach organy pominęły milczeniem wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2016r., SK 31/14, a co istotne nie odniosły się do adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Organy nie odniosły się również do zagadnienia, że wysokość i zasady pobrania tej opłaty powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić przynajmniej częściowe finansowanie aparatu egzekucyjnego, ale przy zachowaniu racjonalnej zależności między wysokością opłaty w egzekucji a czynnościami organów za podjęcie których, opłata ta została naliczona (z uwzględnieniem m.in. nakładu pracy, stopnia ich skomplikowania, czasochłonności czy efektywności postępowania), tak, aby opłaty nie sprowadzały się do swoistej kary i nie stanowiły sankcji finansowej. Innymi słowy, organy egzekucyjne zupełnie pominęły te argumenty, które - jak wynika z uzasadnienia wyroku Trybunału - zadecydowały o niekonstytucyjności zastosowanych przez organ przepisów. WSA zobligował w związku z tym organy, w prowadzonym ponownie postępowaniu, do zbadania adekwatności ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności. WSA zwrócił uwagę na konieczność zachowania racjonalnej zależności między wysokością opłaty w egzekucji a czynnościami organu, za podjęcie których opłata ta została naliczona, tak aby opłata ta nie przekroczyła maksymalnego rozsądnego pułapu. Okoliczności winny być wskazane w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Organy winny wykazać, że ustalone koszty egzekucyjne, którymi obciążono szczególnie wierzyciela, są adekwatne także ze względu na efektywność podjętych działań, czy długotrwałość postępowania egzekucyjnego. Sąd podkreślił także, że miarkowanie wysokości opłaty powinno pojawić się wówczas, kiedy można stwierdzić, że procentowo ustalone opłaty, przekraczają maksymalny rozsądny pułap poszczególnych opłat. Naliczone koszty postępowania nie mogą bowiem stać się dochodem organu nieuzasadnionym wielkością, czasochłonnością, czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych, szczególnie w sytuacji, gdy wierzyciel nie uzyskuje zaspokojenia z prowadzonej egzekucji. Sąd zaznaczył, że do dnia dzisiejszego przepis art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nie został zmieniony i organy administracji winny orzekać na ich podstawie w obecnym brzmieniu. Niemniej jednak organy egzekucyjne ustając wysokość kosztów egzekucyjnych winny uwzględnić argumenty, które w ocenie Trybunału zadecydowały o niekonstytucyjności wymienionego przepisu. Koszty te winny być ustalone z zachowaniem standardów określonych w wyroku Trybunału. Ich wysokość nie może pozostawać w oderwaniu od poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy i czasochłonności przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. W sprawie okoliczności te nie zostały uwzględnione w zaskarżonym postanowieniu oraz w postanowieniu organu I instancji.
Z wyroku WSA w Krakowie z dnia 12 czerwca 2019 r. wyraźnie wynika więc, że nakazał on powiązać wysokość kosztów egzekucyjnych z rzeczywistymi kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Przepis art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Zgodnie z przepisem art. 64 § 6 u.p.e.a., organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr.
Wyrokiem z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt SK 31/14, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, oraz że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. TK nie wyeliminował z porządku prawnego przepisów art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a. Sąd zauważa więc, że co do zasady istnieje podstawa prawna do orzekania o wysokości kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a., z zastosowaniem procentowego sposobu obliczania opłaty za dokonanie czynności egzekucyjnej i opłaty manipulacyjnej w odniesieniu do kwoty egzekwowanych należności. Jednakże dopóki ustawodawca nie określi maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej, opłaty manipulacyjnej i wysokości innych opłat egzekucyjnych, organy stosujące prawo muszą tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było zarzucić im naruszenia standardów określonych w wyroku TK.
Sąd zauważa, że w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 451/19, WSA w Krakowie jednoznacznie zinterpretował przepis art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w kontekście wyroku TK oraz wyjaśnił, na czym polegały błędy organu i wskazał, jakie działania mają być podjęte w ponownie prowadzonym postępowaniu. Sąd uznał m.in., że dla prawidłowego zastosowania normy z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. wysokość opłat nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności podjętych działań, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu. Z uzasadnienia wyroku z dnia 12 czerwca 2019 r. jasno wynika jaki sposób określenia kosztów egzekucyjnych Sąd uznał za prawidłowy i zgodny z Konstytucją RP - wysokość opłat nie może być oderwana od rzeczywistych kosztów konkretnego postępowania egzekucyjnego.
Mimo zawartych w ww. wyroku wskazań, z zaskarżonego postanowienia nadal nie wynika, czy określone w tej samej wysokości co w poprzednio prowadzonym postępowaniu koszty egzekucyjne pozostają konsekwencją podjętych przez organ egzekucyjny czynności. Pomimo przedstawienia działań podjętych w postępowaniu egzekucyjnym (s. 7 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia), organ nie wykazał, jakie konkretne czynności organu egzekucyjnego miały wpływ na powstanie kosztów (wydatków) egzekucyjnych w ustalonej wysokości. Organ II instancji podał, że Naczelnik [...] US w K. stosując się do wyroku WSA w Krakowie, ponownie obliczając koszty egzekucyjne przyjął zasadę miarkowania opłaty za czynność egzekucyjną. Za punkt odniesienia została przyjęta górna granica kosztów z tytułu zajęcia nieruchomości, która wynosi 8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak [...] zł. Zdaniem Naczelnika, wypełnieniem wymogu miarkowania będzie przyjęcie proporcji od tej maksymalnej stawki z uwzględnieniem stawki procentowej 5% dla zajęcia innej wierzytelności pieniężnej. Organ przyjął więc, że maksymalna kwota opłaty za zajęcie innych wierzytelności pieniężnych z art. 64 §1 pkt 4 u.p.e.a. wyniesie [...] zł (tj. [...] z [...] zł). Sąd stwierdza, że taki sposób wyliczenia opłaty za zajęcie ww. wierzytelności, poprzez analogię do kwoty z tytułu zajęcia nieruchomości, nie może zostać uznany za prawidłowy, gdyż organ nadal nie powiązał wysokości kosztów egzekucyjnych z rzeczywistymi kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego i nie odniósł się do adekwatności wysokości kosztów egzekucyjnych w stosunku do stopnia skomplikowania podejmowanych czynności oraz nakładu pracy organu. Czynności podejmowane przez organ egzekucyjny przedstawione przez organy w wydanych w sprawie postanowieniach były czynnościami rutynowymi i mało skomplikowanymi (np. czynności związane z zarejestrowaniem tytułu wykonawczego w systemie informatycznym). Rzeczywistymi kosztami wydają się jedynie te związane z wysyłką korespondencji, jednak organ nie podał jaka kwota została wydatkowana na ten cel. Organ nie przedstawił wyliczenia, z którego wynikałoby jakie faktycznie zostały poniesione wydatki w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym.
Ponownie rozpatrując sprawę, organy, zgodnie z oceną wyrażoną w poprzednio wydanym w sprawie wyrokiem WSA w Krakowie, uwzględnią te argumenty, które zadecydowały o orzeczeniu przez TK o niekonstytucyjności ww. przepisów u.p.e.a. Organ zobowiązany będzie rozważyć czy została zachowana racjonalna zależność między ustaloną wysokością opłaty a czynnościami organu, które spowodowały jej naliczenie. W tym celu dokładnie wyjaśni jakie rzeczywiste koszty egzekucyjne (wydatki) powstały w toku postępowania egzekucyjnego z uwzględnieniem zasady, że wysokość kosztów egzekucyjnych nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło