IV SA/Po 611/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Monika Świerczak (spr.) WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 05 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2021r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwanej dalej " Kolegium" lub " organem II instancji " utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lutego 2021r. znak: [...] przyznającą M. S. zwanemu dalej "skarżącym" zasiłek okresowy w kwocie [...]zł miesięcznie na okres od dnia [...] listopada 2020r. do dnia [...] grudnia 2020r. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Z akt organu I instancji, wynika, że M. S. wnioskiem z dnia [...] listopada 2020r. zwrócił się o pomoc do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o udzielenie pomocy w formie zasiłku okresowego. W dniu [...] grudnia 2020r. przeprowadzono z M. S. aktualizację wywiadu środowiskowego w formie rozmowy telefonicznej zgodnie z art. 15 o ust.1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 , innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, który stanowi, że ilekroć zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej wymagane jest przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji , w szczególności z osobą i rodziną które zostały poddane kwarantannie w związku z podejrzeniem zakażenia lub choroby zakaźnej, ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej zamiast przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może nastąpić na podstawie: rozmowy telefonicznej z pracownikiem socjalnym, a w przypadku osób niepełnosprawnych z powodu dysfunkcji narządu słuchu przy wykorzystaniu środków wspierających komunikowanie się, o których mowa w art. 3 pkt. 5 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się. Podczas wywiadu ustalono, że M. S. mieszka sam i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada nikogo na swoim utrzymaniu. Nie pracuje zawodowo ani dorywczo. M. S. posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2018r. Nr. [...] do dnia [...] kwietnia 2023r. i z tego tytułu ma przyznany zasiłek stały w pełnej wymaganej przepisami wysokości tj. [...] zł miesięcznie wraz z opłacaną składką na ubezpieczenie zdrowotne od kwoty zasiłku stałego. Dochodem wnioskującego z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku był zasiłek stały w kwocie [...]zł. Organ I instancji szczegółowo przytoczył dane dotyczące budżetu i planu ich wydatkowania, nadto wskazał, iż w dniu wydania decyzji organ posiadał wiedzę na temat wykonania budżetu na rok. 2021 na temat wpływu ilości wniosków o pomoc. Ponadto sytuacja materialno-bytowa strony mogła ulec zmianie. Wobec powyższego organ wydał decyzję na okres dwóch miesięcy od [...] listopada 2020r. do [...] grudnia 2020r. Nadto organ wskazał, że zgodnie z art. 147 ust. 7 cyt. ustawy od 2008r. gminy otrzymują dotację celową na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe w części określonej w art. 38 ust. 3 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej, która stanowi, że kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż [...] % kryterium dochodowego. Różnicę pomiędzy kwotą [...]zł a [...] zł Ośrodek Pomocy Społecznej może sfinansować z budżetu własnego gminy. W przypadku M. S., różnica między posiadanym dochodem tj. [...] zł ( zasiłek stały) a kryterium dochodowym dla osoby samotnie gospodarującej tj. [...] zł wynosi [...] zł – stanowi to maksymalną wysokość zasiłku. Natomiast minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosiła [...] zł który stanowi [...]% różnicy między kryterium dochodowym dla osoby samotnie gospodarującej a dochodem strony. Jak wskazał organ I instancji fakt spełnienia kryteriów ustawowych dla przyznania zasiłku okresowego nie powoduje po stronie organu obowiązku przyznania go w maksymalnej wysokości. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących trudnej sytuacji materialnej. Podkreślono, że organy rozstrzygające w sprawach pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ścisłe określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą ustawowe cele, z uwzględnieniem ilości wniosków i sytuacji życiowej osób ubiegających się o pomoc. Organ orzekający w sprawie musi się kierować wytycznymi zawartymi w art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, tj. uwzględnić to, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Od decyzji z dnia [...] lutego 2021r., znak: [...] odwołanie w ustawowym terminie złożył M. S. ponieważ uznał powyższe rozstrzygniecie za krzywdzące. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję organu I instancji z dnia [...] lutego 2021r., znak: [...] w mocy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium podtrzymało ustalone przez organ I instancji okoliczności faktyczne i podkreśliło, że zgodnie z przepisem art. 2 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Nie ulega wątpliwości, że środki finansowe dostarczane na realizowanie przez organy administracji publicznej zadań z zakresu pomocy społecznej są niewystarczające w porównaniu ze stosunkowo dużą liczbą osób korzystających z tego wsparcia. Kolegium przytoczyło tutaj orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2017r. syg.akt I OSK 2044/15 powyższe okoliczności są faktami powszechnie znanymi -podejmowane są często w prasie radiu i telewizji. W konsekwencji tego organy pomocy społecznej nie są w stanie realizować wszystkich potrzeb swoich beneficjentów , a w związku z tym zmuszone są ograniczyć jak w przypadku niniejszej sprawy, do zabezpieczenia podstawowych potrzeb i to w ograniczonej wysokości. Organ I instancji wskazał jakim budżetem dysponował na zasiłki okresowe w roku 2020. Ponadto również, że tą formę pomocy przyznano 1128 osobom, a liczba świadczeń wynosiła 7517- a ponadto, że kwota wydatkowana na zasiłki okresowe stanowiła wymagane przepisami 50%. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło w związku z tym, że zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji została wydana zgodnie z przepisami prawa oraz jest w pełni słuszna i zasadna. Ponadto przy jej wydawaniu organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł M. S. domagając się uchylenia decyzji obu instancji, w obszernym uzasadnieniu zarzucając, że przyznana kwota nie jest adekwatna do zgłoszonej potrzeby. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu, a także czy przy jego wydawaniu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2021r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lutego 2021r. znak: [...] w której przyznano M. S. zasiłek okresowy w kwocie [...]zł miesięcznie w okresie od dnia [...] listopada 2020r. do dnia [...] grudnia 2020r. Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej , zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej bądź rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Stosownie do art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy, zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Ponadto w myśl art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy, kwota zasiłku okresowego, nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Natomiast okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy na mocy art. 38 ust. 5 tej ustawy. Z powyższego wynika, że decyzja określająca wysokość zasiłku okresowego podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne cechuje się między innymi tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności zgłoszonych żądań. Fakt spełnienia kryteriów ustawowych dla przyznania zasiłku okresowego nie powoduje po stronie organu obowiązku przyznania go w maksymalnej wysokości. W art. 38 ust. 2 pkt 1 i art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy zakres uznania administracyjnego został ograniczony w ten sposób, że zasiłek okresowy może być ustalony w wysokości - nie niższej niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby i - nie wyższej niż kwota różnicy między kryterium dochodowym, a dochodem tej osoby (z tym, że zasiłek ten nie może być wyższy niż kwota ściśle określona w art. 38 ust. 2 pkt 1, ani też niższy niż 28 zł miesięcznie - o czym mowa w art. 38 ust. 4). W ten sposób określona została ustawowo minimalna i maksymalna wysokość zasiłku okresowego, a więc przedział, w ramach którego ma być ustalony zasiłek okresowy przyznawany w konkretnej sprawie. Na mocy § 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1358) na dzień złożenia wniosku przez skarżącego kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosiło [...] zł. Należy też mieć na względzie, że wysokość, jak i okres, na który zostaje przyznana pomoc w postaci zasiłku okresowego uzależnione są bowiem od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Organ musi więc uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i 4 ustawy. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Podkreślić należy, że organy administracji działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Są zatem upoważnione do ograniczenia rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na szczupłość pozostających w ich dyspozycji środków finansowych, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Tak wyrażony pogląd znajduje oparcie w stanowisku orzecznictwa sądowego (por: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 kwietnia 2002 r., sygn. akt: II SA/Gd 4332/01; z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1464/2006; z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 624/07 dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto nie zachodzi konieczność wykazywania w każdym przypadku możliwości finansowych organów pomocy społecznej, a ich ograniczone możliwości należą do faktów powszechnie znanych (por. wyroki NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08, z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1389/12). Dalej wskazać należy, pomoc społeczna ma zmierzać do pomocy, a nie do całkowitego wyręczania osób w pozyskiwaniu środków na życie. Nie może również zmierzać do zaspokojenia wszelkich zgłaszanych żądań. Sprzeciwiałoby się to celom opieki społecznej, a co za tym idzie, interesowi społecznemu. Celem opieki społecznej jest z jednej strony zagwarantowanie zaspokojenia niezbędnych potrzeb umożliwiających życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, z drugiej zaś przyczynienie się do usamodzielnienia osób i rodzin korzystających z tej pomocy oraz ich integrację ze środowiskiem. . Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, wskazać, że zarówno organ I jak i II instancji wydały swoje decyzję w sposób zgodny z prawem. Choć skarżący stoi na stanowisku, że powinien otrzymać zasiłek w wyższej wysokości podkreślenia wymaga, że zdaniem Sądu w realiach rozpoznawanej sprawy nie doszło do przekroczenia przez organy granic uznania administracyjnego. Zauważyć należy, że z akt sprawy wynika, iż głównym źródłem utrzymania skarżącego jest zasiłek stały w pełnej kwocie tj. [...] zł wraz z opłacaną składką na ubezpieczenie społeczne. Kwota zasiłku okresowego została wyliczona w sposób prawidłowy uwzględniając różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej. W przypadku skarżącego M. S. różnica między posiadanym dochodem z tytułu wyżej wskazanego zasiłku stałego w kwocie( [...] zł) a kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej ( [...] zł) wyniosła [...] zł. Minimalna kwota zasiłku okresowego wynosi 28 zł stanowi to 50% różnicy między kryterium dochodowym dla osoby samotnie gospodarującej a dochodem strony. W tej sytuacji organ I instancji nie mógł przyznać kwoty w pełnej wysokości ponieważ, rozstrzygając w sprawach z zakresu pomocy społecznej, nie może pominąć własnych możliwości finansowych, liczby rodzin i osób ubiegających się o pomoc oraz hierarchii potrzeb na które środki finansowe powinny być przeznaczone. Co więcej, z akt sprawy, jak również wiadomym jest Sądowi z urzędu, że skarżący od dłuższego czasu jest objęty szerszym zakresem pomocy społecznej między innymi w postaci zasiłków celowych na zaspokajanie bieżących potrzeb życia codziennego. Reasumując, w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono naruszenia przepisów ustawy o pomocy społecznej. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium w sposób dostateczny wykazało, że wszystkie okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonej decyzji argumentacja nakazuje uznać, że jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Zawiera ona bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający sprawę organ się oparł, oraz uzasadnienie prawne, a więc wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez skarżącego dokonały właściwych ustaleń i w sposób wyczerpujący wyjaśniły okoliczności, które przesądziły, że wnioskowana przez skarżącego pomoc została mu przyznana w określonej w decyzji wysokości. W toku postępowania administracyjnego rozważono wszelkie okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), oddalił skargę.