I GSK 352/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Michał Kowalski (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 486/21 w sprawie ze skargi D. Z. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 10 marca 2021 r. nr 104/2021 w przedmiocie uchylenia decyzji oraz odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, po wznowieniu postępowania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od D. Z. na rzecz Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 486/21 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2024 poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę D. Z. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 10 marca 2021 roku numer 104/2021 w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W dniu 13 czerwca 2016 r. skarżący wystąpił do Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie z wnioskiem o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016, w którym ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej, płatności dla młodych rolników. Decyzją z dnia 24 kwietnia 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie przyznał skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 rok. W 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie wpłynęło pismo E. B. z dnia 20 grudnia 2017 r. zawierające wniosek o wstrzymanie płatności bezpośrednich osobom wnioskującym o te płatności do działek stanowiących jej współwłasność oraz wskazujące na okoliczności mogące świadczyć o nienależnym pobraniu środków. W treści pisma E. B. wyjaśniła, że jej mąż Z. B. wydzierżawił nieruchomości objęte ustrojem wspólności majątkowej małżeńskiej bez jej zgody. W ocenie wnioskodawczyni umowy dzierżawy zostały zawarte z osobami podstawionymi, gdyż Z. B. przekraczał normy obszarowe uprawniające do otrzymania płatności w pełnej wysokości. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.) wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją z dnia 24 kwietnia 2017 r., powołując się fakt ujawnienia w sprawie nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. W dniu 27 listopada 2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie wpłynął protokół przesłuchania skarżącego w charakterze świadka, które odbyło się 25 czerwca 2019 r. w postępowaniu prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w Piotrkowie Trybunalskim. W dniu 27 października 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie wydał decyzję o uchyleniu decyzji dotychczasowej z dnia 24 kwietnia 2017 r. oraz o odmowie przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2016 rok: jednolitej płatności obszarowej i nałożeniu sankcji w wysokości 18.713,03 zł; płatności za zazielenienie; płatności redystrybucyjnej i nałożeniu sankcji w wysokości 5.183,70 zł; płatności dla młodych rolników i nałożeniu sankcji w wysokości 9.394,79 zł, płatności do powierzchni upraw roślin wysokobiałkowych i nałożeniu sankcji w wysokości 309,95 zł. Decyzją z dnia 10 marca 2021 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżącego, w sprawie z wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opocznie z dnia 27 października 2020 r. uchylającą własną ostateczną decyzję z dnia 24 kwietnia 2017 r. i odmawiającą przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016 oraz nakładającą sankcje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalając zaskarżonym wyrokiem skargę stwierdził, że istotną kwestią jest ocena, czy skarżący był producentem rolnym w rozumieniu przepisów, to jest czy był posiadaczem gospodarstwa rolnego, w związku z którym przyznano mu płatność. Sąd pierwszej instancji przypomniał, że z ustalonych okoliczności faktycznych wynika, że skarżący nie prowadził indywidulanej działalności rolniczej. Był jedynie formalnym posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności, na których działalność rolniczą faktycznie prowadziła firma H. należąca do Z. B., tj. pracodawcy skarżącego. Z materiału dowodowego sprawy nie wynika, by strona samodzielnie decydowała o sposobie prowadzonych na gruntach zgłoszonych do płatności upraw, lub aby dokonywała jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych. W aktach sprawy brak jest dowodów wskazujących, że rzekomo prowadzona przez stronę działalność rolnicza przynosiła skarżącemu jakiekolwiek dochody. Sąd podzielił ustalenia organów co do tego, że skarżący nie był rolnikiem ani posiadaczem gospodarstwa rolnego, a jedynie wystąpił o dopłaty w celu uzyskania premii z tytułu pracy na rzecz Z. B. właściciela wydzierżawionych gruntów i firmy, która je faktycznie użytkowała. Okoliczność tę w swoich zeznaniach złożonych w postępowaniu karnym potwierdził sam skarżący wskazując, że wystąpienie z wnioskiem o dopłaty zaproponował jemu i innym pracownikom swojej firmy Z. B. Uzyskana z tytułu otrzymanych dopłat kwota stanowiła swoisty bonus za pracę na rzecz Z. B. i została wykorzystana na własne potrzeby skarżącego. Skarżący dodał przy tym w swoich zeznaniach, że nie znał powodów złożonej mu propozycji dzierżawy, ale być może takie działanie opłacało się Z. B. Skarżący nie wnikał przy tym w relacje dotyczące stosunków w rodzinie B., a po zakończeniu dzierżawy grunty przekazano na rzecz firmy W, również należącej do Z. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że organ w toku postępowania zwykłego, mógł nie posiadać pełni wiedzy co do wszystkich okoliczności sprawy, skoro strona nie ujawniła wszystkich istotnych dla jej rozpatrzenia informacji, a jednocześnie brak było w chwili orzekania podstaw do kwestionowania treści wniosku strony oraz przedłożonej przez nią dokumentacji. W tej sytuacji ujawnienie nowych okoliczności faktycznych wskazujących, że skarżący nie prowadził działalności rolniczej na zadeklarowanych do płatności gruntach, mających wpływ na ocenę stanu faktycznego i sposób rozstrzygnięcia, może być kwalifikowane jako nowa okoliczność stanowiąca podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W ocenie Sądu pierwszej instancji materiał dowodowy zebrany w sprawie był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. W sposób niezbity wynikało z niego, że umowa dzierżawy pomiędzy skarżącym a Z. B. została zawarta dla pozoru w celu uzyskania dopłat w wyższej wysokości z pominięciem zasady degresywności pomocy dla rolników. Przy czym z uwagi na brak akceptacji dla jej zawarcia ze strony małżonki wydzierżawiającego umowa ta była co najmniej bezskuteczna i nie mogła stanowić podstawy do zwrócenia się z wnioskiem o uzyskanie dopłat. Umowa ta nie mogła więc dowodzić zasadniczej kwestii, że skarżący jest posiadaczem gruntów, na które dopłaty można by w ogóle przyznać. Podkreślić także należy, że organ działał w zaufaniu do informacji wskazanych przez stronę w złożonych wnioskach, co wynika ze specyfiki związanych z tym postępowań. W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 8 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 18 ust. 1 oraz ust. 4 ustawy w związku z art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 1307/2013 poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że przesłanką przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest wykazanie przez rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności tytułu prawnego do działki rolnej, do której rolnik ubiega się o przyznanie płatności; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku - Kodeks cywilny (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm.; dalej jako: "k.c") w związku z art. 341 zdanie pierwsze k.c. w związku z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że: a. dla wykazania tej przesłanki rolnik powinien przedłożyć organowi administracji publicznej ważną i skuteczną umowę cywilnoprawną, stanowiącą podstawę władania gruntem rolnym deklarowanym do płatności, b. "posiadanie" w rozumieniu cytowanych przepisów może polegać na zlecaniu osobom trzecim dokonywania prac agrotechnicznych tylko pod warunkiem, że dzierżawca nieruchomości jest do tych czynności "legitymowany", to jest dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości; Zarzucono także naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 149 § 1 oraz 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. w związku z art. 8 i art. 9 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach w związku z art. 135 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie uchylenia decyzji organów obu instancji, podczas gdy postanowienie o wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną nie wskazywało przyczyn wznowienia postępowania, co uniemożliwiało Skarżącemu ustalenie czego (jakich okoliczności) będzie dotyczyło postępowanie wszczęte w trybie nadzwyczajnym; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z art. 149 § 1 oraz 2 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. poprzez ich błędne zastosowanie oraz zaniechanie uchylenia decyzji organów obu instancji w sytuacji, w której organ I instancji zaniechał podjęcia jakichkolwiek czynności w celu weryfikacji i udowodnienia okoliczności stanowiących podstawę wznowienia postępowania, a uchybienia tego nie dostrzegł organ II instancji; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 20 k.p.a. w związku z art. 56 k.c. w związku z art. 6 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6a ust. 1 pkt 1 ustawy o ARiMR poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i dokonanie nieuprawnionej kontroli ważności i skuteczności czynności cywilnoprawnej - umowy dzierżawy zawartej między Skarżącym a Z. B., co miało istotny wpływ na wynik spraw, bowiem doprowadziło Sąd I instancji do konstatacji, że Skarżący nie był posiadaczem gruntów rolnych z uwagi na rzekomą nieważność czy bezskuteczność umowy dzierżawy; 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 2 pkt 1 oraz 2, art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w związku z art. 8 i 9 k.p.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że: a. na skarżącym w niniejszej sprawie - po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania - spoczywał ciężar udowodnienia wszelkich okoliczności w sprawie, a zaniechanie złożenia wniosków dowodowych przez skarżącego na etapie po wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną może wywoływać negatywne dla skarżącego skutki prawne; b. w postępowaniu po wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną przyznającą płatność zakres obowiązków ciążących na rolniku ubiegającym się o przyznanie płatności jest szerszy aniżeli w toku postępowania zwykłego, bowiem w postępowaniu wystarczające jest złożenie przez stroną stosownego oświadczenia o posiadaniu gruntów deklarowanych do płatności, c. w postępowaniu po wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną oświadczenie strony nie jest wystarczającym dowodem na potwierdzenie przesłanek przyznania płatności, d. organy administracji publicznej nie miały obowiązku przeprowadzenia dowodów w związku z okolicznościami podnoszonymi przez skarżącego w jego zeznaniach w charakterze świadka w postępowaniu karnym, e. skarżący miał obowiązek wykazania, że uzyskiwał z prowadzonej działalności rolniczej dochód, podczas gdy przesłanka taka nie wynika z przepisów prawa powszechnie obowiązującego; 5) art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz 2 ustawy o płatnościach w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. w związku z art. 8 § 1 k.p.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez ich błędne zastosowanie, polegające na zaniechaniu uchylenia zaskarżonej decyzji oraz przyjęciu, że: a. skarżący nie przedstawił dowodów na to, by decydował o sposobie prowadzonej na gruntach zgłoszonych do płatności uprawy, podczas gdy wynikało to ze złożonych przez skarżącego zeznań w charakterze świadka w toku postępowania karnego, które organy obu instancji oraz Sąd I instancji uznały za wiarygodne, b. osobą decydującą o profilu upraw na nieruchomości deklarowanej do płatności był P. S., podczas gdy nie wynika to ze zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności zeznań skarżącego w toku postępowania karnego, c. zaniechaniu wyjaśnienia przyczyn odmiennej oceny wiarygodności i przydatności dla postępowania tego samego dowodu co do różnych okoliczności faktycznych. Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Jednocześnie nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd I instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. — naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny zasadniczo w pierwszej kolejności rozpoznaje podniesione w tej skardze zarzuty procesowe. Konieczność zachowania tej kolejności oceny zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że prawidłowe odniesienie się do zarzutów związanych z naruszeniem prawa materialnego jest możliwe tylko w sytuacji, gdy w postępowaniu kasacyjnym zostanie stwierdzone, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości albo, że nie został skutecznie zakwestionowany w skardze kasacyjnej. W pierwszej kolejności należy zatem odnieść się do zarzutów procesowych podniesionych w punkcie II. petitum skargi kasacyjnej. Przechodząc zatem do rozpoznania pierwszego z zarzutów procesowych (zarzut II. 1. petitum skargi kasacyjnej) na wstępie przypomnieć należy, że prawidłowo sformułowany zarzut tego typu winien wskazywać konkretne regulacje procesowe, którym uchybił sąd pierwszej instancji, a także to, że naruszenie tego rodzaju regulacji mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie nie może więc ograniczyć się tylko do wskazania, że do naruszenia określonych przepisów faktycznie doszło, ale musi wykazać, co najmniej potencjalny, związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a wynikiem sprawy, tj. treścią zapadłego orzeczenia. Postanowienie o wszczęciu postępowania jest aktem procesowym, nie rozstrzyga ono sprawy wznowienia, lecz ją otwiera. Zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 13 listopada 1987 r. (sygn. akt I SA 1326/86, ONSA 1987/2, poz. 80), postanowienie o wznowieniu postępowania nie może zawierać innych treści poza wskazaniem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. W rozpatrywanej sprawie postanowienie z dnia 13 lutego 2019 r. zawierało wskazanie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jako podstawę wznowienia, bez podania konkretnych nowych faktów, czy dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Jakkolwiek stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy, może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia (p. wyrok NSA z 8 czerwca 2001 r. sygn. akt SA 420/01; LEX nr 77650). Tym niemniej przyczyna wznowienia powinna być podana w postanowieniu wszczynającym postępowanie nadzwyczajne. I choć organ uchybił dyspozycji normy art. 149 § 2 k.p.a., to wobec braku wykazania wpływu tego naruszenia na wynik sprawy, przedmiotowy zarzut nie poddaje się kontroli. Stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy, może być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia. Tą nową okolicznością, której dowodził organ był fakt braku użytkowania przez skarżącego działki zgłoszonej do płatności. Co w toku postępowania wznowieniowego zostało wykazane. Natomiast z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika dlaczego jej autor uważa przeciwnie. Tym samym zarzut naruszenia przepisów postępowania przedstawiony w pkt II.2. petitum skargi kasacyjnej nie znajduje uzasadnienia. Przechodząc do kolejnego zarzutu - nieuprawnionego badania ważności umowy dzierżawy (zarzut II.4. petitum skargi kasacyjnej), przyznać należy rację skarżącemu, że brak jest podstawy prawnej do przeprowadzenia tego rodzaju oceny przez organy administracyjne, jak i sąd I instancji. Jednakże mając na uwadze, że zarzuty w tym zakresie sformułowane były na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., niezbędne było wykazanie wpływu tego naruszenia na wynik sprawy, czemu jednak strona nie sprostała. Niezależnie od omawianego mankamentu zarzutu, wskazać należy, że ważność umowy dzierżawy nie miała w sprawie istotnego znaczenia, bowiem jak sam skarżący podnosi warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie gruntu i jego faktyczne użytkowanie, a nie legitymowanie się tytułem prawnym w postaci umowy dzierżawy. W konsekwencji zarzut okazał się niezasadny. Odnosząc się natomiast do zarzutu w zakresie rozkładu ciężaru dowodowego w postępowaniu wznowieniowym dostrzec należy, że zarzuty w tym zakresie sprowadzają się do stwierdzenia, że to organ powinien przeprowadzić szczegółowe postępowanie wyjaśniające. Oczywiście rację ma skarżący, że w postępowaniu po wznowieniu postępowania, ciężar postępowania wyjaśniającego spoczywa na organie, co wynika z podstawowych zasad postępowania administracyjnego i jest akceptowane w literaturze przedmiotu. Nie oznacza to jednak, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, że to organ jest zobowiązany do "poszukiwania" w imieniu strony, dowodów potwierdzających okoliczności wskazywane przez tę stronę, a zatem dowodów na poparcie tez, z których strona wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Obowiązkiem organu w takiej sytuacji jest natomiast przede wszystkim wnikliwa i pełna ocena dowodów złożonych przez stronę oraz dowodów, które są w dyspozycji organu. Należy przy tym pamiętać, że wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnej i co do zasady postępowanie wyjaśniające prowadzi się w kontekście przesłanek wznowienia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazuje się na konieczność prowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ, nie wyjaśniając przy tym, na czym to postępowanie powinno polegać lub wskazując na dowody, które były przedmiotem oceny organu. Należy podkreślić, że protokół z przesłuchania skarżącego w charakterze świadka w postępowaniu karnym sygn. akt PO IV Ds. 66.2019 był przedmiotem oceny zaskarżonego wyroku WSA i Naczelny Sąd Administracyjny tę ocenę podziela. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że skarżący nie prowadził indywidulanej działalności rolniczej. Był jedynie formalnym posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności. Z zeznań skarżącego wynika, że w 2016 r. nie prowadził on działalności rolniczej, nie posiadał gospodarstwa rolnego i nie wykonywał czynności mogących być uznane za przejawy użytkowania gruntów, tj. samodzielnej uprawy roślin, we własnym imieniu i na własny rachunek, na wskazanych do płatności działkach. Strona dokonywała jedynie formalnych zgłoszeń tych działek do płatności. Skarżący zeznał, że w 2016 r. zawarł pisemną umowę dzierżawy ze Z. B. W tym czasie był pracownikiem H. Sp. z o.o., zaś Z. B. jako prezes tej spółki był jego pracodawcą. Przedmiotem umowy były nieruchomości rolne położone w województwie świętokrzyskim. Zbioru i przejęcia plonów (około 28 ton gryki i 400 kg seladery) dokonała H. Sp. z o.o., co stanowić miało wynagrodzenie na nakłady poczynione na uprawę gruntów. W związku z tym WSA prawidłowo podzielił ustalenia organów co do tego, że skarżący nie był rolnikiem ani posiadaczem gospodarstwa rolnego, a jedynie wystąpił z wnioskiem o dopłaty w celu uzyskania środków finansowych. Okoliczność tę w swoich zeznaniach złożonych w postępowaniu karnym potwierdził sam skarżący wskazując, że nigdy osobiście nie uprawiała żadnej ze zgłoszonych nieruchomości, brał jedynie udział w pracach porządkowych jako pracownik H. Sp. z o.o., a jego dochód z gospodarstwa stanowiły dopłaty. Uzyskana z tytułu otrzymanych dopłat kwota po potraceniu wynagrodzenia za dzierżawę gruntów, opłaty tytułu certyfikatu upraw ekologicznych i wydatków doradcy rolniczego stanowiła lokatę kapitału. Ze wskazanych względów nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów postępowania podniesione w punktach II.4 i II.5 petitum skargi kasacyjnej. Niezasadne okazały się również zarzuty naruszenia prawa materialnego. W tej mierze przypomnienia wymaga - co nie jest bez znaczenia z punktu widzenia konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności obowiązującej w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną - że błędna wykładnia, o której jest mowa w pkt 1 art. 174 p.p.s.a., to wadliwe zrekonstruowanie normy prawnej z konkretnego przepisu (przepisów) prawa, wyrażające się w mylnym zrozumieniu jego (ich) treści (w tym, przez wadliwą klaryfikację znaczeń), a przez to w wadliwym ustaleniu jego (ich) sensu normatywnego przez sąd administracyjny I instancji, co - aby zarzut naruszenia prawa przez jego błędną wykładnię mógł być rozpatrzony - wymaga wykazania na czym dokładnie polegała błędna wykładnia przepisu prawa, którego zarzut kasacyjny dotyczy oraz jaka powinna być jego wykładnia prawidłowa, i co jednocześnie oznacza potrzebę podjęcia merytorycznej polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii spornej, a więc innymi słowy wymaga przeciwstawienia stanowisku nieprawidłowemu stanowiska, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną jest prawidłowe (zob. np. wyroki NSA z: 28 lipca 2022 r. sygn. akt I OSK 1925/21; 6 listopada 2020 r. sygn. akt II GSK 742/20; 13 października 2017 r. sygn. akt II FSK 1445/15; dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odwołując się do przyjmowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozumienia błędu wykładni oraz koniecznych wymogów, którym powinien czynić zadość zarzuty błędnej wykładni prawa materialnego stawiany na podstawie z pkt 1 art. 174 p.p.s.a., trzeba stwierdzić, że omawiane zarzuty kasacyjne nie mogą być uznane za zasadne. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika bowiem, aby WSA podejmował jakiekolwiek zabiegi interpretacyjne - w tym w kontekście wskazywanym przez stronę - w odniesieniu do przepisów art. 8 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 18 ust. 1 oraz ust. 4 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 24 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia 1307/2013, do których nawet się nie odwołał, ograniczając się jedynie do przywołania art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach, co prowadzi do wniosku, że na gruncie zarzutu z pkt 11.1 petitum skargi kasacyjnej skarżący podjął polemikę z poglądem nieistniejącym, co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że zarzut ten nie jest skuteczny. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika również, aby w wyniku interpretacji art. 336 k.c. WSA miałby wyrazić poglądy kwestionowane skargą kasacyjną, że dla wykazania przesłanki posiadania rolnik powinien przedłożyć organowi administracji publicznej ważną i skuteczną umowę cywilnoprawną, stanowiącą podstawę władania gruntem rolnym deklarowanym do płatności; czy też posiadanie może polegać na zlecaniu osobom trzecim dokonywania prac agrotechnicznych tylko pod warunkiem, że dzierżawca nieruchomości jest do tych czynności legitymowany, to jest dysponuje tytułem prawnym do nieruchomości. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA dokonał wykładni art. 336 k.c., stwierdzając, że stosownie do tego przepisu posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W świetle orzecznictwa i piśmiennictwa posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą (por. E. Gniewek, Komentarz do art. 336 Kodeksu cywilnego, [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze 2001 r.). Jako stan faktyczny posiadanie niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis, oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 768 - 769; E. Skowrońska-Bocian [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, t. I, Warszawa 1999, s. 681). Przedstawione właściwości posiadania wyłączają uznanie za posiadacza osoby, która legitymując się tytułem prawnym do władania rzeczą, uzyskała ten tytuł w innym zamiarze niż władanie rzeczą dla siebie i ten odmienny zamiar kontynuuje. Nie jest też posiadaczem osoba, która ponadto nie sprawuje fizycznego władztwa nad rzeczą. Według ustaleń organów administracji publicznej w niniejszej sprawie po stronie skarżącej nie występował żaden z wymienionych dwóch elementów składających się na istnienie posiadania zależnego, w rozumieniu 336 k.c. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący nie tylko nie wykazał na czym polega błędne rozumienie art. 336 k.c. przez WSA, ani też jaka powinna być prawidłowa jego wykładnia, lecz w ogóle nie odnosił się do kwestii jego rozumienia przyjętego przez ten sąd. A zatem wobec deficytów uzasadnienia skargi kasacyjnej - zarzut z pkt I.2 petitum skargi kasacyjnej należało uznać za nieskuteczny. W konsekwencji, skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia i w oparciu o art. 184 p.p.s.a, orzekł o jej oddaleniu. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r., w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).