I SA/Wa 1187/20
WyrokWSA w Warszawie2021-09-29
Skład orzekający: Anna Falkiewicz – Kluj, Elżbieta Lenart, Bożena Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dłużnik alimentacyjny ma przymiot strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a w konsekwencji, czy może skutecznie wnieść odwołanie od decyzji przyznającej te świadczenia?Ratio decidendi
Dłużnik alimentacyjny nie posiada przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ponieważ rozstrzygnięcie w tym zakresie nie wpływa na jego sytuację prawną, a jedynie na faktyczną. Brak interesu prawnego oznacza brak legitymacji do wniesienia odwołania, co skutkuje koniecznością umorzenia postępowania odwoławczego przez organ drugiej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.Stan faktyczny
L. K., będąca dłużnikiem alimentacyjnym, wniosła odwołanie od decyzji Wójta Gminy przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla W. M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając, że L. K. nie posiada przymiotu strony. L. K. zaskarżyła decyzję SKO, argumentując, że ma interes prawny w sprawie, wskazując na potencjalne wyłudzenie świadczeń przez W. M. oraz wpływ decyzji na toczące się przeciwko niej postępowanie karne. WSA oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Falkiewicz – Kluj Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędzia WSA Bożena Marciniak Protokolant: referent Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2021 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenie postępowania odwoławczego oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją nr [...] z [...] marca 2020 r. - po rozpatrzeniu odwołania L. K. od decyzji Wójta Gminy [...] z [...] listopada 2019 r. nr [...] o przyznaniu W. M. świadczenia z funduszu alimentacyjnego - na zasadzie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzyło postępowanie odwoławcze.
Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wójt Gminy [...] decyzją nr [...] z [...] listopada 2019 r. przyznał W. M. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną w wieku do lat 18 tj. na S. M. i na L. M. w okresie od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r. w wysokości po 500,00 zł miesięcznie.
Decyzja ta została odebrana przez W. M. dniu [...] grudnia 2019 r.
Pismem z [...] lutego 2020 r. L. K. (dalej jako skarżąca) wniosła odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] - podnosząc, iż działania W. M. mogą wskazywać na wyłudzenie świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz świadczeń z GOPS, jest on bowiem osobą majętną i żyje na bardzo wysokim poziomie.
Po rozpatrzeniu tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją nr [...] z [...] marca 2020 r. - na zasadzie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. - umorzyło postępowanie odwoławcze.
W uzasadnieniu podniosło, że zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji.
Z przepisu tego wynika, że legitymację do wniesienia odwołania ma wyłącznie strona, a więc podmiot, który spełnia przesłanki, o których mowa w art. 28 k.p.a.
Zatem obowiązkiem organu II instancji - w przypadku wpłynięcia pisma stanowiącego odwołanie - w pierwszej kolejności jest zbadanie, czy pochodzi ono od podmiotu uprawnionego do jego wniesienia tj. będącego stroną w postępowaniu. Ustalenie tej kwestii warunkuje bowiem prowadzenie postępowania odwoławczego i rozpoznanie sprawy merytorycznie. W razie stwierdzenia przez organ drugiej instancji, że wnoszący odwołanie nie jest stroną, postępowanie odwoławcze staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Decydujące znaczenie ma zatem określenie istoty interesu prawnego. Interes prawny powinien wynikać z konkretnej i zindywidualizowanej normy prawa materialnego wpływającej na sytuację prawną wnoszącego dany środek zaskarżenia. Interes prawny musi charakteryzować się tym, że jest indywidualny, konkretny, istniejący obiektywnie i potwierdzony okolicznościami faktycznymi, które stanowią podstawę zastosowania przepisu prawa materialnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006 r., s. 225).
Podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w świetle komentowanego przepisu - nie jest więc legitymowany do żądania wszczęcia postępowania, czy też kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć.
Przy czym podmiot składający odwołanie ma interes prawny, o ile istnieje związek pomiędzy jego indywidualną sferą praw lub obowiązków, a obowiązującym systemem prawa zapewniającym ochronę tej sfery. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, który polega na tym, że podmiot wprawdzie jest zainteresowany wynikiem sprawy, ale swojego interesu nie może poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego. O tym, czy jest się stroną danego postępowania administracyjnego, nie decyduje sama wola, czy też subiektywne przekonanie danego podmiotu, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danego podmiotu jako interes prawny. Kwestia posiadania interesu prawnego, który warunkuje występowanie w danym postępowaniu w charakterze strony, uzależniona jest od okoliczności konkretnej sprawy oraz przepisów znajdujących do niej zastosowanie.
Dla skutecznego wniesienia odwołania wystarczające jest zatem subiektywne przekonanie podmiotu, że decyzja organu pierwszej instancji dotyczy jego praw lub obowiązków. Twierdzenie wnoszącego odwołanie, iż decyzja organu I instancji dotyczy jego interesu prawnego, podlega weryfikacji w toku postępowania odwoławczego i w razie jej negatywnego wyniku, organ II instancji umarza postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 316/08).
Zauważyć też trzeba, że decyzja podejmowana na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. rozstrzyga tylko o braku legitymacji podmiotu wnoszącego odwołanie i kończy postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w tym zakresie. Stwierdzenie w postępowaniu odwoławczym, że strona skarżąca nie ma przymiotu strony sprawia, iż organ nie ma podstaw do rozstrzygania sprawy co do jej istoty, a zatem konieczne staje się umorzenie postępowania odwoławczego.
W dalszej części uzasadnienia Kolegium podniosło, że w niniejszej sprawie odwołanie od decyzji organu I instancji zostało wniesione przez L. K. - będącą dłużnikiem alimentacyjnym.
Przy czym kwestia braku przymiotu strony dłużnika alimentacyjnego w postępowaniu o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest jednolicie rozstrzygana w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Jak to wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 29 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1725/16 i 1726/16 oraz z 24 stycznia 2017r., sygn. akt I OSK 2027/16 - dłużnik alimentacyjny nie jest stroną w postępowaniu o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie ma bowiem żadnego wpływu na jego sytuację prawną - a to kryterium wyznacza status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Może ono mieć wpływ wyłącznie na sytuację faktyczną dłużnika alimentacyjnego - jednakże interes prawny dający legitymację w postępowaniu administracyjnym, nie jest oparty na okolicznościach i interesach faktycznych.
Podsumowując Kolegium przyjęło, iż w postępowaniu o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, organ administracji nie orzeka o prawach i obowiązkach dłużnika alimentacyjnego i nie nakłada na niego obowiązków - bowiem są one przewidziane przez ustawę i stanowią skutek bezskuteczności egzekucji. Z tych też względów należało umorzyć postępowanie odwoławcze - z uwagi na brak przymiotu strony po stronie odwołującej się L. K.
Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła L. K. - zarzucając zaskarżonej decyzji:
1. błąd w ustaleniach faktycznych w ustaleniach dotyczących podmiotu wnoszącego skargę,
2. zaniechanie przeprowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie, pomimo istnienia przesłanek wskazujących na podejrzenie popełnienia przestępstwa przez W. M. poprzez wyłudzenie świadczeń alimentacyjnych na małoletnie dzieci S. i L. M.,
3. zaniechanie przeprowadzenia postępowania z urzędu w przedmiotowej sprawie, pomimo powzięcia informacji wskazujących na podejrzenie popełnienia przestępstwa przez W. M. poprzez wyłudzenie świadczeń alimentacyjnych na małoletnie dzieci S. i L. M.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, o przeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie i przeprowadzenie jawnego posiedzenia oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na jej rzecz kosztów postępowania zażaleniowego, w tym reprezentowania ją przez profesjonalnego pełnomocnika - według norm przepisanych.
Wniosła również o przeprowadzenie postępowania dowodowego z dokumentów oraz o:
1. Zobowiązanie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] do przedstawienia dokumentów stanowiących podstawę przyznania W. M. świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego, w szczególności oświadczeń majątkowych W. M.,
2. Ustalenie właściwości Urzędu Skarbowego, w którym W. M. składał/składa zeznania podatkowe, gdyż nie są jej wiadome aktualne adresy meldunku i rejestracji firmy W. M. NIP [...], czy ul. [...],[...], co podlega właściwości US [...], czy ul. [...], [...],
3. Zwrócenie się do powyżej ustalonego Urzędu Skarbowego o nadesłanie zeznań PIT W. M. za lata poprzedzające przyznanie kolejnych świadczeń, które były podstawą do ich przyznania,
4. Zobowiązanie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w [...] A. K., Kancelaria Komornicza ul. [...],[...] do przedstawienia wszelkich świadczeń alimentacyjnych na małoletnich S. i L. M. wypłacanych na konto W. M.,
5. Całościową weryfikację poprawności przyznania świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego, w szczególności, czy W. M. uwzględniał w zeznaniu podatkowym wszystkie swoje dochody i przychody, w tym ze świadczeń alimentacyjnych otrzymywanych od niej bezpośrednio oraz przez komornika oraz inne,
6. Zwrócenie się do powyżej ustalonego Urzędu Skarbowego właściwego dla działalności firmy prowadzonej przez W. M. o przeprowadzenie kontroli w prowadzonej przez niego firmie,
7. Zwrócenie się do Sądu Rejonowego w [...],[...], ul. [...],[...] o sporządzenie i nadesłanie kopii protokołu elektronicznej oraz pisemnej posiedzenia z [...] czerwca 2019 r. w sprawie [...], z zeznań W. M. dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym dochodów oraz przychodów uzyskiwanych w okresie do roku wstecz przed przyznaniem pierwszego świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego do daty n/n pisma.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że w SR w [...] toczy się przeciwko niej postępowanie w sprawie sygn. akt [...], w którym jest oskarżona z art. 209 § 1 k.k. - z zawiadomienia Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Dodała, że zarzuty wobec niej dotyczące rzekomej niealimentacji są bezpodstawne - jednakże rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego ma bezpośredni wpływ na jej sytuację prawną w toczącym się przeciwko niej postępowaniu karnym.
Wobec powyższego oraz w myśl art. 28 k.p.a., posiada ona interes prawny w ustaleniu podmiotu uprawnionego do pobierania środków, które jest zobowiązana łożyć na dzieci - czy jest nim przedstawiciel ustawowy W. M. czy GOPS w [...]. Posiada również interes prawny w ustaleniu podmiotu uprawnionego do wniesienia zawiadomienia przeciwko niej z art. 209 § 1 k.k.
Wskazała też, iż W. M. jest osobą majętną, posiada [...] metrowy, nowo wybudowany dom na działce [...] m², w latach 2016-1018 dokupił ziemię przylegającą do posesji, posiada dwa samochody oraz użytkuje trzeci firmowy, nabył przyczepę kempingową za ok. 20 tys. zł i osiąga przychody w wysokości ok. [...] zł miesięcznie.
Na zakończenie poinformowała, że składa zawiadomienie do Prokuratury Rejonowej w [...] dotyczące podejrzenia popełnienia przez W. M. przestępstwa wyłudzenia świadczeń alimentacyjnych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Podniosło, iż odwołanie od decyzji z [...] listopada 2019 r. wniosła osoba nieuprawniona. L. K. jest bowiem dłużnikiem alimentacyjnym, a dłużnik alimentacyjny nie jest stroną w postępowaniu o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego - co wynika z orzecznictwa sądowo-administracyjnego. Rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie mają bowiem wpływu na jego sytuację prawną, a to kryterium wyznacza status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Mogą one mieć wyłączny wpływ na sytuację faktyczną dłużnika alimentacyjnego, jednak interes prawny dający legitymację w postępowaniu administracyjnym nie jest oparty na okolicznościach i interesach faktycznych.
Pismem z [...] września 2021 r. skarżąca, działając w imieniu własnym, złożyła pełnomocnictwo, w którym ustanowiła swoim pełnomocnikiem procesowym z wyboru adw. T. L. Podniosła, że z przyczyn zdrowotnych nie uzupełniła w terminie braków dotyczących przyznania jej prawa pomocy przez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika i jej wniosek został odrzucony.
W związku z powyższym składa pismo ustanowienie pełnomocnika z wyboru, gdyż sprawa jest dla niej trudna, nie jest wstanie sama w niej występować. Mimo, iż jej stawiennictwo na posiedzeniu jest nieobowiązkowe, chciałaby uczestniczyć w posiedzeniach poprzez osobę jej Pełnomocnika i mieć możliwość złożenia nowych wniosków dowodowych z uwagi na nowe okoliczności w sprawie oraz przedstawienie jej stanowiska, o co wnosi i prosi.
Wnosi też o odroczenie posiedzenia z 29 września 2021 r. i ustalenie nowego terminu. Jej Pełnomocnik wskazuje, że z uwagi na kolizję terminów i brak możliwości ustanowienia zastępstwa, nie jest w stanie stawić się w terminach: 5 października 2021 r. do 13:30, 7 października 2021r. do 13:30, 12 października 2021 r. do 14:30, 13 października 2021 r. do 14:30, 14 października 2021 r. od 12:20, 15 października 2021 r. do 13:30, 19 października 2021 r. do 13:30, 20 października 2021 r. od 12:15, 21 października 2021 r. od 12:45, 22 października 2021 r. do 12:30, 27 października 2021 r. do 13:30, 2 listopada 2021 r. do 13:30, 9 listopada 2021 r. do 13:30, 10 listopada 2021 r. do 13:30, 29 listopada 2021 r. do 13:30, 30 listopada 2021 r. do 13:30, 1 grudnia 2021r. do 13:30, 6 grudnia 2021 r. do 13:30, 16 grudnia 2021 r. do 14:30, 21 grudnia 2021 r. od 12:30, 13 stycznia 2022 r. od 12:30, 14 stycznia 2022 r. do 13:30.
Poinformowała również, że nie była w stanie wysłać pisma pełnomocnictwa wcześniej, gdyż pismo z [...] sierpnia 2021 r. informujące ją o posiedzeniu w dniu [...] września 2021 r., odebrała z placówki Poczty Polskiej w dniu 20 września 2021 r., a tego dnia miała zaplanowany wcześniej lot na tygodniowy pobyt w [...] - w załączeniu przedstawia bilety lotnicze.
Z ostrożności procesowej wnosi o przeprowadzenie postępowania dowodowego poprzez zwrócenie się do Sądu Rejonowego w [...],[...] Wydział Karny o nadesłanie akt spraw sygn. akt: [...],[...] oraz [...] (umorzona), w której została oskarżona z zawiadomienia z urzędu złożonego przez GOPS [...] - co wskazuje, że wbrew ustaleniom skarżonego postanowienia, posiada ona interes prawny w sprawie dotyczącej przyznania świadczeń W. M. oraz możliwości wyłudzenia świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego.
Z ostrożności procesowej modyfikuje wniosek główny: zaskarża w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] marca 2020 r. umarzającą postępowanie w zakresie przyznania świadczeń W. M. oraz możliwości wyłudzenia świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego i wnosi o jej zmianę poprzez uznanie, że posiada ona interes prawny w sprawie, a postępowanie nie powinno zostać umorzone, zaś winno zostać przeprowadzone.
Z ostrożności procesowej wnosi też o uchylenie skarżonej decyzji i/lub skierowanie jej do ponownego rozpoznania.
Na rozprawie w dniu [...] września 2021r. skarżąca popierała skargę oraz wnioski zawarte w skardze i w piśmie z [...] września 2021 r.
Sąd postanowił nie uwzględnić wniosku skarżącej o odroczenie rozprawy oraz oddalił jej wnioski dowodowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] marca 2020 r. - po rozpatrzeniu odwołania L. K. od decyzji Wójta Gminy [...] z [...] listopada 2019 r. o przyznaniu W. M. świadczenia z funduszu alimentacyjnego - na zasadzie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzyło postępowanie odwoławcze.
Istota sprawy sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy organ II instancji prawidłowo umorzył postępowanie odwoławcze - z uwagi na brak przymiotu strony u osoby wnoszącej to odwołanie.
Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji odwołanie służy stronie. Nie jest zatem dopuszczalne rozpatrzenie przez organ odwoławczy odwołania pochodzącego od osoby nie będącej stroną postępowania. Ustalenie, że odwołanie wniosła osoba nie posiadająca przymiotu strony, obliguje organ odwoławczy do wydania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
Stosownie zaś do art. 28 k.p.a. stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, a więc czy ma on interes prawny w rozpoznawanej sprawie, przesądzają przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Zatem ustalenie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym oznacza wskazanie przepisu prawa materialnego, na podstawie którego dany podmiot może domagać się czynności organu. Musi przy tym też istnieć bezpośredni związek między sytuacją danego podmiotu a normą prawa materialnego, z której wywodzony jest interes prawny. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, tj. taki, w którym strona wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji.
Sąd uznał - oceniając, czy L. K. przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym przyznania W. M. świadczeń z funduszu alimentacyjnego - że zasadnie organ II instancji powołał się na treść art. 28 k.p.a.
Jak już wyżej Sąd wspomniał, pojęcie interesu prawnego oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. O tym, czy określonemu podmiotowi służy prawo strony w postępowaniu, rozstrzyga norma prawna, z której dla strony wynikają prawa lub obowiązki. Przy czym istnienie interesu prawnego nie może być rozpatrywane w oderwaniu od konkretnego postępowania administracyjnego. Zatem rozstrzygnięcie - czy dłużnikowi alimentacyjnemu przysługuje status strony w postępowaniu o przyznanie świadczeń osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego - musi uwzględniać specyfikę szeroko pojętego postępowania w sprawie przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2019 r., poz. 670 ze zm.), dalej jako ustawa.
Stroną takiego postępowania jest osoba uprawniona - co wynika z art. 15 ust. 1 ustawy, który stanowi, że ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego. Ustawa nakłada na wnioskodawcę obowiązki związane z wykazaniem uprawnienia do otrzymania świadczeń z funduszu alimentacyjnego (art. 15 ust. 3, 4 i 7 ustawy).
Zważyć też należy, iż przepisy rozdziału 4 ustawy zatytułowanego "Zasady i tryb postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego" nie przewidują aktywnej roli dłużnika alimentacyjnego w toczącym się postępowaniu o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Art. 27 ust. 7 pkt 1 ww. ustawy nakazuje organowi właściwemu wierzyciela jedynie przekazanie dłużnikowi alimentacyjnemu (a także organowi właściwemu dłużnika) informacji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Takie sformułowanie ustawy jednoznacznie wskazuje, że dłużnik alimentacyjny nie jest stroną postępowania w przedmiocie przyznania osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Gdyby bowiem ustawodawca uważał dłużnika alimentacyjnego za stronę postępowania w sprawie przyznania osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego - to przepis art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy byłby zbędny z tego względu, że stronie postępowania są doręczane wszystkie rozstrzygnięcia zapadające w sprawie, w związku z czym nie ma potrzeby przekazywania stronie postępowania odrębnej informacji o wydanym orzeczeniu.
Interesu prawnego dłużnika alimentacyjnego w sprawie przyznania osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nie można też upatrywać w obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego kwot wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych. W tym bowiem przypadku obowiązek świadczeń alimentacyjnych znajduje źródło w wyroku sądu powszechnego opatrzonego klauzulą wykonalności. Zaliczka alimentacyjna oznacza zaś kwotę wypłaconą przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna. Istota zaliczki alimentacyjnej polega na częściowej lub całkowitej spłacie ciążącego na dłużniku alimentacyjnym zobowiązania w postaci świadczenia alimentacyjnego - wobec czego decyzja o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej na rzecz osoby uprawnionej nie wpływa na sytuację prawną dłużnika alimentacyjnego, w tym nie powoduje powstania po jego stronie nowych obowiązków prawnych.
Zatem rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie ma żadnego wpływu na sytuację prawną dłużnika alimentacyjnego.
Przyznanie świadczenia jest bowiem konsekwencją niezrealizowania obowiązku alimentacyjnego stwierdzonego zaświadczeniem organu egzekucyjnego o bezskuteczności egzekucji. Przy czym zaświadczenie to może być kwestionowane tylko w odrębnym trybie, co wyklucza możliwość jego kwestionowania w toku postępowania o przyznanie świadczenia.
Sąd nie kwestionuje, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego ewentualnie może mieć wpływ na sytuację faktyczną dłużnika - jednak interes prawny dający legitymację w postępowaniu administracyjnym nie jest oparty na okolicznościach i interesach faktycznych.
W konsekwencji powyższego dłużnik alimentacyjny nie może skutecznie wnieść odwołania w sprawie dotyczącej przyznania osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego - z uwagi na brak przymiotu strony w tym postępowaniu.
Zatem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o umorzeniu postępowania odwoławczego jest zgodna z prawem.
Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącej - gdyż nie mają one żadnego wpływu na rozpoznanie przedmiotowej sprawy i są całkowicie zbędne.
Nie uwzględnił też jej wniosku z [...] września 2021 r. o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 29 września 2021 r. - uznając, że nie zachodzą przesłanki z art. 109 p.p.s.a (nieobecność pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć).
Wbrew twierdzeniem skarżącej zawiadomienie o terminie rozprawy odebrała już 17 września 2021 r. (data i podpis skarżącej na potwierdzeniu odbioru k. 53 akt sądowych) - a więc ponad siedem dni przed posiedzeniem (art. 91 § 2 p.p.s.a.). Zatem miała dość czasu na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Również będąc w [...] skarżąca podejmowała zdalnie czynności procesowe w niniejszej sprawie (oświadczenie o rozprawie zdalnej podpisane 24 września 2021 r. o godz. 11:36:40 k. 37 akt sądowych).
Ponadto pełnomocnik skarżącej nie usprawiedliwił swojej nieobecności na rozprawie, nie wskazał żadnej ważnej przyczyny swojego niestawiennictwa, nie złożył też wniosku o odroczenie rozprawy z podaniem powodu takiego żądania.
Podsumowując Sąd uznał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] jest prawidłowa. Organ wnikliwie, wszechstronnie i rzetelnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz przekonująco uzasadnił swoją decyzje zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło