II SA/Wa 1970/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi M. D. na czynność materialnotechniczną Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odebrania broni palnej oraz legitymacji posiadacza broni oddala skargę. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga M. D. na czynność materialno-techniczną odebrania broni palnej. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2001 r. Komendant Stołeczny Policji (zwany dalej: KSP, organ) udzielił M. D. (zwany dalej: skarżący) pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej w celu uprawiania strzelectwa sportowego. W dniu [...] sierpnia 2020 r. do Wydziału [...] Komendy Stołecznej Policji wpłynęło z Komisariatu Policji W. pismo, informujące o wszczęciu wobec skarżącego procedury Niebieskiej Karty i złożeniu zawiadomienia dotyczącego kierowania przez ww. gróźb karalnych w stosunku do jego żony M. D. W związku z powyższym zawiadomieniem organ, pismem znak [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r., wezwał skarżącego do zdania - za pośrednictwem funkcjonariuszy Komisariatu Policji W., posiadanych egzemplarzy broni wraz z amunicją do tej broni i legitymacji posiadacza broni. Jako podstawę wezwania wskazał art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2020 r. poz. 955, zwana dalej: u.b.a.). Wskazał przy tym, że czynność materialno-techniczna odebrania broni i amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni ze względu na toczące się postępowanie karne, nie jest równoznaczna z cofnięciem pozwolenia na posiadanie broni. Ustanie okoliczności będących podstawą zabezpieczenia powoduje zwrot broni odebranej na podstawie art. 19 ust. 1 i art. 19 ust. 1a u.b.a. W dniu [...] września 2020 r. w Komendzie Stołecznej Policji sporządzono protokół przejęcia broni i amunicji do depozytu wraz z legitymacją, którą przejęto od syna skarżącego (broń znajdowała się w posiadaniu ww. na podstawie umowy użyczenia). W skardze złożonej do sądu administracyjnego na czynność odebrania broni skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie czynności materialno-technicznej odebrania broni oraz legitymacji posiadacza broni, umorzenie postępowania administracyjnego oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej czynności skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, tj.: 1. art. 19 ust. 1 i 1a w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że przedmiotowy stan faktyczny zaktualizował się w przesłankach zastosowania ww. przepisów, podczas gdy przeciwko skarżącemu nie toczy się postępowanie karne o przestępstwa wskazane w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., a zatem brak jest przesłanek do wydania polecenia odebrania skarżącemu broni palnej oraz legitymacji posiadacza broni; 2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwana dalej: k.p.a.), poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów i nieuprawnione przyjęcie, że wobec skarżącego toczy się postępowanie karne o czyny z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., podczas gdy okoliczność ta nie wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co tym samym uzasadnia bezprzedmiotowość czynności KSP, polegającej na poleceniu odebrania posiadanego przez skarżącego egzemplarza broni palnej oraz legitymacji posiadacza broni do depozytu organu za pośrednictwem funkcjonariuszy Komendy Komisariatu Policji W. W uzasadnieniu złożonej skargi skarżący podał, że warunkiem odebrania za pokwitowaniem broni i amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni osobie posiadającej broń, w trybie art. 19 ust. 1a u.b.a., jest toczące się przeciwko tej osobie postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje jednak, że przeciwko skarżącemu nie toczy się żadne postępowania karne, zwłaszcza o przestępstwa stypizowane w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Prawdą jest, że wobec skarżącego wszczęto procedurę Niebieskiej Karty, jednakże procedura ta nie jest postępowaniem karnym w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania karnego. W ramach ww. procedury Niebieskiej Karty pouczono skarżącego o odpowiedzialności karnej za czyn z art. 207 kodeksu karnego, jednakże dotychczas nie wszczęto żadnego postępowania przygotowawczego in personom wobec skarżącego. Podniósł także, że odebranie broni z przyczyn wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. musi nastąpić, gdy osoba posiadająca przedmiotową broń stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Nie jest bowiem dopuszczalne na zasadzie automatyzmu odbieranie pozwolenia na broń każdej osobie, co do której toczy się postępowanie karne o przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu, czy bezpieczeństwu w komunikacji. Organ winien był zatem w sposób precyzyjny rozważyć przesłanki, stanowiące o zasadności pozostawienia broni przy skarżącym. KSP pominął okoliczność, iż skarżący jest 73-letnim mężczyzną o ustabilizowanej sytuacji bytowej. Skarżący nigdy nie był karany ani za wykroczenia, ani za przestępstwa. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 grudnia 2013 r., użycie przez ustawodawcę w art. 19 ust. 1a słowa "może", stanowi wyraźną wskazówkę dla organów stosujących prawo, że dokonanie analizowanej czynności materialno-technicznej jest dopuszczalne wówczas, gdy zachodzi obawa, że podejrzany o popełnienie przestępstwa z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. stanowiłby zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób. Z tych też względów nawet gdyby wobec skarżącego wszczęto postępowanie karne (czemu skarżący zaprzecza w całości i co nie ma miejsca), organ wobec fakultatywności swojej decyzji, którą gwarantuje art. 19 ust. 1a u.b.a. i argumentacji przemawiającej za brakiem realizacji przez skarżącego przesłanki zagrożenia dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego uregulowanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., winien był zaniechać czynności polegającej na odebraniu skarżącemu broni palnych oraz legitymacji posiadacza broni nr [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest czynność materialno-techniczna KSP z dnia [...] sierpnia 2020 r. w postaci odebrania za pokwitowaniem broni i amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni, o której mowa w art. 19 u.b.a. Czynność ta należy do kategorii czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawę działania organu stanowił art. 19 ust. 1 pkt 1 u.b.a., zgodnie z którym osobie posiadającej broń, zgodnie z przepisami ustawy, Policja, a w przypadku żołnierzy zawodowych Żandarmeria Wojskowa, może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni w przypadku ujawnienia okoliczności, o których mowa w art. 18 ust. 1 pkt 1-2 i 4 oraz ust. 5, w zakresie broni palnej, a zwłoka zagrażałaby bezpieczeństwu publicznemu. Stosownie do art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a., właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. pozwolenia na broń nie wydaje się osobom stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego: a) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, b) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo: przeciwko życiu i zdrowiu; przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia. W pierwszej kolejności trzeba wyraźnie zaznaczyć, że prawo do posiadania broni palnej nie należy w Polsce do wolności i praw obywatelskich, zagwarantowanych w Konstytucji RP. Jest to uprawnienie ściśle reglamentowane, również w zakresie korzystania z prawa przyznanego już wcześniej ostateczną decyzją administracyjną. Rygorystyczne unormowanie dostępu jednostki do broni podyktowane jest z jednej strony przysługującym państwu monopolem na stosowanie środków przemocy, a z drugiej strony - koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Warunki uzyskania pozwolenia na broń i jej posiadanie winny być badane w sposób restrykcyjny, a możliwość cofnięcia pozwolenia nie może być postrzegana jako zamach na swobody obywatela, lecz jako działanie prewencyjne, prowadzące do zapewniania szeroko rozumianego bezpieczeństwa. W uchwale z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że pozwolenie na broń palną jest uprawnieniem wyjątkowym, będącym atrybutem władztwa państwowego i z tego względu jego posiadacz musi być osobą dającą rękojmię, że swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. Wskazać dalej należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 1549/15 (publ. cbois) stwierdził, że art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. należy rozumieć w ten sposób, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, które stanowią zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, przy czym uznaje się, że osoby skazane prawomocnym wyrokiem za przestępstwa wymienione w tym przepisie stanowią zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Tym samym organy Policji są uprawnione do odmowy wydania pozwolenia na broń osobom, które stanowią zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, ale które nie zostały skazane prawomocnym wyrokiem za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., przy czym wówczas muszą wskazać na czym opierają stwierdzenie, że osoba ubiegająca się o pozwolenie na broń stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Natomiast, jeżeli o pozwolenie na broń ubiega się osoba, która została prawomocnie skazana za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6, organy Policji są zobowiązane odmówić wydania pozwolenia na broń, przy czym wystarczającym ustaleniem faktycznym uzasadniającym taką decyzję jest ustalenie, że osoba ubiegająca się o pozwolenie na broń została prawomocnie skazana za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Takie stanowisko jest już powszechnie przyjmowane w orzecznictwie NSA, czego przykładem jest też wyrok z dnia 19 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 973/18 oraz wyrok z14 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3221/17 (publ. cbois). W ocenie Sądu wskazane okoliczności podlegają badaniu również w przypadku odebrania broni na podstawie art. 19 ust. 1 u.b.a. Jak z powyższego wynika, przesłankami odebrania broni bezpośrednio wskazanymi w art. 19 ust. 1 pkt 1 u.b.a. jest nie tylko przymiot osoby stanowiącej zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, która została skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, czy też za nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu, przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia, ale również ustalenie, że dana osoba stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, nawet jeśli nie została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., przy czym okoliczność ta winna być wykazana. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż wobec skarżącego wszczęto procedurę Niebieskiej Karty i złożono zawiadomienie, dotyczące kierowania przez niego gróźb karalnych w stosunku do jego żony M. D. Skarżący został wskazany jako osoba podejrzana o przemoc w rodzinie (k. 73 akt administracyjnych). Z przedłożonych przy skardze akt administracyjnych wynika też, że (już po podjęciu zaskarżonej czynności przez organ) w dniu [...] września 2020 r. wobec skarżącego wszczęte zostało dochodzenie w sprawie psychicznego znęcania się nad M. D., tj. o czyn z art. 207 § 1 kodeksu karnego (k. 113 akt administracyjnych), a procedura nadawania Niebieskiej Karty jest w toku. W ocenie Sądu powyższe ustalenie uzasadnia podjęte przez KSP działania, zmierzające do odebrania skarżącemu posiadanych przez niego 5 szt. broni palnej. Ustalenie bowiem przez organ, że skarżący jest podejrzany o popełnienie przestępstwa z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. i może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób, które to zagrożenie ma charakter potencjalny, winno skutkować odebraniem broni palnej. Jak już bowiem wyżej wywiedziono, polskie prawo ściśle reglamentuje posiadanie broni i posługiwanie się nią, a powyższe jest wywodzone z konieczności restrykcyjnego podejścia do prawa do posiadania broni, które nie mieści się w prawach i wolnościach jednostki, a jest traktowane jest swoisty przywilej i wyraz zaufania do osób, które prawo do posiadania broni uzyskują. W kontekście powyższych rozważań za niezasadne uznać należy podniesione w skardze zarzuty, dotyczące naruszenia art. 19 ust. 1 i 1a w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Ponadto Sąd stwierdza, iż w sprawie nie doszło do naruszenia przywołanych w skardze przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) Zebrany w postępowaniu prowadzonym przez KSP materiał dowodowy oraz ustalone na jego podstawie okoliczności sprawy były wystarczające do podjęcia czynności zmierzających do odebrania skarżącemu broni, amunicji oraz legitymacji posiadacza broni. W tej sytuacji złożona skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.