II SA/Lu 352/20
WyrokWSA w Lublinie2020-11-05
Skład orzekający: Grzegorz Grymuza, Maria Wieczorek-Zalewska, Jerzy Parchomiuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego z powodu braku współpracy strony z pracownikiem socjalnym w zakresie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jest zasadna, gdy strona wielokrotnie przekładała terminy wizyt i utrudniała ich przeprowadzenie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania zasiłku celowego z powodu braku współpracy strony z pracownikiem socjalnym w zakresie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jest zasadna. Zachowanie skarżącej, polegające na wielokrotnym przekładaniu terminów wizyt i utrudnianiu przeprowadzenia wywiadu, stanowiło podstawę do odmowy przyznania świadczenia zgodnie z art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej. Sąd podkreślił, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest obligatoryjne przy wnioskowaniu o zasiłek celowy, a brak współpracy strony uniemożliwił ustalenie jej sytuacji faktycznej i dochodowej.Stan faktyczny
Skarżąca I. B. wnioskowała o przyznanie zasiłku celowego na dopłatę do czynszu. Organy pomocy społecznej odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na brak współpracy skarżącej z pracownikiem socjalnym w zakresie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, który jest niezbędny do ustalenia sytuacji materialno-bytowej. Skarżąca wielokrotnie przekładała terminy wizyt, uniemożliwiając przeprowadzenie wywiadu. Decyzje organów pierwszej i drugiej instancji zostały zaskarżone do WSA w Lublinie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 listopada 2020 r. sprawy ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] K. O. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług oraz kwotę 5,90 zł (pięć złotych i dziewięćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu wydatków.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania I. B. (dalej także jako: "wnioskodawczyni" lub "skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r., Nr [...] [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na dopłatę do czynszu.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:
Pismem z dnia 18 października 2019 r. I. B. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. m.in. o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na dopłatę do czynszu.
Decyzją z [...] r. Prezydent Miasta L. odmówił skarżącej przyznania zasiłku celowego, motywując rozstrzygnięcie brakiem współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej oraz odmową wyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Organ wskazał, że pracownik socjalny Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. w dniach 25 października 2019 r. i 6 listopada 2019 r. wizytował miejsce zamieszkania I. B. celem przeprowadzenia wywiady środowiskowego, niezbędnego do wydania decyzji, a także kilkakrotnie próbował nawiązać kontakt telefoniczny. W dniu 28 października 2019 r. skierował wezwanie zobowiązujące do nawiązania kontaktu z pracownikiem socjalnym w tym celu. W odpowiedzi na wezwanie pracownika socjalnego I. B. składała w sekretariacie MOPR wielokrotnie pisma wyznaczające pracownikowi socjalnemu termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, po czym w wyznaczonym dniu składała pisma informujące o nieobecności w tych dniach i braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Pomimo wyznaczonych wizyt i wskazywanych godzin pracownikowi socjalnemu, nie było możliwe przeprowadzenie ze stroną wywiadu środowiskowego w miejscu pobytu. Również w związku ze składanymi wnioskami i licznymi wizytami w Ośrodku strona nie nawiązała współpracy z pracownikiem socjalnym.
Działanie takie organ uznał za celowe i świadome utrudnianie rozpoznania i ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej, zdrowotnej i zawodowej. W ocenie organu pierwszej instancji powyższe świadczyło o braku działań własnych do zmiany i poprawy sytuacji dochodowej oraz o braku współpracy z pracownikiem socjalnym w kierunku rozwiązywania trudnej sytuacji życiowej. Z tych względów organ pierwszej instancji odmówił przyznania wnioskodawczyni zasiłku celowego z przeznaczeniem na dopłatę do czynszu.
W wyniku wniesionego przez I. B. odwołania w sprawie orzekało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie odmawiające przyznania wnioskodawczyni zasiłku celowego z przeznaczeniem na dopłatę do czynszu.
Organ drugiej instancji, odwołując się do przepisów ustawy o pomocy społecznej, wskazał, że skarżąca wnioskiem z dnia 18 października 2019 r. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o udzielenie od miesiąca września 2019 r. wsparcia w postaci dopłaty do czynszu, zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w wysokości [...] zł miesięcznie, skierowania do otrzymywania pomocy żywnościowej, refundacji kosztów poniesionych na zakup leków od 29 czerwca 2019 r. w kwocie [...]zł, ubezpieczenie zdrowotne finansowanie ze środków publicznych.
W celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i ustalenia sytuacji dochodowej wnioskodawczyni, w dniu 25 października 2019 r. i dnia 6 listopada 2019 r. w asyście policji pracownicy socjalni wizytowali miejsce zamieszkania I. B.. Z uwagi na nieobecność wnioskodawczyni nie doszło do sporządzenia wywiadu. Również wielokrotne próby kontaktu telefonicznego okazały się bezskuteczne.
W dniu 28 października 2019 r. I. B. wezwana została do zgłoszenia się w siedzibie organu, celem ustalenia daty przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub nawiązania kontaktu telefonicznego. Ww. pismo nr [...] doręczone zostało stronie w dniu 13 listopada 2019 r. W odpowiedzi na wezwanie, w dniu 19 listopada 2019 r. strona zadeklarowała obecność w miejscu zamieszkania w dniu 25 listopada 2019 r. w godzinach 9-11 oraz 27 listopada 2019 r. w godzinach 9-11. W dniu 25 listopada 2019 r. I. B. złożyła pismo w którym poinformowała o tym, że dnia 25 listopada 2019 r. nie będzie obecna, wyznaczając termin wizyty pracownikom socjalnym na dzień 28 listopada 2019 r. w godzinach 9-11. W dniu 26 listopada 2019 r. pracownik socjalny wraz z funkcjonariuszem Policji wizytował po raz kolejny miejsce zamieszkania I. B., jednak nikogo nie zastali. W piśmie złożonym w MOPR w dniu 27 listopada 2019 r. strona poinformowała o nieobecności w miejscu zamieszkania w dniu 27 listopada 2019 r. W dniu 29 listopada 2019 r. I. B. przekazała informację, że nie będzie dostępna w miejscu zamieszkania dla celów wywiadu środowiskowego w dniu 29 listopad 2019 r. Dodatkowo wskazała, że gdy jej sytuacja zmieni się poinformuje o tym organ.
W ocenie organu odwoławczego, przy tego rodzaju ustaleniach faktycznych, bezsporne jest, iż strona wielokrotnie przekładała termin wywiadu środowiskowego, co ukierunkowane było na uniemożliwienie ustalenie aktualizacji sytuacji materialno-bytowej.
Organ podkreślił przy tym, że jak wynika z formularza aktualizacji wywiadu środowiskowego sporządzonego w dniu 28 listopada 2019 r. przez pracownika socjalnego bez udziału strony w oparciu o materiał dowodowy jakim dysponuje organ, analiza zgromadzonej w sprawie dokumentacji świadczyć może o zmianie sytuacji dochodowej I. B. w stosunku do ustaleń poczynionych w pierwszej połowie 2019 r. Za tym, iż strona posiada źródło dochodu przemawiać mogą dołączone przez nią faktury wystawione przez placówki medyczne L. i L. z dnia 28 października 2019 r., 18 listopada 2019 r. oraz 7 listopada 2019 r. potwierdzające, iż korzysta z odpłatnych usług medycznych. Wizyta prywatna w [...] z dnia 28 października 2019 r. płatna w wysokości [...] zł, wizyta stomatologiczna w dniu 18 listopada 2019 r. - płatna w kwocie [...]zł, wizyta w [...] z dnia 14 listopada 2019 r. - płatność [...] zł, wizyta w Centrum [...] z dnia 7 listopada 2019 r. - płatność [...] zł. Zauważyć należy, że pomimo posiadanego ubezpieczenia zdrowotnego w dacie ww. wizyt lekarskich strona objęta była ubezpieczeniem zdrowotnym, co dawało możliwość korzystania z bezpłatnej pomocy medycznej. Ponadto na podstawie informacji wygenerowanych z systemu Sepi Miejskiego Urzędu Pracy organ ustalił, że I. B. nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. W oparciu o informacje uzyskane od matki wnioskodawczyni D. B. stwierdzono, że matka nie udziela jej wsparcia finansowego, z wyjątkiem ponoszonych wszystkich rachunków za mieszkanie przy ul. [...].
Z uwagi na powyższe ustalenia w ocenie Kolegium zasadne było przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego. Pomimo podejmowanych w tym kierunku przez organ działań, w tym dostosowania się do wyznaczanych przez I. B. terminów, wyłącznie stwarzane były pozory podjęcia współpracy. Strona wyznaczała pracownikom socjalnym termin i godzinę w jakich mogli dokonać ustaleń, a pomimo gotowości pracowników organu do sporządzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, za każdym razem w wyznaczonej przez nią dacie odwoływała możliwość wizytowania. Z tego względu nie doszło do przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, co uniemożliwiło ustalenie kryterium dochodowego.
Organ podkreślił przy tym, że decyzję administracyjną w przedmiotowej sprawie wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby albo w miejscu jej pobytu w dniach roboczych, w godzinach pracy ośrodka pomocy społecznej lub powiatowego centrum pomocy rodzinie albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną (§ 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 sierpnia 2016 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego - Dz. U. z 2016 r., poz. 1406). Pracownik socjalny, przeprowadzając wywiad, bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby samotnie gospodarującej lub / osób w rodzinie, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej im pomocy, co wynika z § 2 ust. 4 rozp. Pracownik przeprowadzający wywiad środowiskowy może od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc domagać się złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Odmowa złożenia oświadczenia jest podstawą wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia (art. 107 ust. 5). W związku z powyższym to na stronie spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a otrzymanie pomocy społecznej wymaga odpowiedniego zachowania, którego wyrazem jest udzielenie organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej. Natomiast niewyrażenie przez stronę zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a za takie wypada uznać uchylanie się od przeprowadzenia tej czynności, może stanowić samodzielną podstawę do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia.
Kolegium za bezzasadny uznało zarzut błędnego rozpoznania wniosku złożonego w dniu 18 października 2019 r. o udzielenie wsparcia w postaci dopłaty do czynszu w wysokości [...] zł, który zdaniem strony dotyczył zasiłku okresowego, a nie celowego, gdyż strona nie precyzowała rodzaju świadczenia o które wnosi. Ponadto w odwołaniu strona wskazuje, że w przypadku uwzględnienia podniesionych zarzutów, na podstawie złożonego wniosku domaga się przyznania zasiłku celowego.
Decyzja organu drugiej instancji została zaskarżona przez I. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze decyzji zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy - spowodowane niedopełnieniem obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności nie przeprowadzeniem aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego, brak dążenia do ustalenia prawdy obiektywnej i całkowite pominięcie słusznego interesu skarżącej, co skutkowało błędnym ustaleniem, iż skarżąca celowo i świadomie utrudniała rozpoznanie i ustalenie jej sytuacji materialno-bytowej;
II. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 138 § 1 w zw. art. 9 i 79a § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej pomimo braku należytego i wyczerpującego informowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych skutkujących odmową przyznania świadczenia, a mianowicie niepouczenia skarżącej o treści art. 107 ust. 4a u.p.s. tj. konsekwencjach (rzekomego) braku współdziałania z pracownikiem socjalnym (w tym braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego);
III. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 138 § 1 w zw. art. 10 § 1 i 79a § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej pomimo braku zapewnienia skarżącej czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności wobec braku zawiadomienia jej o zakończeniu postępowania w sprawie i zakreślenia 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;
IV. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez ustalenie polepszenia sytuacji materialno-bytowej skarżącej na podstawie przedłożonych przez nią faktur za leczenie na łączną kwotę [...]zł, podczas gdy okoliczność ta w żaden sposób nie może być stwierdzona jedynie na tej podstawie, a jednocześnie organ I instancji wskazał na brak działań własnych skarżącej do zmiany i poprawy jej sytuacji dochodowej;
V. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez całkowite pominięcie okoliczności:
- przeprowadzenia aktualizacji wywiadu z matką skarżącej,
- przeprowadzenia w dniu 27 czerwca 2019 r. oraz 2 października 2019 r. aktualizacji wywiadu środowiskowego ze skarżącą w innych sprawach przez pracownika socjalnego;
VI. naruszenie prawa materialnego tj. art. 107 ust. 4a w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez ich błędne zastosowanie w stosunku do skarżącej pomimo tego, iż zachowaniu jej nie sposób przypisać jakiegokolwiek utrudniania czy też uniemożliwiania przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego oraz braku współpracy z pracownikiem socjalnym;
VII. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 6, 7 i 12 § 1 k.p.a. polegające na błędnym utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy decyzja ta jako sprzeczna z przepisami prawa materialnego oraz wydana po szeregu błędów proceduralnych winna być uchylona w całości, a utrzymanie tejże decyzji w mocy prowadzi do sytuacji, w której skarżąca jest:
- pozbawiona przysługujących jej świadczeń socjalnych do dnia dzisiejszego,
- zmuszona do skierowania sprawy na drogę sądowo-administracyjną,
co stoi w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania i uwzględniania słusznego interesu obywatela.
Wskazując na takie zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 1 listopada 2020 r. skarżąca zakwestionowała stanowisko Kolegium wskazujące na możliwą zmianę jej sytuacji dochodowej. Podniosła, że nie osiągnęła w 2019 r. żadnego dochodu, co potwierdzają zaświadczenia z MOPR oraz z Urzędu Skarbowego, natomiast wszelkie potrzeby we wskazanym okresie, w tym medyczne, zaspokajała dzięki wsparciu finansowemu
i rzeczowemu osób trzecich. Jak wskazuje doświadczenie życiowe, wiele procedur medycznych niezależnie od bycia ubezpieczonym podlega opłacie, czego dowodzą recepty, skierowania i zaświadczenia dołączone do pisma. Skarżąca podniosła również, że na dzień wydawania decyzji z 10 grudnia 2019 r. organ dysponował dwoma aktualnymi wywiadami środowiskowymi dotyczącymi sytuacji rodzinnej, zdrowotnej
i majątkowej skarżącej (z 27 czerwca i z 2 października 2019 r., w tym drugim przypadku wywiad przeprowadzono telefonicznie, z matką skarżącej), zatem spełnione zostały przesłanki art. 107 ust. 4 u.p.s. Z wniosków składanych przez skarżącą w rozpoznawanej sprawie oraz w innych sprawach wynika, że od kwietnia 2019 r. nie posiadała praktycznie żadnych środków do utrzymywania swojej egzystencji, za wyjątkiem zasiłków z pomocy społecznej. Na skutek naruszenia wymogów z art. 10 k.p.a. skarżąca została pozbawiona możliwości zapoznania się oraz wypowiedzenia na piśmie co do zebranego materiału dowodowego, jak również ustalenia terminu aktualizacji wywiadu w taki sposób, aby uzyskać wnioskowane wsparcie. Skarżąca podkreśliła, że nie miała miejsca, sugerowana przez organ, odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, przeciwnie skarżąca odpowiedziała na wezwanie do nawiązania kontaktu, lojalnie wielokrotnie podawała pisemnie swoją dostępność dla organu aż do 30 grudnia 2019 r. To organ przedwcześnie zadowolił się jedną nieudaną próbą i wypełnił wywiad bez udziału strony, a negatywnymi skutkami zdarzenia obarczył skarżącą.
Skarżąca zawarła również wnioski o przeprowadzenie uzupełniających dowodów z dokumentów w postaci: recept, skierowań i zaświadczeń lekarskich, decyzji potwierdzających prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – na okoliczność wykazania sytuacji zdrowotnej skarżącej w okresie od lipca 2019 r. do czerwca 2020 r; zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o braku dochodu w latach 2017-2018 – na okoliczność sytuacji majątkowej skarżącej w 2019 r.; pism skarżącej kierowanych do organu w listopadzie 2019 r. – na okoliczność wykazania dyspozycyjności skarżącej do celów wywiadu środowiskowego.
Postanowieniem z [...] r. Sąd dopuścił dowody wskazane w piśmie procesowym skarżącej.
W odniesieniu do trybu rozpoznania sprawy przez sąd należy odnotować, że pełnomocnik skarżącej zawarł w skardze wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, analogiczny wniosek złożył organ w odpowiedzi na skargę, jednakże skarżąca, w piśmie procesowym z 5 sierpnia 2020 r. zażądała przeprowadzenia rozprawy. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374, ze zm.; dalej jako: ustawa Covid-19), gdyż rozpoznanie sprawy było konieczne, z uwagi na istniejącą sytuację epidemiczną przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, i nie było możliwości przeprowadzenia rozprawy z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organy nie naruszyły także przepisów prawa materialnego.
Już w tym miejscu należy podkreślić, że ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku celowego.
Organy administracji dokonały także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosowały normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.
W myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).
Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona.
W rozpoznawanej sprawie organy administracji nie naruszyły wskazanych reguł postępowania. Organy zebrały wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważyły go i poddały ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustaliły dokładnie stan faktyczny i wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa.
Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, oświadczenia i dokumenty świadczące o sytuacji prawnej i faktycznej skarżącej.
Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń. Ustalenia te wynikają bowiem z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu decyzji dowodów. Większość dowodów, które stanowiły podstawę ustaleń dokonanych w sprawie, to dowody w postaci dokumentów urzędowych, których prawdziwość w żaden sposób nie została podważona.
Podkreślić należy również, że także sama skarżąca nie wskazuje takich środków dowodowych, które będąc pominięte przez organ, miałyby znaczenie dla ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Organy nie naruszyły także dyspozycji art. 6 k.p.a.
Zasada legalizmu (praworządności) oznacza, że organ musi działać na podstawie i w granicach prawa.
W sprawie organy działały na podstawie przepisów obowiązującego prawa.
Brak jest również podstaw do uznania za trafne zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Prawnomaterialną podstawę rozstrzygnięcia wydanego w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm. - dalej jako: "u.p.s.").
Dla uporządkowania wywodu należy w pierwszej kolejności wskazać zasadnicze ramy prawne sporu, dotyczącego odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego z przeznaczeniem na dopłatę do czynszu.
Jak wynika z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
W rozpoznawanej sprawie przesłanką rozstrzygnięcia negatywnego dla skarżącej było uniemożliwienie przez nią przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
Zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s., decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Jak wynika z art. 107 ust. 1 u.p.s., rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103. Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (art. 107 ust. 4 u.p.s.).
Kwestią kluczową dla rozstrzygnięcia sprawy jest zatem ocena, czy skarżąca odmówiła zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego.
Argumentacja pełnomocnika skarżącej zmierza w tym zakresie w dwóch kierunkach. Po pierwsze, pełnomocnik (podobnie jak sama skarżąca w piśmie procesowym z 1 listopada 2020 r.) kwestionuje samą konieczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, z uwagi na aktualność ustaleń poczynionych w rodzinnych wywiadach środowiskowych, sporządzonych na potrzeby postępowań, w których skarżąca ubiegała się o inne świadczenia z pomocy społecznej. Po drugie, w ocenie skarżącej i jej pełnomocnika, nieprzeprowadzenie wywiadu nastąpiło z przyczyn leżących wyłącznie po stronie organu, gdyż skarżąca jednoznacznie wyrażała swym zachowaniem gotowość współpracy z organem.
Sąd nie podziela argumentacji strony skarżącej w żadnym z tych aspektów.
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku celowego w dniu 18 października 2019 r. W aktach sprawy znajduje się decyzja Prezydenta Miasta L. z [...] r. potwierdzająca prawo skarżącej do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres od 6 września do 4 grudnia 2019 r. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że "w dniu 2 października 2019 r. pracownik socjalny Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. przeprowadził rodzinny wywiad środowiskowy, na podstawie którego ustalono, że obecnie [skarżąca] nie posiada możliwości uzyskania prawa do ubezpieczenia zdrowotnego". Z treści pisma procesowego skarżącej z 1 listopada 2019 r. wynika, że wywiad ten był przeprowadzony telefonicznie, z matką skarżącej. Ponadto skarżąca wskazała na wywiad środowiskowy przeprowadzony z nią w dniu 27 czerwca 2019 r.
Zgodnie z art. 107 ust. 4 u.p.s., w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej - nie rzadziej niż co 12 miesięcy.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie miał zastosowania przepis art. 107 ust. 4 zd. 2 u.p.s. Przedmiotem wniosku skarżącej i rozstrzygnięcia organów był zasiłek celowy. Przytoczone wyżej przesłanki przyznania zasiłku celowego (art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s.) wskazują jednoznacznie, że jest to świadczenie doraźne, a nie stała forma pomocy. Zasiłek celowy ma służyć zaspokojeniu konkretnej, niezbędnej potrzeby bytowej, nie jest stałą formą wsparcia tak jak zasiłek stały (art. 37 u.p.s.). Potrzeba przyznania pomocy doraźnej zawsze wymaga potwierdzenia jej aktualności, dlatego też w sprawie dotyczącej przyznania zasiłku celowego konieczne jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacja (por. podobnie wyrok WSA w Białymstoku z 16 kwietnia 2019 r., II SA/Bk 27/19).
W związku z tym, pomimo przeprowadzenia wywiadów środowiskowych w czerwcu 2019 r. i w październiku 2019 r. (z zastrzeżenie, że w świetle wyjaśnień samej skarżącej ten drugi wywiad był przeprowadzony bez jej udziału), po złożeniu przez skarżącą wniosku o przyznanie zasiłku celowego, konieczna była aktualizacja wywiadu. Przesądza o tym treść art. 107 ust. 4 zd. 1 u.p.s., jak również konieczność ustalenia aktualności potrzeby udzielenia tego konkretnego wsparcia na rzecz skarżącej. W tej sytuacji wtórnym w istocie argumentem, choć również potwierdzającym konieczność przeprowadzenia aktualizacji wywiadu, był fakt ponoszenia przez skarżącą wydatków na świadczenia opieki zdrowotnej ze środków prywatnych, pomimo, że w tym okresie (październik i listopad 2019 r.) była jeszcze objęta decyzją z 18 października 2019 r. potwierdzającą jej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Sąd nie kwestionuje argumentów skarżącej, podniesionych w piśmie z
1 listopada 2020 r., że nawet w okresie objęcia prawem do świadczeń finansowanych ze środków publicznych zachodzi niekiedy konieczność skorzystania ze świadczeń sfinansowanych ze środków własnych beneficjenta. Tym niemniej jednak kwestie te były istotne dla oceny sytuacji bytowej i finansowej skarżącej i powinny zostać wyjaśnione właśnie w toku wywiadu środowiskowego, do którego przeprowadzenia nie doszło wyłącznie z winy skarżącej.
Zarzut naruszenia art. 107 ust. 4 u.p.s. należy zatem uznać za niezasadny.
W ocenie Sądu, wbrew argumentom podniesionym w skardze i w piśmie procesowym skarżącej z 1 listopada 2020 r., wywiadu środowiskowego nie przeprowadzono z przyczyn leżących wyłącznie po stronie skarżącej, przy czym przyczyny te nie były okolicznościami usprawiedliwionymi, lecz świadczą o braku realnej woli współpracy skarżącej z organem pomocy społecznej.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że pierwszą próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego podjęto po tygodniu od złożenia przez skarżącą wniosku, tj. 25 października 2019 r. (adnotacja urzędowa, k. 33 akt adm. I instancji). Pismem z 28 października 2019 r. wezwano skarżącą do skontaktowania się (osobistego lub telefonicznego) z pracownikiem MOPR celem ustalenia daty przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Pismo zostało odebrane przez skarżącą dopiero 13 listopada 2019 r. (było dwukrotnie awizowane). W międzyczasie, 6 listopada 2019 r. podjęto kolejną próbę przeprowadzenia wywiadu, ponownie bezskuteczną. Jak wynika z ww. adnotacji urzędowej, bezskuteczne były również próby kontaktu telefonicznego ze skarżącą. W dniu 18 listopada 2019 r. skarżąca złożyła w siedzibie organu pismo informujące, że będzie dostępna w miejscu zamieszkania, na potrzeby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniach 25 i 27 listopada 2019 r., w godzinach 9-11. Organ podjął w związku z tym kroki w celu uzyskania dla pracownika socjalnego asysty Policji przy przeprowadzaniu wywiadu (jak wynika z pisma z 21 listopada 2019 r., prośbę motywowano "agresją oraz niekontrolowanymi zachowaniami Klientki kierowanymi pod adresem służb społecznych"; k. 38 akt adm. I instancji). We wskazanym przez samą skarżącą dniu, w którym miała być dostępna w miejscu zamieszkania, tj. 25 listopada 2019 r., skarżąca złożyła do organu pismo, w którym poinformowała, że nie będzie w tym czasie dostępna do celów wywiadu środowiskowego i w zamian może zaproponować dodatkowy termin, 28 listopada 2019 r., również w godzinach 9-11. Sytuacja powtórzyła się 27 listopada 2019 r., kiedy to skarżąca ponownie złożyła w siedzibie MOPR pismo informujące, że w tym dniu (wskazanym wcześniej przez siebie) nie będzie jednak dostępna dla celów przeprowadzenia wywiadu. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 26 listopada 2019 r. pracownik MOPR wizytował miejsce zamieszkania skarżącej (wizyta w terminach 25 i 27 listopada 2019 r. nie mogła być przeprowadzona z uwagi na nieobecność dzielnicowego, który miał asystować przy wizycie). W dniu 28 listopada 2019 r. sporządzono wywiad, bez obecności skarżącej (k. 50-53, akt adm.
I instancji). W dniu 29 listopada 2019 r. skarżąca złożyła kolejne pismo, informujące, że w tej dacie nie będzie dostępna dla celów wywiadu oraz stwierdziła, że "gdy tylko jej sytuacja się zmieni, poinformuje o tym na piśmie". Z akt sprawy wynika, że podobne sytuacje miały miejsce jeszcze w grudniu, już po wydaniu decyzji przez organ I instancji (w toku innych postępowań prowadzonych przez MOPR). Skarżąca ponownie kilkukrotnie podawała nowy termin, w którym będzie dostępna dla celów przeprowadzenia wywiadu, po czym informowała, że jednak nie będzie jej w tym dniu w miejscu zamieszkania (dokumenty dołączone do odwołania skarżącej w innej sprawie, dotyczącej zasiłku celowego; k. 69-73 akt adm. SKO).
W ocenie Sądu z powyższego opisu wynika, że organ podjął właściwe, niezbędne kroki w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a to postawa skarżącej uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu. Udzielanie świadczeń z pomocy społecznej opiera się na zasadach subsydiarności i współdziałania świadczeniobiorcy z organem. Pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 u.p.s.). Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 u.p.s.). Nie sposób uznać, że wyrazem takiej woli współpracy skarżącej z organem jest wielokrotne zmienianie zdania co do terminu odbycia spotkania i wskazywanie na dostępność przez 1-2 dni w tygodniu, przez 2 godziny. Jak wskazano, w dwóch przypadkach w dniu wskazanym przez samą skarżącą, nie było jej w miejscu zamieszkania, a tego samego dnia składała do organu pismo informujące o tym fakcie i podające nowy termin, kiedy może być dostępna dla celów przeprowadzenia wywiadu. W takich okolicznościach podnoszone w skardze twierdzenia o "wielokrotnie podejmowanym wysiłku" skarżącej celem umożliwienia przeprowadzenia wywiadu są zupełnie oderwane od realnej, obiektywnej oceny zaistniałej sytuacji. Sąd nie oczekuje od skarżącej informacji dotyczących jej sfery prywatnej, tym niemniej jednak, biorąc pod uwagę kilkukrotne bezskuteczne wizyty pracownika MOPR w miejscu zamieszkania skarżącej, oświadczenia skarżącej co do zakresu dostępności w miejscu zamieszkania (wyłącznie w określonych dniach, w krótkich przedziałach czasowych), zmienianie zdania w sprawie terminów wskazanych przez siebie, nie sposób uznać, że skarżąca wyrażała realną wolę współpracy z organem. Zachowanie skarżącej, która nawet nie próbowała wskazać jakie to trudności uniemożliwiały jej spotkanie z pracownikiem socjalnym i przeprowadzenie wywiadu, jednoznacznie świadczy o braku woli współdziałania z organem pomocy społecznej (art. 4 i art. 11 ust. 2 u.p.s.) i dowodzi, że to z przyczyn leżących po stronie skarżącej nie udało się przeprowadzić wywiadu środowiskowego, niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji w przedmiocie zasiłku celowego.
Stwierdzić należy także, że nie sposób w działaniach organu dopatrywać się złej woli, która według strony skarżącej miała objawiać się niedostosowaniem organu do terminów wskazywanych przez stronę. Jak wskazywano już wyżej terminy te nie były dotrzymywane przez samą skarżącą, co uniemożliwiało przeprowadzenie wywiadu. Przede wszystkim należy w tym kontekście zauważyć, że jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, organ w kwestii wyznaczenia terminu przeprowadzenia wywiadu nie miał pełnej swobody albowiem w kwestii tej był uzależniony od terminów wskazywanych przez organy policji, które miały zapewnić asystę policyjną w trakcie wywiadu. Organ nie mógł więc w kwestii wyznaczania terminu przeprowadzenia wywiadu poprzestać wyłącznie na propozycjach skarżącej. Przeciwnie, musiał w tym względzie uwzględnić przede wszystkim stanowisko organów policji co do terminów, w których funkcjonariusze policji będą mogli uczestniczyć w czynnościach.
Sąd w pełni podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że brak zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego może przejawiać się nie tylko w jednoznacznym formułowaniu odmowy udziału w jego przeprowadzeniu, ale także w unikaniu ustalenia terminu jego przeprowadzenia, czy też uniemożliwiania pracownikowi socjalnemu bezpiecznego kontaktu ze stroną w jej miejscu zamieszkania. Organy orzekające w sprawach z zakresu pomocy społecznej są zobowiązane do wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, zgodnie z art. 7 k.p.a., tym niemniej jednak na osobie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej również spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zgodnie z art. 4, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1, 4a, 5 i 5b u.p.s. (por. przykładowo: wyrok NSA z 29 maja 2020 r., I OSK 1966/19).
W konkluzji powyższych rozważań należy stwierdzić, że zachowanie skarżącej spełnia przesłanki odmowy wyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, co w świetle art. 107 ust. 4a u.p.s. stanowiło przesłankę uzasadniającą odmowę przyznania zasiłku celowego. W konsekwencji, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, decyzja odmowna była w pełni zasadna.
W tej sytuacji należy uznać za niezasadne podniesione w skardze zarzuty, z których wynika twierdzenie, że skarżąca wyrażała gotowość współpracy z organami, w szczególności w zakresie przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wbrew argumentacji pełnomocnika oraz samej skarżącej (w tym zwłaszcza w piśmie procesowym z 1 listopada 2020 r.), okoliczności sprawy wskazują jednoznacznie, że to skarżąca swoim zachowaniem uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu, bez usprawiedliwionych przyczyn. Ocena zachowania skarżącej jako odmowy wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu była w pełni prawidłowa, nie stanowiła naruszenia ani zasad postępowania wyjaśniającego (w szczególności prawdy materialnej – art. 7
i art. 77 § 1 k.p.a., swobodnej oceny dowodów – art. 80 k.p.a.), ani wymogów prawidłowego uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.), ani przepisów prawa materialnego (art. 107 ust. 4a w zw. z art. 106 ust. 4 u.p.s.). Niezasadny jest zatem również zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż nie było podstaw do uchylenia przez Kolegium prawidłowej decyzji organu I instancji
Zarzuty naruszenia art. 10 § 1, art. 79a i art. 81 k.p.a. są o tyle zasadne, że w aktach sprawy nie ma dowodu, aby przed wydaniem decyzji w sprawie organ powiadomił stronę o zakończeniu zbierania materiału dowodowego i o możliwości wypowiedzenia się co do tego materiału. Nie ma również żadnego dokumentu wskazującego na pouczenie skarżącej, zgodnie z art. 79a k.p.a., tj. wskazanie przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony.
Należy jednak zauważyć, że podstawą uchylenia decyzji może być tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie naruszenie art. 10 § 1, art. 79a i art. 81 k.p.a. nie miało żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Kluczowym problemem w sprawie, który przesądził o konieczności wydania decyzji negatywnej dla strony, był brak przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z przyczyn zawinionych przez skarżącą. Organ kilkukrotnie podejmował bezskuteczne próby przeprowadzenia wywiadu z udziałem skarżącej, sama skarżąca kilkukrotnie zmieniała zdanie w kwestii terminu, w którym będzie dostępna w miejscu zamieszkania, dla celów przeprowadzenia wywiadu. Co więcej, skarżąca przedstawiała swoją ocenę sytuacji w licznych pismach procesowych kierowanych do organu, zwłaszcza na etapie postępowania odwoławczego, kiedy to materiał dowodowy był już w sprawie zebrany. W tej sytuacji trudno uznać, że formalne skierowanie do skarżącej pisma w trybie art. 10 i art. 81 k.p.a. oraz w trybie art. 79a k.p.a. mogłoby w jakikolwiek sposób wpłynąć na ocenę sprawy i zmianę rozstrzygnięcia. Co ważna także sama skarżąca nie wskazuje w skardze takich środków dowodowych, które będąc pominięte przez organ, miałyby znaczenie dla ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek tylko wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, najczęściej w zakresie postępowania dowodowego. W sprawie skarżąca okoliczności takich nie wykazała. Nie wskazała ona bowiem jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć to naruszenie.
W kwestii pouczenia skarżącej o konsekwencjach uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego wskazać należy, że w piśmie z dnia 28 października 2019 r. (k.37 akt. adm.) pouczono skarżącą, że decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego i odwołano się w tym zakresie do art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Należy także stwierdzić, że w sytuacji, gdy skarżąca aktywnie i szeroko korzysta ze wsparcia udzielanego ze środków pomocy społecznej nie sposób jest przyjąć, że nie zdawała sobie sprawy z tego, że skutkiem braku współpracy wnioskodawczyni z pracownikami socjalnymi w postaci uniemożliwiania pracownikom socjalnym przeprowadzenia środowiskowego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej może być odmowa przyznania świadczeń. Również więc i jakiekolwiek uchybienia proceduralne dotyczące niedostatecznego pouczenia o konsekwencjach uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie mogłoby być kwalifikowane w sprawie jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Całościowej oceny sprawy, prowadzącej do konkluzji, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, nie zmieniają argumenty podniesione przez skarżącą w piśmie procesowym z 1 listopada 2020 r. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd dopuścił dowody z dokumentów wskazane w tym piśmie, jednakże nie wpłynęły one na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Jeszcze raz trzeba podkreślić, że przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w toku postępowania w sprawie przyznania zasiłku celowego jest konieczne ze względu na treść art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 1 i 4 u.p.s. oraz ze względu na istotne znaczenie wywiadu dla ustalenia przesłanek udzielenia tej formy doraźnego wsparcia jaką jest zasiłek celowy. Jeżeli nie doszło do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z przyczyn leżących po stronie potencjalnego beneficjenta i wskutek tego nie udało się zweryfikować przesłanek udzielenia pomocy, z uwagi na jednoznaczną treść art. 107 ust. 4 u.p.s., organ musi wydać decyzję odmowną. Podniesione przez skarżącą argumenty, wskazujące na konieczność korzystania ze świadczeń medycznych finansowanych z własnych środków (pomimo potwierdzenia w tym okresie prawa do świadczeń finansowanych ze środków publicznych), na brak potrzeby przeprowadzenia wywiadu, z uwagi na aktualność informacji zawartych w poprzednich wywiadach, nie są zasadne, wobec konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego dla wydania decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku celowego. Wbrew argumentom skarżącej, obiektywna ocena okoliczności sprawy wskazuje jednoznacznie na brak realnej woli współpracy z jej strony. To skarżąca swoim zachowaniem uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu, jej argument jakoby organ "zadowolił się jedną nieudaną próbą" przeprowadzenia wywiadu, pozostaje w całkowitej sprzeczności z materiałem zgromadzonym w aktach sprawy. Sąd rozumie, że konieczność poddawania się wywiadowi środowiskowemu może powodować dyskomfort po stronie potencjalnego beneficjenta pomocy społecznej. Skarżąca musi jednak pamiętać, że ustalenie przesłanek warunkujących udzielenie jej pomocy nie jest możliwe bez współpracy z organami pomocy społecznej. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, woli takiej współpracy zdecydowanie zabrakło po stronie skarżącej.
W tej sytuacji, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O wynagrodzeniu adwokata, świadczącego pomoc prawną z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U z 2019 r., poz. 18).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło