II GSK 2727/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 128/21 w zakresie odrzucenia skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1048/18 w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 30 września 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 128/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 280 § 1 w zw. z art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) odrzucił skargę L. S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt VII SA/WA 1048/18 w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2018 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: L. S. w dniu 13 stycznia 2021 r. wniósł do Sądu I instancji skargę o wznowienie ww. postępowania sądowego. Jako podstawę prawną wznowienia przyjął art. 271 pkt 2 p.p.s.a. z uwagi na pozbawienie go możności działania na skutek naruszenia art. 106 § 2, art. 113 § 1, art. 101 § 1 pkt 2 p.p.s.a i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.). Skarżący podniósł, że w powyższym postępowaniu sędziowie dopuszczali się rażącej obrazy przepisów. Wskazał, że jego wnioski procesowe złożone przed rozprawą z 11 grudnia 2019 r. nie zostały rozpoznane, sąd nie poinformował go o zamiarze wydania tego dnia wyroku, a nadto zdarzenia te nie zostały ujawnione w protokole rozprawy. Skarżący wskazał, że dopiero po kilkunastu dniach dowiedział się o wydaniu tego dnia orzeczenia przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając skargę o wznowienie postępowania stwierdził, że stosownie do treści art. 279 p.p.s.a. ta powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Następnie Sąd wskazał, że zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. w pierwszej kolejności musiał zbadać na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. WSA w Warszawie stwierdził, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że z postanowienia z dnia 29 stycznia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1048/18 o odmowie uzupełnienia protokołu wynika, iż po zamknięciu rozprawy z 11 grudnia 2019 r. skarżący został pouczony, że po naradzie zostanie ogłoszony wyrok w sprawie. Sąd zwrócił również uwagę na to, że zgodnie z oświadczeniem skarżącego, dowiedział się on o wydaniu wyroku po kilkunastu dniach. Nadto 23 grudnia 2019 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W związku z powyższym Sąd I instancji przyjął, że skarżący dowiedział się o wydanym wyroku najpóźniej 23 grudnia 2019 r. Termin na złożenie skargi o wznowienie postępowania sądowego upłynął zatem 23 marca 2020 r. W ocenie WSA, skoro skarga o wznowienie postępowania została wniesiona 13 stycznia 2021 r. należało uznać, że została wniesiona po terminie, co skutkowało jej odrzuceniem na podstawie art. 280 § 1 w zw. z art. 277 p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożył skarżący, zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Ponadto skarżący wniósł o nieobciążanie go kosztami postępowania w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 277 w zw. z art. 271 § 2 w zw. z art. 280 § 1 p.p.s.a. przez błędne zastosowanie przez Sąd I instancji tych przepisów w zakresie obliczania terminu trzymiesięcznego od dnia, w którym skarżący wniósł o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, podczas gdy skarżący działający bez profesjonalnego pełnomocnika nie miał świadomości, że rażące naruszenie przepisów przez skład sędziowski w postępowaniu zakończonym wydaniem orzeczenia w dniu 11 grudnia 2019 r. może być podstawą wznowienia postępowania, a właściwym terminem, od jakiego należało obliczać trzymiesięczny termin przewidziany w art. 277 p.p.s.a. była data powzięcia przez skarżącego wiadomości o istnieniu orzeczenia w połączeniu ze świadomością o możliwości wznowienia postępowania; 2. art. 277 w zw. z art. 271 § 2 w zw. z art. 280 § 1 p.p.s.a. przez nieprawidłowe ustalenie daty, od której należy liczyć termin trzymiesięczny na złożenie wniosku o wznowienie postępowania. Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty wraz z ich uzasadnieniem nie podważają zasadności postanowienia Sądu I instancji odrzucającego skargę strony o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1048/18. Stosownie do art. 270 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem w przypadkach przewidzianych w Dziale VII ustawy procesowej sądów administracyjnych. Jedną z podstaw domagania się wznowienia postępowania jest przypadek opisany w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., na której to podstawie swoje żądnie oparł skarżący kasacyjnie, a który to przepis stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Skarżący podnosił w niniejszej sprawie, że wskutek naruszenia przepisów prawa był pozbawiony możności działania. Sąd I instancji nie przystąpił jednak do badania zarzutów skargi o wznowienie postępowania z uwagi na dostrzeżenie uchybienia przez skarżącego terminowi przewidzianemu na jej wniesienie. Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest zatem ocena zasadności zastosowania przez Sąd I instancji art. 280 § 1 w zw. z art. 277 p.p.s.a. Istotne znaczenie ma w tym kontekście treść art. 277 zd. 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowego liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Skoro skarżący przyjął za podstawę wznowienia postępowania art. 271 pkt 2 p.p.s.a., tj. pozbawienie go możności działania, zasadnie WSA uznał, że termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowego w przedstawionych okolicznościach należy liczyć od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1048/18. Ustalenie tej daty ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rację ma Sąd I instancji przyjmując, że termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania rozpoczął bieg 23 grudnia 2019 r., tj. w dniu wniesienia przez skarżącego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego wyroku. Skoro skarżący domagał się wyłożenia mu motywów przyjętego rozstrzygnięcia, to musiał wiedzieć o istnieniu wydanego wyroku. Chociaż istniały inne przesłanki mogące sugerować moment, w którym skarżący dowiedział się o wydanym rozstrzygnięciu (treść protokołu rozprawy z 11 grudnia 2019 r. wskazuje na skierowane do strony pouczenie sądu o wydaniu wyroku po naradzie, a oświadczenie skarżącego zawarte w skardze o wznowienie wskazuje nieprecyzyjnie na dowiedzenie się o wydaniu wyroku po kilkunastu dniach liczonych od daty 11 grudnia 2019 r., czyli daty rozprawy), to data złożenia do Sądu I instancji wniosku skarżącego o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest najbardziej miarodajna do liczenia ustawowego terminu jaki należało zachować, by skarga o wznowienie postępowania nie została uznana za spóźnioną i jako taka nie została w konsekwencji odrzucona. Wniosek strony o sporządzenie uzasadnienia wydanego na rozprawie wyroku obrazuje i umiejscawia w czasie jego własną i ujawnioną w aktach czynność prawną, która nie pozostaje bez znaczenia dla dalszych działań podjętych w ramach chęci zastosowania trybu wznowienia zakończonego prawomocnie postępowania sądowoadministracyjnego. Nie ma przy tym racji skarżący twierdząc, że termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowego rozpoczął bieg w momencie powzięcia przez niego wiadomości o istnieniu orzeczenia w połączeniu ze świadomością o możliwości wznowienia postępowania. Początek biegu tego terminu ustala się według treści art. 277 zd. 2 p.p.s.a. Przepis ten jasno stanowi, że w sytuacji skarżącego termin ten należy liczyć od dnia, w którym dowiedział się on o orzeczeniu. Żaden przepis w aktualnym stanie prawnym nie wprowadza dodatkowej przesłanki w postaci wiedzy strony o przysługującym jej prawie do skarżenia w trybie wznowieniowym prawomocnych rozstrzygnięć sądu. Słusznie wobec powyższego Sąd I instancji stwierdził wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowego z uchybieniem terminu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 i art. 182 § 1 i 3 w zw. z art. 276 i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.