I OSK 824/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. sp. z o.o. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 505/21 w sprawie ze skargi L. sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewody P. z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z 17 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 505/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę L. sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewody P. z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę. W skardze kasacyjnej L. sp. z o.o. z siedzibą w G. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 28 kpa w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, polegające na ich nieprawidłowym zastosowaniu i uznaniu, że L. sp. z o.o. nie ma interesu prawnego we wszczęciu postępowania w sprawie o ustalenie odszkodowania za wywłaszczona działkę nr [...], które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy albowiem skutkowało uznaniem, iż organy administracji prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie czego konsekwencją było oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.) – dalej ppsa, - art. 30 § 4 kpa w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 1 oraz art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami, polegające na ich nieprawidłowym zastosowaniu i uznaniu, że L. sp. z o.o. nie jest następcą prawnym M. D., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy albowiem skutkowało uznaniem, iż organy administracji prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie, czego konsekwencją było oddalenie skargi na podstawie art. 151 ppsa. W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 10 ust. 5 w zw. z art. 55 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127), poprzez ich niezastosowanie, czego wyrazem jest brak prawnej analizy tego czy prawo do odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod budowę ulic na podstawie art. 10 ust. 5 UGN może być przedmiotem obrotu cywilnoprawnego, - art. 509 kc poprzez jego niezastosowanie, czego wyrazem jest uznanie, iż mimo skutecznie zawartej umowy cesji wierzytelności, przysługujące M. D. uprawnienie do odszkodowania za wywłaszczoną działkę nr .[...] nie przeszło na L. sp. z o.o., - art. 128 § 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż przepis ten ogranicza krąg osób uprawnionych do żądania odszkodowania za wywłaszczone w trybie art. 98 ust. 3 nieruchomości wyłącznie do "osoby wywłaszczonej". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powołano argumenty mające przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku. W piśmie z 5 kwietnia 2022 r. pełnomocnik Gminy W. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, podnosząc okoliczności mające przemawiać za jej niezasadnością. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest okoliczność dopuszczalności ubiegania się o odszkodowanie w postępowaniu administracyjnym przez podmiot, który zawarł umowę przelewu wierzytelności na podstawie art. 509 kc z właścicielem nieruchomości, z której wydzielono działkę gruntu pod drogę publiczną i przejęto tę działkę z mocy prawa na własność podmiotu publicznoprawnego - co szczegółowo przedstawiono w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji. W tak ustalonym stanie faktycznym, skład orzekający w niniejszej sprawie, uwzględniając art. 269 ppsa, podziela pogląd wyrażony w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 czerwca 2022 r., sygn. akt I OPS 1/22, w której wskazano, że: "1. Z samej umowy przelewu, ujętej w art. 509 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740, z późn. zm.), której przedmiotem jest wierzytelność odszkodowawcza za odjęcie prawa własności nieruchomości w wyniku zdarzenia lub aktu ze sfery prawa publicznego, nabywcy tej wierzytelności w sprawie o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1899, z późn. zm.), nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.); 2. Źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, jest norma prawa powszechnie obowiązującego, a nie skutki czynności prawnej dokonanej przez podmiot prawa cywilnego." Cytowana uchwała znajduje w pełni zastosowanie w niniejszej sprawie, dlatego na podstawie art. 184 w zw. z art. 193 zdanie drugie ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, uznając zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu I instancji za prawidłowe.