I SA/Ol 850/20
WyrokWSA w Olsztynie2021-03-10
Skład orzekający: Renata Kantecka, Ryszard Maliszewski, Jolanta Strumiłło
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pomoc finansowa dla producenta rolnego, w którego gospodarstwie powstały szkody spowodowane suszą lub powodzią, może zostać przyznana podmiotowi, który wraz ze spółkami powiązanymi kapitałowo przekracza dopuszczalny pułap zatrudnienia 250 osób, mimo że sam podmiot spełnia kryteria małego przedsiębiorcy?Ratio decidendi
Pomoc finansowa dla producenta rolnego, w którego gospodarstwie powstały szkody spowodowane suszą lub powodzią, może być przyznana tylko podmiotowi, który jest mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014. Kryterium zatrudnienia należy oceniać łącznie z przedsiębiorstwami powiązanymi kapitałowo. Przekroczenie dopuszczalnego pułapu zatrudnienia (250 osób) w grupie powiązanych przedsiębiorstw wyklucza możliwość przyznania pomocy, nawet jeśli sam wnioskodawca spełniałby kryteria małego przedsiębiorcy.Stan faktyczny
Spółka A złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej z powodu szkód w uprawach rolnych spowodowanych suszą w 2018 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR początkowo przyznał pomoc, jednak następnie wznowił postępowanie i uchylił decyzję, odmawiając przyznania pomocy. Powodem odmowy było ustalenie, że spółka wraz z podmiotami powiązanymi kapitałowo przekraczała dopuszczalny pułap zatrudnienia (250 osób), co wykluczało ją z kręgu beneficjentów pomocy zgodnie z rozporządzeniem nr 702/2014. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał tę decyzję w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. błędną interpretację przepisów unijnych i krajowych oraz niezastosowanie przepisów Prawa przedsiębiorców.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania pomocy producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi oddala skargę.
I SA/OI 850/20
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją, z "[...]" r., nr "[...]", Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]" r., Nr "[...]" o uchyleniu decyzji Nr "[.1.]" z dnia 15.11.2018 oraz o odmowie przyznania pomocy producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi.
W dniu 30-10-2018 do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy.
Wnioskodawca wskazał, iż prowadzi małe przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 50 pracowników, którego roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 10 mln euro, w rozumieniu przepisów załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 193 z 1.7.2014, str. 1 z późn. zm.).
W oparciu o powyższe, w dniu 15-11-2018 Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję nr "[.1.]" o przyznaniu pomocy w części.
W dniu 14 lutego 2019 roku Kierownik Biura Powiatowego na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i 150 kpa postanowił o wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z dnia 15 listopada 2018 r. o przyznaniu pomocy w części.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia "[...]" r., uchylił decyzję ostateczną tego organu z dnia 15 listopada 2018 r. oraz odmówił przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu A. Sp. z o.o. (dalej: Spółka, strona, producent), zgodnie z § 13r ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187, ze zm.) - dalej: rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r..
W treści wniosku oraz w dokumentach załączonych do wniosku w zakresie dotyczącym statusu przedsiębiorstwa wnioskodawca wskazał, iż prowadzi małe przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 50 pracowników, którego roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 10 mln euro, w rozumieniu przepisów załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr702/2014 z dnia 25 czerwca 2014r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 193 z 1.7.2014, str. 1 z późn. zm.).
W realiach przedmiotowej sprawy jako podstawę wznowienia postępowania wskazane zostało - stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 5 kpa - wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. W tym wypadku okoliczności dotyczących statusu wnioskodawcy jako mikroprzedsiębiorstwa, małego albo średniego przedsiębiorstwa w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014.
Wnioskodawca we wniosku powinien oświadczyć również, czy prowadzi gospodarstwo, które w rozumieniu przepisów załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. spełnia kryterium, zaznaczając znakiem "X" jedno z pól: przedsiębiorstwa samodzielnego; przedsiębiorstwa partnerskiego; przedsiębiorstwa powiązanego.
Wnioskodawca w zmianie do wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy z dnia 16-11-2018 r. zaznaczył, że prowadzi przedsiębiorstwo powiązane kapitałowo z innymi spółkami.
Za bezsporny, w szczególności niekwestionowany przez stronę, uznał Organ I instancji fakt, iż wnioskodawca przekroczył dopuszczalny pułap zatrudnienia, tj. 250 osób. Z dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę wynika, iż należy go traktować jako przedsiębiorstwo powiązane w rozumieniu powołanych wyżej przepisów (zgodnie z informacją zawartą w pkt 37 sprawozdania spółki jest ona powiązana z B. Sp. z o.o; C. Sp. z o.o.; D. Sp. z o. o.; E. Sp. z o.o.; F. Sp. z o.o.; G. Sp. z o.o.; H. Sp. z o.o.; I. Sp. z o.o.; J. Sp. z o.o.; K. Sp. z o.o. (dawniej: L. Sp. z o.o ) ; M. Sp. z o.o.; N. Sp. z o.o.; O. S.A.; P. Sp. z o.o.; R., S. Limited; T. Ltd; U..
Pułap zatrudnienia należy ustalić biorąc pod uwagę wskaźnik zatrudnienia także w przedsiębiorstwach powiązanych (art. 6 załącznika nr I do rozrządzenia nr 702/2014). Liczba pracowników (biorąc pod uwagę przedsiębiorstwa wymienione w pozycji 37 sprawozdania wnioskodawcy) przekracza natomiast dopuszczalny pułap 250 osób.
Z tych też względów przyznanie wnioskowanej pomocy pomiotowi, który nie legitymuje się statusem mikroprzedsiębiorstwa, małego przedsiębiorstwa lub średniego przedsiębiorstwa oznaczałoby nie tylko naruszenie przepisów prawa krajowego - rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ale również przepisów prawa wspólnotowego, z art. 107 ust.1 TFUE włącznie.
W związku z powyższym Organ stwierdził, że spółka nie mieści się w żadnej z kategorii uprawniającej do otrzymania wsparcia, tj. nie jest mikro, małym ani średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu kryteriów wskazanych w art. 2 załącznika nr I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 193 z 1.7.2014, str. 1 z późn. zm.), w szczególności z uwagi na fakt, iż zatrudnienie łączne w powiązanych spółkach przekracza 250 osób.
Od decyzji z dnia "[...]" r. strona odwołała się do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, za pośrednictwem Kierownika BP.
W odwołaniu, pełnomocnik działający w imieniu strony, wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości oraz przyznanie Spółce wnioskowanej pomocy finansowej.
Pełnomocnik podniósł, iż rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. winno regulować zakres i sposoby realizacji zadań, w tym warunki i tryb udzielania wsparcia w ramach tych zadań, co według skarżącego nie daje podstaw do określania, w tym zawężania, kręgu podmiotów uprawnionych do otrzymania wnioskowanej pomocy. Pełnomocnik strony wskazał, że niezależnie od powyższego pomoc ta skierowana jest do podmiotów gospodarujących na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, a więc powinna mieć tu zastosowanie definicja mikroprzedsiębiorcy oraz małego i średniego przedsiębiorcy zawarta w tzw. konstytucji biznesu, która traktuje każdego z powiązanych przedsiębiorców odrębnie. Z tego faktu skarżący wywodzi, iż w niniejszej sprawie spółka powinna być uznana jako odrębny podmiot. Ponadto skarżący wskazał, iż zaskarżona decyzja datowana jest na dzień "[...]" 2019 r., a doręczona stronie została w dniu "[...]" 2020 r.
Kierownik BP postanowieniem z dnia 2 września 2020 r., na podstawie art. 113 § 1 i 3 w zw. z art. 126 k.p.a. z urzędu sprostował oczywistą omyłkę pisarską w zaskarżonej decyzji, w ten sposób, że w dacie wydania przedmiotowej decyzji, w miejsce błędnie wpisanego roku wydania (2019) na pierwszej stronie wpisał prawidłowy rok - 2020.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uznał, że decyzja Kierownika BP z dnia "[...]" r., nie jest dotknięta żadną z wad prawnych uzasadniających jej uchylenie. Poczynione ustalenia stanu faktycznego i zastosowanie przepisów prawnych uznał za prawidłowe. Organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania i omówił przepisy prawne, które mają zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
W dniu 30 października 2018 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynął wniosek Spółki o przyznanie pomocy finansowej do łącznej powierzchni 3 417 ha upraw rolnych.
Przytoczył treść § 13r ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r.. Przyznanie płatności, przysługuje podmiotowi będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika nr I do rozporządzenia nr 702/2014 - § 13r ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 2 załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014 i art. 6 załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014.
Organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 68/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 marca 2014 r., II SA/Bd 1576/13.
Odnosząc powyższe do okoliczności przedmiotowej sprawy organ odwoławczy wskazał, że poczynione przez organ I instancji postępowanie dowodowe w zakresie weryfikacji dokumentów potwierdzających status strony, tj. jako mikroprzedsiębiorstwa, małego albo średniego przedsiębiorstwa w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014, wskazuje niewątpliwie, iż zatrudnienie łączne w Spółce i Spółkach powiązanych z nią kapitałowo przekracza dopuszczalny pułap zatrudnienia - 250 osób.
Odnosząc się do zarzutu wskazanego w odwołaniu odnośnie błędnej interpretacji § 13r rozporządzenia z dnia 27 stycznia 2015 r. organ odwoławczy wskazał, iż przesłanki uprawniające do przyznania pomocy wymienione w tym przepisie powinny być spełnione łącznie.
Innymi słowy niespełnienie chociażby jednej z nich wyklucza wnioskujący podmiot z kręgu podmiotów uprawnionych do otrzymania wsparcia, którego ten przepis dotyczy. Spółka przekracza dopuszczalny pułap zatrudnienia, a więc nie można jej zaliczyć do kategorii podmiotów wskazanych w § 13r ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014.
Dodatkowo wskazał, że w odniesieniu do zarzutu niezastosowania ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, zgodnie z obowiązującą w polskim systemie prawnym hierarchią aktów prawnych - rozporządzenia, dyrektywy i decyzje UE, są aktami wyższego rzędu niż akty prawa krajowego. W związku z powyższym argument wystosowany przez stronę uznał za bezzasadny. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 7 lutego 2007 r., sygn. akt , I SA/Bk 438/06: W przypadku kolizji przepisów prawa wspólnotowego z przepisami krajowymi, zgodnie z zasadami bezpośredniego skutku i pierwszeństwa organy te powinny odmówić zastosowania przepisów krajowych na rzecz mających bezpośrednie zastosowanie przepisów prawa wspólnotowego.
Dodatkowo podał, że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 6 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Bd 629/16 wskazano, że przepisy prawa zawarte w akcie wyższego rzędu stosuje się przed przepisami prawa zawartymi w akcie niższego rzędu. Hierarchiczność źródeł prawa wyklucza możliwość stosowania norm hierarchicznie niższych regulujących te same kwestie w sposób odmienny.
Niezależnie od powyższego stwierdził, że pomoc, która jest przedmiotem postępowania ma charakter wyjątkowy. Po pierwsze pomoc ta stanowi swego rodzaju wyjątek do zasad określonych w art. 107 i 108 o funkcjonowaniu Unii Europejskiej - co do zasady każdy rodzaj pomocy udzielanej przez państwo członkowskie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi. Z tych też względów - jak wynika m.in. z motywu nr 33 do rozporządzenia nr 702/2014 pomoc państwa, do której odnosi się art. 107 TFUE jest co do zasady zakazana, zatem konieczne jest zapewnienie odpowiednich procedur, które pozwoliłyby zweryfikować, czy pomoc została przyznana zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Z kolei w motywie nr 39 wskazano, iż: Małe i średnie przedsiębiorstwa odgrywają decydującą rolę w tworzeniu miejsc pracy, a w ujęciu bardziej ogólnym są również czynnikiem stabilności społecznej i rozwoju gospodarczego. Rozwój MŚP mogą jednak ograniczać niedoskonałości rynku, powodujące pewne typowe problemy. MŚP mają często trudności z uzyskaniem kapitału lub kredytów z uwagi na niechęć niektórych rynków finansowych do podejmowania ryzyka oraz ograniczone zabezpieczenia, jakie te MŚP mogą zaoferować. Ograniczone zasoby mogą im również ograniczyć dostęp do informacji dotyczących w szczególności nowych technologii i potencjalnych rynków. Aby ułatwić rozwój działalności gospodarczej MŚP, niniejsze rozporządzenie powinno zatem wyłączyć niektóre rodzaje pomocy na rzecz MŚP z wymogu zgłoszenia ustanowionego w art. 108 ust. 3 Traktatu.
Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ powinien w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego należy ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Jak wyjaśniono m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 8 maja 2018 r. (II SA/Bd 140/18, LEX nr 2493301), zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich faktów mających znaczenie prawne dla danej sprawy.
W skardze wniesionej do Sądu spółka zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE 2012/C 326/01 z dnia 26.10.2012r. z późn. zm.), dalej jako TFUE, przez ich błędną interpretację,
§13r ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187 z późn. zm.) w zw. z art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2137 z późn. zm.) poprzez ich błędną interpretację,
art. 7 ust. 1 pkt. 1-3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. poz. 646 z późn. zm.) poprzez ich niezastosowanie,
art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i błędną jego ocenę.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że Rada Ministrów nie została upoważniona do określenia, w tym zawężenia kategorii producentów rolnych, do podmiotów spełniających kryteria MŚP w rozumieniu załącznika nr I rozporządzenia UE 702/2014. Brak bowiem w powołanej wyżej delegacji ustawowej, upoważnienia do określenia kategorii / definicji podmiotów uprawnionych do otrzymania pomocy, w sposób zawężający w stosunku do podmiotów objętych zakresem art. 4 ust. 1 pkt. 2 ustawy. Pełnomocnik skarżącej powołał się na § 115 Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 283). Przytoczył art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. Biorąc pod uwagę, iż ustawodawca w treści art. 4 ust. 6 ustawy o Agencji nie upoważnił Rady Ministrów do odrębnego określenia podmiotów uprawnionych z tytułu realizacji przez Agencję zadań w zakresie wspierania przedsięwzięć związanych ze wznowieniem produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane przez suszę, to przepis §13r ust. 1 pkt. 3 jest niezgodny z w/w przepisem upoważniającym, gdyż wykracza poza delegację ustawową. W konsekwencji ograniczenie uprawnionych do ubiegania się o pomoc finansową z tyt. szkód powstałych w gospodarstwach rolnych w wyniku suszy w 2018r. do kategorii MŚP w rozumieniu załącznika nr I rozporządzenia UE nr 702/2014 nie powinno mieć w niniejszej sprawie zastosowania.
Skarżąca jako spełniająca wymogi ustanowione dla małego przedsiębiorcy w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt. 2) ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców uprawniona jest do otrzymania wnioskowanej pomocy.
Niezależnie od powyższego spółka wskazała, iż błędnym pozostaje również odesłanie przez Organ do art. 107 TFUE, poprzez wskazanie, iż niedozwoloną jest pomoc państwa, o której mowa w tym postanowieniu. W szczególności jak wynika z art. 107 ust. 2 lit. b) TFUE, zgodną z rynkiem wewnętrznym jest pomoc mająca na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi. Ponieważ zacytowany art. 107 ust. 2 lit. b) ma charakter stanowczy, stanowi wyjątek od zakazu udzielania pomocy państwa zakłócającej rynek wewnętrzny. Przy czym powyższym wyłączeniem, prawodawca unijny przesądził, iż pomoc udzielana na pokrycie w/w szkód niejako "z definicji" nie zakłóca rynku wewnętrznego. Tym samym art. 107 ust. 1 TFUE nie może stanowić przeszkody w przyznaniu pomocy na rzecz Skarżącej.
W odpowiedzi na skargę Organ nie uznał zarzutów i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.
W wyniku kontroli sądowej postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny nie jest sporny. Nie jest kwestionowany przez spółkę fakt, że przekroczyła dopuszczalny pułap zatrudnienia, tj. 250 osób.
Z dokumentów przedłożonych przez nią wynika, iż należy ją traktować jako przedsiębiorstwo powiązane w rozumieniu powołanych wyżej przepisów (zgodnie z informacją zawartą w pkt 37 sprawozdania spółki jest ona powiązana z wymienionymi w nim podmiotami).
Pułap zatrudnienia należy ustalić biorąc pod uwagę wskaźnik zatrudnienia także w przedsiębiorstwach powiązanych (art. 6 załącznika nr I do rozporządzenia nr 702/2014). Liczba pracowników (biorąc pod uwagę przedsiębiorstwa wymienione w pozycji 37 sprawozdania skarżącej) przekracza natomiast dopuszczalny pułap 250 osób.
Z tych też względów przyznanie wnioskowanej pomocy pomiotowi, który nie legitymuje się statusem mikroprzedsiębiorstwa, małego przedsiębiorstwa lub średniego przedsiębiorstwa oznaczałoby nie tylko naruszenie przepisów prawa krajowego - rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ale również przepisów prawa wspólnotowego, z art. 107 ust.1 TFUE włącznie.
W związku z powyższym Organ zasadnie stwierdził, że spółka nie mieści się w żadnej z kategorii uprawniającej do otrzymania wsparcia, tj. nie jest mikro, małym ani średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu kryteriów wskazanych w art. 2 załącznika nr I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 193 z 1.7.2014, str. 1 z późn. zm.), w szczególności z uwagi na fakt, iż zatrudnienie łączne w powiązanych spółkach przekracza 250 osób.
Strona skarżąca zakwestionowała treść § 13r ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r., który według niej ma charakter zawężający, gdyż odsyła do załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014. Zdaniem spółki Rada Ministrów nie została upoważniona do określenia, w tym zawężenia kategorii producentów rolnych, do podmiotów spełniających kryteria MŚP w rozumieniu załącznika nr I rozporządzenia UE 702/2014. Brak było bowiem w powołanej wyżej delegacji ustawowej, upoważnienia do określenia kategorii / definicji podmiotów uprawnionych do otrzymania pomocy.
Według skarżącej, zarówno prawodawca, jak i organ rozpatrujący sprawę powinien był w pełni wziąć pod uwagę zasady podejmowania, wykonywania i zakończenia działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym prawa i obowiązki przedsiębiorców oraz zadania organów władzy publicznej uregulowane podstawowym aktem tzw. konstytucji biznesu przepisami ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. poz. 646 z późn. zm.). Tym samym fakt powiązań skarżącej z innymi spółkami nie powinien być brany pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku. W konsekwencji skarżąca uważa, że, jako spełniająca wymogi ustanowione dla małego przedsiębiorcy w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt. 2) ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, jest uprawniona jest do otrzymania wnioskowanej pomocy.
Strona skarżąca wskazała, że zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP "sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji RP oraz ustawom", co daje im uprawnienie do oceny zgodności z konstytucją i ustawami przepisów rangi podustawowej.
Od strony formalnoprawnej prawidłowe jest stanowisko strony skarżącej, że "sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji RP oraz ustawom", co daje im uprawnienie do oceny zgodności z konstytucją i ustawami przepisów rangi podustawowej.
Należy jednak wskazać, że w przypadku kolizji przepisów prawa wspólnotowego z przepisami krajowymi, zgodnie z zasadami bezpośredniego skutku i pierwszeństwa organy te powinny odmówić zastosowania przepisów krajowych na rzecz mających bezpośrednie zastosowanie przepisów prawa wspólnotowego. Przepisy prawa wspólnotowego dotyczące spełnienia kryteriów MŚP jako zawarte w akcie wyższego rzędu stosuje się przed przepisami prawa zawartymi w akcie niższego rzędu. W tym przypadku przepisy prawa wspólnotowego stają wyżej w hierarchii od przepisów prawa krajowego. Hierarchiczność źródeł prawa wyklucza możliwość stosowania norm hierarchicznie niższych regulujących te same kwestie w sposób odmienny. Pomoc, która jest przedmiotem postępowania ma charakter wyjątkowy. Pomoc ta stanowi swego rodzaju wyjątek do zasad określonych w art. 107 i 108 o funkcjonowaniu Unii Europejskiej - co do zasady każdy rodzaj pomocy udzielanej przez państwo członkowskie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi.
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2020 r., sygn. akt I GSK 675/20 wskazano, że konkretyzacja zasad w zakresie pomocy publicznej następuje w aktach prawa wtórnego. Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (określane jako "rozporządzenie Nr 651") wskazuje, że finansowanie publiczne spełniające kryteria art. 107 ust. 1 Traktatu stanowi pomoc państwa i wymaga zgłoszenia do Komisji na mocy art. 108 ust. 3 Traktatu. Jednakże zgodnie z art. 109 Traktatu Rada może określić kategorie pomocy, które są zwolnione z obowiązku zgłoszenia. Zgodnie z art. 108 ust. 4 Traktatu Komisja może przyjąć rozporządzenia dotyczące takich kategorii pomocy państwa. Rozporządzenie Rady (WE) nr 994/98 upoważnia Komisję do uznania, zgodnie z art. 109 Traktatu, że niektóre kategorie mogą, w określonych warunkach, być zwolnione z obowiązku zgłoszenia. Wśród tych kategorii znalazła się także pomoc dla małych i średnich przedsiębiorstw ("MŚP", pkt 1 preambuły rozporządzenia Nr 651). W akcie tym wskazano, że w celu wyeliminowania różnic, które mogłyby spowodować zakłócenie konkurencji oraz aby ułatwić koordynację różnych krajowych i unijnych inicjatyw dotyczących MŚP, a także ze względu na przejrzystość administracyjną i pewność prawa, definicja MŚP stosowana na potrzeby niniejszego rozporządzenia powinna opierać się na definicji zawartej w zaleceniu Komisji 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r. dotyczącym definicji mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (pkt 30 preambuły rozporządzenia Nr 651). Cel regulacji wyłączającej w zakresie MŚP wskazany został w pkt 40 preambuły rozporządzenia Nr 651. Prawodawca unijny wskazał, że małe i średnie przedsiębiorstwa odgrywają decydującą rolę w tworzeniu miejsc pracy, a w znaczeniu bardziej ogólnym są również czynnikiem stabilności społecznej i rozwoju gospodarczego. Ich rozwój mogą jednak utrudniać niedoskonałości rynku, prowadząc do wystąpienia w MŚP opisanych poniżej typowych problemów. MŚP mają często trudności z uzyskaniem kapitału lub pożyczek z uwagi na niechęć niektórych rynków finansowych do podejmowania ryzyka oraz ograniczone zabezpieczenia, jakie MŚP mogą zaoferować. Ograniczone zasoby mogą im również ograniczyć dostęp do informacji dotyczącej w szczególności nowych technologii i potencjalnych rynków. Aby ułatwić rozwój działalności gospodarczej MŚP, niektóre kategorie pomocy, w przypadkach gdy są przyznawane na rzecz takich przedsiębiorstw, powinny zatem podlegać wyłączeniu na mocy niniejszego rozporządzenia.
Przepisy regulujące przyznawanie producentom rolnym pomocy finansowej w związku ze szkodami spowodowanymi przez niekorzystne zjawiska atmosferyczne zawarte zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 187 z późn. zm.).
I tak, w myśl § 13r. ust. 1 tego rozporządzenia w 2018 i 2019 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu:1) któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 2) w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2018 r. suszy lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy; 3) będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia nr 702/2014.
Zgodnie z art. 1 załącznika I do rozporządzenia UE Nr 702/2014, za "przedsiębiorstwo" uważa się podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na jego formę prawną. Obejmuje to w szczególności osoby prowadzące działalność na własny rachunek oraz firmy rodzinne zajmujące się rzemiosłem lub inną działalnością, a także spółki lub organizacje prowadzące regularną działalność gospodarczą. Oznacza to, że pomocą mają być objęte małe "przedsiębiorstwa" bez względu na formę prawną. Zaś przepis art. 2 załącznika I do ww. rozporządzenia UE stanowi, że:
1. "Do kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 mln EUR lub których całkowity bilans roczny nie przekracza 43 mln EUR.
2. W kategorii MŚP małe przedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 50 pracowników i którego roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 10 milionów EUR. 3. W ramach kategorii MŚP mikroprzedsiębiorstwo definiuje się jako przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 10 pracowników i którego roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 2 mln EUR. Stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie nie jest sporny. Postępowanie dowodowe wykazało, że zatrudnienie łączne w Spółce i Spółkach powiązanych z nią kapitałowo przekracza dopuszczalny pułap zatrudnienia - 250 osób.
Zgodnie z treścią artykułu 3 zał. I Rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii:
1. "Przedsiębiorstwo samodzielne" oznacza każde przedsiębiorstwo, które nie jest zakwalifikowane jako przedsiębiorstwo partnerskie w rozumieniu ust. 2 ani jako przedsiębiorstwo powiązane w rozumieniu ust. 3.
2. "Przedsiębiorstwa partnerskie" oznaczają wszystkie przedsiębiorstwa, które nie są zakwalifikowane jako przedsiębiorstwa powiązane w rozumieniu ust. 3 i które pozostają w następującym wzajemnym związku: przedsiębiorstwo działające na rynku wyższego szczebla posiada, samodzielnie lub wspólnie z jednym lub kilkoma przedsiębiorstwami powiązanymi w rozumieniu ust. 3, 25 % lub więcej kapitału lub praw głosu innego przedsiębiorstwa działającego na rynku niższego szczebla.
Przedsiębiorstwo można jednak zakwalifikować jako samodzielne i w związku z tym niemające żadnych przedsiębiorstw partnerskich, nawet jeśli niżej wymienieni inwestorzy osiągnęli lub przekroczyli pułap 25 %, pod warunkiem że nie są oni powiązani, w rozumieniu ust. 3, indywidualnie ani wspólnie, z danym przedsiębiorstwem:
a)publiczne korporacje inwestycyjne, spółki venture capital, osoby fizyczne lub grupy osób fizycznych prowadzące regularną działalność inwestycyjną w oparciu o venture capital, które inwestują w firmy nienotowane na giełdzie (tzw. "anioły biznesu"), pod warunkiem że całkowita kwota inwestycji tych inwestorów w jedno przedsiębiorstwo nie przekroczy 1.250.000 EUR;
b)uczelnie wyższe lub ośrodki badawcze nienastawione na zysk;
c)inwestorzy instytucjonalni, w tym regionalne fundusze rozwoju;
d)samorządy lokalne z rocznym budżetem poniżej 10 mln EUR oraz liczbą mieszkańców poniżej 5 000.
3. "Przedsiębiorstwa powiązane" oznaczają przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:
a)przedsiębiorstwo posiada większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie z tytułu roli udziałowca lub członka;
b)przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa;
c)przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo zgodnie z umową zawartą z tym przedsiębiorstwem lub postanowieniami w jego statucie lub umowie spółki;
d)przedsiębiorstwo będące udziałowcem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, zgodnie z umową z innymi udziałowcami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców lub członków w tym przedsiębiorstwie.
Zakłada się, że nie ma dominującego wpływu, jeżeli inwestorzy wymienieni w ust. 2 akapit drugi nie angażują się bezpośrednio lub pośrednio w zarządzanie danym przedsiębiorstwem, bez uszczerbku dla ich praw jako udziałowców.
Przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym ze związków opisanych w akapicie pierwszym z co najmniej jednym przedsiębiorstwem lub dowolnym z inwestorów wymienionych w ust. 2, również uznaje się za powiązane.
Przedsiębiorstwa pozostające w jednym z takich związków z osobą fizyczną lub grupą osób fizycznych działających wspólnie również uznaje się za przedsiębiorstwa powiązane, jeżeli prowadzą swoją działalność lub część działalności na tym samym właściwym rynku lub rynkach pokrewnych.
Za "rynek pokrewny" uważa się rynek dla danego produktu lub usługi znajdujący się bezpośrednio na rynku wyższego lub niższego szczebla w stosunku do właściwego rynku.
Bezsporne w sprawie jest to, że skarżąca spółka, będąca podmiotem powiązanym ze wskazanymi spółkami, w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia UE Nr 702/2014, przekraczała dopuszczalny pułap zatrudnienia - 250 osób. Nie jest zatem uprawniona do otrzymania wnioskowanego wsparcia.
Z przyczyn szczegółowo podanych wyżej pułap zatrudnienia nie może być oceniany tylko na podstawie zatrudnienia w spółce, bez uwzględnienia zatrudnienia w spółkach powiązanych z nią kapitałowo.
W związku z tym sąd nie podzielił zarzutów skargi w przedmiocie naruszenia norm prawa procesowego, czy też norm prawa materialnego.
Wobec powyższego, uznając zarzuty skargi za bezpodstawne, Sąd na postawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło