II SA/Gl 464/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2020 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, w wyniku rozpoznania odwołania skarżącej I. M. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem T. M. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przytoczył art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych i wskazał, że nie mogło zostać przyznane skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem, gdyż ustalone prawo do emerytury wyklucza przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca podniosła zarzut naruszenia przez organ art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 32 Konstytucji RP poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, co doprowadziło do nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego przynajmniej w części stanowiącej różnicę między kwotą tego świadczenia a emeryturą uzyskiwaną przez stronę. Ponadto zarzuciła naruszenie przy wydaniu decyzji, art. 7 i 77 K.p.a. poprzez nieustalenie różnicy wysokości jej emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji brak rozważenia, czy różnica wysokości tych świadczeń uzasadnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego chociażby w części stanowiącej tę różnicę i brak uwzględnienia interesu społecznego i interesu strony. Skarżąca podniosła również zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji zastosowanie wykładni art. 17 ust. 5 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób powodujący, że tak rozumiany przepis jest niezgodny z Konstytucją, gdyż narusza zasady sprawiedliwości społecznej, bowiem pozbawia świadczenia pielęgnacyjnego, rzeczywistego beneficjenta – osobę niepełnosprawną. Zarzuciła również naruszenie przez organ art. 67 i art. 69 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji zastosowanie wykładni przepisu art. 17 ust. 5 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób powodujący, że tak rozumiany przepis jest niezgodny z Konstytucją, co skutkuje pozbawieniem osoby niepełnosprawnej zabezpieczenia społecznego i pomocy w zabezpieczeniu egzystencji. W związku z powyższymi zarzutami wniosła o "ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości pomniejszonej o emeryturę" w kwocie netto, czyli pomniejszonej o zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Na rozprawie skarżąca podtrzymała skargę. Podkreśliła, że jej syn pozostaje pod jej całkowitą opieką i otrzymuje rentę po zmarłym ojcu ok. 2000 zł., a skarżąca mając 79 lat otrzymuje tylko 1000 zł. emerytury i nie jest w stanie podjąć dodatkowego zatrudnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad synem. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm.), regulujące podstawy przyznawania świadczeń rodzinnych, w tym świadczenia pielęgnacyjnego. Według wskazanego wśród podstaw rozstrzygnięcia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. W rozpoznawanej sprawie nie budziło wątpliwości, że skarżąca sprawuje opiekę nad synem, który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, istniejącej od urodzenia, oraz że skarżąca pobiera świadczenie emerytalne w kwocie znacznie niższej niż aktualna wysokość wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślenia jednakże wymagało, że zgodnie z art. 17 ust. 1 cytowanej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom wymienionym w tym przepisie, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W związku z tym, koniecznym warunkiem przyznania przedmiotowego świadczenia jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W przedmiotowej zaś sprawie podkreślenia wymagało, że skarżąca miała 78 lat w dacie złożenia wniosku inicjującego postępowanie, a więc z powodu wieku nie może być zaliczona do kręgu osób, które rezygnują lub nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przesłanka ta musi być spełniona w dacie ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Dodać należało, że na rozprawie skarżąca oświadczyła, że mając 79 lat nie jest w stanie podjąć dodatkowego zatrudnienia. Nie może być więc kwestionowane, że w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ze wskazanych wyżej powodów, do ocen prawnych w niniejszej sprawie nie mogą być odnoszone wnioski zawarte w orzeczeniach przywołanych w skardze. Podkreślić bowiem należało, że przyczyną stwierdzenia, że skarżącej nie może być przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jest przede wszystkim brak zrealizowania przesłanki w postaci rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W powyższym zakresie przytoczyć należało pogląd, który w pełni podzielił Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, zawarty w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 13 lipca 2020 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 442/20, według którego - dokonując wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, nie sposób pominąć przesłanek pozytywnych z art. 17 ust. 1. Przywołane w skardze orzecznictwo, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19, nie dotyczą zatem okoliczności niniejszej sprawy. Nie chodzi bowiem o negatywną przesłankę w postaci ustalenia prawa do emerytury, lecz brak podstaw do przyjęcia, aby wystąpiła przesłanka pozytywna, warunkująca możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nie wchodzi więc w rachubę różne traktowanie podmiotów, lecz tylko i wyłącznie różnicę pomiędzy świadczeniami, która nie może być wyrównana z braku przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Nawet gdyby nie konieczność opieki nad niepełnosprawnym synem, skarżąca z racji wieku nie miałaby realnej możliwości zatrudnienia lub podjęcia innej pracy zarobkowej. Obowiązek zapewnienia pomocy osobom niepełnosprawnym i ich rodzinom, nie może być zrealizowany poprzez wyrównanie różnicy pomiędzy emeryturą a świadczeniem pielęgnacyjnym, którego cel jest inny (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 13 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 442/20, dostępny w Internecie.). Podkreślenia wymaga, że – jak podkreślono w wyroku WSA w Olsztynie, w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 848/19 (cytowanym również w wyżej wymienionym wyroku WSA w Gliwicach) - świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane z racji samej opieki nad osobą niepełnosprawną, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia pracy. Nie może być zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Ol 848/19, LEX nr 2771612). W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić zatem należało, że decyzja ta, podobnie jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych i przy rozpoznaniu wniosku strony skarżącej nie doszło również do naruszenia wymienionych w skardze zasad wyrażonych w Konstytucji RP. Rozstrzygnięcia organów obydwu instancji zostały wydane w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, w szczególności zgodnie z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. Zarzuty skargi w tym zakresie były zatem bezpodstawne. W powyższych okolicznościach, brak więc było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, które zostały wydane na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie właściwej oceny zgromadzonych dowodów oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a. W związku z tym, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.